ΝΕΟΠΤΟΛΕΜΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ν. ΑΝΤΡΕΑΣ ΦΑΝΤΗΣ, Αρ. Αγωγής: 3813/11, 29/9/2023

(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1034): «Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Τα προβλεπόμενα μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους δικαίου.». Ο ανακριτικός χαρακτήρας της διαδικασίας αυτής σκοπό έχει να παρέχει την διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να διαπιστώσει μετά από την διεξαγωγή έρευνας κατά πόσο ο χρεώστης μπορεί να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του με μηνιαίες δόσεις ή μέσω άλλου διατάγματος (βλ. Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 686). Προς τον σκοπό αυτό θα πρέπει να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να αποφασίσει κατά πόσο δικαιολογείται η έκδοση τέτοιου διατάγματος (βλ. Rolandis, Louca & Soteriades Ltd v. Koutsiou

(1970)1 CLR 24). Το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη του αναφορικά με την ικανότητα αποπληρωμής του χρέους με δόσεις τις ανάγκες αυτού και της οικογένειας του, όπως η στέγαση, διατροφή, ιατρική περίθαλψη, μόρφωση των παιδιών, κοινωνική διακίνηση και περιθώριο για έκτακτες δαπάνες (βλ. Φλαγκοφάς ανωτέρω). Στην υπόθεση Anestos A. Kokoni v. Ioannides

(1963)CLR 468 αποφασίστηκε ότι η δημιουργία υποχρεώσεων από τον χρεώστη και η μεταγενέστερη επίκλησή τους ως δικαιολογία για την ανικανότητά του να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του δεν είναι ανεκτό (".We are of the view that a debtor cannot be allowed to go about creating obligations, other than those for the essential needs of himself and his family, and then putting them forward as an excuse for his inability to pay his judgment debt.."). Όπως έχει κριθεί οι δαπάνες για τσιγάρα, ποτά, διασκέδαση, καφενεία κλπ. θεωρούνται ως μη αναγκαία έξοδα (βλ. Σάββα ν. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ, Πολ.Έφ. 9542, ημερ. 20.6.97). Η έκδοση διατάγματος μηνιαίων δόσεων έστω και εάν τη δεδομένη στιγμή ο εναγόμενος δεν εργάζεται μπορεί να γίνει, δεδομένου ότι έχει τέτοια δυνατότητα, αλλά το μόνο που λείπει είναι η αναγκαία βούληση (βλ. Παναγιώτου ν. Μιχαήλ

(1998)1 Α.Α.Δ. 422). Τέλος, πρέπει να λεχθεί ότι ο εξ' αποφάσεως οφειλέτης έχει την υποχρέωση να παρουσιάσει μαρτυρία για την οικονομική του κατάσταση και το βάρος απόδειξης ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του μετατοπίζεται στους ώμους του (Σωτηρίου ν. Universal Bank Public Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 271/2013, απόφαση ημ. 9/03/20, ECLI:CY:AD:2020:A93 και Βασιλειάδης ν. Τσουρή

(2007)1 (Α) Α.Α.Δ. 43). Πράγματι το κάτωθι απόσπασμα από την Βασιλειάδης, ανωτέρω είναι χαρακτηριστικό επί του σημείου αυτού: «Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας, η οποία απορρίπτει την εισήγηση του εφεσείοντος είναι πασιφανής. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ αποφάσεως οφειλέτη, τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ αποφάσεως χρέους δια μηνιαίων δόσεων. Έτσι το βάρος απόδειξης ότι ο εξ αποφάσεως οφειλέτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του, μετατοπίζεται στους ώμους του. Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να προβαίνει ενόρκως σε πλήρη αποκάλυψη όλων των περιουσιακών του στοιχείων για να δείξει, αν έτσι ισχυρίζεται, πως δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του ή να καθορίσει το ποσό που προτείνει ότι είναι μέσα στην οικονομική του δυνατότητα να πληρώνει μηνιαίως. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής μπορεί επίσης να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε στοιχεία έχει που αφορούν την περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου θα πρέπει να εφαρμόζονται. Στις αστικές υποθέσεις η περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη βαρύνεται με το ποσό που οφείλεται δυνάμει της δικαστικής απόφασης προς όφελος του εξ αποφάσεως πιστωτή. Θεωρείται δηλαδή στην πράξη πως μέρος της περιουσίας και των εισοδημάτων του εξ αποφάσεως χρεώστη ανήκουν στον εξ αποφάσεως πιστωτή, μέχρι την εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους.». Το άρθρο 82.1(γ) του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ 6 διαλαμβάνει τα ακόλουθα σχετικά : «Νοείται ότι για τους σκοπούς του παρόντος εδαφίου, κατά την εξέταση της οικονομικής κατάστασης του εκ δικαστικής αποφάσεως ή διατάγματος οφειλέτη χρέους, δεν λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο οποιοδήποτε ποσό το οποίο ο εν λόγω οφειλέτης λαμβάνει- (α) Ως δημόσιο βοήθημα δυνάμει των διατάξεων του περί Δημόσιων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμου˙ (β) ως ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα δυνάμει των διατάξεων του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου. (γ) ως επίδομα που παραχωρείται δυνάμει των διατάξεων του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου ή οποιουδήποτε άλλου νόμου. (δ) ως φοιτητικό επίδομα ή χορηγία που παραχωρείται δυνάμει των διατάξεων του περί Κρατικής Φοιτητικής Μέριμνας Νόμου. (ε) ως σύνταξη δυνάμει των διατάξεων οποιουδήποτε νόμου ο οποίος προβλέπει τη χορήγηση σύνταξης το ποσό της οποίας δεν υπερβαίνει το όριο της φτώχειας για μονήρες νοικοκυριό το οποίο υπολογίζεται και δημοσιεύεται από τη Στατιστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας και αναπροσαρμόζεται βάσει των κλιμάκων ισοδύναμου εισοδήματος, ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας.» Είχα την ευκαιρία κατά την ακροαματική διαδικασία να ακούσω τις απαντήσεις που έδιδε ο Καθ' ου η Αίτηση. Τα όσα ανέφερε σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση ουδόλως υποστηρίχθηκαν από τα οποιαδήποτε τεκμήρια. Παρά την αναφορά στην οποία προέβηκε σε σχέση με το ποσό της σύνταξης του που λαμβάνει δεν παρουσίασε οτιδήποτε για να το υποστηρίξει. Ούτε και την οποιαδήποτε κατάσταση λογαριασμού τραπέζης, ούτε λογαριασμούς υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ή των οποιωνδήποτε εξόδων για διατροφή ή φάρμακα, τα οποία επικαλέστηκε. Περαιτέρω, δεν παράθεσε τις όποιες λεπτομέρειες αναφορικά με την όποια ανικανότητα του για εργασία, αλλά ούτε και το όποιο δημόσιο έγγραφο ή άλλο πιστοποιητικό που να πιστοποιεί κάτι τέτοιο και τον βαθμό της ανικανότητας του. Γενικά στις απαντήσεις του ήταν πολύ φειδωλός και ήταν φανερό ότι δεν απαντούσε με ειλικρίνεια. Το βάρος να πείσει το Δικαστήριο για την ικανότητα του να πληρώνει το εξ αποφάσεως χρέος του το φέρει ο ίδιος και ουσιαστικά δεν παρουσίασε τίποτα προς τον σκοπό αυτό. Σε κάποιο σημείο της μαρτυρίας του ανέφερε ότι θα μπορούσε να καταβάλει €50-100 μηνιαίως και ότι όποτε χρειαστεί βοηθά την κόρη του που σπουδάζει και διαμένει σε διαμέρισμα στην Λευκωσία, το οποίο ενοικιάζει. Στην ουσία παραδέχθηκε ότι παρέχει οικονομική βοήθεια στην κόρη του την στιγμή που ο ίδιος ισχυρίζεται ότι αδυνατεί να εξοφλήσει το εξ αποφάσεως χρέος του, επειδή η σύνταξη του ιδίου και της συζύγου του που είναι €1.172 και €504- αντίστοιχα δεν επαρκούν. Όμως δεν επεξήγησε από πού η κόρη του καλύπτει τα έξοδα των σπουδών της, ήτοι το ενοίκιο, την διατροφή της, τα έξοδα μετακινήσεων της ή αν έχει δίδακτρα σπουδών από που αυτά πληρώνονται. Απλά ανέφερε ότι όποτε χρειαστεί και μπορεί την βοηθά. Τίποτα παραπάνω που να βοηθήσει το Δικαστήριο να αξιολογήσει την οικονομική του ικανότητα. Όση επιείκεια και να ήθελε το Δικαστήριο να δείξει στον Καθ' ου η Αίτηση, κρίνω ότι ο ίδιος δεν ήθελε να βοηθήσει τον εαυτό του προφανώς θεωρώντας ότι με το απλά να αναφέρει ότι δεν έχει επαρκή εισοδήματα και χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις για τα έξοδα του ή οποιαδήποτε άλλα αποδεικτικά θα απέφευγε τις υποχρεώσεις του δια καταβολής οποιουδήποτε ποσού μηναίων δόσεων. Ούτε καν τα εισοδήματα του που επικαλέστηκε τεκμηρίωσε με οποιοδήποτε έγγραφο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους που το Δικαστήριο έχει παραθέσει και λαμβανομένου υπόψη του Δείκτη για τους κινδύνους φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού που δημοσίευσε η Στατιστική Υπηρεσία στην ιστοσελίδα της τον Αύγουστο 2023 για το έτος 2022 (τόσο για νοικοκυριό ενός ατόμου όσο και για νοικοκυριό με 2 ενήλικες και 2 εξαρτώμενα), το γεγονός ότι ο ίδιος δεν παράθεσε τίποτα που να υποστηρίζει την ικανότητα αποπληρωμής παρά το σχετικό βάρος που φέρει και τις ανάγκες διαβίωσης του, κρίνω ότι ο Καθ' ου η Αίτηση είναι ικανός να καταβάλλει το ποσό των €200- μηνιαίως αρχής γενομένης την 1/11/23 με 7 ημέρες χάρη και κάθε πρώτη έκαστου επόμενου μηνός με 7 ημέρες χάρη μέχρι εξόφλησης και εκδίδεται επί τούτου διάταγμα εναντίον του. Επιπλέον επιδικάζονται εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση και υπέρ του Αιτητή δικηγορικά έξοδα της παρούσας αίτησης όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, τα οποία να καταβάλλονται δια μηνιαίων δόσεων ως ανωτέρω καθορίστηκε. (υπ.).................. Χ-Μ Καραπατάκης, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο