Αλεξάνδρα Ιωάννου ν. A.T.P. ANASTASIOU SUPERMARKET LIMITED, Αγωγή αρ.: 2564/2015, 25/7/2023

(1)Το κάταγμα στο δεξιό ισχίο είχε πορωθεί, όπως φαίνεται από ακτινογραφία ημερομηνίας 1.8.2016.

(2)Μυϊκή ισχύς κάτω άκρων 5/5.

(3)Χωρίς νευρολογική σημειολογία κάτω άκρων.

(4)Σχεδόν πλήρες εύρος κίνησης κάμψης, έκτασης, απαγωγής του δεξιού ισχίου με ήπιο άλγος.

(5)Σχεδόν πλήρης έξω και έσω στροφή του δεξιού ισχίου με ήπιο άλγος.

(6)Ήπιο άλγος κατά την ψηλάφηση του μείζονος τροχαντήρα του δεξιού ισχίου. Περαιτέρω, σημειώθηκαν, στην ιατρική έκθεση του Δρ. Οράτη ημερ. 9.4.2019 (Τεκμήριο 8), τα εξής συμπεράσματα:

(1)Η Ενάγουσα παρουσίασε καθυστερημένη πόρωση του κατάγματος (13 μήνες).

(2)Πιθανές ενοχλήσεις και άλγος στην περιοχή του δεξιού ισχίου να εμφανίζονται κατά τις αλλαγές του καιρού και κατά την έντονη κόπωση ένεκα της φύσεως του κατάγματος καθώς και την ύπαρξη του Veronail. Είναι αποδεκτό, όπως αυτό φαίνεται και από την γραπτή αγόρευση των Εναγομένων (βλ. σελ. 14), ότι οι τραυματισμοί της Ενάγουσας πορώθηκαν το αργότερο την 1.8.2016[14]. Σήμερα, η Ενάγουσα μετακινείται με μπαστούνι, ενώ κάποιες οικιακές εργασίες, όπως το μαγείρεμα και τα όσα αφορούν στην υγιεινή της, τα εκτελεί, τις πλείστες φορές, χωρίς βοήθεια. Τέλος, η Ενάγουσα, παρά το ότι της είχε συσταθεί να προβεί σε δεύτερη επέμβαση για αναθεώρηση της οστεοσύνθεσης, η ίδια μέχρι και σήμερα δεν έκανε αυτή, ενώ αρνείται και δεν επιθυμεί να κάνει τέτοια επέμβαση. Περαιτέρω, παρά τη σύσταση του Δρ. Πηλαβάκη στην έκθεση του ημερ. 3.12.2015 (Τεκμήριο 6) όπως η Ενάγουσα ασχοληθεί και με τη βοήθεια φυσιοθεραπευτή με την ενδυνάμωση του τετρακέφαλου της, που θα βοηθήσει στη βελτίωση της βάδισης και σε βαθμό των δυσκολιών που αναφέρονται, η ίδια ουδέποτε έκανε τέτοιες φυσιοθεραπείες επειδή δεν ήθελε και δεν ένιωθε σιγουριά[15]. Οι μόνες φυσιοθεραπείες που έκανε οι Ενάγουσα, ήταν κατά τους μήνες Οκτώβριο - Δεκέμβριο του 2014, μετά το ατύχημα. Όλα τα πιο πάνω κοινώς αποδεκτά και μη αμφισβητούμενα γεγονότα, καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου από αυτό το στάδιο. Αμφισβητούμενα γεγονότα Στη βάση των ως άνω, κοινώς αποδεκτών γεγονότων, αυτά που παραμένουν ως επίδικα, υπό αμφισβήτηση, ζητήματα, επί πραγματικών γεγονότων, είναι τα εξής:

(1)Υπό ποιες συνθήκες επήλθε η πτώση της Ενάγουσας στην Υπεραγορά των Εναγομένων.

(2)Ποιες είναι οι πραγματικές ζημιές της Ενάγουσας συνεπεία του τραυματισμού της από το επίδικο ατύχημα. Συνοπτική παράθεση μαρτυρίας Δεν θεωρώ αναγκαίο να παραθέσω με λεπτομέρεια την ενώπιον μου μαρτυρία. Πλήρης έκταση της μαρτυρίας που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, βρίσκεται καταγεγραμμένη στα πρακτικά. Σκοπός της παρούσας απόφασης, δεν είναι η λεπτομερής παράθεση του συνόλου της μαρτυρίας που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, εφόσον, κάτι τέτοιο, θεωρώ, δεν θα εξυπηρετούσε οποιοδήποτε πρακτικό σκοπό. Αναφορά στα κυριότερα σημεία της μαρτυρίας θα γίνει, για σκοπούς αξιολόγησης της, λαμβανομένου υπόψη και των επίδικων θεμάτων. Προχωρώ τώρα, να σκιαγραφήσω την μαρτυρία που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, έχοντας κατά νου, τα πιο πάνω κοινώς αποδεκτά και/ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα και ισχυρισμούς, στη βάση πάντα, των περιορισμένων πλέον, επίδικων, υπό αμφισβήτηση, θεμάτων. Ενάγουσα Η Ενάγουσα, στην ουσία, προώθησε ισχυρισμούς ως οι δικογραφημένες θέσεις της, οι οποίες αναφέρονται ανωτέρω στην καταγραφείσα εκδοχή της και δεν καθίσταται αναγκαίο να αναφερθούν εκ νέου. Κατέθεσε, μεταξύ άλλων, την απόδειξη πληρωμής στο Νοσοκομείο για τα έξοδα ιατρικής έκθεσης (Τεκμήριο 3), την απόδειξη είσπραξης του Δρ. Πηλαβάκη για την ετοιμασία της ιατρικής του έκθεσης (Τεκμήριο 4) και δέσμη 5 αποδείξεων είσπραξης αναφορικά με διάφορα έξοδα ιατρικών επισκέψεων και εξετάσεων (Τεκμήριο 5). Επίσης, κατέθεσε την ιατρική έκθεση του Δρ. Πηλαβάκη ημερ. 3.12.2015 (Τεκμήριο 6) και τη σύμβαση εργοδότησης οικιακής βοηθού, ημερ. 8.10.2014 (Τεκμήριο 7). Υποδεικνύοντας επί του Τεκμηρίου 11Α ανέφερε ότι όταν έπεσε, βρέθηκε ξαπλωμένη στο τέλος της ράμπας της Υπεραγοράς και υπέδειξε το σημείο πτώσης της με την ένδειξη «Χ». Ως προς το σημείο στο οποίο πάτησε και γλίστρησε, υπέδειξε αυτό στο Τεκμήριο 11Α με την σημείωση ενός κύκλου, στην αρχή της ράμπας, αμέσως μετά την έξοδο από τις γυάλινες πόρτες της Υπεραγοράς, ενώ το σημείο όπου είδε την πράσινη κτένα, την οποία κατ' ισχυρισμόν πάτησε και γλίστρησε, το υπέδειξε με την ένδειξη «Χ» εντός του ροζ/κόκκινου[16] κύκλου (Τεκμήριο 11Α). Ανέφερε ότι λόγω του επίδικου ατυχήματος, νιώθει πολύ έντονα ότι της στερήθηκε η ελευθερία της, καθότι πριν το ατύχημα οδηγούσε και ήταν ανεξάρτητη να πάει όπου θέλει, ενώ μετά από αυτό, της απαγόρευσε ο γιατρός να οδηγεί[17], πράγμα το οποίο, όπως ανέφερε, ήταν για εκείνη το χειρότερο, εφόσον εξαρτάται από το σύζυγο της και τρίτα άτομα για την μεταφορά της. Σε ότι αφορά τις οικιακές εργασίες, πριν το ατύχημα ανέφερε ότι δεν χρειαζόταν οικιακή βοηθό, πλην κάποιων φορών που έφερνε βοήθεια για το σίδερο, ενώ μετά το ατύχημα δυσκολεύεται με τις πλείστες οικιακές εργασίες, όπως το σφουγγάρισμα και το σκούπισμα, εφόσον νιώθει πόνο όταν είναι όρθια αρκετή ώρα ή όταν κουραστεί. Μ.Ε 2 Είναι ο σύζυγος της Ενάγουσας. Κατά την μαρτυρία του ανέφερε ότι πριν την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος, η Ενάγουσα έκανε όλες τις οικιακές εργασίες του σπιτιού που διαμένουν, ενώ από τις 23.7.2014, οπόταν και έλαβε εξιτήριο από το Νοσοκομείο, δεν ήταν σε θέση να πράττει τούτο, αλλά ούτε να φροντίζει τον εαυτό της. Προς τούτο, προσέλαβαν, από τις πρώτες μέρες που η Ενάγουσα επέστρεψε στο σπίτι της, μετά το εξιτήριο της από το Νοσοκομείο, προσωρινά μία οικιακή βοηθό, ενώ από τον Οκτώβριο του 2014 μέχρι και σήμερα εργοδοτούν μόνιμη οικιακή βοηθό. Ανέφερε ότι όλα τα συμβόλαια εργοδότησης που συνάφθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, υπογράφησαν από τον ίδιο (συμπεριλαμβανομένου του Τεκμηρίου 7) και ότι ο ίδιος παρουσιάζεται ως εργοδότης, εφόσον η Ενάγουσα δεν ήταν σε θέση να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για τούτο, παρά το γεγονός ότι είναι η ίδια που χρειάζεται την οικιακή βοηθό και όχι αυτός. Κατέθεσε ως Τεκμήρια 9 και 10, δύο συμβόλαια εργοδότησης οικιακής βοηθού, με το Τεκμήριο 9 να φέρει σφραγίδες ημερ. 28.12.2016 και 11.1.2017 (του Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης) και το Τεκμήριο 10 να φέρει σφραγίδα ημερ. 16.12.2019 (του Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης). Ανέφερε επίσης ότι ο μηνιαίος μισθός της οικιακής βοηθού είναι €400 συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών της ασφαλίσεων. Τέλος, ήταν η θέση του ότι αν η Ενάγουσα δεν τραυματιζόταν ένεκα του επίδικου ατυχήματος, σήμερα, ούσα 82 ετών, θα μπορούσε να κάνει τα πάντα. Μ.Υ. 1 Η μάρτυρας εργάζεται, από το 1995 περίπου, στο Τμήμα Απαιτήσεων των Γενικών Ασφαλειών Κύπρου (στο εξής η «ασφαλιστική»), μέρος των εργασιών των οποίων είναι και η ασφάλιση επιχειρήσεων όπως αυτή των Εναγομένων, ενώ οι τελευταίοι αποτελούν, στη βάση σχετικού συμβολαίου κάλυψης, ασφαλιζόμενοι της εν λόγω ασφαλιστικής. Ανέφερε ότι, κατά τις 18.11.2014, όταν το επίδικο ατύχημα περιήλθε εις γνώση της ασφαλιστικής, δόθηκαν οδηγίες, μεταξύ άλλων και από την ίδια, στον κ. Δώρο Πολυδώρου (εκτιμητή), να επισκεφθεί, εκ μέρους της ασφαλιστικής, την Υπεραγορά των Εναγομένων και να ετοιμάσει σχετική έκθεση, πράγμα το οποίο και έγινε. Την εν λόγω έκθεση, η μάρτυρας την κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο 11, αναφέροντας ότι αυτή βρισκόταν σε φάκελο που διατηρεί η ασφαλιστική για την παρούσα υπόθεση και ο οποίος βρίσκεται στην κατοχή της. Τέλος, ανέφερε ότι ο λόγος για τον οποίο καταθέτει η ίδια την έκθεση και όχι το πρόσωπο που την ετοίμασε, είναι επειδή ο κ. Πολυδώρου έχει αποβιώσει. Μ.Υ. 2 Η μάρτυρας εργάζεται στην Υπεραγορά εδώ και 32 χρόνια. Κατά την μαρτυρία της ανέφερε ότι την ημέρα και ώρα του επίδικου ατυχήματος εργαζόταν στην Υπεραγορά. Αναγνώρισε την υπογραφή της επί της δήλωση της που αποτελεί μέρος του Τεκμηρίου 11 και ανέφερε ότι την εν λόγω δήλωση την έγραψε ο κ. Πολυδώρου αφότου η ίδια του είπε τι να γράψει. Ακολούθως, η ίδια διάβασε τη δήλωση της και αφού συμφώνησε με τα αναγραφόμενα, την υπέγραψε. Ανέφερε ότι τα καθήκοντα της στους Εναγόμενους είναι στην εξυπηρέτηση πελατών στο ταμείο της Υπεραγοράς και είναι επίσης υπεύθυνη της Υπεραγοράς, ενώ την ώρα του επίδικου ατυχήματος, η ίδια βρισκόταν εντός της Υπεραγοράς, άκουσε ένα θόρυβο και μετά από 5-10 λεπτά βγήκε έξω για να δει τι έγινε. Ανέφερε ότι δεν είδε πως έγινε το επίδικο ατύχημα, όμως την ώρα που βγήκε έξω είδε την Ενάγουσα πεσμένη/ξαπλωμένη στο κυκλωμένο σημείο της 2ης φωτογραφίας στη σελ. 3 του Τεκμηρίου 11, μπροστά από τα κιβώτια. Επειδή είχε ήλιο, έφεραν ομπρέλα και την τοποθέτησαν ως σκίαστρο στην Ενάγουσα, μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο του Νοσοκομείου, ενώ η ίδια δεν είδε οποιονδήποτε να μετακινεί την Ενάγουσα. Σε ότι αφορά το μήκος της ράμπας που απεικονίζεται στη 2η φωτογραφία στη σελ. 3 του Τεκμηρίου 11, από το σημείο της γυάλινης πόρτας μέχρι το σημείο του δρόμου (ασφάλτου), ανέφερε ότι αυτή είναι περίπου στα 5 - 5,5 μέτρα και ότι το υλικό της ράμπας είναι κεραμικό με τρύπες για να μην γλιστρά, ειδικό για εξωτερικούς χώρους. Συμφώνησε ότι όλοι οι πελάτες, οι οποίοι πληρώνουν και φεύγουν από την Υπεραγορά, βγαίνουν από την γυάλινη πόρτα που φαίνεται στη 2η φωτογραφία στη σελ. 3 του Τεκμηρίου 11 και περνούν από την εν λόγω ράμπα. Όταν η ίδια βγήκε έξω, δεν είδε οτιδήποτε στο πάτωμα που να το καθιστά ολισθηρό, ούτε είδε κάποια κτενιά και ανέφερε ότι στον εξωτερικό χώρο της Υπεραγοράς που είναι η φρουταρία, υπάρχουν άτομα που καθαρίζουν και όταν δουν κάτι στο πάτωμα το μαζεύουν, ενώ κατά τον δεδομένο χρόνο, ήταν δύο αυτά τα άτομα. Ως προς την συχνότητα της καθαριότητας στον εξωτερικό χώρο της Υπεραγοράς, ανέφερε ότι από το πρωί μέχρι περίπου τις 3 το μεσημέρι καθαρίζουν 2-3 φορές και άλλες 2-3 φορές το απόγευμα. Σημείωσε ότι πέραν τούτου και η ίδια όταν βγει στον εξωτερικό χώρο, αν δει κάτι στο πάτωμα θα το μαζέψει, ενώ οι οδηγίες που έχουν τα άτομα που είναι στον εξωτερικό χώρο της Υπεραγοράς είναι ότι εάν δουν κάτι στο πάτωμα να το καθαρίσουν. Στα χρόνια που εργάζεται στην Υπεραγορά ανέφερε ότι έτυχε να γίνει περιορισμένος αριθμός ατυχημάτων στη συγκεκριμένη ράμπα και έτυχε και η ίδια να γλιστρήσει. Τέλος, ανέφερε ότι εάν κτυπήσει κάποιος κοντά στη γυάλινη πόρτα, δεν θεωρεί ότι μπορεί να βρεθεί πεσμένος 5 μέτρα πιο κάτω, δηλαδή στο σημείο που ισχυρίζεται η Ενάγουσα ότι κατέληξε. Μ.Υ. 3 Η μάρτυρας εργάζεται στην Υπεραγορά εδώ και περίπου 20 χρόνια. Κατά την ημέρα και ώρα του επίδικου ατυχήματος εργαζόταν στην Υπεραγορά και βρισκόταν στο ταμείο. Αναγνώρισε την υπογραφή της επί της δήλωση της που αποτελεί μέρος του Τεκμηρίου 11 και ανέφερε ότι την εν λόγω δήλωση κάποιος την έγραψε αφότου η ίδια του απαντούσε σε ερωτήσεις που της υπέβαλλε. Ακολούθως, αυτή την διάβασε, συμφώνησε με το περιεχόμενο της και την υπέγραψε. Όταν έγινε το επίδικο ατύχημα, η ίδια δεν βγήκε έξω από την Υπεραγορά και είδε μέσα από την τζαμαρία την Ενάγουσα ξαπλωμένη στο έδαφος, αλλά δεν είδε πως έγινε το ατύχημα, ούτε πως έπεσε η Ενάγουσα. Ως προς τον τόπο που είδε την Ενάγουσα ξαπλωμένη στο έδαφος, υπέδειξε το κυκλωμένο σημείο της 2ης φωτογραφίας στη σελ. 3 του Τεκμηρίου 11. Ανέφερε ότι μίλησε τηλεφωνικώς με την θυγατέρα της Ενάγουσας, η οποία της έδωσε οδηγίες να μην μετακινηθεί η Ενάγουσα γιατί είχε κάνει κάποια επέμβαση και δεν έπρεπε να μετακινηθεί, για αυτό το λόγο πήραν ομπρέλα και έβαλαν για σκίαση της εφόσον ήταν καλοκαίρι και είχε ζέστη. Η ίδια δεν είδε κάποιον να μεταφέρει την Ενάγουσα από ένα σημείο σε άλλο, αλλά ούτε η ίδια την μετακίνησε. Ούτε άκουσε οποιονδήποτε να αναφέρεται σε κάποια κτενιά ή κάποιο άλλο αντικείμενο. Νομική Πτυχή Η υπό κρίση αγωγή αφορά ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας και βασίζεται επί ισχυριζόμενης αμέλειας εκ μέρους των Εναγομένων. Σε σχέση με το βάρος απόδειξης σε υποθέσεις αμέλειας, διαφωτιστική είναι η απόφαση στην υπόθεση Σοφοκλέους ν. Καλογήρου

(1997)1 (Α) ΑΑΔ 369, όπου έχει κριθεί ότι το βάρος απόδειξης το φέρει ο Ενάγοντας. Περαιτέρω, ο Ενάγοντας έχει υποχρέωση να αποδείξει και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ αμέλειας και ζημίας. Σχετική είναι η απόφαση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά

(2003)1 (Α) Α.Α.Δ 447. Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση, ως αστική, το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους της Ενάγουσας, η οποία οφείλει να αποδείξει τους ισχυρισμούς της, στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής

(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου, με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Phipson on Evidence, 14th Edition, para 4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1(Β) Α.Α.Δ 614, όπου γίνεται και εκτενής ανασκόπηση της νομολογίας»[18]. Όπως επίσης έχει νομολογηθεί, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων (Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Συνεπώς, το Δικαστήριο θα κρίνει κατά πόσο η Ενάγουσα πέτυχε να αποσείσει το αποδεικτικό βάρος που την βαραίνει, μόνο με βάση τη μαρτυρία που έχει δεχθεί ως αξιόπιστη. Ως έχει προαναφερθεί, η βάση της αγωγής της Ενάγουσας είναι το αστικό αδίκημα της αμέλειας που διέπεται από το άρθρο 51[19] του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη τους δικογραφημένους της ισχυρισμούς, αλλά και την εκδοχή που προωθήθηκε από πλευράς της, το ζήτημα της ευθύνης των Εναγομένων, διέπεται από τις πρόνοιες του άρθρου 51

(2)(β)[20] του Κεφ. 148, οι οποίες ρυθμίζουν την ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας έναντι προσώπων που τελούν νόμιμα σε αυτήν, το οποίο κωδικοποιεί, όχι όμως εξαντλητικά, το Αγγλικό κοινοδίκαιο επί τη βάση του οποίου και ερμηνεύεται (βλ. Λ. Π. Φραγκεσκίδης & Σια Λτδ ν. Μάμα

(1989)1E Α.Α.Δ. 70 και Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Στεργίδου κ.α., Πολ. Έφεση Αρ. 8/11, ημερ. 4.3.2016). Η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας, βάσει του προαναφερόμενου άρθρου 51

(2)(β) του Κεφ. 148, εξετάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, στην πρόσφατη υπόθεση Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν Μαρίνας Στεργίδου κ. α., Πολιτική Έφεση Αρ. 8/2011, ημερ. 4.3.2016, στην οποία αναλύθηκαν οι αρχές που αφορούν αυτή την πτυχή του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Παραθέτω αυτούσιο, το μέρος της απόφασης του Εφετείου, όπου γίνεται η ανάλυση των σχετικών αρχών: «Η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας διέπεται από τις πρόνοιες του άρθρου 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, οι διατάξεις του οποίου ερμηνεύονται, με βάση το αγγλικό δίκαιο. Κάτοχος δε, είναι εκείνος που έχει τον έλεγχο και την άμεση επίβλεψη της ιδιοκτησίας, με εξουσία να επιτρέπει ή να απαγορεύει την είσοδο σ΄αυτήν. Η ευθύνη βασίζεται στην κατοχή και τον έλεγχο (Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σια ν. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ 70). [...] Όπως εξηγήθηκε στην προαναφερθείσα υπόθεση Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα: για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων (κατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του ακινήτου) και για τη λειτουργία της δραστηριότητας ή επιχείρησής του. Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία για τη ρύθμιση του κοινοδικαίου η οποία κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 51

(2)(β), με βάση την οποία, η ευθύνη του κατόχου διαφοροποιείται αναλόγως του κατά πόσο το πρόσωπο που βρίσκεται στο υποστατικό είναι «προσκεκλημένος» («invitee») ή «απλός δικαιούχος» («bare licensee»). «Προσκεκλημένος» είναι το πρόσωπο που βρίσκεται στη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου, ρητή ή εξυπακουόμενη, για τους σκοπούς της επιχείρησης ή της δραστηριότητας του κατόχου, υπό την έννοια ότι ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον, όπως συμφέρον έχει και ο προσκεκλημένος. Με άλλα λόγια, ο προσκεκλημένος είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία με τη συγκατάθεση του κατόχου για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος και ο προσκεκλημένος έχουν κοινό συμφέρον (βλ. Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712). «Απλός δικαιούχος» είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία νόμιμα, όχι όμως σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος, ούτε κατά τη νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος, όπως ρητώς εξηγείται στο άρθρο 51

(2)(β). Σε ότι αφορά τις «δραστηριότητες» στα υποστατικά του κατόχου, το καθήκον έναντι «προσκεκλημένου» και «απλού δικαιούχου» είναι ταυτόσημο και έγκειται σε υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Σε ότι όμως αφορά την στατική κατάσταση του ακινήτου, το καθήκον επιμέλειας του κατόχου έναντι «απλού δικαιούχου» περιορίζεται σε προειδοποίηση για κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο τον οποίο γνωρίζει ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωρίζει (βλ. Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ανωτέρω, Κυριακίδης ν. Tenekedzian

(1994)1 ΑΑΔ 504).» Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι υφίσταται διαφοροποίηση στο καθήκον επιμέλειας του κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ απλού δικαιούχου και προσκεκλημένου. Η διαφοροποίηση έγκειται στο καθήκον επιμέλειας ως προς τη στατική κατάσταση του ακινήτου. Αντίθετα, όταν η ζημιά προκαλείται στα πλαίσια της λειτουργίας της δραστηριότητας ή της επιχείρησης σε υποστατικά - ακίνητη ιδιοκτησία - τότε ο κάτοχος υπέχει έναντι του επισκέπτη, είτε είναι προσκεκλημένος, είτε αδειούχος, καθήκον όπως λάβει εύλογη φροντίδα - λογικά μέτρα, ώστε το υποστατικό του να είναι ευλόγως ασφαλές και να μεριμνά για την αποτροπή ή την πρόληψη πρόκλησης ζημιάς από ασυνήθιστο κίνδυνο, την ύπαρξη του οποίου γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει, ως ένας λογικός άνθρωπος. Το κατά πόσο ο κίνδυνος είναι ασυνήθιστος, κρίνεται αντικειμενικά, με βάση τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης (βλ. Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712 και Slater Cross Ltd [1956] 2 All ER 625). Ως αναφέρεται στην Φραγκεσκίδης (ανωτέρω), ο κάτοχος έχει καθήκον προς τον προσκεκλημένο να λάβει φροντίδα όπως το υποστατικό του είναι εύλογα ασφαλές, δεν είναι όμως ασφαλιστής. Το καθήκον δεν είναι να εμποδίσει ασυνήθιστο κίνδυνο, αλλά να εμποδίσει ζημιά από ασυνήθιστο κίνδυνο, τον οποίο γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει. Με άλλα λόγια, ο κάτοχος υπέχει καθήκον για τη λήψη λογικών μέτρων, προς αποτροπή γνωστών ή ευλόγως προβλεπτών κινδύνων (βλ. Μιχαήλ ν. Ττουνιά κ.α.

(2005)1Α Α.Α.Δ 19). Το ότι η πιθανότητα εκδηλώσεως του κινδύνου είναι μικρή, δεν απαλλάσσει τον κάτοχο από τη λήψη προστατευτικών μέτρων, εφόσον ο κίνδυνος είναι προβλεπτός (βλ. Σχολική Εφορεία Στροβόλου (ανωτέρω)). Το τι αποτελεί λογικό μέτρο εξαρτάται από όλα τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, όπως την φύση της πρόσκλησης, την φύση του κινδύνου, την γνώση του προσκεκλημένου. Όσον αφορά την πρακτικότητα των μέτρων, που πρέπει να λαμβάνονται για την εξάλειψη ή ελάττωση του κινδύνου, αυτή εξαρτάται επίσης από τα περιστατικά της κάθε περίπτωσης. Ως λέχθηκε στην Πολυμέταλ Λτδ, Μεταλλικές Κατασκευές κ.α. ν. Κωνσταντίνου

(1998)1Α Α.Α.Δ 393, το καθήκον μέριμνας για την ασφάλεια του επισκέπτη περιλαμβάνει όλα εκείνα τα μέτρα που θα τον προστάτευαν από προβλεπτούς κινδύνους και η λήψη των οποίων ήταν ευχερής. Στην απόφαση Φραγκεσκίδης (ανωτέρω) υιοθετήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση G.I.P. Constructions v. Neophytou and another

(1983)1 Α.Α.Δ. 669, ότι «τα όρια του καθήκοντος προς τον γείτονα προσδιορίζει η ανθρωπιστική συμπεριφορά η οποία αναμένεται από τον κάθε πολίτη στον προγραμματισμό και την εκτέλεση των δραστηριοτήτων του». Η διατήρηση λοιπόν ενός ευλόγως προβλεπτού κινδύνου, ο οποίος μπορούσε ευχερώς να εξαλειφθεί, θεμελιώνει ευθύνη του κατόχου από αμέλεια, προκύπτουσα από αθέτηση των υποχρεώσεων του βάσει του άρθρου 51

(2)(β) του Κεφ. 148, αλλά και από αθέτηση του γενικότερου συμφέροντος για την επίδειξη της δέουσας επιμέλειας για την προστασία του γείτονα, δηλαδή του προσώπου που κατά λογική πρόβλεψη είναι ενδεχόμενο να επηρεαστεί (βλ. Σχολική Εφορεία Στροβόλου (ανωτέρω)). Τέλος στην Indermaur v. Dames [1866] L.R. 1 C.P. 274, λέχθηκε ότι όπου υπάρχει μαρτυρία για αμέλεια, πρέπει να κριθεί κατά πόσο λήφθηκε εύλογη φροντίδα είτε με προειδοποίηση, φωτισμό, προφύλαξη ή άλλως πως και κατά πόσο υπήρξε συντρέχουσα αμέλεια από την πλευρά του θύματος. Αναφορικά τώρα με την αναγκαία σύνδεση της αιτιώδους συνάφειας με το ζημιογόνο αποτέλεσμα, στην υπόθεση Ζωή Κωνσταντίνου v. The Cyprus Phassouri Plantations Co. Ltd

(1992)1 ΑΑΔ 720, αναφέρθηκαν τα εξής σχετικά: "Είναι νομολογημένο πως, η αιτιώδης συνάφεια πρέπει να συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δυο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Κάποια νομολογία δημιούργησε κάποια διαφοροποίηση στον κανόνα αυτό, που όμως δεν χρειάζεται να αναλύσουμε, γιατί το όλο θέμα το ξεκαθάρισε από πιθανές παρερμηνείες η υπόθεση Wilsher v. Essex Area Health Authority [1988] 1 All E.R. 871, την οποία υιοθετούμε και στην οποία αποφασίστηκαν τα ακόλουθα: "Where a plaintiff's injury was attributable to a number of possible causes, one of which was the defendant's negligence, the combination of the defendant's breach of duty and the plaintiff's injury did not give rise to a presumption that the defendant had caused the injury. Instead, the burden remained on the plaintiff to prove the causative link between the defendant's negligence and his injury, although that link could legitimately be inferred from the evidence." Επίσης, στην υπόθεση Golfar v. Coggjns & Griffith (Liverpool) Ltd [1943] 76 Ll. L. Rep. 1, 4 A.C. 197, 203, που αναφέρθηκε στην υπόθεση Stavrou (ανωτέρω), στη σελ. 672, αναφέρονται τα εξής ως προς το τι πρέπει ο ενάγων να αποδείξει σχετικά με το ελαττωματικό σύστημα εργασίας για το οποίο παραπονείται. "... the plaintiff must allege and prove specifically what is the defect in the system of which he complains. In other words, it is not sufficient that the system adopted was in fact unsafe, he must show something which could reasonably have been done or omitted which would have made the system reasonably safe and that this failure was the cause of his accident."[21] Η εφεσείουσα δεν απέδειξε, όπως είπαμε, ότι το σύστημα εργασίας ήταν ελαττωματικό, ούτε την αιτία της πτώσης[22]. Ο δικηγόρος της εφεσείουσας, αναπτύσσοντας την επιχειρηματολογία του, εισηγήθηκε πως η αιτία της πτώσης οφειλόταν στο γεγονός ότι η σκάλα "έγειρε" επειδή βούλιαξε στο έδαφος που ήταν βρεγμένο και λασπωμένο από τη βροχή. Η εισήγηση αυτή μας προβλημάτισε. Όμως, από την όλη μαρτυρία, δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Τουναντίον, το μόνο παράπονο που διατυπώθηκε ήταν ότι το βούλιαγμα δημιουργούσε πρόβλημα, γιατί η σκάλα γινόταν πιο βαριά και σε ορισμένες περιπτώσεις χρειαζόταν και η βοήθεια άλλης εργάτριας για τη μετακίνησή της. Δεν υπήρξε καμιά μαρτυρία ότι η σκάλα "έγειρε" επειδή βούλιαξε στο έδαφος ή επειδή γλίστρησε στη λάσπη». Συντρέχουσα αμέλεια Η ευθύνη που αναζητείται ώστε να αποδοθεί συντρέχουσα αμέλεια, είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αποτυχία λήψης μέτρων αυτοπροστασίας εκεί που τούτα, υπό τις περιστάσεις που προκαλείται η ζημιά στον διάδικο, αποτελούν εύλογα και δυνατά μέτρα που ήταν αναμενόμενο να ληφθούν από το μέσο συνετό άνθρωπο που θα βρισκόταν στη θέση του. Το δε βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο διάδικος που την επικαλείται (βλ. Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Mohammad Al Sharif

(2012)1 ΑΑΔ 28, Andreas Vrondis & Sons (Constructions) Ltd v. Σοφοκλή Παπαλεοντίου, Πολιτική Έφεση αρ. 189/11, ημερ. 15.5.2017, ECLI:CY:AD:2017:A177 και Ελένη Κατσουνάρη, ν Κυπριακή Δημοκρατία, Πολιτική Έφεση αρ. 57/2012, ημερ. 27.2.2018), ECLI:CY:AD:2018:A93. Αξιολόγηση μαρτυρίας Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, είχα την ευκαιρία, μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, να παρακολουθήσω με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον μου, ώστε να είμαι σε θέση να αξιολογήσω την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, με βάση τις σχετικές παραμέτρους που έχει καθορίσει η πλούσια επί του θέματος νομολογία (βλ. μεταξύ άλλων Ζαβρού v. Χαραλάμπους

(1996)1 Α.Α.Δ. 447, Καρεκλά v. Κλεάνθους

(1997)1 Α.Α.Δ. 1119 και Αθανασίου και άλλος v. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Σημασία στην αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα έχει, μεταξύ άλλων, το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, η εκφορά του λόγου του, ο δισταγμός ή η αμεσότητα των απαντήσεων του, η φυσικότητα, η ύπαρξη υπερβολών ή αντιφάσεων κατά τη μαρτυρία του, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων του, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής του, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχε να αντιληφθεί τα διαδραματισθέντα και η εν γένει συμπεριφορά του στο εδώλιο (βλ. μεταξύ άλλων C & Α Pelekanos Associates Limited v. Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273 και Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη

(2002)1 Α.Α.Δ. 401). Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές», 2η έκδοση, των Ηλιάδη και Σάντη (σελ.135): «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου v. Δημοκρατίας

(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διερευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δυο πλευρές (Σκορδέλλη και Άλλων v. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 101/13, ημ. 6.616, Φώτσιου v Ηροδότου

(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172), με αναφορά και στη δικογραφία (S Pavlou & Sons Constructions Ltd και Άλλου v. Θεοδώρου, ΠΕ 199/10, ημ. 6.7.15). [.] Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεων της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου v. Αστυνομίας

(2012)2 ΑΑΔ 254). Αυτή η προσέγγιση επαυξάνει το κύρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου και την πίστη του κοινού στη δικαστική διαδικασία [.].». Μικρές αντιφάσεις σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή ελαχίστου σημασίας ανακρίβειες, δεν καταστρέφουν την αξιοπιστία των μαρτύρων (Κουδουνάρης v. Αστυνομίας

(1991)2 ΑΑΔ 329), αλλά αντίθετα την ενδυναμώνουν, με την έννοια ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμός και/ή συνεννόηση μεταξύ των μαρτύρων ως προς το τι θα κατέθεταν (Τυμπιώτης v. Δημοκρατίας

(2004)2 ΑΑΔ 612). Επίσης, το Δικαστήριο έχει τη διακριτική ευχέρεια να αποδεχτεί τη μαρτυρία ενός μάρτυρα είτε στην ολότητά της, είτε μέρος αυτής (Shahin Haisan Fawzy Mohamed v. Δημοκρατίας

(2010)2 ΑΑΔ 266). Υπό το φως των πιο πάνω αρχών, και αφού παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες κατά τη στιγμή που παρέθεσαν την μαρτυρία τους, προφορική και έγγραφη, ενώπιον μου, την οποία αντιπαρέβαλα και εξέτασα ως σύνολο, σε συνάρτηση με τις δικογραφημένες θέσεις των διαδίκων, προχωρώ στην πιο κάτω αξιολόγηση. Ενάγουσα Εν προκειμένω, αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, στην ουσία, ενώπιον μου, έχω μόνο τη θέση της Ενάγουσας. Ουδείς εκ των υπόλοιπων μαρτύρων είχε ιδίαν γνώση ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Για τους λόγους που θα διαφανούν κατωτέρω, κρίνω ότι η μαρτυρία της Ενάγουσας ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, καθότι αυτή συγκρούεται με την κοινή λογική, αλλά επίσης παρουσιάζει ουσιώδεις αντιφάσεις, με αποτέλεσμα η μαρτυρία της, σε ότι αφορά την αιτία πτώσης της, να αποτελεί ακροσφαλές υπόβαθρο επί του οποίου το Δικαστήριο θα μπορούσε να καταλήξει σε σχετική κρίση. Είμαι της γνώμης ότι η Ενάγουσα, στην προσπάθεια της να επωμίσει την όποια ευθύνη για την πτώση της στους Εναγόμενους, προώθησε ισχυρισμούς που χαρακτηρίζονται από υπερβολή, οι οποίοι συγκρούονται και με την κοινή λογική. Υπενθυμίζω στο σημείο αυτό ότι η αρχική (τόσο δικογραφικά, όσο και κατά την κυρίως εξέταση) τοποθέτηση της Ενάγουσας, θέλει την πτώση της να οφείλεται, μετά βεβαιότητας, σε γλίστρημα λόγω πατήματος μίας κτένας που βρισκόταν στο δάπεδο της ράμπας[23], θέση που θα παρέμενε αμετάβλητη αν δεν αντεξεταζόταν σχετικά. Είναι κατά την αντεξέταση της που αυτή της η βεβαιότητα αναιρέθηκε και προέκυψε, διά της εις άτοπον απαγωγής, η θέση ότι θεωρεί ότι αυτό που πάτησε και προκάλεσε τη πτώση της ήταν μία κτένα (εφόσον δεν είδε κάτι άλλο). Ωστόσο, και αυτή η μεταβληθείσα (από την αρχική της) θέση, δεν συμβαδίζει με την επιπρόσθετη συναφή θέση της ότι πέραν της εκεί ύπαρξης της κτένας, ίσως το δάπεδο της ράμπας να ήταν βρεγμένο[24]. Και τούτο γιατί, στη βάση της γενικότερης εκδοχής της, μετά τη πτώση της, έστρεψε την προσοχή της προς το σημείο που επήλθε η πτώση της και παρατήρησε την ύπαρξη της κτένας, αναζητώντας και άλλα αντικείμενα (στα οποία αναφέρθηκε, όπως «πεπονόφλουδα, μπανανόφλουδα»), τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν την πτώση της. Ήταν δε η συναφής τοποθέτηση της ότι από την παρατήρηση της αυτή, όχι απλά αντιλήφθηκε την εκεί παρουσία της κτένας, αλλά ότι θυμόταν και το χρώμα αυτής («πράσινο λαδί»). Πως είναι δυνατόν ένα πρόσωπο που έχει τραυματιστεί σοβαρά, πλην όμως επιτυγχάνει να επιθεωρήσει το χώρο για αναζήτηση ολισθηρών αντικειμένων, να ανευρίσκει τη κτένα, αλλά να μην παρατηρεί και το κατά πόσο το δάπεδο ήταν βρεγμένο ή καλυμμένο με άλλη ολισθηρή ουσία, πόσο μάλλον όταν η ολισθηρότητα του δαπέδου αποτελεί, κατά την ίδια, πιθανή αιτία της πτώσης της. Υπενθυμίζω επί του προκειμένου ότι, ως προς το βρεγμένο ή μη του δαπέδου, δεν προωθήθηκε θετική σχετική θέση από πλευράς της Ενάγουσας, παρά μόνο έγινε σχετική αναφορά περί ενός τέτοιου ενδεχόμενου, με επιπρόσθετη τοποθέτηση ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν όντως το δάπεδο της ράμπας ήταν βρεγμένο. Είμαι της γνώμης, και ως εκ τούτου κρίνω ότι, αν πράγματι η Ενάγουσα έστρεφε την προσοχή της για αναζήτηση της αιτίας πτώσης της, θα ήταν σε θέση να τοποθετηθεί με σιγουριά ως προς το βρεγμένο ή μη του δαπέδου και όχι απλά να αναφερθεί σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η τοποθέτηση της αυτή έγινε με σκοπό να δικαιολογήσει τις δικογραφημένες λεπτομέρειες αμέλειας, τις οποίες υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης της (στην παράγραφο 9 του Εγγράφου Α), που ήθελαν το δάπεδο της ράμπας να είναι ολισθηρό, και όχι γιατί ειλικρινά πίστευε ότι αυτό ήταν βρεγμένο. Θεωρώ επίσης ότι ένα πρόσωπο, το οποίο τραυματίζεται δια πτώσης που προκαλείται από αντικείμενο που βρίσκεται σε μία ράμπα, αμέσως μετά τη πτώση της ή εν πάση περιπτώσει, εντός εύλογου χρόνου μετά από αυτήν, θα αναδείκνυε το ζήτημα αυτό ως μείζον, τουλάχιστον στα πρόσωπα που ανέτρεξαν για βοήθεια. Για να μην πω ότι θα ζητούσε από τα εκεί παρευρισκόμενα πρόσωπα να δουν την κτένα, προς επιβεβαίωση της θέσης της ότι αυτή προκάλεσε τη πτώση της. Σημειώνω στο σημείο αυτό ότι ενώπιον του Δικαστηρίου κατέθεσε και η ΜΥ 2, η οποία βρέθηκε μετά τη πτώση της Ενάγουσας στο σημείο, και η οποία, ως ισχυρίστηκε και δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της, δεν είδε οποιαδήποτε κτένα. Ελλείπει δε οποιαδήποτε θέση, έστω και σε γενική μορφή, που να θέλει κάποιο τρίτο πρόσωπο να μετακινεί τη κτένα από το σημείο που είδε αυτήν η Ενάγουσα. Υπενθυμίζω επίσης στο σημείο αυτό ότι, η Ενάγουσα δεν ανέφερε σε κανέναν, στο σημείο πτώσης της, το ο,τιδήποτε περί πτώσης της συνεπεία πατήματος κτένας. Δεν στέκει στη λογική να ανατρέχουν διάφορα πρόσωπα για να την βοηθήσουν, προφανώς, μεταξύ άλλων, αναζητώντας και την αιτία πτώσης της, και η Ενάγουσα να μην αναφέρει σε κανέναν για τη κτένα, αν όντως τούτη συνέβαλε στη πτώση της. Πέραν όμως των πιο πάνω, η αβεβαιότητα της Ενάγουσας ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, αναδεικνύεται καθ' όλη την μαρτυρία της ενώπιον του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, παρά το ότι ανέφερε ότι θεώρησε δια της εις άτοπον απαγωγής ότι είναι τη κτένα που πάτησε, γλίστρησε και έπεσε, η ίδια ανέφερε επίσης ότι στην πραγματικότητα δεν ξέρει επειδή βιαζόταν και κρατούσε και πράγματα[25], ενώ σε άλλα σημεία, κατά την αντεξέταση της, ανέφερε ότι «κάτι πάτησε» [26], γλίστρησε και έπεσε, χωρίς να προσδιορίζει τι ήταν τούτο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, κρίνω ότι η μαρτυρία της Ενάγουσας αποτελεί ακροσφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή ασφαλών ευρημάτων ή συμπερασμάτων ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες επήλθε η πτώση της και κατά συνέπεια απορρίπτω το μέρος αυτό της μαρτυρίας της Ενάγουσας. Παρά την πιο πάνω κρίση μου, η οποία σφραγίζει και την τύχη της παρούσας αγωγής καθότι, ως προκύπτει από την ανωτέρω νομική πτυχή, η Ενάγουσα έφερε το βάρος να αποδείξει ότι η πτώση της επήλθε συνεπεία κάποιας πράξης ή παράλειψης των Εναγομένων, στρέφομαι, για σκοπούς πληρότητας και σε περίπτωση που η κρίση μου αυτή ανατραπεί κατ' έφεση, να αξιολογήσω και τη λοιπή μαρτυρία της Ενάγουσας ως προς τις ζημίες τις οποίες ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία του ατυχήματος. Κατ' αρχήν, σε ότι αφορά την έκθεση του Δρ. Πηλαβάκη ημερ. 3.12.2015 (Τεκμήριο 6), σημειώνω ότι τούτη δεν κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου με οποιαδήποτε επιφύλαξη, ήτοι ότι κατατίθεται μόνο ως έγγραφο το οποίο είναι στην κατοχή της Ενάγουσας, αλλά με την επιφύλαξη όπως ο συνήγορος των Εναγομένων, αντεξετάσει επ' αυτού. Δεν λησμονώ ότι το πρόσωπο που ετοίμασε την εν λόγω έκθεση, δεν προσήλθε ενώπιον του Δικαστηρίου να αντεξεταστεί, εφόσον αυτός έχει αποβιώσει[27]. Παρά ταύτα, μετά την τροποποίηση του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9, με τον Ν. 32(Ι)/2004, εξ ακοής μαρτυρία δεν αποκλείεται απλά και μόνο επειδή αυτή είναι εξ ακοής, αλλά το Δικαστήριο αξιολογεί αυτή, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία τέτοιας μαρτυρίας. Εν προκειμένω,

(1)ως προαναφέρθηκε, ο συντάκτης του εγγράφου, εφόσον απεβίωσε, δεν θα μπορούσε να κλητευθεί από την Ενάγουσα για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με το Τεκμήριο 6,

(2)αποτελεί δε έναν από τους ιατρούς οι οποίοι παρακολουθούσαν κατά τον δεδομένο χρόνο την Ενάγουσα, ο οποίος ετοίμασε έκθεση αναφορικά με τους τραυματισμούς της και την περαιτέρω πορεία της μέχρι τις 3.12.2015,

(3)από την έκθεση του δεν είναι δύσκολο για το Δικαστήριο να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα ως προς τους τραυματισμούς της Ενάγουσας και επομένως δεν κρίνω ότι δεν μπορεί να έχει η εν λόγω έκθεση οποιαδήποτε βαρύτητα για σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, ενώ

(4)εν προκειμένω, την ορθότητα του περιεχομένου του Τεκμηρίου 6 αποδέκτηκαν οι Εναγόμενοι, εφόσον στη βάση της ορθότητας του αντεξετάστηκε η Ενάγουσα για να τεθεί η θέση από το συνήγορο των Εναγομένων ότι η σημερινή κατάσταση της οφείλεται στο ότι η ίδια αμέλησε να κάνει τις φυσιοθεραπείες που τις συνέστησε ο Δρ. Πηλαβάκης (στο Τεκμήριο 6). Τέλος, σε ότι αφορά το εν λόγω Τεκμήριο 6, σημειώνω ότι ουδεμία βαρύτητα θα δοθεί στην πρώτη παράγραφο αυτού, στην οποία αναφέρονται, από τον εν λόγω γιατρό, οι συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, εφόσον τα όσα εκεί αναφέρονται, προέρχονται από την Ενάγουσα, της οποίας, για τους λόγους που εξηγήθηκαν ανωτέρω, η μαρτυρία, ως προς την αιτία πτώσης της, δεν έγινε δεκτή. Ως προς την πτυχή της μαρτυρίας της Ενάγουσας ότι δεν μπορεί να κάνει τις πλείστες οικιακές εργασίες, ειδικά αυτές που είναι δύσκολες, παρά το ότι δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ως προς το ποια θα ήταν η πορεία της φυσικής της κατάστασης αν δεν της συνέβαινε το επίδικο ατύχημα (δεδομένης και της προϋπάρχουσας οστεοπόρωσης της), το γεγονός και μόνο ότι είναι κοινώς αποδεκτό ότι η Ενάγουσα, σήμερα, κινείται, με μπαστούνι, οδηγεί, στο δίχως άλλο λογικό συμπέρασμα ότι δεν είναι σε θέση να εκτελεί τις πλείστες οικιακές εργασίες που έχουν να κάνουν με το σκούπισμα, σφουγγάρισμα κτλπ, εφόσον για τούτες χρειάζεται η χρήση και των δύο χεριών της, πράγμα που, εκ των πραγμάτων, εφόσον για να κινηθεί χρειάζεται μπαστούνι, δεν μπορεί να πράξει η Ενάγουσα. Εν πάση περιπτώσει, από το Τεκμήριο 8, διαφαίνεται ότι μετά από έντονη κόπωση της, εμφανίζονται πιθανές ενοχλήσεις και άλγος στην περιοχή του δεξιού ισχίου, πράγμα που ενισχύει τη θέση της Ενάγουσας ότι για τις πλείστες οικιακές δουλειές και/ή μέρος αυτών, χρειάζεται βοήθεια επειδή πονά. Επομένως, επί τούτου δέχομαι τη μαρτυρία της Ενάγουσας ότι χρειάζεται οικιακή βοηθό μέχρι και σήμερα για την διεκπεραίωση των πλείστων ή έστω μέρος των οικιακών της εργασιών. Αποτέλεσε θέση της Ενάγουσας ότι συνεπεία του ατυχήματος και των τραυματισμών της, της απαγορεύτηκε από τον γιατρό να οδηγεί, πράγμα που της στέρησε την ελευθερία της, θέση η οποία ακολούθως, κατά την αντεξέταση της, αναιρέθηκε, εφόσον η ίδια παραδέκτηκε ότι ο γιατρός της είχε πει τα πρώτα δύο χρόνια μετά το ατύχημα ότι δεν μπορούσε να οδηγήσει και ότι, μετά από αυτό το χρονικό σημείο, ο λόγος για τον οποίο δεν οδηγεί είναι οι συμβουλές που έλαβε από την θυγατέρα της. Επομένως, είναι εμφανές ότι η όποια ταλαιπωρία της Ενάγουσας λόγω του ότι δεν οδηγεί, ήταν το αποτέλεσμα του ατυχήματος μόνο για τα πρώτα δύο χρόνια μετά το ατύχημα, ενώ, μετά το σημείο αυτό, αποτελεί και μόνο δική της απόφαση, ένεκα των συμβουλών της κόρης της. Επομένως, δεν δέχομαι το μέρος της μαρτυρίας της Ενάγουσας, με το οποίο ισχυρίζεται ότι της απαγορεύτηκε από τον γιατρό η οδήγηση μετά τα δύο πρώτα χρόνια του ατυχήματος. Ούτε το μέρος της μαρτυρίας της που θέλει τον Δρ. Πηλαβάκη να τη συμβουλεύει να μην κάνει την δεύτερη επέμβαση, για αναθεώρηση της οστεοσύνθεσης, αποδέχομαι, εφόσον οι λόγοι για τούτη τη συμβουλή παρέμειναν εντελώς άγνωστοι στο Δικαστήριο και η όποια σχετική θέση της Ενάγουσας ήταν παντελώς γενική και αόριστη, χωρίς να βασίζεται επί συγκεκριμένων ιατρικών λόγων ως προς το γιατί να μην προβεί σε αυτή την επέμβαση[28], βασιζόμενη σε συμβουλή προσώπου που δεν έτυχε οποιασδήποτε αντεξέτασης και χωρίς να δοθούν στο Δικαστήριο εκείνα τα εχέγγυα, στοιχεία και λεπτομέρειες που να καθιστούν αυτή την εξ ακοής μαρτυρία επαρκή, για να μπορεί το Δικαστήριο να την συνυπολογίσει. Μ.Ε. 2 Σε γενικές γραμμές ο μάρτυρας αυτός μου έκανε καλή εντύπωση. Στην ουσία ήρθε στο Δικαστήριο για να αναφέρει την αλήθεια, ως ο ίδιος την αντιλαμβάνεται και την βιώνει μετά τον τραυματισμό της Ενάγουσας και να καταθέσει στο Δικαστήριο τα Τεκμήρια 9 και 10 που αποτελούν, όπως και το Τεκμήριο 7[29], τις συμβάσεις εργοδότησης οικιακής βοηθού, τις οποίες ο ίδιος υπογράφει ως εργοδότης. Σημειώνω ότι, η θέση που πρόβαλε ότι ο μισθός της οικιακής βοηθού ανέρχεται στα €400 μηνιαίως (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ασφαλίσεων), ουδόλως αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του, και ως εκ τούτου αυτή γίνεται αποδεκτή. Ειδικότερα δε, εφόσον αυτός, ως εργοδότης, καταβάλλει μηνιαίως το εν λόγω ποσό και επομένως είναι το πρόσωπο το οποίο έχει ιδίαν γνώση ως προς το ακριβές ποσό το οποίο καταβάλλεται μηνιαίως για τις υπηρεσίες της οικιακής βοηθού. Η θέση του ότι η Ενάγουσα σήμερα, αν δεν τραυματιζόταν από το επίδικο ατύχημα, θα ήταν σε θέση να κάνει τα πάντα, παραμένει μετέωρη, εφόσον, όπως αναφέρω ανωτέρω (στην αξιολόγηση της Ενάγουσας) δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ως προς το ποια θα ήταν η πορεία της φυσικής κατάστασης της Ενάγουσας αν δεν είχε υποστεί το ατύχημα, στη βάση δε και της προϋπάρχουσας της οστεοπόρωσης. Εκείνο όμως που παραμένει αδιαμφισβήτητο είναι ότι στη βάση των κοινώς αποδεκτών γεγονότων, αφ' ης στιγμής η Ενάγουσα, μετά το ατύχημα περπατούσε με τη βοήθεια περιπατητικού βοηθήματος (Π), ενώ σήμερα περπατά με τη βοήθεια μπαστουνιού, αλλά επίσης στη βάση του Τεκμηρίου 8 ότι παρατηρείται άλγος κατά την έντονη κόπωση της, δεν είναι αναμενόμενο, κατά λογική συνέπεια, ότι η Ενάγουσα είναι σε θέση να εκτελεί όλες τις οικιακές της εργασίες και είναι λογικό ότι αυτή χρειάζεται κάποια οικιακή βοήθεια. Συνεπώς, αποδέχομαι την μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα σε ότι αφορά το μισθό που καταβάλλει για τις υπηρεσίες οικιακής βοηθού για την Ενάγουσα, ως επίσης και για το ότι η Ενάγουσα δεν είναι σε θέση να εκτελεί όλες τις οικιακές της εργασίες. Μ.Υ. 1 Η εν λόγω μάρτυρας θεωρώ ήταν ειλικρινής ενώπιον του Δικαστηρίου. Παρά ταύτα, η μαρτυρία της ολίγη αξία έχει, αφενός διότι η ίδια δεν διερεύνησε την αιτία του ατυχήματος της Ενάγουσας και αφετέρου ό,τι ήρθε να πει στο Δικαστήριο είναι ότι στα αρχεία που τηρούνται στην ασφαλιστική εταιρεία, στην οποία ασφαλιζόμενοι είναι οι Εναγόμενοι, φυλασσόταν η έκθεση που ετοίμασε για το επίδικο ατύχημα ο κ. Πολυδώρου (Τεκμήριο 11) και ο λόγος που η ίδια παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο ήταν απλά και μόνο για να καταθέσει το εν λόγω τεκμήριο, εφόσον ο κ. Πολυδώρου έχει αποβιώσει. Μ.Υ. 2 Μολονότι η μάρτυρας αυτή, σε γενικές γραμμές μου έκανε καλή εντύπωση, η μαρτυρία της, ομοίως δεν βοήθησε το Δικαστήριο ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος και τα ζητήματα που παρέμειναν υπό αμφισβήτηση. Η μάρτυρας αυτή δεν είδε πως προκλήθηκε το εν λόγω ατύχημα. Από τα όσα η ίδια ανέφερε στο Δικαστήριο, την Ενάγουσα την είδε κατά τον χρόνο που ήταν ήδη ξαπλωμένη στο έδαφος. Το γεγονός ότι ο χώρος της φρουταρίας της Υπεραγοράς καθαρίζεται κατά διαστήματα εντός της ημέρας, οδηγεί απλώς στην διαπίστωση ότι οι Εναγόμενοι εργοδοτούν προσωπικό, το οποίο είναι υπεύθυνο για την καθαριότητα του χώρου. Ως προς το μέρος της μαρτυρίας της που θέλει την Ενάγουσα να βρίσκεται ξαπλωμένη στο έδαφος μπροστά από τα κιβώτια στη 2η φωτογραφία της σελ. 3 του Τεκμηρίου 11, με δεδομένο ότι, το εν λόγω σημείο, δεν έχει συσχετιστεί με οποιοδήποτε τρόπο με την αιτία πτώσης της Ενάγουσας, αλλά και με δεδομένη την κλίση που έχει η ράμπα στην οποία γλίστρησε η Ενάγουσα, πράγμα που επιβάλλει την μετακίνηση της προς τα κάτω, δεν θεωρώ ότι έχει την σημασία που του προσδίδουν οι συνήγοροι των διαδίκων. Εν πάση περιπτώσει όμως, η όποια διαφορά μεταξύ του σημείου στο οποίο η Ενάγουσα ανέφερε ότι έπεσε και του σημείου όπου οι Μ.Υ. 1 και Μ.Υ. 2 είδαν αυτή πεσμένη στο έδαφος, είναι, κατά τα λεγόμενα της Μ.Υ. 1 αρκετά κοντά[30] και δη απόσταση η οποία, θεωρώ, ευχερώς καλύπτεται από την περιφορά και μόνο της Ενάγουσας κατά την προσπάθεια της να μετακινηθεί και στην προσπάθεια του κόσμου να την μετακινήσει μετά την πτώση της[31]. Τέλος, είναι καλά γνωστό, ότι χωρίς να ληφθούν οι αναγκαίες, επί τόπου μετρήσεις, δεν αναμένεται από ένα μέσο λογικό άνθρωπο να μπορεί να υποδείξει με ακρίβεια συγκεκριμένο σημείο, πόσο μάλλον όταν εκεί δεν αφέθηκε οτιδήποτε που να δεικνύει το σημείο πτώσης της Ενάγουσας. Τέλος, το ότι η μάρτυρας αυτή ανέφερε ότι υπήρξαν κι άλλα ατυχήματα στην Υπεραγορά και ότι και η ίδια έτυχε να γλιστρήσει στη συγκεκριμένη ράμπα ή ότι τυχαίνει στο συγκεκριμένο σημείο να πέσουν φρούτα και να υπάρχουν υγρασίες, δεν βοηθά το Δικαστήριο στο να καταλήξει ως προς τις συνθήκες πτώσης της Ενάγουσας κατά τον δεδομένο χρόνο. Το γεγονός ότι υπήρξαν και άλλα ατυχήματα, χωρίς οι συνθήκες και/ή οι αιτίες αυτών να συνδέονται με τις συνθήκες και την αιτία πτώσης της Ενάγουσας, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η επίδικη πτώση της τελευταίας επήλθε λόγω συγκεκριμένης αιτίας, δεδομένης και της θέσης της μάρτυρος αυτής ότι δεν είδε ούτε κτένα στο πάτωμα όταν βγήκε έξω, ούτε κάτι που να το κάνει ολισθηρό. Μ.Υ. 3 Ούτε η μαρτυρία αυτής της μάρτυρος ήταν καθ' οιονδήποτε τρόπο βοηθητική για το Δικαστήριο, ως προς την αιτία πτώσης της Ενάγουσας στην Υπεραγορά, εφόσον όπως η ίδια ανέφερε, ουδέποτε βγήκε έξω από την Υπεραγορά, δεν είδε πώς έπεσε η Ενάγουσα και την είδε μόνο μέσα από την τζαμαρία την ώρα που ήταν ήδη πεσμένη στο έδαφος. Εν πάση περιπτώσει, η εν λόγω μάρτυρας δεν μου έκανε καθόλου καλή εντύπωση, ενώ ήταν εμφανές καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της ότι ήρθε στο Δικαστήριο με μόνο σκοπό να βοηθήσει την πλευρά των Εναγομένων. Κατ' αρχήν προσπάθησε να πείσει το Δικαστήριο ότι δεν έγιναν άλλα ατυχήματα στην Υπεραγορά, θέση την οποία στη συνέχεια μετέβαλε αναφέροντας ότι δεν έγινε κάτι σοβαρό, επειδή καθαρίζουν συνέχεια. Περαιτέρω, κατά την αντεξέταση της, η βεβαιότητα της ως προς το σημείο που είδε την Ενάγουσα πεσμένη στο έδαφος, αναιρέθηκε, εφόσον όταν της υποδείχθηκε ότι το σημείο που ήταν πεσμένη η Ενάγουσα ήταν το σημείο «Χ» επί του Τεκμηρίου 11Α, η θέση της άλλαξε, αναφέροντας τα εξής «Είδα; Αφού δεν είδα»[32]. Πέραν τούτου, η θέση της ότι μίλησε με την θυγατέρα της Ενάγουσας, η οποία της ανέφερε ότι η τελευταία ήταν πρόσφατα εγχειρισμένη και να μην μετακινηθεί, δεν υποστηρίζεται από οποιαδήποτε από την κοινώς αποδεκτή ιατρική μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Ενόψει όλων των πιο πάνω, κρίνω την μαρτυρία της Μ.Υ. 3 αναξιόπιστη και επομένως δεν αποδέχομαι τούτη. Τελικά Ευρήματα Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της ενώπιον μου μαρτυρίας, μπορώ να καταλήξω με ασφάλεια και στα, επιπρόσθετα, των αρχικών, εξής ευρήματα: 1. Η μετεγχειρητική πορεία της Ενάγουσας εξελίχθηκε με βάδιση χωρίς φόρτιση του δεξιού κάτω άκρου, με την βοήθεια περιπατητικού βοηθήματος τύπου (Π) για μεγάλο χρονικό διάστημα[33]. 2. Η Ενάγουσα, κατά την εξέτασή της από τον Δρ. Πηλαβάκη στις 3.12.2015, βάδιζε με δεξιά χωλότητα, έφερε δύο χειρουργικές ουλές 9 και 8 εκατοστών στην επιφάνεια του μηρού, παρουσίαζε αδυναμία δεξιού τετρακέφαλου, ενώ η κινητικότητα του ισχίου και γόνατος ήταν σε φυσιολογικά όρια. 3. Η Ενάγουσα, λόγω του ότι χρειάζεται μπαστούνι για την μετακίνηση της, αλλά και του άλγους που παρατηρείται μετά από έντονη κόπωση, χρειάζεται οικιακή βοηθό για την εκτέλεση των πλείστων ή έστω μέρος των οικιακών της εργασιών. 4. Το γεγονός ότι η Ενάγουσα δεν οδηγεί, οφείλεται, μετά την παρέλευση των δύο ετών από το ατύχημα, στις συμβουλές της θυγατέρας της, και όχι ένεκα απαγόρευσης που της υπέβαλαν οι ιατροί. Ευθύνη Με δεδομένη την ανυπαρξία αποδεκτής μαρτυρίας, στη βάση της οποίας να μπορώ να σχηματίσω κρίση επί των συνθηκών που επήλθε η πτώση της Ενάγουσας, η παρούσα αγωγή, ως ήδη ανέφερα ανωτέρω, είναι έκθετη σε απόρριψη. Ούτε η αρχή του res ipsa loquitur τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα περίπτωση, αφ' ης στιγμής η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι γνωρίζει την αιτία πτώσης της (βλ. Ιωαννίδης v. Καλλία ως Παραλήπτη και Διαχειριστή της Intercosmetics Ltd

(2011)1Β ΑΑΔ 1522). Δεν λησμονώ ότι το βάρος απόδειξης, εν προκειμένω, είναι στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Εντούτοις, η μαρτυρία της Ενάγουσας αποτελεί, για τους λόγους που εξηγήθηκαν ανωτέρω και δεν θα επαναλάβω, ακροσφαλές υπόβαθρό για την εξαγωγή ασφαλούς συμπεράσματος ως προς την πραγματική αιτία πτώσης της. Αποτέλεσμα τούτου είναι ότι η Ενάγουσα δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος απόδειξης που είχε στους ώμους της ότι η εκδοχή της ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος είναι πιο πιθανή παρά όχι. Συνεπώς, δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία που να αποδεικνύει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της ζημιάς της Ενάγουσας και της αιτίας πρόκλησης του ατυχήματος και δη ότι η ζημιά της προκλήθηκε από την παράλειψη των Εναγομένων να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για να διατηρούν το χώρο της Υπεραγοράς ασφαλή για χρήση. Σε ότι δε αφορά τους ισχυρισμούς για συντρέχουσα αμέλεια, οι όποιες θέσεις προβάλλονται εκ μέρους του συνηγόρου των Εναγομένων ότι η Ενάγουσα ευθύνεται για τη πτώση της επειδή ήταν βιαστική όταν κατέβαινε τη ράμπα και κρατούσε τσάντες με ψώνια και στα δύο χέρια, αυτές δεν μπορούν να τύχουν οποιασδήποτε αξιολόγησης, εφόσον δεν υπάρχει ασφαλές υπόβαθρο, βάσει του οποίου το Δικαστήριο να μπορούσε να καταλήξει ως προς την αιτία πτώσης της Ενάγουσας. Επομένως, δεν μπορούν να εξαχθούν οποιαδήποτε συμπεράσματα περί συντρέχουσας αμέλειας της Ενάγουσας. Γενικές Αποζημιώσεις Παρά την ως άνω κατάληξη και με σκοπό επίλυσης όλων των θεμάτων, θα πρέπει να σημειώσω πως όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, οι αρχές είναι πολύ καλά γνωστές και δεν χρειάζεται εκτενής αναφορά τους. Αρκεί να λεχθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά, χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 CLR 789). H νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας, και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση του ανθρώπου (βλ. Μαυροπετρή ν. Γεωργίου

(1995)1 ΑΑΔ 66, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά

(1992)1 Α.Α.Δ. 498, Παναγή κ.ά. ν. Κακόψιτου κ.ά.

(2001)1 Α.Α.Δ. 839). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Είναι δεκτό, επίσης, πως πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Ιακώβου ν. Ι. Παπαδάκη κ.ά.

(2000)1 ΑΑΔ 2079, Τζιβανίδης ν. Μιχαηλίδη

(2008)1 Α.Α.Δ. 218 και Karkallis v. Galatariotis & Sons

(1980)1 C.L.R.265). Αποτελεί επίσης σταθερή αρχή πως οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση δεν έχει σκοπό την τιμωρία, αλλά την αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν αν δεν τραυματιζόταν (βλ. Μιχαήλ v. Συκοπετρίτης Λτδ

(2000)1 ΑΑΔ 1049 και Μαυροπετρή (ανωτέρω)). Ο ευπαίδευτος συνήγορος για την Ενάγουσα εισηγήθηκε, με αναφορά σε αποφάσεις, ότι το ποσό των €50.000 είναι λογικό ως γενικές αποζημιώσεις για τον τραυματισμό της Ενάγουσας. Σε αντιδιαστολή, ο ευπαίδευτος συνήγορος των Εναγομένων εισηγήθηκε ότι, επί πλήρους ευθύνης, το ποσό των €8.000 είναι λογικό ως γενικές αποζημιώσεις. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των τραυμάτων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας, βέβαια, στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι η κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να υπάρξουν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς γεγονότα και στοιχεία. Στην υπόθεση Χριστοφόρου v. Χαραλάμπους κ.α.

(1993)1 ΑΑΔ 560, ο ενάγοντας, ηλικίας 41 ετών, υπέστη σοβαρό κάταγμα της άρθρωσης του δεξιού ισχίου και ελαφρύ τραύμα στη δεξιά παρειά. Χρειάστηκε χειρουργική επέμβαση για τοποθέτηση οστιακών ενώσεων, ενώ παρέμεινε στο νοσοκομείο για 6 εβδομάδες. Ως μόνιμα κατάλοιπα, υπέστη βράχυνση του δεξιού ποδιού κατά ενάμιση εκατοστό, χωλότητα, οστεοαρθρίτιδα, σοβαρό περιορισμό των κινήσεων του δεξιού ποδιού και περιοδικούς πόνους, ιδιαίτερα κατά την μεταβολή των καιρικών συνθηκών. Υπήρχε ανάγκη για υποβολή σε ορθοπλαστική εγχείρηση στο μέλλον. Το επιδικασθέν ποσό των ΛΚ 8.000 ως γενικές αποζημιώσεις κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές και αυξήθηκε σε ΛΚ 12.000. Ιδιαίτερη, όμως, σημασία φαίνεται να αποδόθηκε κατ' έφεση στην επώδυνη μετατραυματική κατάσταση του θύματος και τη σημαντική αναπηρία που του προκάλεσε. Στην υπόθεση Χαράλαμπος Χαραλάμπους v. Ξυδά

(2007)1 ΑΑΔ 792, ο εφεσείων, υπέστη θλαστικό τραύμα αριστερού αντίχειρα, κάταγμα βάσεως 5ου μετακαρπίου αριστεράς χειρός, συντριπτικό κάταγμα κοτύλης αριστερού ισχίου, διάστρεμμα αριστερού γόνατος, αίμαρθρο τραύματος αριστερού αντίχειρος. Έγινε συρραφή του θλαστικού τραύματος του αντίχειρα και τοποθετήθηκε γύψινος νάρθηκας για την ακινητοποίηση του κατάγματος της φάσεως του 5ου μετακαρπίου της αριστεράς χειρός. Επίσης έγινε δερματική έλξις αριστερού κάτω άκρου για τρεις εβδομάδες. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για περίοδο 25 περίπου ημερών και εκτός εργασίας για περίοδο οκτώ μηνών. Υπήρξε εύρημα αρχόμενης οστεοαρθρίτιδας, ενώ υπήρχε δυσκολία στο βαθύ κάθισμα και κούραση στην ορθοστασία και στο παρατεταμένο περπάτημα και ο εφεσείων στο μέλλον θα χρειαζόταν αντικατάσταση της άρθρωσης του ισχίου. Το επιδικασθέν ποσό των ΛΚ 8.000 ως γενικές αποζημιώσεις κρίθηκε έκδηλα ανεπαρκές και αυξήθηκε σε ΛΚ 12.

1. Όπως γίνεται αντιληπτό οι υποθέσεις πιο πάνω αφορούν τραυματισμούς που ομοιάζουν, θα μπορούσε να λεχθεί, με την παρούσα περίπτωση, αλλά πρόκειται αναμφίβολα για σοβαρότερες περιπτώσεις σε σχέση με την παρούσα. Δεν μου διαφεύγει βέβαια σε καμία περίπτωση ότι αφενός οι πιο πάνω αποφάσεις εξεδόθησαν τα έτη 1993 και 2007 αντίστοιχα, και αφετέρου ότι τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται μια τάση για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικαζόταν στο παρελθόν. Όπως επίσης δεν μου διαφεύγει ότι στην προκειμένη περίπτωση η Ενάγουσα όταν επεσυνέβη το ατύχημα και τραυματίστηκε ήταν 73 χρονών ενώ σήμερα είναι
2. Οι παράγοντες, κατ' εμένα, που υπέχουν σημασίας για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων, είναι ο πόνος και ταλαιπωρία την οποία υπέστη και συνεχίζει να υπόκειται η Ενάγουσα συνεπεία του ατυχήματος, τα όποια τυχόν κατάλοιπα τα οποία έχουν μείνει ως αποτέλεσμα του συγκεκριμένου τραυματισμού, το κατά πόσο πρόκειται για μόνιμες βλάβες, ενώ, στα πλαίσια της ταλαιπωρίας, θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η οποιαδήποτε επίδραση είχαν τα επίδικα τραύματα στην καθημερινότητα της Ενάγουσας και γενικότερα στις εργασίες τις οποίες έκανε. Στα πιο πάνω, συνυπολογίζεται και η οποιαδήποτε, από πλευράς της Ενάγουσας, τυχόν αδράνεια ή παράλειψη να μειώσει την οποιαδήποτε ζημία της. Έχει νομολογηθεί ότι ο ενάγων οφείλει να μετριάσει τις ζημιές του, ακολουθώντας τις κατάλληλες θεραπευτικές μεθόδους που του εισηγούνται οι γιατροί που τον παρακολουθούν (βλ. Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastic Industry Ltd)

(2005)1 Α.Α.Δ. 556, Ταμπούρας ν. Κολάνη

(2008)1 Α.Α.Δ. 384. Έχοντας υπόψη τα όσα καταγράφηκαν στα ευρήματα μου ανωτέρω, τα οποία δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω, κρίνω ότι το δίκαιο και εύλογο ποσό γενικών αποζημιώσεων που θα δικαιούτο η Ενάγουσα, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κατέληγε ότι υπήρχε ευθύνη των Εναγομένων για τους τραυματισμούς της, είναι, υπό τις περιστάσεις, €20.000, συνυπολογίζοντας ότι έχει υποστεί τα τραύματα που αναφέρθηκαν ανωτέρω, έχει κατάλοιπα τα οποία δεν της επιτρέπουν πλέον να περπατά χωρίς την χρήση μπαστουνιού, αλλά ούτε να κάνει το μεγαλύτερο μέρος των οικιακών της εργασιών ή έστω μέρος αυτών, ως επίσης και ότι υπάρχει πιθανότητα ενόχλησης και άλγους στην περιοχή του δεξιού ισχίου κατά τις αλλαγές του καιρού και κατά την έντονη κόπωση ένεκα της φύσεως του κατάγματος καθώς και την ύπαρξη του Veronail. Έχω επίσης υπόψη ότι, η Ενάγουσα δεν προέβη σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση ή στις φυσιοθεραπείες οι οποίες της συστήθηκαν για να περιορίσει τουλάχιστον την όποια ταλαιπωρία της, και τούτο προκύπτει από την μαρτυρία που η ίδια προσκόμισε ενώπιον του Δικαστηρίου. Πλην όμως, για λόγους που αφορούν την ίδια, επέλεξε να μην το κάνει. Τούτο όμως, επ' ουδενί, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί κρίση του Δικαστηρίου ότι, αν έκανε αυτά τα πράγματα, δεν θα αντιμετώπιζε αυτά τα προβλήματα, πλην όμως θεωρώ, θα πρέπει να υπάρχει μια ανάλογη μείωση στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων για την ταλαιπωρία στην οποία υπόκειται η Ενάγουσα (βλ. Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastic Industry Ltd και Ταμπούρας ν. Κολάνη (ανωτέρω)), κάτι που έχω συνυπολογίσει για την κατάληξη μου στο ανωτέρω ποσό γενικών αποζημιώσεων. Σε ότι αφορά την ανάγκη οικιακής βοηθού, ο μισθός αυτής ανέρχεται στα €400 μηνιαίως (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ασφαλίσεων). Ως προς το γεγονός ότι την πληρωμή αυτή την κάνει ο σύζυγος της Ενάγουσας, αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο για να διεκδικεί η Ενάγουσα ανάλογο ποσό αποζημιώσεων, εφόσον τούτα, είναι έξοδα τα οποία επωμίζεται ο ίδιος για σκοπούς βοήθειας της Ενάγουσας (βλ. υπόθεση Panayides A. Contracting Ltd v. Νίκου Σταύρου Χαραλάμπους

(2004)1 ΑΑΔ 416). Περαιτέρω, δεν κρίνω ότι η παρούσα περίπτωση είναι η κατάλληλη για την χρήση της μεθόδου συντελεστή-πολλαπλασιαστέου, ήτοι για να εφαρμοστεί το ποσό που καταβάλλεται στην οικιακή βοηθό επί 10 χρόνια που επιζητεί η Ενάγουσα, καθότι δεν υπάρχουν τα απαιτούμενα δεδομένα (βλ. Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες και Θανατηφόρα Ατυχήματα, Φ. Νικολαίδη, 2019, σελ.51), ήτοι ως προς το ποιο ποσό ακριβώς θα καταβάλλετο στην οικιακή βοηθό για τις εργασίες που πραγματικά χρειάζεται αυτήν η Ενάγουσα, λαμβανομένου υπόψη ότι αποτελεί κοινώς αποδεκτό γεγονός ότι, κάποιες από τις οικιακές της εργασίες, όπως το μαγείρεμα και τα όσα αφορούν την υγιεινή της, η Ενάγουσα μπορεί να τα κάνει, ως επί το πλείστον, χωρίς βοήθεια. Σημειώνω ότι μέχρι και τουλάχιστον την 1.8.2016, δεν αμφισβητείται, από πλευράς των Εναγομένων, η ανάγκη πλήρους απασχόλησης οικιακής βοηθού, λόγω μη πλήρους πόρωσης του κατάγματος της Ενάγουσας. Ωστόσο, μετά το χρόνο αυτό, η ανάγκη τέτοιας απασχόλησης, είναι μερική, χωρίς να έχει τεθεί, ενώπιον του Δικαστηρίου, προσδιοριστική μαρτυρία, ως προς το ακριβές κόστος μιας τέτοιας απασχόλησης. Στην απουσία επαρκών δεδομένων που θα καθόριζαν με βέβαιο τρόπο την μελλοντική απώλεια της Ενάγουσας και θα βοηθούσαν στον ακριβή υπολογισμό, θα προέκρινα την επιδίκαση ενός κατ' αποκοπήν ποσού, το οποίο θα προστίθετο στις γενικές αποζημιώσεις (βλ. Κολάνη ν. Ταμπούρα

(2010)1 Α.Α.Δ. 1108). Συνεκτιμώντας δε όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία, θα έκρινα πως το ποσόν των €20.000- θα ήταν κατάλληλο για να αποζημιώσει την Ενάγουσα για τη μείωση της ικανότητας της να διεξάγει τις οικιακές της εργασίες. Ειδικές Αποζημιώσεις Nομολογιακά έχει καθιερωθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με κάθε λεπτομέρεια στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται αυστηρά από τον Ενάγοντα με την προσκόμιση της κατάλληλης αποδεκτής μαρτυρίας και τις οποίες πρέπει να αποδεικνύει με σαφήνεια και συγκεκριμένα στοιχεία (βλ. υποθέσεις Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1991)1 ΑΑΔ 298, Ηρακλέους ν. Πίτρος

(1994)1 ΑΑΔ 299 και Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου

(1996)1 ΑΑΔ. 1157, Νεοκλής Αντωνιάδης ν. Μιχάλης Σταύρου

(1998)1 ΑΑΔ 1171). Οι ειδικές αποζημιώσεις που διεκδικεί η Ενάγουσα ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €7.

1. Σε ότι αφορά το ποσό των €552, σχετικά είναι τα Τεκμήρια 3, 4 και 5, τα οποία ουδόλως αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας. Σε ότι δε αφορά το ποσό των €6.800, το οποίο αντιστοιχεί σε μηνιαίους μισθούς της οικιακής βοηθού από τον Οκτώβριο του 2014 μέχρι και τον Μάρτιο του 2016 (ήτοι 17 μήνες), σχετική είναι η σύμβαση εργοδότησης οικιακής βοηθού που αποτελεί το Τεκμήριο
2. Σε ότι δε αφορά το συνολικό μηνιαίο ποσό εργοδότησης οικιακής βοηθού, παραπέμπω στα όσα προανέφερα στην αξιολόγηση του Μ.Ε. 2 και δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω. Δεδομένου ότι οι Εναγόμενοι αποδέχονται ότι το κάταγμα της Ενάγουσας πορώθηκε το αργότερο την 1.8.2016, κρίνω ότι για την περίοδο Οκτωβρίου 2014 μέχρι και τον Μάρτιο του 2016 (που διεκδικούνται μισθοί για την οικιακή βοηθό), η Ενάγουσα χρειαζόταν για όλες τις οικιακές της εργασίες, τη βοήθεια οικιακής βοηθού. Ως εκ τούτου, αν ήθελε ανατραπεί το εύρημα του Δικαστηρίου σε σχέση με την ευθύνη για το επίδικο ατύχημα, θεωρώ ότι η Ενάγουσα θα δικαιούτο τα ακόλουθα ποσά: - €62 που αφορούν τα έξοδα για την έκδοση της ιατρικής έκθεσης του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. - €300 που αφορούν τα έξοδα για την έκδοση της ιατρικής έκθεσης που αποτελεί το Τεκμήριο
3. - €40 που αφορούν ιατρική επίσκεψη στον Δρ. Πηλαβάκη (ημερ. 1.12.2015). - €40 που αφορούν κλινική επίσκεψη στον Δρ. Χριστοδούλου (ημερ. 28.7.2015). - €110 (€50 + €20 + €40) που αφορούν εξετάσεις στο ακτινολογικό εργαστήριο της Πολυκλινικής Λευκωσίας. - €6.800 που αφορούν τους μισθούς της οικιακής βοηθού από τον Οκτώβριο του 2014 μέχρι και τον Μάρτιο του 2016 (ήτοι 17 μήνες - 17 Χ €400 = €6.800). Δηλαδή σύνολο €7.
4. Τόκος Παραμένει το θέμα του τόκου. Είναι γνωστό ότι το Δικαστήριο έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια σε σχέση με το θέμα του τόκου, σχετικό είναι το άρθρο 58 (Α) του Κεφ. 148 και το άρθρο 33 του Νόμου 14/
5. Υπάρχει δε επί του θέματος πλούσια νομολογία, ενδεικτικά αναφέρω Φοινικαρίδης κ.ά. v. Γεωργίου κ.α. (1991, 1 Α.Α.Δ. 475) και Θεοφάνους v. Κουρουκλά

(2006)1 Α.Α.Δ.

1. Στην υπό εξέταση περίπτωση, το ατύχημα συνέβη στις 16.7.2014 και η Ενάγουσα καταχώρησε γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα στις 4.6.
2. Συνεπώς, έχοντας υπόψη και τους τραυματισμούς της και την περίοδο που μεσολάβησε μέχρι την πόρωση του κατάγματος της, δεν θεωρώ ότι ολιγώρησε στην καταχώρηση της αγωγής της, εξού και στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων, θα δικαιούτο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος ήτοι 16.7.2014, ενώ στα ποσά των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. (βλ. Fysco -ν- Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Κατάληξη Για όλους τους πιο πάνω λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, η Ενάγουσα δεν απέσεισε το βάρος που είχε για να αποδείξει ότι οι Εναγόμενοι ήταν αμελείς και ως εκ τούτου η απαίτηση της εναντίον των Εναγομένων απορρίπτεται. Σε ότι αφορά τα έξοδα, δεν βρίσκω κανέναν λόγο για να αποκλίνω από τον γενικό κανόνα που θέλει τούτα να ακολουθούν το αποτέλεσμα και ως εκ τούτου επιδικάζονται έξοδα υπέρ των Εναγομένων και εναντίον της Ενάγουσας ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπογρ.)............... Ν. Πετρίδου, Προσ. Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Στην Απάντηση στην Υπεράσπιση που καταχώρησε. [2] Βλ. παράγραφο 9 της Έκθεσης Απαίτησης: «Λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης καθήκοντος επιμέλειας Εναγομένων: (α) Ως ιδιοκτήτες, κάτοχοι και διαχειριστές της Υπεραγοράς επέδειξαν αμέλεια ως αποτέλεσμα της οποίας ήταν ο τραυματισμός της Ενάγουσας. (β) Παρέλειψαν να φροντίζουν όπως η Υπεραγορά και το πάτωμα της να είναι ευλόγως ασφαλές και/ή ασφαλές για τους πελάτες της Υπεραγοράς. (γ) Παρέλειψαν να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα και να μεριμνήσουν όπως αποτραπεί η πρόκληση ζημιάς στους πελάτες της Υπεραγοράς. (δ) Παρέλειψαν να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για την πρόληψη πρόκλησης ζημιάς στους πελάτες της Υπεραγοράς. (ε) Παρέλειψαν να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για να μην τεθεί σε κίνδυνο η σωματική ακεραιότητα των πελατών της Υπεραγοράς. (στ) Παρέλειψαν να φροντίζουν όπως το πάτωμα της Υπεραγοράς να είναι καθαρό και να μην είναι γλιστερό και επικίνδυνο για τους πελάτες της Υπεραγοράς με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να γλιστρήσει και να κτυπήσει στο πάτωμα. (ζ) Παρέλειψαν να πράξουν ως θα έπραττε ένας λογικός άνθρωπος υπό τις περιστάσεις, αδιαφορώντας για τον κίνδυνο που υπήρχε από το ακάθαρτο, γλιστερό και επικίνδυνο πάτωμα το οποίο γνώριζαν και όφειλαν να γνωρίζουν με αποτέλεσμα την πτώση και τραυματισμό της Ενάγουσας. (η) Παρέλειψαν να λάβουν τα λογικά μέτρα και την εύλογη φροντίδα για την ασφαλή διακίνηση των πελατών στην Υπεραγορά με αποτέλεσμα την πτώση και τραυματισμό της Ενάγουσας. (θ) Παρέλειψαν να τοποθετήσουν οποιοδήποτε προειδοποιητικό σήμα ή πινακίδα ότι το πάτωμα είναι γλιστερό ή επικίνδυνο για να προειδοποιούν τους ανύποπτους πελάτες τους με αποτέλεσμα την πτώση και τραυματισμό της Ενάγουσας. (ι) Γενικά ενήργησαν αμελώς παραγνωρίζοντας τους στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας που είχαν ως ιδιοκτήτες, κάτοχοι και διαχειριστές της Υπεραγοράς θέτοντας σε κίνδυνο την σωματική ακεραιότητα των πελατών τους και της Ενάγουσας». [3] Βλ. παράγραφο 6 της Υπεράσπισης των Εναγομένων: «Λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων της Ενάγουσας (α) Παρέλειψε να λάβει τις στοιχειώδεις προφυλάξεις και/ή όλα τα προσήκοντα και/ή αναγκαία και/ή προστατευτικά μέτρα για την ασφάλεια της. (β) Παρέλειψε να ενεργήσει μετά προσοχής και/ή φροντίδας όταν προσπαθούσε να εξέλθει της υπεραγοράς, προκαλώντας μόνη της το εν λόγω ατύχημα. (γ) Η Ενάγουσα λόγω του φορτίου (ψώνια) που κουβαλούσε και γενικότερα της δικής της αμέλειας, έχασε την ισορροπία της, προκαλώντας η ίδια τον τραυματισμό της. (δ) Παρέλειψε να προβεί σε οπτικό έλεγχο του σημείου όπου θα πατούσε, χάνοντας την ισορροπία της και εκθέτοντας η ίδια τον εαυτό της σε κίνδυνο προκαλώντας το εν λόγω ατύχημα. (ε) Η Ενάγουσας γενικά ήταν αμελής, απρόσεκτη και ενήργησε εντελώς ασύνετα και αδικαιολόγητα για την σωματική ακεραιότητα και/ή ασφάλεια της. (στ) Ενώ μπορούσε και/ή όφειλε να αποφύγει το ατύχημα με την απλή επίδειξη της αναμενόμενης φροντίδας, παρατηρητικότητας και προσοχής, η Ενάγουσα παρέλειψε και/ή αμέλησε να πράξει τούτο, προκαλώντας το επίδικο ατύχημα». [4] Και πιο συγκεκριμένα κατά τη δικάσιμο ημερομηνίας 25.10.

1. [5] Για το γεγονός αυτό γίνεται ρητή αναφορά και αποδοχή στη σελ. 1 της γραπτής αγόρευσης των Εναγομένων. [6] Χώρος ο οποίος δεν αμφισβητείται ότι είναι υπό τον έλεγχο και κατοχή των Εναγομένων, εφόσον όπως αναφέρεται στην γραπτή αγόρευση των Εναγομένων (σελ. 1), δεν αμφισβητούν οι Εναγόμενοι ότι η Ενάγουσα ενεπλάκη σε ατύχημα στο χώρο της Υπεραγοράς. [7] Ως προς το σημείο στο οποίο η Ενάγουσα έπεσε, ως επίσης και οι λόγοι για τους οποίους επήλθε η πτώσης της είναι ζητήματα για τα οποία και οι δύο πλευρές διαφωνούν και ως εκ τούτου παραμένουν διαφιλονικούμενα. [8] Σε κάποιο σημείο της μαρτυρίας αναφέρθηκε ότι ενδεχομένως η οστεοπόρωση της να ήταν και από πριν το έτος
2. [9] Ως προς το γιατί παρέμεινε στο πάτωμα κι αν τούτο ήταν λόγω του ότι δεν μπορούσε να μετακινηθεί ή ήταν κατόπιν εντολής της θυγατέρας της στους Εναγόμενους, παραμένει διαφιλονικούμενο. [10] Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας (δικάσιμο ημερ. 25.10.2022), οι συνήγοροι των μερών προέβησαν σε δήλωση παραδεκτών γεγονότων. Συγκεκριμένα ανέφεραν ότι οι ιατρικές γνωματεύσεις που αποτελούν τα Τεκμήρια 1 και 2, που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου γίνονται παραδεκτές ως προς την αλήθεια του περιεχομένου τους, ενώ επίσης αποδέκτηκαν όπως το Τεκμήριο 8 γίνει επίσης παραδεκτό ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του, πλην της πρώτης παραγράφου αυτού (η οποία αφορά τις συνθήκες του ατυχήματος). [11] Βλ. Τεκμήριο
3. [12] Βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2022, σελ. 9, γραμμές 26-32 και σελ. 10, γραμμές 1-
4. [13] Βλ. Τεκμήριο
5. [14] Βασιζόμενοι επί του Τεκμηρίου 8 (σελ. 2 αυτού). [15] Όπως ανέφερε κατά την αντεξέταση της (βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2022, σελ. 15, γραμμές 31-32). [16] Αναφέρονται και τα δύο στα πρακτικά του Δικαστηρίου ημερ. 5.10.
6. [17] Βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 21.9.2022, σελ. 9, γραμμές 5-
7. [18] Υπογράμμιση δική μου [19] Το Άρθρο 51 του Κεφ. 148 προνοεί ότι: «Αμέλεια συνίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια». [20] Το Άρθρο 51

(2)του Κεφ. 148 προνοεί τα εξής: «Υπoχρέωση, vα μηv επιδεικvύεται αμέλεια υφίσταται στις πιo κάτω περιπτώσεις, δηλαδή- (α) [.] (β) o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει τέτoια υπoχρέωση έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ τελεί vόμιμα, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ oπoιασδήπoτε ιδιoκτησίας πoυ απoκτήθηκε vόμιμα, εvτός, επί ή τόσov πλησίov της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από τηv αμέλεια: Νoείται ότι o κύριoς και o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχoυv από κoιvoύ τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τη συvτήρηση και τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ δεv βρίσκεται, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ ιδιoκτησίας πoυ δεv βρίσκεται εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ή εvτός ή επί oπoιασδήπoτε ακίvητης ιδιoκτησίας η oπoία συvέχεται και κατέχεται μαζί με τηv ακίvητη αυτή ιδιoκτησία από τov κύριo και τov κάτoχo της ή από τov καθέvα από αυτoύς: Νoείται περαιτέρω ότι o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας δεv υπέχει τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τηv κατάσταση ή τη συvτήρηση ή τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας έvαvτι απλoύ αδειoύχoυ (bare licensee) o oπoίoς βρίσκεται ή η ιδιoκτησία τoυ oπoίoυ βρίσκεται, εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, παρά μόvo για πρoειδoπoίηση αυτoύ, για oπoιoδήπoτε κρυμμέvo ή απαρατήρητo κίvδυvo εvτός ή επί ακίvητης ιδιoκτησίας, τov oπoίo o κάτoχoς γvωρίζει ή πρέπει κατά τεκμήριo vα θεωρηθεί ότι γvωρίζει. Για τoυς σκoπoύς τoυ άρθρoυ αυτoύ "απλός αδειoύχoς" σημαίvει oπoιoδήπoτε πρόσωπo τo oπoίo εισέρχεται vόμιμα σε ακίvητη ιδιoκτησία άλλως παρά- (

1. i)σε σχέση με εργασία στηv oπoία έχει συμφέρov o κάτoχoς της ακίvητης ιδιoκτησίας͘ ή (
2. ii)κατά τη vόμιμη εκτέλεση δημόσιoυ καθήκovτoς βάσει τωv διατάξεωv oπoιoυδήπoτε voμoθετήματoς ή άλλως πως, και περιλαμβάvει τoυς πρoσκαλεσμέvoυς, εκτός αυτoύς πoυ είvαι με αμoιβή, και τoυς υπηρέτες τoυ κατόχoυ της ακίvητης ιδιoκτησίας». [21] Υπογράμμιση δική μου. [22] Υπογράμμιση δική μου. [23] Βλ. παράγραφο 4 του Εγγράφου Α. [24] Πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2022, σελ. 23, γραμμές 20-31 (υπογράμμιση δική μου): «Ε. Οπότε για να αντιληφθούμε κυρία Αλεξάνδρα, δεν λέτε ότι το πάτωμα ήταν γλιστερό, λέτε ότι είχε χτενιά, τούτο λέτε. Επειδή είπατε και τα δύο στη γραπτή σας δήλωση. Α. Υπολόγισα και το λέω για να γλιστρήσει έτσι η χτενιά και να πάω. Γιατί πήγα κάποια απόσταση, όταν πάτησα τη χτενιά γλίστρησα, λέω ίσως να ήταν, λέω ίσως, δεν ξέρω σίγουρα μπορεί να ήταν βρεγμένο. Μπορεί κάτι να ήταν και για αυτό γλίστρησα έτσι πολλά και αυτά που λέω εκεί, δεν τα λέω γιατί είδα και κατηγορώ τους ανθρώπους[24], λέω ότι έτσι έπρεπε να ήταν και έτσι έπρεπε να γίνουν. Ε. Οπότε είναι εικασίες; Α. Πιστεύω ότι οι νόμοι και οι κανονισμοί λένε αυτά τα πράγματα. Ε. Όχι, εννοώ ο τρόπος με τον οποίο υποψιάζεστε ότι ίσως να έγιναν τα πράγματα; Α. Όχι δεν υποψιάζομαι τίποτε. Λέω ότι οι κανονισμοί, οι κανόνες λένε ότι κάθε υπεραγορά πρέπει να έχει αυτά». [25] βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 21.9.2022, σελ. 7, γραμμές 12-20: «μόλις άρχισα να κατεβαίνω ξαφνικά δεν ξέρω, πάτησα κάτι και όπως πάτησα, επειδή κρατούσα τις τσάντες επήα σύξυλη όπως λέμε, όπως πάτησα γλίστρησα και επήα. Δεν ήξερα, τα έχασα, λέω τι έπαθα έπεσα χαμέ, ήρτεν κόσμος γύρω μου, προσπάθησαν να με σηκώσουν να καθίσω, προσπάθησα γύρισα από τη μια και από την άλλη και σκέφτηκα λέω τι πάτησα; Πεπονόφλουδα πάτησα ή μπανανόφλουδα και είδα ότι είχε μία μικρή κτένα, μάλιστα θυμάμαι και το χρώμα της ήταν πράσινο λαδί έτσι και λέω πρέπει αυτή την κτένα να πάτησα και έπεσα. Πράγματι δεν ξέρω επειδή βιαζόμουν και λίγο κρατούσα και πράγματα». (υπογράμμιση δική μου) [26] Βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2022, σελ. 20, γραμμές 3-6, γραμμές 14-20, σελ. 21, γραμμές 25-30, σελ. 22, γραμμές 3-5. [27] Ως αναφέρθηκε από το συνήγορο της Ενάγουσας (βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 21.9.2023, σελ. 6, γραμμές 5-19). [28] Βλ. πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2022, σελ. 11, γραμμές 10-15. [29] που κατέθεσε η Ενάγουσα. [30] Βλ. σελ. 16 πρακτικών Δικαστηρίου ημερ. 25.10.2023, γραμμή 18-19, όπου αναφέρθηκαν τα εξής: «Ε. Εν δίπλα που το σημείο που λέτε και εσείς; Α. Εντάξει». [31] Υπενθυμίζω ότι η Ενάγουσα αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι μετά την πτώση της προσπάθησε να σηκωθεί και γύρισε να δει τι ήταν αυτό που πάτησε και γλίστρησε. Επίσης ανέφερε ότι όπως έπεσε δεν ήταν ακριβώς ξαπλωμένη, αλλά ήταν ξαπλωμένη πάνω στα πόδια της, προσπάθησε να γυρίσει και προσπάθησε και ο κόσμος, πιάνοντας την από τα χέρια, να την βοηθήσει να σηκωθεί. [32] Βλ. Πρακτικά Δικαστηρίου ημερ. 25.10.2022, σελ. 22, γραμμές 6-10. [33] Βλ. Τεκμήριο 6. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο