← Κύπρος

Α.Κ. κ.α. ν. ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Αρ. Αγωγής: 438/2014, 28/2/2023

Α.Κ. κ.α. ν. ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Αρ. Αγωγής: 438/2014, 28/2/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2023:A54 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Λ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 438/2014 Μεταξύ:

  1. Α.Κ.
  2. Μ.Κ. Eναγόντων και ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ Eναγομένων Ημερομηνία: 28 Φεβρουαρίου 2023 Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες: κ. Α. Μ. Κλεάνθους. Για τους Εναγόμενους: κα Σ. Χριστοδούλου για ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΝΤΟΡΖΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την υπό κρίση αγωγή οι Ενάγοντες αξιώνουν την επιδίκαση ειδικών αποζημιώσεων ύψους €15.475 εναντίον των Εναγομένων για κατ' ισχυρισμό ζημιές που έχουν υποστεί λόγω εισροής όμβριων υδάτων εντός της οικίας τους κατά ή περί τις 12/05/
  3. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη θέση των Εναγόντων, κατά ή περί την 12/05/2013 υπήρξε έντονη βροχόπτωση με συνέπεια τα νερά της βροχής να εισέλθουν στο υπόγειο της κατοικίας τους και να προκαλέσουν ζημιές. Είναι η δικογραφημένη θέση τους ότι οι ζημιές οφείλονται σε προβληματικό σύστημα των υπονόμων και/ή κατασκευαστικά λάθη και/ή λανθασμένο σχεδιασμό με συνέπεια να μην απομακρύνονται και/ή να διαφεύγουν επιτυχώς τα όμβρια ύδατα. Είναι η περαιτέρω δικογραφημένη θέση των Εναγόντων ότι λόγω αμέλειας και/ή οχληρίας και/ή παράβασης καθήκοντος και/ή κατασκευαστικών λαθών και/ή πλημμελούς σχεδιασμού και/ή υψομετρικής διαφοράς και/ή λανθασμένων διαστάσεων του οχετού που βρίσκεται έξω από την οικία τους όλα σχεδόν τα όμβρια ύδατα κατέληξαν εντός του υπόγειου χώρου της κατοικίας τους με αποτέλεσμα να προκληθούν οι ζημιές τις οποίες αξιώνουν με την υπό κρίση αγωγή. Είναι η θέση τους ότι οι Εναγόμενοι, ως αρμόδιοι και/ή υπεύθυνοι για λήψη μέτρων προστασίας των κατοίκων και των περιουσιών της συγκεκριμένης περιοχής έχουν την ευθύνη να προβαίνουν στις δέουσες ενέργειες και/ή στην κατάλληλη μελέτη και σχεδιασμό και/ή λήψη μέτρων και/ή προνοιών για την κατασκευή οχετών κατάλληλων διαστάσεων ανάλογα με τις μορφολογικές ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής και των στατιστικών στοιχείων βροχόπτωσης. Περαιτέρω, οι Ενάγοντες παραθέτουν λεπτομέρειες ειδικών ζημιών που συμποσούνται στο ποσό που αξιώνουν με την υπό κρίση αγωγή. Στην αντίπερα όχθη, οι Εναγόμενοι στην έκθεση υπεράσπισής τους αρνούνται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων πλην τους ισχυρισμούς περί ύπαρξης έντονης βροχόπτωσης στις 12/05/2013 και του ισχυρισμού ότι όμβρια ύδατα εισήλθαν στο υπόγειο της κατοικίας των Εναγόντων. Είναι ο δικογραφημένος ισχυρισμός των Εναγομένων ότι δεν υπήρχε οποιαδήποτε αμέλεια και/ή οχληρία και/ή παράβαση καθήκοντος και/ή κατασκευαστικά λάθη και/ή πλημμελής σχεδιασμός και/ή υψομετρική διαφορά και/ή λανθασμένες διαστάσεις του οχετού που βρίσκεται έξω από την οικία των Εναγόντων. Αρνούνται τις ισχυριζόμενες λεπτομέρειες ζημιών και ισχυρίζονται ότι οι οποιεσδήποτε ζημιές οφείλονται σε υπαιτιότητα των Εναγόντων οι οποίοι έκτισαν το σπίτι τους στο ίδιο περίπου ύψος με τον δημόσιο δρόμο και παρέβηκαν τους όρους αδειοδότησης του υπογείου της κατοικίας τους, ενώ διαζευκτικά, ισχυρίζονται ότι η ζημιά των Εναγόντων οφείλεται σε θεομηνία. Οι Εναγόμενοι ζητούν την απόρριψη της αγωγής με έξοδα σε βάρος των Εναγόντων. Προς απόδειξη της υπόθεσης των Εναγόντων έδωσαν μαρτυρία δύο μάρτυρες. Ο πρώτος μάρτυρας ήταν ο Ενάγων υπ' αριθμό 2 (ΜΕ1) και δεύτερος μάρτυρας ήταν ο κ. Ξάνθος Σαράντης, πολιτικός μηχανικός (ΜΕ2). Για την πλευρά της Υπεράσπισης έδωσε μαρτυρία ένας μάρτυρας, ο κ. Γιώργος Μούγης, τεχνικός μηχανικός στον τομέα κατασκευών συντήρησης και διεύθυνσης έργων των Εναγομένων (ΜΥ1). Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση των όσων κατέθεσε ο κάθε μάρτυρας στο Δικαστήριο αφού το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και το έχω κατά νου. Για σκοπούς πληρότητας θα περιοριστώ σε μια συνοπτική αναφορά στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας έκαστου μάρτυρα.[1] Ο ΜΕ 1 κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασής του στην οποία ουσιαστικά υιοθέτησε και επανέλαβε τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγόντων ως αυτές συνοψίσθηκαν πιο πάνω και τις οποίες δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω. Ανέφερε περαιτέρω ότι η κατοικία τους βρίσκεται σε μία πρόσφατα διαμορφωμένη περιοχή χωρίς οποιαδήποτε κλίση του εδάφους και γενικότερα η ευρύτερη περιοχή δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε έντονη μορφολογία. Η οικία τους, σύμφωνα με τον ΜΕ1, έχει από το επίπεδο της σχάρας συλλογής των όμβριων υδάτων ελάχιστη υψομετρική διαφορά 20 εκατοστών και σύγχρονο σύστημα υπονόμων απομάκρυνσης όμβριων υδάτων. Περαιτέρω, ανέφερε ότι το σημείο στον δρόμο έξω από την οικία τους είναι πολύ λίγο πιο χαμηλά από την ευρύτερη περιοχή με αποτέλεσμα, στο σημείο αυτό, να μαζεύεται μεγαλύτερη ποσότητα όμβριων υδάτων κατά τη διάρκεια βροχόπτωσης. Πρόσθεσε ότι ακριβώς έξω από την οικία τους υπάρχουν σχάρες συλλογής όμβριων υδάτων. Μετά την έντονη βροχόπτωση συνεπεία της οποίας τα νερά της βροχής εισήλθαν στο υπόγειο της οικίας τους αμέσως ειδοποίησαν τους Eναγόμενους και παραδέχθηκαν, σύμφωνα πάντα με τον ΜΕ 1, ότι υπήρξε αστοχία στην κατασκευή και σε διάστημα μερικών ημερών στάλθηκε συνεργείο βελτίωσης του συστήματος και σχεδιασμού εκτέλεσης των έργων όμβριων υδάτων στην περιοχή. Σε άλλο σημείο της κυρίως εξέτασής του ανέφερε ότι η αυλή της οικίας τους είναι σε υψόμετρο ελάχιστα πιο χαμηλό ή το ίδιο με το υψόμετρο του πεζοδρομίου σε αντίθεση με τα γειτονικά οικόπεδα τα οποία στην άκρια με το πεζοδρόμιο είναι ελάχιστα πιο ψηλά. Αυτό, κατά τον ΜΕ1 είχε ως συνέπεια τα νερά της βροχής λόγω της βροχόπτωσης και λόγω της ανεπάρκειας των οχετών να τα απομακρύνουν έγκαιρα, μόλις πέρασαν πάνω από το πεζοδρόμιο να οδηγηθούν πρωτίστως στην αυλή της οικίας τους. Αναφέρθηκε επίσης στην επιτόπια εξέταση και εκτίμηση των ζημιών από τον ΜΕ2 ο οποίος και ετοίμασε σχετική έκθεση, την οποία ο ΜΕ1 κατέθεσε κατά την κυρίως εξέταση του ως Τεκμήριο
  4. Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 2 δέσμη φωτογραφιών που απεικονίζουν την κατάσταση που προκλήθηκε λόγω των έντονων βροχών αλλά και την επίδικη οδό στην οποία βρίσκεται η οικία τους. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι ήταν μαζί με το συνεργείο των Eναγόμενων που πήγε εκεί για διορθώσεις και του είπε ο φερόμενος επικεφαλής του Δημαρχείου ότι δεν έκαναν καλή δουλειά εκεί και να μην ανησυχεί καθ' ότι θα το διόρθωναν. Δεν θυμόταν όμως «ούτε το όνομά του ούτε τίποτα».[2] Σε άλλο σημείο της αντεξέτασής του ανέφερε ότι μετά την επίδικη βροχόπτωση οι Eναγόμενοι έκαναν επιπρόσθετα φρεάτια τα οποία ένωσαν μεταξύ τους και ενώθηκαν όλα αυτά με κάποιον βαθύ αγωγό που βρισκόταν στο πεζοδρόμιο παρακείμενου πάρκου. Σε άλλο σημείο της αντεξέτασής του ανέφερε ότι το μέρος εκείνο από το οποίο μπήκαν τα νερά ήταν λίγο πιο χαμηλό χωρίς να σημαίνει ότι η υπόλοιπη οικία είναι πιο χαμηλή, ενώ σε ότι αφορά την οδό στην οποία βρίσκεται η οικία του ανέφερε ότι το σημείο που μπήκαν τα νερά είναι το χαμηλότερο σημείο της επίδικης οδού προσθέτοντας ότι δεν χρειάζεται να μπει ειδικός για να μετρήσει το υψόμετρο καθ' ότι βλέπεις, όπως ισχυρίστηκε, ότι ο δρόμος είναι λίγο πιο χαμηλός. Δεν δέχτηκε τη θέση ότι υπάρχει κατωφέρεια από το οικόπεδο προς το υπόγειο και σε σχετική ερώτηση που του υποβλήθηκε σε σχέση με την ύπαρξη κάποιων σχαρών στην περιοχή ανέφερε ότι αυτές δεν ήταν αρκετές διαφωνώντας με την υποβολή ότι οι σχάρες και τα έργα που υπήρχαν στην περιοχή ήταν άκρως ικανοποιητικά. Πρόσθεσε ότι παρόμοιος κατακλυσμός συνέβηκε και πέρυσι και κάποια στιγμή και φέτος, όπως ανέφερε, και επειδή είχε την αγωνία να δει αν το νέο σύστημα που έκαναν οι Eναγόμενοι μπορεί να κρατήσει πήγαινε έξω μέσα στη βροχή και κοίταζε το ύψος του νερού σε σχέση με το πεζοδρόμιο και έβλεπε ότι ήταν πιο κάτω. Στη συνέχεια της αντεξέτασής του ανέφερε ότι όταν είδε αυτήν την αστοχία του σχεδιασμού και προτού προβούν οι Εναγόμενοι σε οποιεσδήποτε ενέργειες, είχε δώσει οδηγίες σε δικούς του εργολάβους να έρθουν να κάνουν γύρω από το κλιμακοστάσιο έναν προστατευτικό τοίχο μη τυχόν αυτά τα έργα που κάνουν οι εναγόμενοι, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, δεν επιτύχουν πάλι τον σκοπό τους. Ο ΜΕ2 κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι είναι πολιτικός μηχανικός και αναγνώρισε ότι ετοίμασε την έκθεση Τεκμήριο 1 το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε. Πρόσθεσε ότι η έκθεση αυτή ετοιμάστηκε κατόπιν οδηγιών της Κεντρικής Ασφαλιστικής στην οποία είναι ασφαλισμένη η οικία των Εναγόντων και μετά από την εντολή που πήρε από την Κεντρική Ασφαλιστική επισκέφτηκε την οικία για να δει τις ζημιές που προκλήθηκαν. Κατά την επίσκεψή του έλαβε κάποιες φωτογραφίες τις οποίες επισύναψε στην έκθεσή του. Ερωτηθείς ποια ήταν η αιτία των συμβάντων ανέφερε ότι η βασική αίτια ήταν η ένταση της βροχόπτωσης η οποία όμως δεν θα ήταν πρόβλημα εάν το σύστημα των οχετών των όμβριων υδάτων ήταν ικανοποιητικό και δεν παρουσίαζε κάποια προβλήματα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, για να μπορέσει να μεταφέρει τα νερά από τη συγκεκριμένη οδό και να τα απομακρύνει. Πρόσθεσε ότι στον επίδικο δρόμο υπήρχε ένα φρεάτιο το οποίο όμως δεν ήταν στο πιο χαμηλό σημείο της οδού με αποτέλεσμα να ανεβαίνει η στάθμη των νερών της βροχής και λόγω της έντασης επειδή η απόσταση από το πεζοδρόμιο ήταν πλέον μικρή, μεγάλη ποσότητα πέρασε πάνω από το πεζοδρόμιο με αποτέλεσμα να εισέλθει στο οικόπεδο των Εναγόντων. Πρόσθεσε ότι όταν επισκέφθηκε την οικία 12 μέρες περίπου μετά το συμβάν είχε προσέξει ότι ήδη άρχισαν και γίνονταν κάποια έργα βελτίωσης του συστήματος των οχετών και του είπε ο ΜΕ1 ότι είχε επικοινωνήσει με τους Eναγόμενους οι οποίοι είχαν επιληφθεί του θέματος. Σε άλλο σημείο της κυρίως εξέτασής του ανέφερε ότι ο υφιστάμενος οχετός ήταν πιο ψηλά από το χαμηλό σημείο της επίδικης οδού με αποτέλεσμα να μπαίνουν αρκετά νερά στον δρόμο πλην όμως για τη χωρητικότητα του συστήματος δεν μπορούσε να εκφέρει άποψη γιατί δεν ήξερε τη μελέτη και δεν είναι, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ειδικός. Σε σχετική διευκρινιστική ερώτηση ως προς το κατά πόσο η ύπαρξη του συγκεκριμένου φρεατίου δεν θα δημιουργούσε πρόβλημα αν η χωρητικότητα ήταν καλή, ανέφερε ότι δεν μπορούσε να ξέρει και ότι απλά υπέθετε ότι αν υπήρχαν μεγάλοι οχετοί και αρκετά φρεάτια θα μπορούσε πιο εύκολα να διαφεύγει το νερό στον δρόμο. Σε ερώτηση κατά πόσο συμφωνεί ότι το ένα φρεάτιο στη συγκεκριμένη οδό και στη συγκεκριμένη διαμόρφωση του δρόμου δεν είναι αρκετό για να διαφύγουν τα νερά από τον οχετό ανέφερε τα ακόλουθα: «Συμφωνώ, φάνηκε εκ του αποτελέσματος και εκείνο που μπορώ να επιβεβαιώσω είναι ότι το συγκεκριμένο φρεάτιο ήταν σε λάθος θέση. Έπρεπε να ήταν στο χαμηλότερο σημείο της οδού, αλλά ακόμα και αν ήταν στο χαμηλότερο σημείο της οδού πιθανόν η χωρητικότητα, που δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, των οχετών να μην ήταν ικανοποιητική για την ένταση της βροχόπτωσης».[3] Κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε επίσης ότι η κατοικία των Εναγόντων βρίσκεται στο πιο χαμηλό σημείο της επίδικης οδού, ενώ ερωτηθείς πως κατέληξε στην αξία του κάθε αντικειμένου που καταστράφηκε στην οποία αναφέρεται στην έκθεση του Τεκμήριο 1 ανέφερε ότι η αξία προκύπτει από μετρήσεις που έγιναν όταν είχε πάει στην οικοδομή και από την εμπειρία του με τις μέσες τιμές της αγοράς εκείνη την περίοδο. Αντεξεταζόμενος, συμφώνησε ότι στην έκθεση του καταγράφει ότι για το αν υπάρχει πρόβλημα στο σύστημα των υπονόμων είναι κάτι που χρήζει διερεύνησης προσθέτοντας ότι ο ίδιος δεν είχε εντολή να ελέγξει το σύστημα υπονόμων και ότι «απλά το γεγονός ότι άμεσα έγιναν βελτιωτικά έργα, πιθανολογώ ότι κάποιοι ελέγξαν και είδαν ότι υπήρχαν προβλήματα, διαφορετικά θα ήταν διασπάθιση χρήματος».[4] Ο ΜΥ1 κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι είχε κληθεί τηλεφωνικά τη μέρα μετά το συμβάν από τον δημοτικό γραμματέα του Δήμου να παραστεί και να εξετάσει ένα παράπονο στην επίδικη οδό καθότι την προηγούμενη νύχτα εισέρευσαν νερά στο υπόγειο της οικίας των παραπονούμενων. Εξερχόμενος, όπως ανέφερε από τη σκάλα που έγινε το συμβάν προς την εξωτερική αυλή, διαφάνηκε ένα μεγάλο πρόβλημα που υπήρχε στην εξωτερική αυλή της κατοικίας των Εναγόντων, όπου, σύμφωνα πάντα με τον ΜΥ1, ήταν πάρα πολύ χαμηλό το υψόμετρο από τον παρακείμενο δρόμο και με βάση τα κατασκευαστικά σχέδια τα οποία είχαν υποβληθεί στον Δήμο, ήταν γύρω στα 40 εκατοστά χαμηλότερα, δηλαδή ήταν λες και δημιουργούσαμε, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, μια λεκάνη στην εξωτερική αυλή και το πιο δυσανάλογο στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, ήταν ότι η αρχή της κατωφέρειας της σκάλας προς το υπόγειο ήταν το ίδιο υψόμετρο με την αυλή, πράγμα που κατά τον ΜΥ1, είναι αδικαιολόγητο γιατί η παραμικρή ποσότητα νερού, θα εισέρρεε προς την κατωφέρεια της σκάλας. Πρόσθεσε ότι την επόμενη μέρα, πήγαν σαν Δημαρχείο και έκαναν μια διάνοιξη του φρεατίου απορροής όμβριων υδάτων έξω από την οικία των Εναγόντων, καθότι όπως ανέφερε: «κρίναμε ότι, εφόσον έτυχε τέτοιο συμβάν, μήπως είχαμε και εμείς κάποιο θέμα, αφού ήταν εκεί και στα 10 χρόνια δεν είχε κάνει κάποιο θέμα, αλλά είπαμε να κάνουμε μια βελτίωση.». Ακολούθως, ανέφερε ότι σαν Δήμος εξέτασαν το συμβάν και μεταγενέστερα και για το ευρύτερο καλό της γειτονιάς, αφού υπήρχε η ευχέρεια των χρημάτων και υπήρχε και κάποια υποδομή πιο κάτω, πρόσθεσε κάποιους νέους οχετούς για να αποκλειστεί η οποιαδήποτε εισροή νερού. Σε ότι αφορά τον οχετό που υπήρχε κατά το επίδικο συμβάν, ο οποίος είχε τοποθετηθεί κατά την εκτέλεση του διαχωρισμού από τον Δήμο Στροβόλου, όπως ανέφερε, είχε διαφανεί εκείνη τη μέρα που τον είδε αρκετά ότι ήταν καθαρός και ήταν σε ενέργεια και άρα, όπως ανέφερε, δεν υπήρχε οποιοδήποτε θέμα. Συμφώνησε επίσης ότι μετά το επίδικο συμβάν πρόσθεσαν άλλες 2 σχάρες αφού, όπως ανέφερε υπήρχε η υποδομή, και μπορούσαν σαν Δήμος να κάνουν κάποια βελτίωση για το ευρύτερο καλό και την περιοχή. Αντεξεταζόμενος, σε σχετική ερώτηση που του υποβλήθηκε ανέφερε ότι μετά το επίδικο συμβάν πρόσθεσε ένα νέο αγωγό διαμέτρου 400 χιλιοστών, διαμέσου του δημόσιου πάρκου προς παρακείμενο, μεγαλύτερο αγωγό, έτσι ώστε να διευκολύνει όσο μπορούσε τη συσσώρευση του νερού μπροστά στο σπίτι των Εναγόντων. Σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του ανέφερε ότι μπροστά από την επίδικη οικία υπήρχε μεν μια και μοναδική σχάρα, αλλά στο παρακείμενο δίκτυο, μπροστά στον δρόμο υπήρχαν πολλές σχάρες και τα όμβρια ύδατα συλλέγονται, όπως ανέφερε, από πολύ πριν καταλήξουν σε κάποιο σημείο. Πρόσθεσε ότι η συγκεκριμένη σχάρα εδώ και 10 χρόνια ήταν επαρκής για το οδικό δίκτυο. Στη συνέχεια της αντεξέτασης του ερωτηθείς αν μπορεί να πει στο Δικαστήριο με απόλυτη σιγουριά που οφείλεται η συσσώρευση νερού στην κατοικία των Εναγόντων απάντησε: «Όχι, δεν μπορώ να ξέρω, δεν ήμουν παρών να δω ακριβώς πώς μπήκαν νερά».[5] Προχωρώ στην αξιολόγηση της μαρτυρίας ο σκοπός της οποίας είναι να μπορέσει το Δικαστήριο να προβεί σε διαπιστώσεις αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα και δεδομένα που περιβάλλουν την υπόθεση εκεί όπου υπάρχουν διιστάμενες εκδοχές.[6] Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Παρακολούθησα τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που απαντούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που, σύμφωνα με τη νομολογία, ενέχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας.[7] Δεν παραγνωρίζω βέβαια ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του.[8] Προσεγγίζοντας τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου έδωσα ιδιαίτερη βαρύτητα στην πειστικότητα, λογική και εσωτερική συνοχή της μαρτυρίας, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων, τη λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής των μαρτύρων, την ύπαρξη ή μη υπερβολών ή ουσιωδών αντιφάσεων, την ύπαρξη οποιουδήποτε προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης και το βαθμό στον οποίο η μαρτυρία συνάδει με τη δικογραφία και το περιεχόμενο των διαφόρων εγγράφων που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, υποβάλλοντας τη στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας και υποβάλλοντας επίσης το περιεχόμενο της μαρτυρίας έκαστου μάρτυρα στη βάσανο της λογικής και της ανθρώπινης πείρας με βάση την προσέγγιση που η Νομολογία επιτάσσει στο θέμα αυτό.[9] Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα.[10] Τέλος, είχα πάντα κατά νου ότι η αποτίμηση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα είναι έργο διακριτό και εντελώς αποσυναρτημένο από οποιοδήποτε βάρος απόδειξης.[11] Σε ότι αφορά τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση μαρτυρίας πραγματογνώμονα έχει νομολογηθεί ότι ο ρόλος και το καθήκον ενός εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.[12] Σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο οφείλει να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα, έχοντας υπόψη τη μαρτυρία εμπειρογνωμοσύνης η οποία έγινε αποδεκτή και κρίθηκε αξιόπιστη, χωρίς όμως να είναι και αναγκαίο να την αποδεχθεί.[13] Κατά την αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, ισχύουν οι ίδιοι νομολογιακοί κανόνες όπως για κάθε άλλο μάρτυρα[14], με μόνη ίσως διαφορά ότι η συμπεριφορά εμπειρογνωμόνων στο εδώλιο του μάρτυρα, κατά γενικό κανόνα, δεν θεωρείται τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας του, όπως στην περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα.[15] Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Κωστάκη

(2008)1 Α.Α.Δ. 432, λέχθηκε ότι: «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση η οποία όμως πρέπει να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς». Σε ότι αφορά τον ΜΕ1 η μαρτυρία του επί των αμφισβητούμενων γεγονότων δεν έκανε θετική εντύπωση αφού, για τους λόγους που θα εξηγήσω στη συνέχεια, η μαρτυρία του δεν παρουσιάζει την αναγκαία σαφήνεια, θετικότητα, συνεκτικότητα και πειστικότητα ώστε να μπορεί να γίνει δεκτή. Τα όσα ανέφερε σε σχέση με την αιτία εισροής των όμβριων υδάτων στην οικία τους στηρίζονταν στα όσα ο ίδιος πίστευε χωρίς ταυτόχρονα ο ίδιος να είναι σε θέση να εκφέρει εμπεριστατωμένη άποψη για ένα τέτοιο ζήτημα αφού ο ίδιος δεν έχει οποιεσδήποτε ειδικές και εξειδικευμένες γνώσεις ούτε άλλωστε ισχυρίστηκε ότι έχει τέτοιες γνώσεις. Άλλωστε, ενδεικτικό της αδυναμίας του να προσφέρει θετική και σαφή μαρτυρία επί του προκειμένου είναι και το εξής: Κατά την κυρίως εξέταση του προέβαλε διαζευκτικούς ισχυρισμούς σε σχέση με το τι ήταν αυτό που προκάλεσε την εισροή των όμβριων υδάτων στην οικία του. Ειδικότερα, κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι αυτό οφειλόταν σε κατασκευαστικά λάθη (τα οποία δεν διευκρίνισε) και/ή πλημμελή σχεδιασμό (τον οποίο επίσης δεν διευκρίνισε) και/ή υψομετρική διαφορά (την οποία επίσης δεν διευκρίνισε) και/ή λανθασμένες διαστάσεις του συγκεκριμένου οχετού (τις οποίες και πάλι δεν διευκρίνισε). Δεν νοείται όμως ένας μάρτυρας να προβάλλει με διαζευκτικό τρόπο γεγονότα και να αναμένει ότι το Δικαστήριο θα κάνει αποδεκτή τη μαρτυρία του. Να θυμίσω σ' αυτό το σημείο τη θεμελιωμένη αρχή πως ένας διάδικος δικαιούται βεβαίως να προβάλει στο δικόγραφο του διαζευκτικούς ισχυρισμούς αλλά κατά την ακρόαση, οφείλει να επιλέξει την εκδοχή που θα προωθήσει.[16] Διαζεύξεις από ένα μάρτυρα ως προς το τι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα δεν χωρούν.[17] Είναι φανερό ότι ο ΜΕ1 προώθησε κατά το δοκούν διαζευκτικές θέσεις ως προς τα γεγονότα παραβιάζοντας αφενός την πιο πάνω πάγια αρχή και αφετέρου, εκθεμελιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την αξιοπιστία της εκδοχής του. Σε ότι αφορά το μέρος της μαρτυρίας του σε σχέση με τις ισχυριζόμενες ζημιές, επίσης δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στις ρηθείσες αναφορές αφού ο ίδιος το μόνο που ήταν σε θέση να αναφέρει ήταν ότι το ζήτημα της εκτίμησης του είδους και αξίας των ζημιών ανέλαβε ο ΜΕ2 με τον ΜΕ1 να περιορίζεται στην κατάθεση απλώς της ρηθείσας εκτίμησης του ΜΕ2 στο Δικαστήριο. Δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές ούτε οι αναφορές του ΜΕ1 περί ανάληψης ευθύνης εκ μέρους των Εναγομένων αφού οι σχετικές περί τούτου αναφορές ήταν γενικές και αόριστες και δεν παρουσίαζαν τη δέουσα σαφήνεια και πειστικότητα. Υπό τις πιο πάνω περιστάσεις, καταλήγω ότι η μαρτυρία του ΜΕ1 επί των αμφισβητουμένων σημείων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και, επομένως, την απορρίπτω. Προχωρώ στη συνέχεια στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΕ2 ο οποίος επίσης δεν έκανε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Καταρχάς να αναφέρω ότι αποδέχομαι τα προσόντα και την ιδιότητα του ως πολιτικός μηχανικός τα οποία εν πάση περιπτώσει δεν αμφιβητήθηκαν από την Υπεράσπιση. Για τους λόγους που θα εξηγήσω στη συνέχεια ο ΜΕ2 απέτυχε να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα της επίδικης διαφοράς. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του στην ολότητα της καθίσταται σαφές ότι οι οδηγίες που είχε αυτός από την Ασφαλιστική εταιρεία των εναγόντων και το μόνο το οποίο στην πραγματικότητα έκαμε ήταν να εκτιμήσει τις ζημιές στην οικία τους για σκοπούς αποζημίωσης τους από την Ασφαλιστική. Τόσο στην έκθεση του (Τεκμήριο 1) όσο και κατά τη δια ζώσης μαρτυρία του δήλωσε ευθαρσώς ότι ο ίδιος δεν είχε εντολή να ελέγξει το σύστημα συλλογής όμβριων υδάτων στην επίδικη οδό και ούτε ισχυρίστηκε ότι το έλεγξε. Αξιοσημείωτη είναι η ακόλουθη αναφορά του στην έκθεση που συνέταξε (Τεκμήριο 1): «Ακριβώς έξω από την κατοικία υπάρχουν σχάρες συλλογής των ομβρίων. Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο εν λόγω σύστημα υπονόμων. Αυτό χρειάζεται διερεύνηση για να φανεί αν το πρόβλημα είναι πρόβλημα σχεδιασμού που έγινε από τον Δήμο Στροβόλου, ή αν έγιναν κατασκευαστικά λάθη». Όταν ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του για τη ρηθείσα αναφορά ο ίδιος ευθαρσώς δήλωσε ότι δεν είχε εντολή να διερευνήσει αυτό το ζήτημα και απλώς πιθανολογούσε ότι επειδή έγιναν άμεσα βελτιωτικά έργα κάποιοι έλεγξαν και είδαν ότι υπήρχαν προβλήματα. Ούτε διευκρινίστηκαν ούτε και εξειδικεύθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο οι αναφορές του σε πρόβλημα σχεδιασμού ή κατασκευαστικά λάθη τα οποία εν πάση περιπτώσει ο ίδιος δεν διερεύνησε. Περαιτέρω, ενώ ανέφερε ότι στον επίδικο δρόμο υπήρχε ένα φρεάτιο το οποίο δεν ήταν στο πιο χαμηλό σημείο της οδού με αποτέλεσμα να ανεβαίνει η στάθμη των νερών της βροχής προσθέτοντας ότι λόγω της έντασης (της βροχής) μεγάλη ποσότητα πέρασε πάνω από το πεζοδρόμιο με αποτέλεσμα να εισέλθει στο οικόπεδο των Εναγόντων, την ίδια στιγμή ο ίδιος δεν μπορούσε να γνωρίζει ούτε τη χωρητικότητα του συγκεκριμένου φρεατίου που υπήρχε την επίδικη μέρα ούτε μπορούσε να ξέρει εάν η θέση του συγκεκριμένου φρεατίου στην επίδικη οδό δεν θα δημιουργούσε οποιοδήποτε πρόβλημα εάν η χωρητικότητα ήταν καλή. Πέραν τούτου, δεν εξήγησε στο Δικαστήριο με ποιο τρόπο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο φρεάτιο ήταν στο χαμηλότερο σημείο της επίδικης οδού, ούτε ανέφερε ότι πραγματοποίησε οποιεσδήποτε μετρήσεις επί τόπου οι οποίες τον οδήγησαν σε αυτό το συμπέρασμα, η ακρίβεια του οποίου δεν μπορεί υπό αυτές τις περιστάσεις, να ελεγχθεί από το Δικαστήριο. Η απάντηση που έδωσε στη συνέχεια όταν ρωτήθηκε κατά πόσο συμφωνεί ότι ένα φρεάτιο στην επίδικη οδό δεν ήταν αρκετό είναι ενδεικτική της προχειρότητας με την οποία ο ίδιος φαίνεται να αντιμετώπισε το όλο ζήτημα. Καταρχάς, η συμφωνία του με αυτή τη θέση δεν συνάδει με τις προηγούμενες τοποθετήσεις του. Από τη στιγμή που δεν ήξερε τη χωρητικότητα του συγκεκριμένου φρεατίου, ούτε ήξερε να πει κατά πόσο η θέση του φρεατίου δεν θα ήταν πρόβλημα αν η χωρητικότητα του ήταν καλή, δεν καθίσταται αντιληπτό με ποιο τρόπο μπορούσε να καταλήξει ότι ένα φρεάτιο δεν ήταν αρκετό, ούτε και εξήγησε με ποιο τρόπο κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα. Αυτό το οποίο φάνηκε από την απάντηση του ήταν ότι συμφώνησε με αυτή τη θέση επειδή αυτό «φάνηκε εκ του αποτελέσματος» ως χαρακτηριστικά ανέφερε, καθιστώντας σαφές ότι ο ίδιος εξέλαβε απλώς ως δεδομένο ότι η εισροή νερού στην οικία των Εναγόντων έλαβε χώρα εξαιτίας του φρεατίου παραγνωρίζοντας ότι αυτό ήταν το ζητούμενο. Με άλλα λόγια, ανήγαγε το ζητούμενο σε δεδομένο. Οι αναφορές του ΜΕ2 συνολικά ορώμενες στερούνται της δέουσας σαφήνειας, σταθερότητας και επιστημονικότητας με τρόπο ώστε να καθίσταται ακροσφαλές να βασισθεί στο Δικαστήριο σε αυτές για σκοπούς εξαγωγής ευρημάτων. Περαιτέρω, τα όσα ανέφερε σε σχέση με την εκτίμηση ζημιών στην οικία των Εναγόντων και το πως ο ίδιος κατέληξε στο ύψος έκαστης ζημιάς, επίσης δεν χαρακτηρίζονται από σαφήνεια, θετικότητα και ακρίβεια. Παραθέτω κάποια ενδεικτικά και μόνο παραδείγματα των αναφορών του. Σε ότι αφορά το ύψος του ποσού για τον καθαρισμό του υπογείου ο ίδιος ανέφερε ότι είχε πάρει προσφορές όχι για την επίδικη περίπτωση αλλά για παρόμοιες περιπτώσεις τις οποίες όμως δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο. Σε ότι αφορά την επιδιόρθωση της εξωτερικής εισόδου ανέφερε ότι πήρε προσφορά την οποία όμως επίσης δεν παρουσίασε. Αναφερόμενος στις ζημιές που κατέγραψε στο Κεφάλαιο Γ σημείο 4 μέχρι 7 της έκθεσης του Τεκμήριο 1 δεν εξήγησε με ποιο τρόπο κατέληξε στο ύψος των συγκεκριμένων κονδυλίων. Το ίδιο ισχύει και στις ζημιές που κατέγραψε στο Κεφάλαιο Δ σημεία 2 μέχρι 21 της έκθεσης του Τεκμήριο 1. Σε ότι αφορά τη ζημιά στο χαλί (Κεφάλαιο Δ σημεία 1 της έκθεσης του Τεκμήριο 1) ανέφερε ότι το ποσό που κατέγραψε ήταν η αγοραία αξία του χαλιού όπως του την ανέφερε ο ΜΕ1 και έκανε και ο ίδιος μία έρευνα όπως ανέφερε για αντίστοιχης ποιότητας χαλιά. Ερωτηθείς εάν γνώριζε κατά πόσο το συγκεκριμένο χαλί ήταν ή όχι καινούργιο και πότε αυτό τοποθετήθηκε ενώ αρχικά ανέφερε ότι αυτό ήταν πρόσφατο και φαινόταν ότι η ποιότητα του ήταν πολύ καλή σε σχετική υποβολή ότι το εν λόγω χαλί είχε τοποθετηθεί από το 2000 που εγκαταστάθηκαν οι Ενάγοντες στην οικία τους δήλωσε ευθαρσώς ότι δεν μπορούσε να ξέρει ενώ όταν του υποβλήθηκε ότι υπό αυτές τις περιστάσεις δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να έχει την αξία ενός καινούργιου ανέφερε ότι το χαλί ήταν ασφαλισμένο για να αντικασταθεί σε περίπτωση ζημιάς καθιστώντας σαφές ότι αυτό ήταν το κριτήριο του για να καθορίσει το ύψος της ρηθείσας ζημιάς χωρίς να εξηγήσει εάν θα έπρεπε και με ποιο τρόπο να ληφθεί υπόψη για σκοπούς εκτίμησης το αν ήταν ή όχι καινούργιο. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του ΜΕ2 στο σύνολο της και έχοντας δώσει πιο πάνω κάποια ενδεικτικά παραδείγματα των αναφορών του καταλήγω ότι επί των αμφισβητουμένων σημείων η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και, επομένως, την απορρίπτω. Προχωρώ στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΥ1. Ο ίδιος ήταν σταθερός και σαφής στη θέση του ότι είχε προβεί σε έλεγχο της σχάρας συλλογής όμβριων υδάτων που υπήρχε έξω από την οικία των Εναγόντων και διαπίστωσε ότι ήταν καθαρή και εν ενεργεία. Άλλωστε, αυτή του η θέση δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση. Ούτε αμφισβητήθηκαν οι αναφορές του ότι στο παρακείμενο δίκτυο, μπροστά στον δρόμο υπήρχαν πολλές σχάρες και ότι τα όμβρια ύδατα συλλέγονται από πολύ πριν καταλήξουν σε κάποιο σημείο. Οι επί του προκειμένου αναφορές του είναι υπό αυτές τις περιστάσεις αποδεκτές. Η μαρτυρία του ΜΥ1 συνολικά ορώμενη, δεν πρόσθεσε οτιδήποτε επί των αμφισβητούμενων γεγονότων ούτε βοήθησε με οποιοδήποτε τρόπο στην επίλυση των επίδικων θεμάτων. Καταρχάς, δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στις αναφορές του στα υψομετρικά προβλήματα στα οποία ο ίδιος αναφέρθηκε σε σχέση με την οικία των Εναγόντων για τον απλούστατο λόγο ότι αφενός, ο ίδιος δεν κατέθετε υπό την ιδιότητα του πραγματογνώμονα ούτε παρουσίασε τον εαυτό του ως τέτοιο και αφετέρου, ο ίδιος ευθαρσώς δήλωσε ότι δεν μπορούσε να ξέρει για ποιο λόγο μπήκαν νερά στην οικία των Εναγόντων. Οι λοιπές αναφορές του σε σχέση με τα επιπρόσθετα έργα που έλαβαν χώρα εκ μέρους του Δήμου μετά το επίδικο περιστατικό τα οποία αποτέλεσαν στην πραγματικότητα κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων, ουδόλως βοηθούν με οποιοδήποτε τρόπο στην επίλυση των επίδικων θεμάτων. Η κατασκευή 2 επιπρόσθετων οχετών καθώς και η προσθήκη ενός νέου αγωγού διαμέτρου 400 χιλιοστά εκ μέρους των Εναγομένων μετά το επίδικο περιστατικό δεν ισοδυναμούν με αναγνώριση οποιασδήποτε παράβασης καθήκοντος ή αμέλειας εκ μέρους των Εναγομένων ούτε υπήρξε άλλωστε τέτοια δικογραφημένη θέση. Αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις και εισηγήσεις τους σε συνάρτηση με το μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Έχω θέσει ενώπιον μου τα όσα ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι με τις αγορεύσεις τους. Νοείται ότι θα εξετάσω τις θέσεις και τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς στο βαθμό που απαιτείται για τις ανάγκες της υπόθεσης έχοντας πάντα κατά νου ότι δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης ειδική αναφορά ή πραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται.[18] Επισημαίνω, ωστόσο, ότι τα επιχειρήματα αμφότερων των πλευρών υπήρξαν, σε όλη τους την εμβέλεια, αντικείμενο σκέψης και προβληματισμού από το Δικαστήριο χωρίς να υπάρχει ανάγκη ειδικής επίκλησης τους.[19] Όπως έχει κριθεί στην απόφαση Πούρικος ν. Σάββα κ.ά.
(1991)1 ΑΑΔ 507, η βασική υποχρέωση κάθε ενάγοντα είναι να αποδείξει με αξιόπιστη μαρτυρία τα βασικά γεγονότα πάνω στα οποία επέλεξε να βασίσει την απαίτησή του, με τη μορφή που ο ίδιος τα καθόρισε στα δικόγραφά του. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, κρίθηκε ότι το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Ταυτόχρονα, όπως έχει νομολογηθεί, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων.[20] Δικογραφικά, η αξίωση των Εναγόντων έναντι των Εναγομένων για αποζημιώσεις εδράζεται σε διαζευκτικές βάσεις. Ειδικότερα, εδράζεται σε κατ' ισχυρισμό αμέλεια ή/και παράβαση θέσμιου καθήκοντος ή/και οχληρία. Θα πρέπει να λεχθεί ότι η δικογράφηση των θέσεων των Εναγόντων για επίδειξη αμέλειας και/ή παράβασης νόμιμων καθηκόντων και/ή οχληρίας δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Η σύνταξη των δικογράφων διέπεται από τη Δ.19 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών και την πλούσια σχετική νομολογία.[21] Όπως διευκρινίστηκε με σαφήνεια στην Μ.Σ. Ιακωβίδης & Σία Λτδ κ.α. ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας
(2015)1Β ΑΑΔ 1593, αναφορικά, ειδικότερα, με την αμέλεια και την παράβαση θέσμιου καθήκοντος, αυτές αν και βεβαίως είναι έννοιες γνωστές στο δίκαιο: «είναι άνευ σημασίας, αν, κατά την επίκλησή τους σε δικόγραφο, δε συνοδεύονται από λεπτομέρειες, οι οποίες να τους προσδίδουν το αναγκαίο περιεχόμενο, από το οποίο να προσδιορίζεται η επίδραση είτε της μιας, είτε της άλλης, ή και των δύο αιτιών, συγχρόνως, αναλόγως της περίπτωσης, στα δικαιώματα του διαδίκου που τις επικαλείται, (βλ. Petros Koulias v. Ioannis Chr. Polydorides & Others
(1969)1 C.L.R. 616 και Παναγή κ.ά. ν. Κακόψιτου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839). Οι λεπτομέρειες αυτές, στην περίπτωση των υπό αναφορά αιτιών, αποτελούν, σύμφωνα με τη Δ.19, κ. 4, των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, τα ουσιώδη γεγονότα, στα οποία βασίζεται ο ενάγων, για τον προσδιορισμό της φύσης και του περιεχομένου της απαίτησής του, καθιστώντας, συγχρόνως, το αντίδικο μέρος γνώστη αυτών, (βλ. Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 Α.Α.Δ. 24). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως διαπιστώνεται, ελλείπουν, από την έκθεση απαιτήσεως της κάθε αγωγής, τα εν λόγω ουσιώδη γεγονότα, ώστε δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί σε τι, ακριβώς, συνίσταται, υπό οποιαδήποτε αιτία, η ευθύνη, σχετικά, της Δημοκρατίας.» Όπως υποδείχθηκε στη Γενικός Εισαγγελέας ν. Κωστάκη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 432, η αξίωση για αποζημιώσεις λόγω παραβίασης νομίμων καθηκόντων αποτελεί θεραπεία του κοινοδικαίου και δεν πρέπει να συγχέεται ή να αναμειγνύεται με την αξίωση αποζημιώσεων για αμέλεια έστω και αν η ίδια ζημιά είναι δυνατό να προέλθει είτε από συμπεριφορά που συνάδει με συνήθη αμέλεια, είτε με συμπεριφορά που ισοδυναμεί με διάρρηξη νομίμου καθήκοντος. Στην ΚΩΣΤΑΣ ΛΕΝΤΖΑΣ ν. LAOS BROS LTD, Πολιτική Έφεση Αρ. 140/2011, 22/12/2016 επισημάνθηκε ότι το ζήτημα δεν είναι ακαδημαϊκό ή θεωρητικό διότι στην πρακτική του διάσταση, η ορθή δικογράφηση οφείλει να παραπέμπει σε ξεχωριστή καταγραφή των δύο αγώγιμων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τη London Passenger Transport Board v. Upson
(1949)A.C. 155 και το σύγγραμμα Bullen & Leak: Precedents of Pleadings 12η έκδ. σελ. 59-60. Σύμφωνα με τους κανόνες σύνταξης των δικογράφων θα πρέπει να παρατίθενται συγκεκριμένες λεπτομέρειες αμέλειας και συγκεκριμένες λεπτομέρειες παράβασης θέσμιου καθήκοντος, με παραπομπή στην αντίστοιχη νομοθετική ή κανονιστική πρόνοια που κατ' ισχυρισμό έχει παραβιαστεί. Εν προκειμένω, δεν παρατίθενται τέτοιες λεπτομέρειες. Η μη ενδεδειγμένη και ορθή δικογράφηση των λεπτομερειών που αφορούν στην κατ' ισχυρισμό παραβίαση καθήκοντος επιμέλειας, θέσμιου καθήκοντος των Εναγομένων και οχληρία έχει εν προκειμένω ακαδημαϊκή και μόνο σημασία ενόψει της μη παρουσίασης αποδεκτής μαρτυρίας από την πλευρά των Εναγόντων η οποία θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει οποιοδήποτε από αυτά τα αγώγιμα δικαιώματα. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας κωδικοποιείται στο άρθρο 51
(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφάλαιο 148).[22] Όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2, σελ. 8, τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας είναι: (α) η ύπαρξη καθήκοντος επιμέλειας έναντι του Ενάγοντα (β) η παράβαση του καθήκοντος και (γ) η ύπαρξη ζημιάς συνεπεία της παράβασης.[23] Αποτελεί περαιτέρω καλά εμπεδωμένη αρχή ότι είναι ανάγκη να καταδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς που προκύπτει.[24] Το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας είναι πραγματικό και πρέπει να αποφασίζεται ως τέτοιο με βάση τη συνηθισμένη, απλή λογική.[25] Το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας κωδικοποιείται στο άρθρο 46 του Περί Αστικών Δικαιωμάτων Νόμου, Κεφ. 148.[26] Ως προς την έννοια της ιδιωτικής οχληρίας, παραπέμπω στην υπόθεση Medcon Construction Ltd ν. Ελευθερίου κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 565 και ειδικότερα στο ακόλουθο απόσπασμα: «Περαιτέρω, με βάση τα δικόγραφα και την ενώπιόν του μαρτυρία το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε στο εύρημα ότι η αγωγή ήταν θεμελιωμένη και στο αδίκημα της οχληρίας, παρόλον ότι η βάση της αγωγής αυτής δεν αναφερόταν ρητά στα δικόγραφα αλλά προέκυπτε από τα ουσιώδη γεγονότα που περιγράφονταν εκεί. (Stylianou v. Papacleovoulou
(1982)1 C.L.R. 542, 552 και Αριστοδήμου v. Χαραλάμπους, Π.Ε. 6831, ημερ. 11.5.90).Η ιδιωτική οχληρία συνίσταται σε παράνομη επέμβαση στη χρήση ή απόλαυση ακίνητης ιδιοκτησίας κάποιου προσώπου, ή κάποιου δικαιώματος επί ή σε σχέση με αυτή. Αναφορικά με τις προεκτάσεις της έννοιας του όρου "παράνομη", στο σύγγραμμα Textbook on Torts, Michael Α. Jones, 1986, στη σελ.140 αναφέρονται τα ακόλουθα: "Τhe word "unlawful" is crucial to this definition because it indicates that not all interferences with another's enjoyment of land will be actionable. It is applied in an ex post facto manner, however, since the interference normally derives its unlawful nature from the fact that it is held to be a nuisance. Most of the activities that give rise to claims in nuisance are, in themselves, perfectly lawful. It is only when the activity interferes with another's enjoyment of land to such a degree as to be an unreasonable interference that it will be regarded as a nuisance, and thereby 'unlawful'". Η έννοια της μη εύλογης επέμβασης που θα καθιστούσε την πράξη οχληρία σχολιάζεται ως εξής στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 139: "'Reasonableness' is a term that crops up frequently in relation to both private and public nuisance, but the word is not necessarily used in the same sense as it is used in the tort of negligence. In private nuisance, for example, the issue is not whether the defendant's conduct has fallen below the standard of the reasonable man, but whether the interference with the plaintiff's enjoyment of land is unreasonable bearing in mind the nature of the defendant's activity. This can be translated into the question: was the defendant's use of land reasonable? The focus shifts from the quality of the defendant's act, in negligence (was it careless?), to the nature of the plaintiff's damage and the reasonableness of the defendant's activity, in nuisance (although the distinction between activities and acts may be difficult to draw at times). Carelessness may be relevant to the reasonableness of the defendant's activity, but not necessarily so. An activity which is carried on with all reasonable precautions to prevent harm to others may nonetheless interfere unreasonably with the plaintiff's rights." Σε ότι αφορά τη βάση αγωγής που εδράζεται σε παραβίαση θέσμιου καθήκοντος, παρά το γεγονός ότι δικογραφικά δεν υπήρξε οποιαδήποτε καταγραφή της νομοθετικής διάταξης στην οποία βασίζονται οι Ενάγοντες, εντούτοις, όπως προκύπτει από το γραπτό κείμενο της αγόρευσης αμφότερων των συνηγόρων των διαδίκων, γίνεται αναφορά στο άρθρο 84 του περί Δήμων Νόμoυ τoυ 1985 (Ν. 111/1985) το οποίο, διαλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «84. Τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ παρόvτoς Νόμoυ και oιoυδήπoτε ετέρoυ εκάστoτε εv ισχύι vόμoυ, τo συμβoύλιov[27] θα εκτελή, εv τω μέτρω τωv oικovoμικώv δυvατoτήτωv τoυ δήμoυ, εvτός τωv δημoτικώv oρίωv πάvτα ή oιαδήπoτε τωv ακoλoύθωv καθηκόvτωv, ήτoι- (δ) θα πρovoή διά τηv κατασκευήv, συvτήρησιv και λειτoυργίαv συστημάτωv απoχετεύσεως oμβρίωv υδάτωv.» Καθοδηγούμενη από τις αρχές που διέπουν τη νομική πτυχή των αγώγιμων δικαιωμάτων τα οποία αποτέλεσαν τη βάση της αξίωσης των Εναγόντων και έχοντας κατά νου την αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας καθώς και την καλά εμπεδωμένη νομολογιακή αρχή ότι μόνο αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων[28], καθίσταται σαφές ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί παρά να απορρίψει την απαίτηση των Εναγόντων αφού αυτοί απέτυχαν να παρουσιάσουν ενώπιον του Δικαστηρίου αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία που θα έκανε την πλάστιγγα να κλίνει υπέρ του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ακόμα και να διαπιστωνόταν παράβαση καθήκοντος επιμέλειας ή θέσμιου καθήκοντος εκ μέρους των Εναγομένων η απαίτηση των Εναγόντων θα ήταν και πάλι καταδικασμένη σε απόρριψη. Και τούτο διότι δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε αποδεκτή μαρτυρία που να συνδέει αιτιωδώς την εισροή νερού στην οικία με τέτοια παράβαση. Περαιτέρω, αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις που αξιώνονται, αποτελεί βασικό κανόνα ότι αυτές πρέπει να εξειδικεύονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία.[29] Στην απόφαση Ζήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1923, επισημάνθηκε ότι ο Ενάγων βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδική ζημία.[30] Εν προκειμένω, τέτοια θετική και σαφής μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε. Συγκεφαλαιώνοντας, για τους λόγους που έχω εξηγήσει πιο πάνω, καταλήγω ότι οι Ενάγοντες απέτυχαν να αποδείξουν την υπόθεση τους στον απαιτούμενο βαθμό εναντίον των Εναγομένων. Συνακόλουθα, η αγωγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Ακολουθώντας το αποτέλεσμα, τα έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των Εναγομένων και εναντίον των Εναγόντων αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα. (Υπ.)...................................... Μ. Λ. Λοΐζου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Καννάουρου κ.ά ν. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ.
  1. [2] σελίδα 3 των αποστενοτυπημένων πρακτικών ημερομηνίας 14/06/
  2. [3] σελίδα 24 των αποστενοτυπημένων πρακτικών ημερομηνίας 14/06/
  3. [4] σελίδα 13 των αποστενοτυπημένων πρακτικών ημερομηνίας 15/06/
  4. [5] σελίδα 28 των αποστενοτυπημένων πρακτικών ημερομηνίας 15/06/
  5. [6] Pissis Ltd v. La Baguette Boulangerie- Patisserie Ltd (ανωτέρω), Ιωάννης Τσιάττες v. Kokis Solomonides (Cartridges Industries) Ltd,
(2009)1 ΑΑΔ 974, 16 Ιουλίου, 2009. [7] C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273. Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506. [8] Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου
(2011)1 Α.Α.Δ. 1797. [9] Scott Graham Brierley v. Αστυνομίας,
(2012)2 ΑΑΔ 476, ημερ. 19/7/12, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ 1056 Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, Π.Ε 185/2012, ημερομηνίας 19.4.2018, ECLI:CY:AD:2018:A179, Χριστοφίνης ν. Φραντζή Πολ. Έφεση328/11, ημερομηνίας 31.5.2017, ECLI:CY:AD:2017:C35. [10] Kadis v. Nicolaou
(1986)1 C.L.R 212, 216, Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454, Ιωάννου ν. Κουννίδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 1215 [11] Αγαθοκλέους κ.α. ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 316 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614) [12]Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 C.L.R. 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 C.L.R. 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1., Cybarco Ltd v Silvia Kovascik
(2001)1 A.A.Δ. 2013 Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)S.C. 34. [13] Νικολάου ν Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 390, Ψάλτης ν Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113, Τυμπιώτης ν Δημοκρατίας
(2004)2 Α.Α.Δ. 612 και Χριστοφίδης ν Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 25, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου, μέσω των γονέων και φυσικών κηδεμόνων του, Χρήστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1 Α.Α.Δ. 432 [14] Ψάλτης v. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113) και Κίτση v. Γενικού Εισαγγελέα
(2001)1 Β Α.Α.Δ. 1077 [15] Joy v Yeoman
(1981)2 All E.R. 21, Αθηνής ν Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 47. [16] Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Μιχαήλ
(2012)1 Α.Α.Δ. 41 [17] El Fath Co v. E.D.T. Shipping και άλλος
(1992)1 Α.Α.Δ. 1255, Πατούρης Μιχάλης ν. Ηellenic Bank Ltd
(2001)1 ΑΑΔ 2118 [18] Θεμιστοκλέους ν. Δημοκρατίας ECLI:CY:AD:2019:B4, Ποιν. Έφ. Αρ. 176/2018, ημερομηνίας 11.01.2019, ECLI:CY:AD:2019:B4 και Οδυσσέα ν. Αστυνομίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 490. [19] BITONIC LTD v. BΑNK OF MOSCOW-BANK JOINT STOCK COMPANY ΠΡΩΗΝ JOINT STOCK COMMERCIAL BANK "BANK OF MOSCOW" (OPEN JOINT-STOCK COMPANY), Πολιτική ΄Εφεση Αρ. 117/2018, 16/3/2022 [20] Αθανασίου κ.ά ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614 [21] Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 Α.Α.Δ.
  1. Λ.Δ. ν. Μ.Φ., Πολ. Έφ. Αρ. 188/2014, ημερ. 19.1.2022), ECLI:CY:AD:2022:A11 [22]«
  2. Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε͘ ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια.» [23] Βλ. επίσης ΚΥΠΡΟΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. KN ZOO BAR RESTAURANT LTD, Πολιτική Έφεση Αρ. 447/2011, 15/12/2016 Κωνσταντίνου ν. Χατζηκυριάκου
(1993)1 Α.Α.Δ. 864 και Καλαθά ν. Πουλλίτα
(2006)1 Α.Α.Δ. 480 [24] Maynard v. West Midlands Regional Health Authority
(1985)1 All E.R. 635, Κούλλης Κυριαλλής ν. Άννης Τελεβάντου υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστριας της περιουσίας του αποβιώσαντος Ανδρέα Τελεβάντου
(2007)1 ΑΑΔ 1299, Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1 ΑΑΔ 1541 [25] Βλ. σύγγραμμα των Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2, σελ.
  1. [26]
  2. Iδιωτική oχληρία συvίσταται στo ότι πρόσωπo επιδεικvύει συμπεριφoρά ή διεξάγει τις εργασίες τoυ ή χρησιμoπoιεί ακίvητη ιδιoκτησία πoυ αvήκει σε αυτό κατά κυριότητα ή κατέχεται από αυτό, με τρόπo ώστε κατά συvήθεια vα παρεμβαίvει στηv εύλoγη χρήση και απόλαυση, αφoύ ληφθoύv υπόψη η θέση και η φύση αυτής, της ακίvητης ιδιoκτησίας oπoιoυδήπoτε άλλoυ πρoσώπoυ: Νoείται ότι o εvάγovτας δεv τυγχάvει απoζημίωσης σε σχέση με ιδιωτική oχληρία εκτός αv εξαιτίας αυτής υπέστη ζημιά: Νoείται περαιτέρω ότι oι διατάξεις τoυ άρθρoυ αυτoύ δεv εφαρμόζovται καθόσov αφoρά παρέμβαση στo φως. [27] Σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του Περί Δήμων Νόμου του 1985 (Ν. 111/1985) "συμβoύλιov" σημαίvει τo συμβoύλιov oιoυδήπoτε δήμoυ, τo συσταθέv συμφώvως πρoς τας διατάξεις τoυ παρόvτoς Νόμoυ και περιλαμβάvει επίσης δημoτικήv επιτρoπήv διoριζoμέvηv δυvάμει τoυ παρόvτoς Νόμoυ. [28] Κades v. Nicolaou
(1986)1 C.L.R. 212 Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ν. Χ΄Νέστορος
(1990)1 Α.Α.Δ. 41, Charalambous v. Republic
(1985)2 CLR 97 Agapiou v. Panayiotou
(1988)1 C.L.R. 257· Παπανδρέου ν. Τύλληρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 157 [29] Κυριάκου Αθανασίου v. Δάφνης Ορφανίδου Πολιτική Έφεση Αρ. 73/11, 16 Δεκεμβρίου, 2015, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.α.
(1999)1 ΑΑΔ 687, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 ΑΑΔ 1157, Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1977)1 ΑΑΔ 396, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Λοϊζου ν. Μουρτζή
(1999)1 ΑΑΔ 883, Μαϊττάς ν. Γεωργίου κ.α.
(1998)1 ΑΑΔ 1, Ζήνων Μερκής Λτδ. ν. Ελληνικής Τράπεζας
(1999)1 ΑΑΔ 1923, Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου
(2008)1 (Β) ΑΑΔ 1083, Ismail v. Αντωνίου κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 333/2009, 12.2.2014, ECLI:CY:AD:2014:A107 και Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 23, σελ. 15). [30] Βλ. επίσης Κυριάκου Αθανασίου v. Δάφνης Ορφανίδου Πολιτική Έφεση Αρ. 73/11, 16 Δεκεμβρίου, 2015 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.