HOLBORN EUROPEAN MARKETING CO LTD ν. FIREPRO CYPRUS LTD, Αγωγή αρ. 2749/12, 10/2/2023

HOLBORN EUROPEAN MARKETING CO LTD ν. FIREPRO CYPRUS LTD, Αγωγή αρ. 2749/12, 10/2/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2023:A18 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ €100.000 - €500.000 Ενώπιον: Τ. Νικολάου, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ. 2749/12 Μεταξύ: HOLBORN EUROPEAN MARKETING CO LTD, από τη Λάρνακα Ενάγουσα και FIREPRO CYPRUS LTD, από τη Λεμεσό Εναγομένης Ημερομηνία: 10 Φεβρουαρίου, 2023 Εμφανίσεις: Για ενάγουσα εταιρεία: κ. Χ. Σταυράκη με κ. Μ. Μιχαήλ, για κ.κ. Ρ. & Χ. Σταυράκης Δ.Ε.Π.Ε. Για εναγόμενη εταιρεία: κ. Π. Γιωρκάτζης με κ. Α. Γιωρκάτζη, για κ.κ. Αντρέας Γιωρκάτζης Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Η ενάγουσα εταιρεία ασχολείται μεταξύ άλλων με το εμπόριο πετρελαίου και έχει τα κεντρικά γραφεία της στη Λάρνακα. Το κλητήριο ένταλμα, όπως τροποποιήθηκε, περιλαμβάνει τους ακόλουθους ισχυρισμούς. Στις 15.4.2005 η εναγομένη της πώλησε στην ενάγουσα και της εγκατέστησε στα εν λόγω γραφεία της, στο δωμάτιο των κεντρικών υπολογιστών (server room), σύστημα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης. Περί τον Ιανουάριο του 2009, η ενάγουσα αντικατέστησε το σύστημα κλιματισμού, που υπήρχε στον εν λόγω χώρο, με άλλα αναβαθμισμένα κλιματιστικά. Έπειτα, τον Σεπτέμβριο του 2009, στο πλαίσιο συντήρησης του συστήματος πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, η εναγομένη επιθεώρησε και ενέκρινε την αλλαγή των κλιματιστικών. Την 1.10.2010 σήμανε, στον εν λόγω χώρο, συναγερμός και διαπιστώθηκε ότι ενεργοποιήθηκαν δύο ψεκαστήρες πυρόσβεσης τύπου ξηρής ύλης, ήτοι σκόνης (aerosol), παρόλον ότι δεν υπήρξε η παραμικρή ένδειξη ανάφλεξης ή φωτιάς ή πυρκαγιάς. Κατ' ακολουθίαν, η σκόνη δεν παρέμεινε σε ξηρά μορφή αλλά υγροποιήθηκε, το δε υγροποιημένο υλικό εισχώρησε στις συσκευές - μηχανήματα όπως οι διάδικοι τα αποκαλούσαν - που υπήρχαν στο χώρο, και προκάλεσε ζημιά. Ως εκ τούτου η ενάγουσα καταλογίζει στην εναγόμενη εταιρεία τα εξής στοιχεία ή λεπτομέρειες αμέλειας: "(α) Εγκατέστησαν σύστημα που ήταν προβληματικό ή δεν λειτουργούσε σωστά. (β) Εγκατέστησαν σύστημα που δεν ήταν κατάλληλο για τη χρήση ή σκοπούς της ενάγουσας (fit for purpose). (γ) Δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα για πρόληψη δυσλειτουργίας του συστήματος. (δ) Δεν ενημέρωσαν την ενάγουσα ορθά ή καθόλου για τον τρόπο ενέργειας σε περίπτωση που το σύστημα θα ενεργοποιείτο. (ε) Δεν παρείχαν στην ενάγουσα την αναγκαία στήριξη ή/και πληροφόρηση σε σχέση με τον τρόπο καθαρισμού μετά την ενεργοποίηση του συστήματος ή/και γενικότερα. (στ) Δεν προέβησαν στην συμφωνηθείσα ή δέουσα συντήρηση του συστήματος πυρόσβεσης. (ζ) Δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα για την σωστή λειτουργία του συστήματος. (η)Προέβησαν σε ελλιπή ή λανθασμένη συντήρηση του συστήματος πυρόσβεσης. (θ) Δεν εμερίμνησαν ώστε το σύστημα να βρίσκεται σε ορθή λειτουργική κατάσταση. (ι) Δεν προέβησαν σε προληπτική συντήρηση ή επιδιόρθωση του συστήματος. (κ) Ενήργησαν χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα." Εξαιτίας της καταλογισθείσας αμέλειας, σε οποιαδήποτε πτυχή αυτής, η ενάγουσα υπέστη ειδική ζημιά η οποία συνιστατο (α) στο κόστος καθαρισμού των ηλεκτρονικών υπολογιστών και συναφών συσκευών, (β) για σχετικές επιδιορθώσεις και (γ) για μείωση αξίας. Περαιτέρω, η ενάγουσα αξιώνει και €4.014 ως έξοδα για ετοιμασία εκτίμησης από την εταιρεία E.N.MANOS (CYPRUS) LTD. Σε σχέση με τον καθαρισμό, η αξίωση που αρχικά ανερχόταν σε €38.041,00 μειώθηκε σε €11.990,00 πλέον Φ.Π.Α., ενώ για την άλλη ζημιά η αξίωση ανέρχεται σε ποσό €82.659,

1. Η εναγομένη παραδέχεται ότι εγκατέστησε σύστημα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης στο δωμάτιο των server, στα γραφεία της ενάγουσας στη Λάρνακα, αλλά προβάλλει προς υπεράσπιση τα ακόλουθα. Τόσο πριν όσο και μετά την εγκατάσταση του εν λόγω συστήματος, αυτή πληροφόρησε την εναγομένη για τη λειτουργία του συστήματος και της παρέδωσε "Εγχειρίδιο Εγκατάστασης και Λειτουργίας του Συστήματος" (Information Instruction And User Manual) στο οποίο περιλαμβάνονταν οδηγίες ως προς τον τρόπο αρχικής αντίδρασης και τις επακόλουθες ενέργειες σε περίπτωση ενεργοποίησης. Επιπλέον, η ενάγουσα ενημερώθηκε για τη δυνατότητα, σε οποιαδήποτε περίπτωση, εικοσιτετράωρης τηλεφωνικής επικοινωνίας με λειτουργό εξυπηρέτησης της εναγομένης. Η εναγόμενη ουδέποτε έλεγξε ή ενέκρινε τα κλιματιστικά τα οποία η ενάγουσα εγκατέστησε μετά την τοποθέτηση του εν λόγω συστήματος. Κατά την τελευταία συντήρηση του συστήματος, που γινόταν μια φορά τον χρόνο, η εναγομένη έλεγξε μόνο, από τον πίνακα ελέγχου πυρόσβεσης, τον μηχανισμό διακοπής της λειτουργίας των κλιματιστικών. Το σύστημα πυρόσβεσης χρησιμοποιούσε στερεά πρώτη ύλη. Αυτή μετατρεπόταν σε αερόλυμα (αεροζόλ) που απελευθερωνόταν στο χώρο σε περίπτωση υψηλής θερμοκρασίας και/ή καπνού και/ή φλόγας (σπινθήρα) και/ή φωτιάς. Το εν λόγω σύστημα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης είχε κατασκευαστεί σύμφωνα με τις σχετικές Ευρωπαικές Οδηγίες και κατείχε πληθώρα πιστοποιητικών καταλληλότητας από διεθνείς και/ή κρατικούς φορείς. Η εναγομένη παρακολουθούσε το σύστημα, το οποίο θα παρείχε σχετική ένδειξη σε περίπτωση βλάβης. Ωστόσο, η ενάγουσα επέλεξε να μην εγκαταστήσει σύστημα ειδοποίησης της εναγομένης σε περίπτωση ενεργοποίησης. Η εναγομένη παραδέχεται ότι την 1.10.2010 ενεργοποιήθηκαν δύο συσκευές πυρόσβεσης στον εν λόγω χώρο, γεγονός για το οποίο ενημερώθηκε στις 1.00 μ.μ. της ίδιας ημέρας. Αντιπρόσωποι δικοί της μετέβησαν επιτόπου και εξέτασαν τον υπό αναφορά χώρο. Η εναγομένη αρνείται ότι υπέχει η ιδία ευθύνη για οποιαδήποτε τυχόν ζημιά την οποία υπέστη η ενάγουσα και προβάλλει ότι, εν πάση περιπτώση, δεν οφείλει να αποζημιώσει την ενάγουσα διότι επρόκειτο για ζημιά απώλειας κερδών (loss of profits) και/ή επιχειρηματικές απώλειες (business interruption, loss of business information or other pecuniary loss), που ρητώς εξαιρούντο με βάση τη μεταξύ τους συμφωνία. Η εναγομένη προβάλλει ότι το σύστημα αναπόφευκτα ενεργοποιήθηκε λόγω "ανάπτυξης ψηλής θερμοκρασίας και/ή καπνού και/ή φλόγας και/ή σπινθήρα και/ή φωτιάς στο δωμάτιο", με προέλευση "τα κλιματιστικά και/ή άλλα μηχανήματα και/ή αντικείμενα στο χώρο και/ή από τη μεγάλη και/ή έντονη αυξομείωση στην τάση ηλεκτρικού ρεύματος που οφειλόταν στα κλιματιστικά". Προβάλλει δε ότι η ενάγουσα δεν άσκησε η ίδια τη δέουσα επιμέλεια και/ή ήταν αμελής στην επιλογή και/ή εγκατάσταση και συντήρηση των κλιματιστικών και/ή άλλων αντικειμένων στο χώρο. Σύμφωνα με την εναγομένη, τα μηχανήματα του server δεν ήταν καθαρά, με αποτέλεσμα να συσσωρευτεί, εντός αυτών, ποσότητα σκόνης (άχρηστη νεκρή οργανική ύλη) και/ή άλλη ουσία (debris) και, επιπλέον, υπήρχε υπαιτιότητι της ενάγουσας, υγρασία στο χώρο, ενώ η ξηρή σκόνη, που απελευθερώθηκε από το σύστημα, δεν είχε απομακρυνθεί με τον ενδεδειγμένο και/ή τον τρόπο τον οποίο η εναγομένη είχε υποδείξει. Σύμφωνα με την εναγομένη, η υπό αναφορά υπόδειξη είχε γίνει τόσο κατά τον χρόνο εγκατάστασης όσο και μετά, και είχε, εξάλλου, είχε παραδοθεί στην ενάγουσα Εγχειρίδιο Εγκατάστασης και Λειτουργίας του Συστήματος. Θα παραθέσω εν συνεχεία την προσαχθείσα μαρτυρία. Η ενάγουσα κάλεσε τρεις μάρτυρες, τον κ. Νίκο Παραδεισιώτη, διευθύνοντα σύμβουλο της, και τους μηχανολόγους μηχανικούς, κ. Χρίστο Παυλίδη και κ. Ιωάννη Θεοδοσίου. Επιπλέον, κατατέθηκαν ως τεκμήρια διάφορα έγγραφα (τεκμ. 1 - 16). Ο κ. Ν. Παραδεισιώτης υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης του (Έγγραφο Α) ως μέρος της κύριας εξέτασης του και, περαιτέρω, κατέθεσε προφορικά. Συνοψίζω τη μαρτυρία του. Κατέχει πανεπιστημιακό τίτλο σε Computer Engineering, διαθέτει πείρα πέραν των 30 ετών στην πληροφορική και εργαζόταν ως υπεύθυνος του τμήματος ηλεκτρονικών υπολογιστών της ενάγουσας. Το 2005 η εναγομένη προμήθευσε και εγκατέστησε στα γραφεία της ενάγουσας, στο χώρο των εξυπηρετών ή διακομιστών - (servers στα αγγλικά - εφεξής "τα μηχανήματα"), αυτόματο σύστημα πυρόσβεσης. Οι προδιαγραφές του περιέχονται σε Εγχειρίδιο Γενικών Πληροφοριών (τεκμ. 2), το οποίο η εναγομένη παρέδωσε τότε στην ενάγουσα. Σύμφωνα με το περιεχόμενο του, αν το σύστημα πυρόσβεσης ενεργοποιείτο θα άφηνε ως υπόλειμμα μόνο μια ελαφρά επίστρωση σκόνης η οποία θα μπορούσε να αφαιρεθεί με απλό ξεσκόνισμα (βλ. σελ. 12), δεν θα προκαλούσε ζημιά ή διάβρωση ή οξείδωση στα μηχανήματα (βλ. σελ. 3), η δε υγρασία στο χώρο μπορούσε να ανέλθει μέχρι το 98% χωρίς να επηρεάσει τη λειτουργία του συστήματος (βλ. σελ. 8 και 9). Με την εγκατάσταση του εν λόγω συστήματος η ενάγουσα ενημερώθηκε ότι σε περίπτωση ενεργοποίησης του κανείς δεν μπορούσε να παραμείνει στον χώρο, και θα έπρεπε αμέσως, μετά την απόσβεση της φωτιάς, ο χώρος να εξαεριστεί. Το αερόλυμα που θα εκχυνόταν θα μετατρεπόταν σε σκόνη και μπορούσε εύκολα να εξανεμιστεί και απομακρυνθεί με τη χρήση ενός απλού φυσητήρα. Η ανάγκη για εξαερισμό, προτού εισέλθει κανείς στο χώρο, καταγραφόταν στον Οδηγό Χρήσης του συστήματος - "Directions of Use in Case of Fire" (τεκμ. 3, σημείο 9) το οποίο η εναγομένη είχε παραδώσει στην ενάγουσα. Τον Ιανουάριο του 2009 η ενάγουσα εγκατέστησε στον εν λόγω χώρο νέα συστήματα κλιματισμού. Τον Σεπτέμβριο του 2009 η εναγομένη τα επιθεώρησε και τα ενέκρινε. Περαιτέρω, στο πλαίσιο συντήρησης του συστήματος πυρόσβεσης η εναγομένη διενεργούσε ελέγχους. Ο τελευταίος αφορούσε την περίοδο 16.9.2009 με 15.9.2010 για την οποία εκδόθηκε πιστοποιητικό ελέγχου (τεκμ. 1). Κατά την ημέρα που ενεργοποιήθηκε το σύστημα πυρόσβεσης στο χώρο των μηχανημάτων, ο κ. Παραδεισιώτης ειδοποιήθηκε για το συμβάν από τον φρουρό ασφαλείας του κτιρίου. Μετέβη στη σκηνή 25 περίπου λεπτά αργότερα και προέβη στις εξής ενέργειες. Έλεγξε το σύστημα πυρανίχνευσης για εστίες καπνού σε διάφορα σημεία του κτιρίου, έλεγξε περιμετρικά το κτίριο για ύπαρξη καπνού σε οποιοδήποτε από τους πέντε ορόφους και εισήλθε στο κτίριο ανεβαίνοντας τις σκάλες για να φθάσει στον τρίτο όροφο όπου βρισκόταν ο χώρος με τα μηχανήματα. Στην πόρτα του κλειστού χώρου υπήρχε γυάλινο παράθυρο από το οποίο διαπίστωσε ότι υπήρχε μέσα πυκνό άσπρο νέφος, αλλά δεν υπήρχε ένδειξη πυρκαγιάς. Εισήλθε, χωρίς να έχει καλή ορατότητα οπότε ένιωσε δυνατό κάψιμο στα μάτια. Τα έκλεισε και συνάμα κράτησε την αναπνοή του. Άνοιξε τα παράθυρα για να εξαεριστεί ο χώρος και πάτησε στον πίνακα το κουμπί Silence and Reset. Εν συνεχεία, ο μάρτυρας εξήλθε του κτιρίου και ανέμενε για αρκετή ώρα, μέχρι που να σταματήσει να βγαίνει άσπρος καπνός από το δωμάτιο. Τα κλιματιστικά ήταν σε λειτουργία. Ο μάρτυρας το διαπίστωσε από τα τηλεχειριστήρια των κλιματιστικών στα οποία η ένδειξη "παλάμης" σήμαινε ότι επήλθε αυτόματη ενεργοποίηση μετά τη διακοπή ρεύματος. Όταν επέστρεψε στο δωμάτιο των μηχανημάτων δεν υπήρχε πια καπνός, άκουσε όμως ήχους εκρήξεων. Αντιλήφθηκε ότι οι ήχοι προέρχονταν από τα μηχανήματα. Θεώρησε ότι ήταν το αποτέλεσμα βραχυκυκλώματος, οπότε διέκοψε την παροχή ρεύματος. Μαζί με τον βοηθό του άρχισαν τότε να καθαρίζουν τα μηχανήματα με τη χρήση φυσιτήρα και διάφορων βουρτσών. Όταν αργότερα τα άνοιξαν, βρήκαν εντός τους υγρό, αντί ξηρή ύλη πάνω στις πλακέτες. Έγινε προσπάθεια για αποκατάσταση της λειτουργίας των μηχανημάτων με την αντικατάσταση κάποιων στοιχείων, όπως τα τροφοδοτικά ρεύματος. Ξεκίνησαν και τα 17 μηχανήματα τα οποία δοκίμασαν χωριστά το καθένα. Επίσης δοκίμασαν τη λειτουργία των υποστηρικτικών μηχανημάτων (communication switches). Ενημέρωσαν το Τμήμα Υποστήριξης (Support) της εναγομένης ότι εντόπισαν υγρή ύλη μέσα στα μηχανήματα, οπότε τους δόθηκαν οδηγίες να αφήσουν το υγρό να εξατμιστεί και μετά να χρησιμοποιήσουν φυσιτήρα και βούρτσες για καθαρισμό. Ο κ. Παραδεισιώτης πρόσθεσε ότι χρησιμοποίησαν και αεροσυμπιεστή, στον οποίο υπήρχε σύστημα διαχωριστή νερού-λαδιού, ώστε να αφαιρέσουν την υγρασία. Για τον καθαρισμό των μηχανημάτων, αυτός και η ομάδα του, που αποτελείτο από τρία άλλα άτομα, εργάστηκαν για τέσσερεις συνεχόμενες ημέρες, για 14 ώρες την κάθε ημέρα, συμπεριλαμβανομένου και του Σαββατοκυρίακου, ήτοι σύνολο 218 ώρων. Το βράδυ της Δευτέρας λειτούργησαν πλείστα από τα μηχανήματα, ενώ το καθάρισμα συνεχίστηκε για ακόμα μερικές ημέρες, προτού τεθούν σε λειτουργία και άλλα δευτερεύοντα μηχανήματα. Υπήρξε, ωστόσο, και εξοπλισμός που δεν κατέστη εφικτό να επαναλειτουργήσει και, επομένως, τοποθετήθηκε στην αποθήκη, σε περίπτωση που τον καθαρισμό αναλάμβανε συνεργείο καθαρισμού. Ο κ. Παραδεισιώτης διευκρίνισε ότι, σύμφωνα με την πείρα του, θα κόστιζε στην ενάγουσα €60-€70 ανά ώρα, λαμβανομένου υπόψη και του Σαββατοκυρίακου. Για αυτό αποφάσισε ότι η καλύτερη λύση ήταν να αναλάβει τον καθαρισμό η ίδια η ενάγουσα, με κόστος €55 ανά ώρα, χωρίς χρέωση των ωρών για τα δευτερεύοντα συστήματα. Επομένως, το κόστος καθαρισμού για τις πρώτες τέσσερεις ημέρες ανήλθε σε μόνο €11.990, πλέον Φ.Π.Α. Επιπλέον, η ενάγουσα υπέστη και μακροπρόθεσμη ζημιά. Με την πάροδο κάποιων μηνών και παρά τον επιμελή καθαρισμό των μηχανημάτων, διάφορα από αυτά, που είχαν αρχικά επαναλειτουργήσει, σταμάτησαν να λειτουργούν, οπότε διαπιστώθηκε ότι είχαν υποστεί διάβρωση. Κατέθεσε φωτογραφίες (τεκμ. 4 (α)-(δ)) στις οποίες υπέδειξε τέτοια μηχανήματα με διάβρωση. Η ενάγουσα έδωσε οδηγίες στην εταιρεία E. N. MANOS CYPRUS LTD να ετοιμάσει σχετική έκθεση. Αντεξεταζόμενος ως προς τον λόγο για τον οποίο ενεργοποιήθηκε το σύστημα πυρόσβεσης, ο μάρτυρας κατέθεσε τα εξής. Θεωρούσε ότι υπήρχαν ενδείξεις περί φωτιάς. Το εν λόγω σύστημα μπορούσε να ενεργοποιηθεί με δύο τρόπους. Ο ένας ήταν ηλεκτρονικά, μέσω του πίνακα, και ο άλλος μηχανικά. Ως προς τον δεύτερο τρόπο, ο μάρτυρας ανέφερε ότι στο σύστημα υπήρχε τοποθετημένο φυτίλι, το λεγόμενο thermocord, τοποθετημένο περιμετρικά σε κάποιους χώρους, όπως γύρω από συγκεκριμένο κλιματιστικό το οποίο υπέδειξε. Αυτό, είπε "...άμα φτάσει η θερμοκρασία, δεν θυμάμαι τώρα πόσους βαθμούς, νομίζω ήταν ψηλή θερμοκρασία, 140, δεν θυμάμαι, κάπου ψηλά, άμα είναι ψηλή θερμοκρασία θα ενεργοποιηθεί το φυτίλι και θα πάρει φωτιά το φυτίλι και θα ενεργοποιήσει, θα φτάσει να κάνει την εκκένωση. Το τι είδα εγώ, μετά που μπήκα μέσα, είδα εκεί που υπήρχε το φυτίλι, το φυτίλι είχε καεί, δεν υπήρχε ...". Πρόσθεσε συναφώς και τα ακόλουθα: "Πάνω στο σίδερο του air condition, που ήταν το φυτίλι έβλεπε μισό πόντο πάνω, μισό πόντο κάτω μαυρισμένο, το οποιό είναι πολύ λογικό, άμα ένα φυτίλι πάρει φωτιά αφήνει μια μαυράδα πίσω του ... είχαν μια γραμμή και αυτό μου έδειξε ότι ενεργοποιήθηκε αυτό το φυτίλι ...". Του υποβλήθηκε ότι, εκτός από φωτιά, το φυτίλι μπορούσε να ενεργοποιηθεί και από σπίθα. Απάντησε ότι δεν γνώριζε. Παρατήρησε, επίσης, ότι το πλαστικό δίχτυ στα φίλτρα του κλιματιστικού είχε τρύπα, "δηλαδή σαν να είχε λιώσει ... μου δίνει την εντύπωση ότι υπήρχε αλλοίωση από την ψηλή θερμοκρασία." Κατά την άποψη του, η ψηλή θερμοκρασία δημιουργήθηκε κατά την μετατροπή της στερεάς ύλης σε αεροζόλ. Επ' αυτού του είχε λεχθεί από πλευράς της εναγομένης, ότι σε περίπτωση που βρισκόταν στον χώρο κατά την ενεργοποίηση του συστήματος, θα έπρεπε να προφυλασσόταν από τη θερμοκρασία που θα ήταν υψηλή ένεκα της μετατροπής. Του επιδείχθηκε δέσμη φωτογραφιών (τεκμ. Α προς Αναγνώριση) τις οποίες, όπως του υποβλήθηκε, έβγαλε ο απεσταλμένος της εναγομένης, κ. Μ. Τσικκούρη. Απάντησε ότι μετά το συμβάν επισκέφθηκαν τον χώρο δύο άτομα από την εναγομένη αλλά ότι δεν τους θυμόταν. Υπέδειξε, σε δύο φωτογραφίες, ήτοι στην υπ' αρ. 2 και κυρίως στην υπ' αρ. 3, μαύρα σημάδια κοντά στο φυτίλι, τα οποία επανέλαβε ότι αποτελούσαν ένδειξη ότι αυτό είχε ενεργοποιηθεί. Περαιτέρω, υπέδειξε, σε μια άλλη φωτογραφία, την υπ' αρ. 22, το δίχτυ με την τρύπα στο κλιματιστικό, στα οποία είχε αναφερθεί προηγουμένως. Επειδή, σε σχέση με την αλλαγή των κλιματιστικών, η θέση της εναγομένης ήταν ότι ουδέποτε τα έλεγξε και τα ενέκρινε, ο κ. Παραδεισιώτης αντεξεταζόμενος υπέδειξε ότι, στο πλαίσιο αλλαγής των κλιματιστικών, τεχνικοί της εναγομένης χρειάστηκε να μετατοπίσουν κάποια μέρη του συστήματος, όπως τα sensor και τα thermocord, και να τα εφαρμόσουν στα νέα κλιματιστικά. Αυτή η διαδικασία, σε συνδιασμό με την έκδοση του πιστοποιητικού (τεκμ. 1) κατόπιν του ελέγχου συντήρησης του συστήματος που είχε εγκαταστήσει η εναγομένη, ουσιαστικά σήμαινε για τον κ. Παραδεισιώτη ότι η εναγομένη επιβεβαίωσε την καταλληλότητα του χώρου ως σύνολο. Παρέπεμψε δε στο εξής περιεχόμενο του εν λόγω πιστοποιητικού: "Το πιστοποιητικό αυτό επίβεβαιώνει τον τεχνικό έλεγχο της εταιρείας: Holborn European Marketing Co. Ltd για το σύστημα πυρανίχνευσης και αυτόματου συστήματος πυρόσβεσης αεροζόλ FirePro®, στους εξής χώρους:
2. Server Room. Ο έλεγχος καλύπτει την περίοδο από 16.9.2009 μέχρι 15.9.2010 και επιβεβαιώνει την ορθή και αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος." Υποβλήθηκε στο μάρτυρα ότι το πιστοποιητικό κάλυπτε αποκλειστικά το σύστημα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης και τίποτε άλλο. Ο ίδιος όμως επέμενε στα όσα ανέφερε για την εμβέλεια του πιστοποιητικού. Αναφορικά με την ενημέρωση και τις οδηγίες που η εναγομένη παρείχε στην ενάγουσα για το σύστημα, η αντεξέταση περιστράφηκε γύρω από τα ακόλουθα. Υποβλήθηκε στον κ. Παραδεισιώτη ότι μαζί με το Βιβλιάριο Γενικών Πληροφοριών (τεκμ. 2) για το σύστημα πυρόσβεσης αεροζόλ, δόθηκε στην ενάγουσα και Εγχειρίδιο Χρήσης του συστήματος. Ο μάρτυρας απάντησε ότι επρόκειτο για οδηγίες οι οποίες περιέχοντο σε μονοσέλιδο έντυπο, το οποίο πλαστικοποιήθηκε, και αναρτήθηκε σε περίοπτο μέρος, σύμφωνα με οδηγίες της ενάγουσας. Του επιδείχθηκε Εγχειρίδιο Χρήσης (τεκμήριο Β προς Αναγνώριση). Ο μάρτυρας είπε ότι το έβλεπε για πρώτη φορά και πρόσθεσε ότι, κατά την εγκατάσταση του συστήματος το 2005, οι τεχνικοί τον ενημέρωσαν προφορικά για τον τρόπο λειτουργίας και τι χρειάζεται να γίνει σε περίπτωση ενεργοποίησης της πυρόσβεσης. Ερωτηθείς ως προς το κατά πόσο, με το Τμήμα Υποστήριξης της εναγομένης επικοινώνησε πριν ή μετά που άρχισε ο καθαρισμός των μηχανημάτων, αυτός αρχικά απάντησε ότι είχε μιλήσει πριν και παρέπεμψε στη γραπτή του δήλωση, αλλά εν συνεχεία διαπίστωσε τότε ότι η εκεί αναφορά του αφορούσε τον χρόνο μετά που επικοινώνησε μαζί τους και όχι πριν. Μεγάλο μέρος της αντεξέτασης επικεντρώθηκε στη θέση ότι τα μηχανήματα υπέστησαν βραχυκύκλωμα. Ο μάρτυρας επανέλαβε ότι, όταν εισήλθε στο δωμάτιο όπου βρίσκονταν οι server, άκουσε δυνατούς θορύβους σαν εκρήξεις. Τα μηχανήματα όμως δούλευαν, ήσαν ενεργά και ο θόρυβος προερχόταν από μέσα. Αντεξετάστηκε εκτενώς ως προς τις ενέργειες του πριν και μετά την ενεργοποίηση των μηχανημάτων. Του υποδείχθηκαν οι παραγράφοι 10, 11 και 12 της γραπτής του δήλωσης, σε σχέση με τις οποίες του τέθηκε ότι δεν θα έπρεπε να είχε ενεργοποιήσει την παροχή ρεύματος στους υπολογιστές εφόσον είχε εντοπίσει υγρό υλικό. Η απάντηση του ήταν ότι δεν έθεσε σε λειτουργία τους υπολογιστές και αναφέρθηκε εκτενώς στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για καθαρισμό. Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τις εν λόγω παραγράφους η μαρτυρία του συνίστατο στο ότι πρώτα άκουσε τις εκρήξεις, εν συνεχεία άνοιξε τα μηχανήματα και βρήκε το υγρό, μετά αντικατέστησε ορισμένα ανταλλακτικά τα οποία είχαν καταστραφεί, ύστερα ξεκίνησε ένα προς ένα τους 17 servers για να δει αν λειτουργούσαν, ακολούθως το ίδιο έπραξε για τα υποστηρικτικά μηχανήματα και, τέλος, επικοινώνησε με το Τμήμα Υποστήριξης (Support) της εναγομένης από όπου του έδωσαν οδηγίες να αφήσει το υγρό να εξατμιστεί. Ερωτηθείς ως προς το κατά πόσο ενδεικνυόταν η παροχή ρεύματος σε περίπτωση που η πλακέτα του υπολογιστή ήταν βρεγμένη απάντησε ότι: "Αν το υγρό βρίσκεται σε χώρους, το οποίο να δημιουργά διόδους μεταξύ δύο τόπων που θα περνά ρεύμα ναι, αν όμως το νερό βρίσκεται σε χώρο που δεν περνά ρεύμα δεν θα δημιουργήσει βραχυκύκλωμα, οπότε εξαρτάται από που βρίσκεται το νερό." Του υποβλήθηκε ότι τυχόν ζημιά στα μηχανήματα προκλήθηκε συνεπεία των ενεργειών από πλευράς της ενάγουσας να τους ενεργοποποιήσει. Δεν το δέχθηκε αυτό. Του υποβλήθηκε ότι αν η ενάγουσα είχε πρώτα επικοινωνήσει με το Τμήμα Υποστήριξης (Support) της εναγομένης, πιθανόν τα μηχανήματα να μην είχαν υποστεί ζημιά. Απάντησε ότι περίμενε να εξατμιστεί το υγρό σύμφωνα με τις οδηγίες του Τμήματος Υποστήριξης, και μετά έβαλε ρεύμα. Άλλο θέμα το οποίο απασχόλησε στην αντεξέταση αφορούσε την υγρασία. Του υποβλήθηκε ότι δεν προέβη σε ενέργειες για μείωση της υγρασίας στο χώρο μετά το συμβάν. Απάντησε ότι δεν υπήρχαν οδηγίες ότι έπρεπε να ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο και επανέλαβε ότι ακολούθησε τις οδηγίες τις οποίες γνώριζε και είχε διαβάσει (τεκμ. 3). Του υποβλήθηκε ότι με βάση τις Μεθόδους Προστασίας, που περιέχονται στις "Γενικές Πληροφορίες" στο μέρος Κατάλοιπα (τεκμ. 2, σελ.6), η ενάγουσα έπρεπε να είχε ενεργήσει τάχιστα για καθαρισμό του χώρου ώστε να αποφεύγονταν τυχόν επιπτώσεις από υγρασία, ενώ δεν το έπραξε. Παραθέτω, για καλύτερη κατανόηση, το προαναφερθέν μέρος, "Κατάλοιπα": "Το αεροζόλ δεν είναι διαβρωτικό/οξειδωτικό. Αλλά, λόγω της άνυδρης σύστασης των μικροτεμαχίων, αυτά τίνουν με την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος να απορροφήσουν υγρασία από την περιβάλλουσα ατμόσφαιρα του χώρου. Για αυτό συστήνεται ο γρηγορότερος δυνατόν καθαρισμός του χώρου μετά την ενεργοποίηση των πυροσβεστήρων." Ο μάρτυρας επανέλαβε ότι ο ίδιος γνώριζε και εφάρμοσε εκείνα τα οποία του είχαν λεχθεί προφορικά κατά την εγκατάσταση του συστήματος, ενώ σε σχέση με τις εν λόγω "Γενικές Πληροφορίες" είπε: "Το τι έχει μέσα, το τι διαδικασίες υπάρχουν μέσα σ' αυτό το έγγραφο δεν μπορώ να γνωρίζω τι γράφει." Ερωτηθείς ως προς το κατά πόσο προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια για μείωση της υγρασίας μετά το συμβάν, αυτός απάντησε ότι δεν μπορούσε να γίνει οτιδήποτε προτού το δωμάτιο εξαεριζόταν για τουλάχιστον μια ώρα, και τούτο σύμφωνα με τις "Οδηγίες" (τεκμ. 3, αρ. 9). Του υποβλήθηκε ότι υπήρξε καθυστέρηση στη λήψη μέτρων και ότι παρήλθε αρκετός χρόνος, γύρω στη μια ώρα από το συμβάν, μέχρι τη στιγμή που άνοιξαν το δωμάτιο για εξαερισμό. Του υποβλήθηκε, συναφώς, ότι με βάση τα λεγόμενα του, αυτός ενημερώθηκε κατά τις πρωινές ώρες, τηλεφωνικώς, από πρόσωπο υπεύθυνο για την ασφάλεια του κτιρίου ότι εν συνεχεία χρειάστηκε κάποιος χρόνος για να μεταβεί στα γραφεία, γύρω στα 25 λεπτά και, επομένως, παρήλθε κάποιος χρόνος προτού προβεί σε μια πρώτη εκτίμηση της κατάστασης και ανοιχθεί το δωμάτιο. Ο μάρτυρας δεν αρνήθηκε ότι χρειάστηκε χρόνο, αλλά επέμενε ότι ο εξαερισμός έγινε "άμεσα". Έγινε αναφορά και σε κάποιο προγενέστερο περιστατικό, κατά το οποίο είχε ενεργοποιηθεί το σύστημα πυρόσβεσης το οποίο λειτούργησε με τον ίδιο τρόπο όπως και προέβη στους ίδιους χειρισμούς, χωρίς να υπάρξουν τότε οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις. Είχε σημειωθεί και στο πρώτο περιστατικό πυκνή άσπρη σκόνη στο χώρο, στο δε δεύτερο όταν άνοιξαν το δωματίο η σκόνη ήταν λιγότερη. Κατά τον μάρτυρα, υπήρχε μια "ουσιώδης διαφορά" της μιας περίπτωσης από την άλλη. Την πρώτη φορά λήφθηκαν αμέσως μέτρα διότι το περιστατικό συνέβη εν ώρα εργασίας, ενώ τη δεύτερη φορά χρειάστηκε χρόνος, ήτοι "... χρειάστηκε χρόνος για να έρθω", καθώς το έθεσε. Του υποβλήθηκε ότι το μαύρο υγρό προέκυψε λόγω συσσωρευμένης σκόνης και ακάριων εντός των μηχανημάτων τα οποία δεν τύγχαναν καλής συντήρησης και, περαιτέρω, λόγω υγρασίας η οποία δημιουργήθηκε από το ότι τα κλιματιστικά που δεν λειτουργούσαν για κάποιο διάστημα μετά το συμβάν. Είπε ότι δεν γνώριζε αν υπήρχε υγρασία και πως μπορεί να προέκυψε. Δέχθηκε όμως ότι τα κλιματιστικά ήταν κλειστά. Ως προς τις φωτογραφίες (τεκμ. 4), διευκρίνισε ότι της έβγαλε πρόσφατα, ήτοι τουλάχιστον 10 χρόνια μετά το συμβάν, στην αποθήκη της ενάγουσας όπου έκτοτε βρίσκονται τα μηχανήματα. Τέλος, του υποβλήθηκε ότι οι τιμές χρέωσης για τον καθαρισμό δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές και ότι η ενάγουσα δεν παρουσίασε οποιοδήποτε έγγραφο προσφοράς ή παλαιού τιμολογίου για σύγκριση. Η απάντηση του μάρτυρα ήταν ότι έχει πείρα στον τομεά γιατί είναι η δουλειά του, ότι δεν χρησιμοποιούν εξωτερικούς τεχνικούς και ότι, εν τέλει, υπολόγισε τις εν λόγω τιμές με βάση τη δική του εμπειρία. Ο δεύτερος μάρτυρας της ενάγουσας, κ. Χρ. Παυλίδης, διπλοματούχος μηχανολόγος μηχανικός από το 2006, εργάζεται στην εταιρεία E.N. MANOS (CYPRUS) LTD (εφεξής η εταιρεία "Manos"). Η εν λόγω εταιρεία ασχολείται με την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, διαχείρισης κινδύνων και αποτίμησης πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Ο κ. Παυλίδης υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης του (Έγγραφο Β) ως μέρος της κύριας εξέτασης και, περαιτέρω, κατέθεσε προφορικά. Η μαρτυρία του συνοψίζεται με τα εξής. Στις 4.10.2010, η ασφαλιστική εταιρεία της ενάγουσας, Commercial General Insurance Ltd, έδωσε οδηγίες στην εταιρεία Manos να διερευνήσει τις ζημιές οι οποίες προκλήθηκαν από το συμβάν την 1.10.2010, ήτοι να τις ελέγξει, να τις καταγράψει και να τις εκτιμήσει. Την έρευνα τη διενήργησε ο ίδιος συνοδευόμενος, στις πλείστες επισκέψεις του, στα γραφεία της ενάγουσας, από τον κ. Ιωάννη Θεοδοσίου, διευθυντή της ασφαλιστικής εταιρείας. Πήρε σχετικές πληροφορίες από τον κ. Παραδεισιώτη και εν τέλει ετοίμασε έκθεση, ημερ. 14.3.2011 (τεκμ. 5), στη σύνταξη της οποίας βοήθησε και ο κ. Θεοδοσίου. Επισκέφθηκαν για πρώτη φορά τον χώρο του συμβάντος στις 4.10.
3. Ο μάρτυρας διαπίστωσε ότι πολλά από τα μηχανήματα ήταν εκτός λειτουργίας ή δεν λειτουργούσαν κανονικά. Διαπίστωσε επίσης, παρατηρώντας τον χώρο, ότι η ενεργοποίηση του συστήματος πυρόσβεσης δεν προέκυψε κατόπιν ανάφλεξης ή φωτιάς. Επισκέφθηκε ξανά τον χώρο μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού. Από τις εξετάσεις που διενήργησε σημείωσε ότι "... τα σωματίδια του αεροζόλ, που εκτόξευσε ο πυροσβεστήρας, εισχώρησαν και ήσαν κολλημένα σε πλείστα των ηλεκτρονικών μερών των συσκευών στο εν λόγω δωμάτιο. Σαν αποτέλεσμα, πλείστες των συσκευών έσβησαν, ενώ άλλες παρουσίαζαν προβλήματα στη λειτουργία τους." Ως προς το σύστημα πυρόσβεσης κατέληξε ότι ενεργοποιήθηκε εσφαλμένα, "πιθανότατα λόγω δυσλειτουργίας του" και τούτο διότι δεν υπήρξε πραγματική αιτία για ενεργοποίηση, είτε μέσω του ενός τρόπου ενεργοποίησης, δηλαδή ηλεκτρικά, είτε μέσω του άλλου, δηλαδή με την καύση του φυτιλιού. Εξήγησε, ως προς το δεύτερο, ότι το φυτίλι θα άναβε αν η θερμοκρασία στο δωμάτιο υπερέβαινε τους 172 βαθμούς Κελσίου που όμως, αν αυτό είχε συμβεί, θα υπήρχαν εμφανή σημάδια τέτοιας αύξησης της θερμοκρασίας και σε άλλα αντικείμενα στο χώρο, που εν προκειμένω δεν υπήρχαν. Στην έκθεση του, ο μάρτυρας επισύναψε έκθεση ημερ. 6.10.2010, του Τεχνικού Διευθυντή της εναγομένης κ. Τσικκούρη. Κατά τον κ. Παυλίδη η εναγομένη δεν κατέληξε σε συμπέρασμα ως προς τον λόγο ενεργοποίησης του συστήματος. Προφορικά, στην κυρίως εξέταση, αναφερόμενος στον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιήθηκε το σύστημα, ο μάρτυρας είπε ότι συμφωνούσε μεν με τα σχόλια στη προαναφερθείσα έκθεση του κ. Τσικκούρη ότι έγινε μέσω του φυτιλιού, αλλά πρόσθεσε ότι ο λόγος παρέμεινε άγνωστος. Η έκθεση του μάρτυρα συνοδευόταν από πίνακα εκτίμησης της ζημιάς της ενάγουσας. Ταξινόμησε τη ζημιά σε δύο κατηγορίες. Η μια αφορούσε τα μηχανήματα τα οποία ήδη αντικαταστάθηκαν, με την αξία τους να βασίζεται σε τιμολόγια τα οποία η ενάγουσα του διέθεσε. Η άλλη αφορούσε τα μηχανήματα που χρειαζόταν να αντικατασταθούν, και η βάση υπολογισμού ήταν το αρχικό κόστος αγοράς. Επεκτάθηκε σε λεπτομέρειες αναφορικά τόσο με τις ζημιές όσο και το κόστος. Περαιτέρω, κατέγραψε ως χρέωση για τον καθαρισμό το ποσό στο οποίο αναφέρθηκε ο κ. Παραδεισιώτης, ήτοι €55,00 την ώρα επί 218 ώρες εργασίας. Παρατήρησε ότι ορθά έπραξε η ενάγουσα και ανέλαβε τον καθαρισμό εσωτερικά, διότι αν ο καθαρισμός ανατίθετο σε εξωτερικό συνεργείο θα υπήρχε χρονοτριβή, με συνακόλουθη αύξηση της διάβρωσης στα μηχανήματα και, κατ' επέκταση, της ζημιάς. Η χρέωση της εταιρείας Μanos για τις υπηρεσίες της, ανήλθε σε €4.
4. Ο μάρτυρας παρουσίασε σχετικό τιμολόγιο και απόδειξη πληρωμής (τεκμ. 6) ότι η ασφαλιστική εταιρεία της κατέβαλε το ποσό. Αντεξεταζόμενος, o κ. Παυλίδης διευκρίνισε ότι για τα θέματα που αφορούσαν την καθαριότητα των μηχανημάτων, όπως και του χώρου, ενημέρωθηκε από τον κ. Παραδεισιώτη και δεν είχε ιδίαν γνώση. Δηλαδή, δεν γνώριζε την ενδεδειγμένη διαδικασία καθαρισμού και αν αυτή ακολουθήθηκε από την ενάγουσα, ούτε αν λήφθηκαν μέτρα για μείωση της υγρασίας και της θερμοκρασίας μετά το συμβάν, ούτε πότε και πως η ενάγουσα επιχείρησε να επαναλειτουργήσει τα μηχανήματα προτού αυτή καταλήξει ότι υπέστησαν ζημιά, ούτε τον ακριβή χρόνο κατά τον οποίο άρχισε ή ολοκληρώθηκε η διαδικασία καθαρισμού. Του υποβλήθηκε, ως προς το τελευταίο, ότι δεν μπορούσε επομένως να λεχθεί εκείνο που ο ίδιος είχε αναφέρει στην γραπτή του δήλωση, ήτοι ότι ο καθαρισμός έγινε "τάχιστα". Επανέλαβε ότι έλαβε υπόψη τα όσα πληροφορήθηκε από την ενάγουσα και ότι, επομένως, θεωρούσε πως ο καθαρισμός άρχισε από τις πρώτες ημέρες μετά το συμβάν. Προσωπική γνώση είχε, καθώς ο ίδιος ανέφερε, μόνο για τα ακόλουθα. Επισκέφθηκε τον χώρο δύο φορές, τη μια τρεις ημέρες μετά το συμβάν και τη δεύτερη δύο περίπου μήνες μετά, τον συνόδευε δε ο κ. Θεοδοσίου και στις δύο περιπτώσεις. Εξέτασε τα μηχανήματα μετά που ολοκληρώθηκε ο καθαρισμός τους και κατέληξε ως προς το ποιά από αυτά τελικά χρειαζόταν να επιδιορθωθούν ή να αντικατασταθούν. Διευκρίνισε ότι η ενάγουσα τους είχε υποδείξει περισσότερα από όσα ο ίδιος κατέληξε ότι ενέπιπταν σε μια από τις προαναφερθείσες κατηγορίες. Του υποβλήθηκε ότι η ασφαλιστική εταιρεία στην οποία αυτός εργαζόταν, αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του, δεν αποζημίωσε την ενάγουσα. Απάντησε πως δεν γνώριζε περί τούτου. Επίσης ανέφερε αντεξεταζόμενος, ότι μέσα στα μηχανήματα εντοπίστηκε μαύρη κολλώδης ουσία. Πιθανολόγησε ότι μπορεί κάποια ύλη να πέρασε υπό μορφή αερίου μέσα στα μηχανήματα και, εν συνεχεία, να υπήρξε κάποια αντίδραση που κατέληξε στην εν λόγω μαύρη ουσία. Δεν μπορούσε όμως πραγματικά να εξηγήσει τι συνέβη. Σε σχέση με την κατάληξη του ως προς το ύψος της ζημιάς της ενάγουσας, αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας είπε ότι, από την εμπειρία του, οι ώρες που κατέγραψε η ενάγουσα για τον καθαρισμό ήταν λιγότερες από ό,τι θα μπορούσε να ήταν, λαμβανομένου υπόψη του αριθμού των μηχανημάτων και τον ενδελεχή καθαρισμό. Ως προς τον λόγο για τον οποίο ενεργοποιήθηκε το σύστημα πυρόσβεσης, του υποβλήθηκε ότι το φυτίλι μπορούσε να υποστεί ανάφλεξη όταν η θερμοκρασία έφθανε τους 172 βαθμούς Κελσίου, ως αποτέλεσμα είτε σπίθας είτε φωτιάς, και ότι αναπόφευκτα κάποιος τέτοιος παράγοντας προκάλεσε την ανάφλεξη. Επανέλαβε ότι εξέτασε τον χώρο, αλλά δεν μπόρεσε να διακριβώσει την αιτία της ανάφλεξης, διότι δεν εντόπισε κάποια σχετική ζημιά. Κατά τον μάρτυρα, αυτό ενδεχομένως να σήμαινε ότι το φυτίλι ή ευρύτερα το σύστημα πυρόσβεσης είχε κάποιο πρόβλημα εξαιτίας του οποίου έγινε αναίτια η ενεργοποίηση. Του επιδείχθηκε, συναφώς, φωτογραφία (τεκμ. 14, αρ. 22) στην οποία επεσήμανε τη δημιουργία από θερμότητα μιας τρύπας πάνω στο υφασμάτινο φίλτρο του κλιματιστικού. Σε άλλη φωτογραφία που του υποδείχθηκε (τεκμ. 14, υπ' αρ. 1) είπε ότι υπήρχαν μαύρα σημάδια σαν καπνός ή σημάδια από ανάφλεξη. Του υποβλήθηκε, επίσης, ότι τη ζημιά στα μηχανήματα δεν την προκάλεσε το υλικό από την πυρόσβεση αλλά η αμέλεια από πλευράς της ενάγουσας και, πιο συγκεκριμένα, ο καθαρισμός που δεν έγινε με τον ενδεδειγμένο τρόπο, όπως επίσης και το ότι τόσο στο χώρο, όσο και στα μηχανήματα υπήρχε σκόνη. Ο μάρτυρας είπε ότι η εναγομένη έφερε ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος και ότι σε αυτό το πλαίσιο όφειλε να εντόπιζε ότι υφίστατο η προαναφερθείσα κατάσταση στο περιβάλλον που ήταν εγκατεστημένο το σύστημα, ώστε να λαμβάνονταν μέτρα. Μαρτυρία έδωσε για την ενάγουσα και ο κ. Ιωάννης Θεοδοσίου, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Manos, ο οποίος κατείχε πτυχίο στο Fair Engineering και μεταπτυχιακό στα ναυτιλιακά. Η μαρτυρία του συνίσταται στα ακόλουθα. Μετά που η ασφαλιστική εταιρεία ανέθεσε τη διερεύνηση της υπόθεσης στον κ. Παυλίδη και τον ίδιο, με εντολή να ετοιμαστεί έκθεση ζημιών της ενάγουσας, επισκέφθηκε τον χώρο του συμβάντος μια φορά. Υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης (τεκμ. 5) την οποία είχε παρουσιάσει ο κ. Παυλίδης. Κατέθεσε ότι, κατά την άποψη του, το σύστημα πυρόσβεσης ενεργοποιήθηκε μέσω του φυτιλιού, χωρίς όμως να υπάρξει φωτιά ή υψηλή θερμοκρασία. Κατά την εξέταση του χώρου δεν διαπίστωσε οτιδήποτε που να παρέπεμπε στην ύπαρξη φωτιάς και δεν υπήρχε πηγή θερμότητας τέτοια που να δικαιολογούσε αύξηση της θερμοκρασίας σε 172 βαθμούς κελσίου, που ήταν το όριο για ανάφλεξη. Το υλικό που διαχύθηκε στον χώρο, εισήλθε εσωτερικά στα μηχανήματα και δημιούργησε μια κολλώδη ουσία η οποία προκάλεσε βλάβη λόγω υπερθέρμανσης, όπως και κάποια βραχυκυκλώματα και, στην πορεία, κάποιες διαβρώσεις. Ο μάρτυρας σημείωσε ότι ο εν λόγω χώρος κλιματιζόταν για να διατηρείται σε χαμηλά και επιθυμητά επίπεδα η υγρασία και η θερμοκρασία. Τέλος, ο μάρτυρας ανέφερε ότι η εταιρεία του διαχειρίστηκε και άλλες περιπτώσεις της εναγομένης, όπου, κατά την άποψη του, τα συστήματα είχαν επίσης ενεργοποιηθεί χωρίς την ύπαρξη φωτιάς. Αναφορικά με εκείνες τις περιπτώσεις, ο μάρτυρας αντεξεταζόμενος συμφώνησε ότι κάθε περίπτωση συναρτάται προς τις δικές της ιδιαίτερες συνθήκες. Σημαντικό μέρος της αντεξέτασης περιστράφηκε γύρω από την κατάσταση των μηχανημάτων πριν απο το συμβάν. Ο μάρτυρας είπε ότι μπορεί να είχαν σκόνη εσωτερικά αλλά σε πολύ περιορισμένο βαθμό ενώ, συνεχιζόμενης της αντεξέτασης επί του ίδιου θέματος, είπε ότι στην πραγματικότητα δεν γνωρίζε διότι δεν είχε γίνει σχετικός έλεγχος, ο δε έλεγχος στα μηχανήματα στον οποίο προέβησαν οι τεχνικοί της εταιρείας του ήταν μεταγενέστερος του συμβάντος και δεν παρείχε δυνατότητα για βάσιμα συμπεράσματα. Ως προς την εν λόγω κολλώδη ουσία, ο μάρτυρας διευκρίνισε ότι δεν προέβη σε ανάλυση της και, επομένως, δεν μπορούσε να γνωρίζει σε τι συνίστατο και πως δημιουργήθηκε. Του υποβλήθηκε ότι στο πλαίσιο διερεύνησης και ετοιμασίας έκθεσης, όφειλαν να διενεργήσουν χημική ανάλυση της ουσίας προτού προχωρήσουν σε συμπεράσματα. Απάντησε ότι οι οδηγίες από την ασφαλιστική εταιρεία ήταν να προέβαιναν σε εκτίμηση της ζημιάς και να εξέταζαν το κατά πόσο συνέτρεχαν κάποιοι από τους κινδύνους, όπως η φωτιά, που κάλυπτε το ασφαλιστήριο συμβόλαιο της ενάγουσας, ώστε η ασφαλιστική εταιρεία να αξιολογήσει το ζήτημα ασφαλιστικής κάλυψης με βάση την αιτία που προκάλεσε το συμβάν. Η κατάληξη ήταν εν προκειμένω ότι το σύστημα πυρόσβεσης δεν ενεργοποιήθηκε συνεπεία κινδύνου που κάλυπτε η ασφαλιστική σύμβαση. Διευκρίνισε, σε σχέση με το σύστημα πυρόσβεσης, ότι η προηγούμενη συντήρηση ίσχυε μέχρι τις 15.9.2010 ενώ το συμβάν συνέβη την 1.10.
5. Του υποβλήθηκε ότι ήταν πρακτικά αδύνατον το φυτίλι να αναφλεγόταν χωρίς κάποιο εξωτερικό παράγοντα. Απάντησε ότι αυτό τους προβλημάτισε αλλά επειδή δεν εντόπισαν εστία φωτιάς, θεώρησαν ότι η ενεργοποίηση του συστήματος οφειλόταν σε άναμα του φυτιλιού χωρίς αιτία φωτιάς, και τούτο λόγω μη έγκαιρης συντήρησης. Υπέδειξε, από το φωτογραφικό υλικό που συνόδευε την έκθεση (τεκμ. 5 στη σελ. 6), μια φωτογραφία στην οποία φαινόταν η πορεία του φυτιλιού στο ταβάνι. Διέκρινε στη φωτογραφία μαύρισμα από την καύση του φυτιλιού, το δε μαύρισμα κατέληγε στη συσκευή του αεροζόλ, υποδεικνύοντας έτσι ότι το φίλτρο του κλιματιστικού είχε λιώσει μερικώς από τη θερμότητα που παρήγαγε το φυτίλι. Επανέλαβε τα ίδια όταν του υποδείχθηκε η φωτογραφία υπ' αρ.18, όπως και άλλες σε σχέση με την πορεία του φυτιλιού, ήτοι οι φωτογραφίες υπ' αρ. 20, 27,
6. Πρόσθεσε, αντεξεταζόμενος, ότι η καύση του φυτιλιού δημιούργησε στην ατμόσφαιρα μαύρο καπνό που ενδεχομένως να ευθυνόταν για το χρώμα της μαύρης ουσίας που εντοπίστηκε στα μηχανήματα. Του υποβλήθηκε ότι όλα αυτά δεν ήταν παρά μόνο δικές του εικασίες. Απάντησε: "Ναι, εικασίες, υποθέτω." Του υποβλήθηκε ότι αν ο καθαρισμός είχε διενεργηθεί από επαγγελματίες στον τομέα των μηχανημάτων, αυτά δεν θα είχαν υποστεί ζημιά. Απάντησε ότι ο καθαρισμός έγινε από τεχνικούς του τμήματος υπολογιστών της ενάγουσας και ότι, επομένως, αυτοί ενήργησαν κατάλληλα. Επίσης του υποβλήθηκε ότι δεν ενήργησαν αμέσως μετά το συμβάν. Η απάντηση του ήταν ότι ενήργησαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ακολουθώντας τις εισηγήσεις της εναγομένης. Τέλος, του υποβλήθηκε ότι η έκθεση που ετοιμάστηκε από την εταιρεία τους ήταν ευνοική για την ασφαλιστική εταιρεία η οποία, ως εκ τούτου, δεν κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό στην ενάγουσα. Ο μάρτυρας τόνισε ότι σκοπός τους ήταν να δώσουν μια αντικειμενική εικόνα στην ασφαλιστική εταιρεία, πελάτιδα τους, ώστε να μπορέσει να αποφασίσει αν, υπό τις περιστάσεις, θα παρείχαν ή όχι ασφαλιστική κάλυψη στην ενάγουσα. Κληθείς να σχολιάσει την έκθεση του κ. Τσικκούρη (μέρος του τεκμ. 5 και μετάφραση τεκμ. 8), ο μάρτυρας είπε ότι η κατάληξη του κ. Τσικκούρη δεν ήταν ξεκάθαρη. Σημειώνω ως προς το περιεχόμενο της προαναφερθείσας έκθεσης, ότι ο κ. Τσικκούρη, κατόπιν επιθεώρησης και διερεύνησης του συμβάντος κατέληξε ότι η ενεργοποιήση του συστήματος πυρόσβεσης έγινε μέσω καύσης του φυτιλιού. Η εναγομένη κάλεσε ως μόνο μάρτυρα τον κ. Πρ. Χαπούπη, υπεύθυνο εργασιών (operation manager), o οποίος υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης του (Έγγραφο Γ) ως μέρος της κύριας εξέταση και, επιπλέον, κατέθεσε προφορικά. Το σύνολο της μαρτυρίας του συνοψίζεται ως εξής. Κατέχει πτυχίο Μηχανολόγου Μηχανικού και είναι εγγεγραμμένος στο Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ). Έχει εμπειρία και εξειδικευμένες γνώσεις σε θέματα πυρόσβεσης για περισσότερο από επτά χρόνια. Σε σχέση με το εν λόγω συμβάν είχε υπόψη του το περιεχόμενο των εγγράφων που η εναγομένη κατείχε, και πήρε πληροφορίες τόσο από τον τεχνικό διευθυντή της εναγομένης, κ. Μάριο Τσικκουρή, όσο και τον διευθύνοντα σύμβουλο της, κ. Αυγουστίνο Αυγουστή. Τα καθήκοντα του κ. Χαπούπη περιλάμβαναν καταγραφή του χώρου της ενάγουσας για την ετοιμασία προσφοράς με σκοπό την εγκατάσταση συστήματος της εναγομένης, την εν συνεχεία επιθεώρηση της εγκατάστασης, επισκέψεις στο χώρο εγκατάστασης σε περίπτωση ενεργοποιήσης όπως και, κατ' ακολουθίαν, την ετοιμασία εκθέσεων για την όποια ενεργοποίηση. Ως προς την τεχνολογία του εν λόγω συστήματος πυρόσβεσης, ο μάρτυρας στη γραπτή του δήλωση ανέφερε τα ακόλουθα: "
7. Συγκεκριμένα τα συστήματα πυρόσβεσης των Εναγομένων χρησιμοποιούν τεχνολογία η οποία κατά τον χρόνο του περιστατικού προσφερόταν στην Κύπρο αποκλειστικά από τους Εναγομένους και χρησιμοποιούν στερεό κατασβεστικό υλικό το οποίο με την ενεργοποίηση του συστήματος μετατρέπεται σε αερόλυμα (aerosol) το οποίο διαχέεται σε όλο το χώρο όπου βρίσκεται εγκατεστημένο το σύστημα, με αποτέλεσμα την ολική κατάκλυση του χώρου, αφού κάθε 100 γραμμάρια στερεού υλικού καλύπτουν αποτελεσματικά χώρο ενός κυβικού μέτρου.
8. Το αερόλυμα το οποίο δημιουργείται με την ενεργοποίηση του συστήματος των Εναγομένων αποτελείται από καλιούχα άλατα τα οποία αποτελούν κακό αγωγό του ηλεκτρισμού με μηδενική ηλεκτρική αγωγιμότητα μέχρι τα 24,000 βόλτς (Volts), μηδενική διαβρωτικότητα και τοξικότητα, μηδενική ηλεκτροστατική φόρτιση ενώ το υπόλειμμα που παραμένει στο χώρο μετά την ενεργοποίηση είναι μια σχεδόν λευκή (απόχρωση άσπρου) άνυδρη ύλη αποτελούμενη από κόκκους /σωματίδια μικρότερα των 6 μικρομέτρων (γι' αυτό το λόγο επιστημονικά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως σκόνη) σε τόση μικρή ποσότητα που δεν είναι εύκολα εμφανής με γυμνό μάτι." Ο κ. Χαπούπη παρουσίασε δύο εκθέσεις (τεκμ. 9 και 10) τις οποίες ετοίμασαν, αντιστοίχως, οι εταιρείες TNO - Center for Fire Research από την Ολλανδία και ABB - Σουηδική-Ελβετική πολυεθνική εταιρεία. Εξειδικεύονται και οι δύο εταιρείες σε θέματα φωτιάς και πυρόσβεσης. Με τις εκθέσεις τους πιστοποίησαν ότι το υλικό που παραγόταν με την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου συστήματος πυρόσβεσης δεν ήταν διαβρωτικό και δεν επηρέαζε τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές στο χώρο. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι οι γεννήτριες αερολύματος (εφεξής "πυροσβεστήρες") μπορούσαν να ενεργοποιηθούν μέσω δύο ανεξάρτητων τρόπων. Ο ένας ήταν μέσω του ηλεκτρονικού πίνακα πυρόσβεσης, ο οποίος ενεργοποιούσε τους πυροσβεστήρες σε περίπτωση που θα ενεργοποιούντο, σωρρευτικά, ο αισθητήρας καπνού και ο αισθητήρας θερμοκρασίας. Ο αισθητήρας καπνού ενεργοποιείται όταν ανιχνεύσει καπνό ενώ ο αισθητήρας θερμοκρασίας ενεργοποιείται όταν παρατηρηθεί θερμοκρασία πέραν των 58 βαθμών Κελσίου ή μια απότομη αύξηση της θερμοκρασίας, δηλαδή πέραν των 5 βαθμών κελσίου εντός δευτερολέπτων. Ο άλλος τρόπος ενεργοποίησης ήταν μέσω του θερμικού καλωδίου (thermocord), ενός ταχύκαυστου φυτιλιού. Τούτο θα συνέβαινε με αύξηση της θερμοκρασίας του χώρου στους 172 βαθμούς κελσίου ή της επαφής του φυτιλιού με φωτιά ή έστω μια σπίθα, δηλαδή με τοπική αύξηση της θερμοκρασία στους 172 βαθμούς κελσίου. Ο κ. Χαπούπης παρουσίασε πιστοποιητικό (τεκμ. 11) από την ΚIWA (Παγκόσμιος Οργανισμός Ελέγχου Επιθεώρησης και Πιστοποίησης) με έδρα την Ολλανδία. Σύμφωνα με το πιστοποιητικό, το εν λόγω φυτίλι αναφλέγεται μόνο όταν αυξηθεί η θερμοκρασία στους 150-180 βαθμούς κελσίου. Περαιτέρω, ο μάρτυρας παρουσίασε κατάσταση (τεκμ. 12) της ΙΑΤΑ (International Air Transport Associastion), σύμφωνα με την οποία το εν λόγω φυτίλι κατατάσσεται ως προιόν στην κατηγορία UN/ID no. 1325, που σήμαινε ότι μπορούσε με ασφάλεια να μεταφερθεί αεροπορικώς. Τέλος, ο μάρτυρας παρουσίασε έκθεση του κατασκευαστή (τεκμ. 13(α) στα ρώσσικα και τεκμ. 13(β) μετάφραση στα ελληνικά) αναφορικά με τις τεχνικές προδιαγραφές αυτού του είδους φυτιλιού, το οποίο, ανάμεσα σε άλλα, εμφανίζεται να φέρει τις ιδιότητες που ο μάρτυρας περιέγραψε. Αναφερόμενος στο συμβάν της 1.10.2010, ο κ. Χαπούπη είπε ότι το σύστημα πυρόσβεσης ενεργοποιήθηκε μέσω του φυτιλιού. Κατά τον μάρτυρα, υπήρχαν στο χώρο ενδείξεις περί τοπικής αύξησης της θερμοκρασίας και μικρή εστία φωτιάς ή σπίθες. Υπέδειξε, σχετικά, στις φωτογραφίες (τεκμ. 14, φωτο υπ' αρ. 1, 2 και 11), τα ακόλουθα. Στην οροφή, πάνω και δίπλα από τα κλιματιστικά, φαίνονταν μαύρα ίχνη, τα οποία, κατά τον ίδιο, ήταν κατάλοιπα φωτιάς - που περιλάμβανε και σπίθα - δηλαδή ίχνη καύσης από φωτιά που προέκυψε λόγω προβλήματος εντός του κλιματιστικού το οποίο ήταν εκεί εγκατεστημένο, ενώ στα φίλτρα του υπήρχε τρύπα. Εξήγησε ότι κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα λόγω της θέσης του φυτιλιού, που ήταν πλησίον του κλιματιστικού και του γεγονότος ότι κανένα άλλο φυτίλι δεν υπέστη καύση. Αυτό σήμαινε, καθώς ο μάρτυρας υπέδειξε, ότι η φωτιά ήταν τοπική. Επεξήγησε ότι το φυτίλι κατά την καύση του δεν αφήνει σημάδια όπως ήταν τα μαύρα που εντοπίστηκαν στο χώρο, αλλά αφήνει μόνο μικρό μαύρο σημάδι, πλάτους 2-3 εκατοστών, σε ευθεία γραμμή κατά μήκος του. Παρουσίασε επίσης φωτογραφία (τεκμ. 15) του πίνακα ελέγχου πυρόσβεσης. Προέκυπτε, καθώς εξήγησε ότι, κατά την εκτόνωση του συστήματος πυρόσβεσης, υπήρξε ταυτόχρονα διακοπή στη λειτουργία των κλιματιστικών. Η εναγομένη πληροφορήθηκε για το συμβάν από τον κ. Παραδεισιώτη, ο οποίος επικοινώνησε μαζί τους τηλεφωνικώς, γύρω στις 1:00 το μεσημέρι. Το σύστημα, κατ' επιλογήν της ενάγουσας, δεν ήταν συνδεδεμένο με οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο θα λάμβανε αμέσως γνώση σε περίπτωση ενεργοποίησης της πυρόσβεσης. Το σκουρόχρωμο υλικό που εντοπίστηκε, υπήρχε μόνο μέσα σε κάποια από τα μηχανήματα γεγονός το οποίο, κατά τον μάρτυρα, καταδείκνυε ότι το πρόβλημα υπήρχε στα συγκεκριμένα μηχανήματα, όχι στο υλικό πυρόσβεσης. Το σκουρόχρωμο υλικό προέκυψε από χνούδι, σκόνη και ακάρεα, τα οποία με τον καιρό είχαν συσσωρευθεί λόγω ελλειπούς καθαρισμού των εν λόγω μηχανημάτων. Πουθενά αλλού στον χώρο δεν εντοπίστηκε τέτοιο υλικό. Παρέπεμψε στο Εγχειρίδιο Χρήσης (τεκμ. 16, σελ. 66, παρα. 13.1 - Residue), στο οποίο αναφέρεται ότι ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται προτού υπάρξει απορρόφηση υγρασίας (before it absorbs moisture) και τόνισε ότι η ενάγουσα έπρεπε να είχε απομακρύνει αμέσως τα κατάλοιπα από τον χώρο, μειώνοντας στο μεταξύ το επίπεδο υγρασίας στο χώρο ενώ, όπως η ενάγουσα παραδέχθηκε, αυτή δεν διατηρούσε μετρητή υγρασίας του χώρου και ότι ακόμα και μετά το συμβάν, το θέμα δεν την απασχόλησε. Πρόσθεσε ότι η αναφορά στις προδιαγραφές του συστήματος, ήτοι ότι το σύστημα λειτουργεί υπό συνθήκες υγρασίας μέχρι 98%, σχέση έχει με τη λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα του και όχι με τα κατάλοιπα. Σε σχέση με τη ζημιά στα μηχανήματα της ενάγουσας, ο μάρτυρας είπε ότι παρά το υγρό που υπήρχε σε κάποια από αυτά, αν πρώτα ολοκληρωνόταν ο καθαρισμός και μετά τίθεντο σε λειτουργία δεν θα εμφανιζόταν πρόβλημα. Η καταστροφή τους ήταν το αποτέλεσμα βραχυκυκλώματος το οποίο συνέβη διότι ενεργοποιήθηκαν με το υγρό να βρίσκεται ακόμα μέσα, και όχι οξείδωσης, η οποία συνεπάγεται την πάροδο χρόνου, ενώ στην προκειμένη περίπτωση, η εν λόγω ζημιά προέκυψε σύντομα μετά το συμβάν. Ο μάρτυρας ανέφερε εξάλλου ότι η επιθεώρηση και συντήρηση του συστήματος πυρόσβεσης γινόταν μια φορά τον χρόνο, συνίστατο δε σε έλεγχο των συσσωρευτών (μπαταριών) του πίνακα ελέγχου πυρόσβεσης και τη μέτρηση της ωμικής αντίστασης του ενεργοποιητή εντός της κάθε πυροσβεστικής γεννήτριας, δηλαδή του κάθε πυροσβεστήρα. Παράλληλα, γινόταν και γενικός έλεγχος της εγκατάστασης. Επομένως, η παρέλευση 15 ημερών από τη συμπλήρωση ενός έτους από την προηγούμενη συντήρηση ήταν ασύνδετη με την ενεργοποίηση του συστήματος μέσω του φυτιλιού. Πρόσθεσε ότι ο εν λόγω έλεγχος, και το πιστοποιητικό το οποίο η εναγομένη εξέδιδε, δεν περιλάμβαναν έλεγχο και πιστοποίηση καλής λειτουργίας ή καταλληλότητας των κλιμαστιστικών ή άλλων μηχανημάτων στο χώρο. Αντεξεταζόμενος, ο κ. Χαπούπη είπε ότι ασχολείται με το συγκεκριμένο σύστημα πυρόσβεσης κατά τα τελευταία επτά χρόνια που εργάζεται στην εναγομένη. Δηλαδή, εργοδοτήθηκε εκεί τέσσερα χρόνια μετά το συμβάν. Του ζητήθηκε να σχολιάσει την αναφορά του κ. Θεοδοσίου ότι δεν ήταν η πρώτη φορά που συστήματα της εναγομένης είχαν ενεργοποιηθεί χωρίς να υπάρξει φωτιά. Απάντησε ότι, σε όλες τις περίπτωσεις που είχε υπόψη του, το σύστημα ενεργοποιήθηκε χειροκίνητα από πελάτη ή φρουρό ασφαλείας, και ήταν υπό αυτή την έννοια που το σύστημα ενεργοποιήθηκε χωρίς φωτιά. Δεν τέθηκε πάντως στο μάρτυρα κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό. Του υποβλήθηκε ότι το συμπέρασμα του, ότι την 1.10.2010 το σύστημα πυρόσβεσης ενεργοποιήθηκε ένεκα φωτιάς, ήταν αυθαίρετο διότι στηριζόταν σε μια φωτογραφία (τεκμ. 4, αρ. 1). Απάντησε ότι από τη φωτογραφία προέκυπτε ξεκάθαρα ότι το μαύρισμα στην οροφή του δωματίου δεν θα μπορούσε να είχε δημιουργήθεί μόνο από φλόγα που προήλθε από το κλιματιστικό στο εν λόγω σημείο. Του υποβλήθηκε ότι, αν πράγματι το κλιματιστικό είχε πάρει φωτιά, δεν θα υπήρχε μόνο μια "μούζη" στον τοίχο αλλά θα έλιωνε το πλαστικό περίβλημα του. Ο μάρτυρας απάντησε ότι η φωτιά μπορεί να συνίστατο και σε μια σπίθα, μια φλόγα, οπότε το σύστημα ενεργοποιήθηκε έγκαιρα και γι' αυτό δεν υπήρξε επέκταση της φωτιάς. Σε σχέση με άλλη φωτογραφία (τεκμ. 4, αρ. 8) η οποία του επιδείχθηκε, ο μάρτυρας εξήγησε ότι το μαύρισμα κατά μήκος του φυτιλιού δημιουργήθηκε από την καύση του και επέμενε ότι το μαύρισμα στην οροφή δεν ήταν από το φυτίλι αλλά προέκυψε, όπως είχε προαναφέρει, από φλόγα ή σπίθα, έδωσε δε έμφαση στο ότι το ένα μαύρισμα βρισκόταν σε διαφορετικό σημείο από το άλλο. Του υποβλήθηκε ότι το συμπέρασμα του ήταν εξωφρενικό διότι τα εν λόγω κλιματιστικά, μάρκας Mistubishi, είναι τα καλύτερα στον κόσμο και αυτός τα εμφάνιζε να έβγαζαν φλόγες. Απάντησε ότι οποιοδήποτε μηχάνημα τροφοδοτείται με ρεύμα μπορεί να παρουσιάσει πρόβλημα. Του υποβλήθηκε ότι το σύστημα πυρόσβεσης ενεργοποιήθηκε λόγω δυσλειτουργίας. Παραθέτω αυτούσια την απάντηση του: "Εγώ επειδή είμαι σίγουρος ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει, να ενεργοποιηθεί το thermocord με κανένα τρόπο, μα με κανένα τρόπο, εκτός από την επίδραση θερμοκρασίας της τάξης 172 βαθμών ή minimum 150 βαθμούς ούτε να το κόψω, ούτε να το χτυπήσω, ούτε να το παραμορφώσω, με κανένα τρόπο δεν μπορώ να το ενεργοποιήσω, εκτός από του να του δώσω θερμική ενεργοποίηση. Το σύστημα έχει ενεργοποιηθεί από το thermocord, αυτό έχει τονιστεί από τον κύριο Θεοδοσίου από τη εταιρεία ΜΑΝΟΣ, από όλους τους Ενάγοντες ότι το σύστημα έχει ενεργοποιηθεί από το thermocord και συμφωνώ μαζί τους 100%, έχει ενεργοποιηθεί από το thermocord, όμως το thermocord δεν ενεργοποιείται με κανένα άλλο φυσικό ή χημικό φαινόμενο εκτός από την παρουσία συγκεκριμένης θερμοκρασίας, η οποία θεωρητικά αναφέρεται στα τεχνικά χαρακτηριστικά των 172 βαθμών. Όμως, για να είμαστε απόλυτα σωστοί πρέπει να ανοίξουμε ένα όριο μεταξύ 150 και 180 βαθμών, αλλά κατ' ουδένα λόγο σε χαμηλότερη θερμοκρασία δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί, ούτε με κανένα άλλο φυσικό ή χημικό τρόπο." Σε άλλο στάδιο της αντεξέτασης ο μάρτυρας υπέδειξε, σχετικά, ότι ένας σοβαρός οργανισμός σαν την ΙΑΤΑ δεν θα είχε πιστοποιήσει ότι το thermocord του εν λόγω συστήματος πυρόσβεσης ήταν κατάλληλο για αερομεταφορά αν αυτό μπορούσε να υποστεί καύση χωρίς φωτιά. Του υποβλήθηκε ότι μια σπίθα έχει ελάχιστη διάρκεια και ότι, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το φυτίλι. Απάντησε ότι μια σπίθα μπορεί να διαρκέσει και κλάσμα δευτερολέπτου, είναι όμως πυρακτωμένο σωματίδιο με θερμοκρασία minimum 500 βαθμούς. Σε σχέση με τις ενδεδειγμένες ενέργειες μετά το συμβάν, του υποβλήθηκε ότι δεν μπορεί να αναμένεται ότι θα ανατρέξει κανείς σε εγχειρίδιο το οποίο αποτελείται από 80 σελίδες για να χειριστεί επείγον περιστατικό. Αυτός ήταν και ο λόγος που είχαν δοθεί οι Οδηγίες (τεκμ. 3), σε πλαστικοποιημένο έγγραφο το οποίο αναρτήθηκε για καθοδήγηση έξω από την πόρτα του εν λόγω δωματίου. Ο κ. Χαπούπη είπε ότι η ενημέρωση για τον καθαρισμό είχε αρχίσει από τον καιρό που διαφήμιζαν το εν λόγω προιόν της εναγομένης στην ενάγουσα. Υπήρχαν τα διαφημιστικά όπως και Εγχειρίδιο Χρήσης, οι δε οδηγίες για καθαρισμό τονίστηκαν σε συναντήσεις τόσο πριν από την πώληση, όσο και μετά, όπως επίσης και στην εκπαίδευση μετά την εγκατάσταση. Από το φάκελο που η εναγομένη τηρούσε αναφορικά με τη συνεργασία των διαδίκων, φαινόταν ότι η ενάγουσα είχε παραλάβει όλα τα εν λόγω έγγραφα διότι όλα που υπάρχουν εκεί θεωρείται ότι δόθηκαν και στον πελάτη. Του υποβλήθηκε ότι ο κ. Παραδεισιώτης και οι συνεργάτες του ενήργησαν αμέσως, χωρίς καθυστέρηση. Απάντησε ότι δεν διέκοψαν αμέσως το ρεύμα ώστε να σταματούσε η λειτουργία των υπολογιστών μέχρι που να καθαρίζονταν πλήρως. Πρόσθεσε δε ότι δεν χρησιμοποίησαν σπρεï ως οι οδηγίες στο εγχειρίδιο (τεκμ. 16, σελ. 66). Του υποβλήθηκε περαιτέρω ότι η σκουρόχρωμη ύλη στα μηχανήματα οφειλόταν σε δυσλειτουργία ή ακατάλληλο υλικό του συστήματος. Απάντησε ότι το σύστημα διαχέει στο χώρο ξηρά σωματίδια μικρότερα των έξι μικρομέτρων, τα οποία έχουν λευκή απόχρωση και, όταν κατακαθίσουν σε καθαρές επιφάνειες είναι ορατά με το απλό μάτι. Επανέλαβε ότι για να ανευρεθή τόση ύλη εντός των μηχανημάτων αυτά δεν μπορεί να ήταν καθαρά. Αντεξεταζόμενος περαιτέρω για τη θέση του ότι η εναγομένη δεν υπέχει ευθύνη για τις περιβάλλουσες συνθήκες, ο μάρτυρας ανέφερε τα εξής: "Επαναλαμβάνω, η δουλειά μας είναι να σταματούμε έγκαιρα τη φωτιά, να σβήσουμε έγκαιρα τη φωτιά και όλα τα άλλα ακολουθούν. Δεν θα υποδείξουμε σε κανένα, ούτε πως θα καθαρίσει ούτε να τον ελέγξουμε αν έχει καθαρίσει το δωμάτιο ή τα μηχανήματα που είναι μέσα, εμείς ξέρουμε ότι εγκαθιστούμε ένα σύστημα, η έγνοια μας είναι να ενεργοποιηθεί στις κατάλληλες, απαιτούμενες συνθήκες, να σβήσει τη φωτικά και τίποτε παραπάνω. ... και δεν έχουμε να ασχοληθούμε με τον χώρο, ούτε για τους υπολογιστές που έχει μέσα αν είναι καθαροί, ούτε για τα κλιματιστικά που έχει μέσα αν λειτουργούν σωστά ή όχι, διότι αν τα κλιματιστικά λειτουργούν σωστά ή όχι αφορά τον ιδιοκτήτη των ηλεκτρονικών υπολογιστών που θέλει μια ταχύτητα, μια διάρκεια ζωής, μια ζωή χωρίς φθορές από τους υπολογιστές του. ...". Έπειτα, επί της ίδιας γραμμής, ανέφερε και τα εξής: "... και εγώ λέω ότι δεν έπρεπε να το υποδείξω εγώ, αναμένω ότι ο πελάτης μου ξέρει ότι πρέπει να μετρά και θερμοκρασία και υγρασία, να μετρά και στάθμη νερού, να παρακολουθά τον έλεγχο των κλιματιστικών και να θεωρεί ότι έχει ένα καθαρό χώρο να αντιμετωπίσει." Νομική πτυχή και κατάληξη Η απόδειξη αστικής απαίτησης κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του διαδίκου που προβάλλει την απαίτηση και ο οποίος, επομένως, οφείλει να αποδείξει τους ισχυρισμούς που τη στοιχειοθετούν (βλ. Μαρσέλ κ.α. v. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα Λτδ