ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΠΑΝΑΟΥΤΑ ν. ΜΑΡΟΥΛΑΣ Π. ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ, από το Κολλόσι, υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστρια της περιουσίας του Παναγή Παναγή (Παναγή Θεοφάνους)

ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΠΑΝΑΟΥΤΑ ν. ΜΑΡΟΥΛΑΣ Π. ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ, από το Κολλόσι, υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστρια της περιουσίας του Παναγή Παναγή (Παναγή Θεοφάνους) τέως από το Κολόσσι, Αρ. Αγωγής: 4615/2015, 11/7/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2023:A146 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ-Α ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4615/2015 Μεταξύ: ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΠΑΝΑΟΥΤΑ Ενάγοντα και ΜΑΡΟΥΛΑΣ Π. ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ, από το Κολλόσι, υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστρια της περιουσίας του Παναγή Παναγή (Παναγή Θεοφάνους) τέως από το Κολόσσι Εναγόμενων Ημερομηνία: 11 Ιουλίου 2023 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κος Σώζος Πούγιουρος Για Εναγόμενη: κος Κωνσταντίνος Πόλεος ΑΠΟΦΑΣΗ Κατ' εφαρμογή του Κανονισμού 6(β) του περί της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης (Ηλεκτρονική Επικοινωνία) Διαδικαστικού Κανονισμού του 2021, η απόφαση δίδεται χωρίς τη φυσική παρουσία των συνηγόρων των διαδίκων και διαβιβάζεται σε αυτούς ηλεκτρονικά, με τη συγκατάθεσή τους. Με την υπό εξέταση αγωγή ο Ενάγοντας αξίωσε από την Εναγόμενη το ποσό των €11.515,82 ως οφειλόμενο ποσό δυνάμει συμφωνίας και/ή ως εύλογη αμοιβή. Ως αναδεικνύεται μέσω των έγγραφων προτάσεων ο Ενάγοντας είναι αδειούχος αρχιτέκτονας, ο οποίος μετά από οδηγίες που έλαβε από τον Παναγή Παναγή (στο εξής «ως ο αποβιώσαντας») πρόβηκε σε αρχιτεκτονική μελέτη για προσθηκομετατροπές σε υφιστάμενη διατηρητέα διώροφη οικοδομή στη Σιλίκου στο ακίνητο με αρ. εγγραφής 0/9301 με συμφωνηθείσα αμοιβή σε ποσοστό 6% στο υπολογισθέν ή πραγματικό κόστος ανέγερσης της οικοδομής πλέον Φ.Π.Α. πλέον υπηρεσίες. Το υπολογισθέν κόστος ανέγερσης ανήλθε περίπου στα €196.300,

1. Η αμοιβή του Ενάγοντα ανήλθε στο ποσό των €11.718,00 πλέον €2.237,82 Φ.Π.Α. Ο αποβιώσαντας κατέβαλε το ποσό των €2.
2. Η Εναγόμενη μέσω της Υπεράσπισης της ουσιαστικά αγνοεί και αρνείται τα όσα ισχυρίζεται ο Ενάγοντας. Δεν είχε γνώση της συμφωνίας που δικογραφεί ο Ενάγοντας. Θέτει ως υπεράσπιση ότι εάν ο Ενάγοντας έχει εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία προς όφελος του αποβιώσαντα ότι θα πρέπει να πιστοποιηθεί εγκριθεί από αρμόδια διαιτητική διαδικασία και ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας εκδίκασης της παρούσας. Τα προς επίλυση θέματα που έχουν προκύψει είναι κατά πόσο υπήρξε συμφωνία μεταξύ των μερών για τη διενέργεια αρχιτεκτονικής μελέτης, κατά πόσο ο Ενάγοντας εκτέλεσε την εργασία, κατά πόσο συμφωνήθηκε το ποσό της αμοιβής, κατά πόσο είναι δίκαιο και εύλογο το ποσό της αμοιβής αλλά και κατά πόσο θα έπρεπε να πιστοποιηθεί η αμοιβή μέσω διαδικασίας Διαιτησίας. Επίσης έχει τεθεί εκ μέρους της Εναγόμενης ισχυρισμός ότι ο Ενάγοντας κωλύεται ένεκα παραγραφής και/ή ολιγωρίας (laches) του Ενάγοντα να γνωστοποιήσει οποιαδήποτε απαίτηση του στην ίδια ή στο σύζυγο της όταν ο ίδιος ήταν εν ζωή. Για να αποδείξει τις αξιώσεις του ο Ενάγοντας κατέθεσαν ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ1) ο οποίος ως μέρος της κυρίως εξέτασης του κατάθεσε το Έγγραφο Α και ο κος Μάριος Χριστοφίνης (ΜΕ2) ο οποίος ως μέρος της κυρίως εξέτασης του κατάθεσε το Έγγραφο Β. Εκ μέρους της Εναγόμενης μαρτυρία έδωσε μόνο η ίδια (ΜΥ1). Η μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως Τεκμήρια. Συνοπτικά παρατίθενται τα κύρια σημεία της μαρτυρίας. Το τι ακολουθεί εννοείται είναι αποτέλεσμα μελέτης του συνόλου της μαρτυρίας και εξέταση των θέσεων που εγέρθηκαν.[1] Προχώρησα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας αφού παρακολούθησα τους μάρτυρες ενώ έδιδαν τη μαρτυρία τους και έχω εξετάσει τόσο την προφορική όσο και τη γραπτή μαρτυρία που παρουσιάστηκε ενώπιον μου. Έλαβα υπόψη την ποιότητα της μαρτυρίας, τη σαφήνεια στον τρόπο απάντησης, τη φυσικότητα και αμεσότητα των απαντήσεων, την ύπαρξη τυχόν συμφέροντος, τυχόν ουσιαστικές αντιφάσεις, την ύπαρξη τυχόν προσωπικού συμφέροντος, τη μνήμη των μαρτύρων, τους λόγους που είχαν να τα θυμούνται, τη λογικοφάνεια, αληθοφάνεια, κοσκινίζοντας επίσης τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά.[2] Ο ΜΕ1 παράθεσε στο Δικαστήριο τα προσόντα και πείρα του σαν αρχιτέκτονας. Κατάθεσε τα Τεκμήρια 1,2 και 3 τα οποία στην ουσία τους δεν αμφισβητήθηκαν. Αν και δεν παρουσίασε όμως ο ΜΕ1 αποδεικτικά άσκησης του επαγγέλματος από το 1982 δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω τα προσόντα του και το ότι είναι αρχιτέκτονας με άσκηση του επαγγέλματος ανελλιπώς από το έτος
3. Ο μάρτυρας επίσης κατά την ακροαματική διαδικασία εξήγησε ότι προχώρησε μετά από οδηγίες του αποβιώσαντα οι οποίες δόθηκαν σ' αυτόν περί τον Αύγουστο 2007 σε αρχιτεκτονική μελέτη για προσθηκομετατροπές σε υφιστάμενη διατηρητέα οικοδομή που ανήκε στον ίδιο. Είχε συμφωνηθεί η αμοιβή του σε ποσοστό 8% στο υπολογισθέν κόστος του έργου που αφορούσε 6% για τα αρχιτεκτονικά σχέδια και αποχετεύσεις και 2% για επίβλεψη. Υπέγραψε ο αποβιώσαντας σχετική εξουσιοδότηση περί την 10/06/2010 ως το Τεκμήριο 5 σε σχέση με τον τρόπο καθορισμού της αμοιβής του. Ο ΜΕ1 πρόβηκε σε ετοιμασία προσχεδίων, προτεινόμενων σχεδίων και υφιστάμενων σχεδίων (Τεκμήρια 6, και 8). Κατάθεσε επίσης ως Τεκμήρια 14 και 15 τα σχέδια που ετοίμασε με τη διαφορά ότι τα σχέδια του Τεκμηρίου 14 είναι σφραγισμένα από την αρμόδια Πολεοδομική Αρχή και υπογραμμένα από τον αποβιώσαντα. Στις 30/08/2011 γνωστοποιήθηκε η λήψη πολεοδομικής αίτησης. Την εν λόγω αίτηση υπέγραψε και υπέβαλε ο αποβιώσαντας αναφορικά με τη διατηρητέα οικοδομή και στη βάση των σχεδίων που ετοίμασε ο Ενάγοντας. (ΒΛ. Τεκμήριο 9). Κατατέθηκαν στην Πολεοδομική αρχή τα σχέδια που ετοίμασε ο Ενάγοντας με τη σύμφωνη γνώμη του αποβιώσαντα. Επίσης η Πολεοδομική Αρχή στις 30/12/2011 εξέδωσε πολεοδομική άδεια και συναίνεση για εργασίες και μετατροπές στη ρηθείσα οικοδομή με βάση τα αρχιτεκτονικά σχέδια που εκπόνησε ο Ενάγοντας (Τεκμήρια 11 και 12). Ο ΜΕ1 στη συνέχεια εξήγησε τον τρόπο που υπολόγισε την αμοιβή του αναφέροντας ότι και ο αποβιώσαντας είχε συμφωνήσει μ' αυτήν (περιγράφει τον τρόπο που υπολόγισε την αμοιβή του στην παράγραφο 15 του Εγγράφου Α) και ότι κατέβαλε ο αποβιώσαντας έναντι το ποσό των €2.500 ως προκαταβολή έναντι της αμοιβής του (Τεκμήριο 10). Αντεξεταζόμενος ο ΜΕ1 εξήγησε ότι τα σχέδια του Τεκμηρίου 14 που υπέβαλε στην Πολεοδομία ξεκίνησε να τα εκπονεί τον Αύγουστο 2007, έκανε διορθώσεις μετά από υποδείξεις του αποβιώσαντα και έβαζε τη νέα ημερομηνία κάθε φορά. Εξήγησε τι σημαίνουν τα υφιστάμενα σχέδια και τι τα προτεινόμενα σχέδια. Συμφώνησε ότι το Τεκμήριο 15 ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο
4. Σε σχέση με το Τεκμήριο 5 έγγραφο εξουσιοδότησης με παραπομπή στον όρο 3 του εν λόγω εγγράφου ερωτώμενος εάν παραπέμφθηκε η διαφορά σε Διαιτησία απάντησε αρνητικά εξηγώντας ότι δεν είχαν κάποια διαφορά με τον Παναγή. Τα σχέδια των Τεκμηρίων 14 και 15 ήταν τελειωμένα πριν την υπογραφή της εξουσιοδότησης. Ανάφερε ότι συμφώνησαν το ποσοστό για την αμοιβή του και ότι το τελικό κόστος θα το περίμεναν όταν θα κτιζόταν η οικοδομή. Σε σχέση με το κόστος οικοδομής που υπολόγισε εξήγησε ότι είναι το κόστος που χρέωναν το 2007 και 2008 ανά τ.μ. Επανεξεταζόμενος ανάφερε ότι προϋπόθεση για να πληρωνόταν ήταν να κτιστεί η οικοδομή ώστε να υπολογιστεί το τελικό κόστος. Όμως ο ΜΕ1 είπε ότι εφόσον εργάστηκε και εκπόνησε τα σχέδια ζητά την αμοιβή του. Επισημαίνω ότι η μαρτυρία του Ενάγοντος θα πρέπει να εξεταστεί και να αξιολογηθεί υπό το φως των προνοιών του άρθρου 7 του περί Απόδειξης Νόμου Κεφ.9, εφόσον η αξίωση της στρέφεται κατά περιουσίας αποβιώσαντος προσώπου. Όπως αναφέρεται απόφαση Γεώργιου Μάρκου, ως διαχειριστή της περιουσίας της αποβιώσασας Χρυσάνθης Μάρκου κ.α. ν. Ταμείου Προνοίας του τακτικού προσωπικού των Εταιρειών Πατισερι Παναγιώτης και Παπαφιλίππου Λτδ: «Οι πρόνοιες του άρθρου 7 του Κεφ. 9 επιβάλλουν όπως αξιώσεις κατά της περιουσίας αποβιώσαντος προσεγγίζονται, κατ΄ αρχάς, με καχυποψία και όπως η σχετική μαρτυρία αξιολογείται διεξοδικά ενόψει της αδυναμίας να παρουσιαστεί η μαρτυρία του ίδιου του κατ' ισχυρισμόν οφειλέτη.» Δε διαπίστωσα να ήρθε στο Δικαστήριο να πει ψέματα αναφορικά με τη συμφωνία του με τον αποβιώσαντα για να προβεί σε αρχιτεκτονική μελέτη για προσθηκομετατροπές. Έχω πειστεί ότι ετοίμασε τα αρχιτεκτονικά σχέδια που κατάθεσε στο Δικαστήριο κατόπιν οδηγιών του αποβιώσαντα ο οποίος τα έγκρινε και τα υπέγραψε. Δεν αμφισβητείται ότι ο αποβιώσαντας έγκρινε τα σχέδια και τα υπέγραψε και ότι αυτά έγιναν με τις οδηγίες του. Τα Τεκμήρια 9 και 11 τα οποία ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν το περιεχόμενο των οποίων γίνεται αποδεκτό ενισχύουν τη θέση του ΜΕ1 ότι μεταξύ των μερών συνάφθηκε συμφωνία για ετοιμασία και εκπόνηση των σχεδίων με απώτερο σκοπό τη λήψη πολεοδομικής άδειας για προσθηκομετατροπές στη διατηρητέα οικοδομή. Σε συνάρτηση με το Τεκμήριο 5 προκύπτει ότι μεταξύ των μερών είχε συναφθεί τόσο προφορική όσο και γραπτή συμφωνία για την εκπόνηση αρχιτεκτονικών σχεδίων και την επίβλεψη των εργασιών για τις προσθηκομετατροπές. Από το τεκμήριο 5 το οποίο ουσιαστικά δεν αμφισβητείται προκύπτει ότι τα μέρη συμφώνησαν το έτος 2010 στον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής του ΜΕ1 και δη σε ποσοστό επί του τελικού κόστους. Το γεγονός ότι καταβλήθηκε ποσό έναντι της αμοιβής το έτος 2009 αλλά και του γεγονότος ότι τα σχέδια εκπονήθηκαν πριν το έτος 2010 δε σημαίνει ότι δεν υπήρξε συμφωνία περί της αμοιβής. Δεν αντικρούστηκε η υπογραφή του Τεκμηρίου 5 και δη η συμφωνία ως προβλέπεται στο Τεκμήριο
5. Προκλήθηκε όμως κάποια ασάφεια ως προς τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής αφού στο έγγραφο που υπέγραψαν τα μέρη αναγράφεται ότι η αμοιβή θα καθοριζόταν επί του τελικού κόστους ενώ ο ΜΕ1 ανάφερε κατά την ακροαματική διαδικασία ότι η συμφωνία τους ήταν σε ποσοστό 6% επί του υπολογισθέν ή πραγματικού κόστους. Έχοντας όμως υπόψη τα όσα ανάφερε ο ΜΕ1 σχετικά με το θέμα κατά την αντεξέταση του ότι δηλαδή το τελικό κόστος θα το ανάμεναν όταν θα εκτίζετο η οικοδομή η οποία τελικά δεν ανεγέρθηκε αποδέχομαι ότι είχε συμφωνηθεί η αμοιβή του επί ποσοστού με βάση το τελικό κόστος το οποίο όμως δε γνώριζε αφού δεν ανεγέρθηκε τελικά η οικοδομή για να γνωρίζει το τελικό κόστος με αποτέλεσμα να μην μπορούσε να υπολογιστεί η αμοιβή με βάση το τι είχε συμφωνηθεί. Δεν έχω πειστεί και δεν αποδέχομαι τη θέση του μάρτυρα ότι ο αποβιώσαντας είχε συμφωνήσει και στην αμοιβή που υπολόγισε ο ΜΕ1 στην απουσία του τελικού κόστους με βάση το σύνηθες ποσό που χρεωνόταν από τους αρχιτέκτονες το έτος
6. Αποδέχομαι όμως ότι ο ΜΕ1 προχώρησε μόνος του σε υπολογισμό της αμοιβής του με βάση το υπολογισθέν κόστος ανέγερσης της οικοδομής με βάση το σύνηθες ποσό που χρεωνόταν κατά το έτος 2010 από τους αρχιτέκτονες. Αποδέχομαι επίσης ότι ο αποβιώσαντας μετά το Μάιο 2009 κατέβαλε στο ΜΕ1 το ποσό των €2.500 ως μερική πληρωμή το έτος 2009 για αρχιτεκτονικά σχέδια, γεγονός που εν πάση περίπτωση δεν αμφισβητήθηκε. Είναι επίσης αποδεκτό ότι ο Ενάγοντας δεν πληρώθηκε στο σύνολο την αμοιβή του λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το τιμολόγιο (Τεκμήριο 10) αφορούσε μερική πληρωμή και στη συνέχεια ακολούθησε η υπογραφή της εξουσιοδότησης για τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής. Παρατηρώ επίσης ότι οι εργασίες στην οικοδομή παρόλο που υποβλήθηκαν τα σχέδια και εκδόθηκαν οι άδειες περί το έτος 2011 δεν προχώρησαν ώστε να υπολογιστεί τελικό κόστος. Συνεπώς δεν είχε πληρωθεί ο ΜΕ1 στο σύνολο των υπηρεσιών του. Ως προς τα λοιπά θεωρώ ότι δεν κλονίστηκε η αξιοπιστία του ΜΕ1 ούτε θεωρώ ότι η ασάφεια ως προς τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής είναι τέτοια ώστε να κλονιστεί η αξιοπιστία του. Συνεπώς η μαρτυρία του ΜΕ1 γίνεται μερικώς αποδεκτή.[3] Τα πιο πάνω αποτελούν και ευρήματα του Δικαστηρίου. Ο ΜΕ2 μαρτύρησε δεύτερος στη σειρά εκ μέρους του Ενάγοντα. Εξήγησε ότι είναι αρχιτέκτονας από το 1981 και έδωσε πολλές φορές μαρτυρία ως πραγματογνώμονας σε θέματα μεταξύ άλλων αρχιτεκτονικής αμοιβής. Εξήγησε ότι μελέτησε τον τρόπο που υπολόγισε την αμοιβή του ο Ενάγοντας σε συνάρτηση με την εξουσιοδότηση που υπογράφηκε μεταξύ των μερών και των αρχιτεκτονικών σχεδίων (Τεκμήρια 6,14 και 15) και είναι ορθός. Το ποσό των €1.200 το τετραγωνικό μέτρο πλέον Φ.Π.Α. είναι εύλογο και μάλλον χαμηλό για το τι συνήθως χρέωναν οι αρχιτέκτονες για υπολογισμό αμοιβής. Εύλογο θεωρεί και το ποσό των €8.500 για σκοπούς υπολογισμού του πλακόστρωτου και την περίφραξη για την περίοδο εκείνη. Αντεξεταζόμενος εξήγησε τι απεικονίζουν τα Τεκμήρια 14 και
7. Σε ερώτηση πως θεώρησε το κόστος εύλογο απάντησε ότι μέτρησε το συνολικό εμβαδόν της οικοδομής και της προέκτασης και το υπολόγισε σε συνάρτηση με την τιμή ανά τ.μ. η οποία κατά την εμπειρία του για τα δεδομένα που ίσχυαν το έτος 2010 ήταν χαμηλό. Υποδείχθηκε στο μάρτυρα ότι Τεκμηρίου 13 όπου ενώ είναι διαφορετικά υπολογισμένο το εμβαδόν αναγράφει όμως την ίδια τιμή ο ΜΕ2 εξήγησε ότι όταν ανακαινίζεις, αναπαλαιώνεις παλιές οικοδομές στοιχίζει τουλάχιστον το ίδιο ή περισσότερο παρά να κτίσεις καινούριο, το ποσό των €1200 το τ.μ. είναι το ελάχιστο ποσό. Ο ΜΕ2 έχει καταθέσει στο Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονας. Έχω υπόψη μου τις αρχές αξιολόγησης ενός μάρτυρα ο οποίος θα καταθέσει ως εμπειρογνώμονας όπως και τι λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση μαρτυρίας ενός εμπειρογνώμονα.[4] Το κατά πόσο ένας μάρτυρας έχει τα απαιτούμενα προσόντα να κριθεί εμπειρογνώμονας, είναι ζήτημα που εμπίπτει στη σφαίρα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου.[5] Σημειώνεται ότι κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας κάποιου εμπειρογνώμονα δεν αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο από το Δικαστήριο από ότι άλλοι μάρτυρες αλλά η συμπεριφορά τους δεν έχει τόση σημασία για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας τους. Είναι σημαντικό οι εμπειρογνώμονες να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με όλα εκείνα τα εχέγγυα έτσι ώστε το ίδιο να μπορεί να καταλήξει στην ορθότητα των συμπερασμάτων του και να διαμορφώσει τη δική του άποψη. Στο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των κ.κ. Τ. Ηλιάδη και Ν. Σάντη, σελ. 580 και 581 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Το καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης.» Παρόλο που τα προσόντα του ΜΕ2 δεν έχουν αμφισβητηθεί έχω εξετάσει τα προσόντα του, το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τις γνώσεις και την πείρα του. Έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι αυτός είναι εμπειρογνώμονες, στην ειδικότητα του αρχιτέκτονα. Ο ΜΕ2 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Με βάση τα όσα ανάφερε και δη σε σχέση με τα όσα παράθεσε βάσει της εμπειρίας του στο θέμα κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο να πει την αλήθεια αλλά και ότι πρόκειται για ένα ανεξάρτητο κριτή. Μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του για να καταλήξω σε ασφαλή ευρήματα. Αν και έγινε προσπάθεια να κλονιστεί η αξιοπιστία του κρίνω ότι αυτή δεν έχει κλονιστεί. Έχει εξηγήσει με σαφήνεια και καθαρότητα τη θέση του και γιατί θεωρεί ως εύλογο το ποσό της αμοιβής. Ο ίδιος έκανε ανεξάρτητη δική του έρευνα και μελέτησε τα αρχιτεκτονικά σχέδια μαζί με το έγγραφο εξουσιοδότησης και κατέληξε στα δικά του συμπεράσματα. Μπορώ λοιπόν να βασιστώ με ασφάλεια στα όσα παράθεσε και να προβώ σε ευρήματα ως προς το εύλογο ή μη της αμοιβής που ζητείται. Η μαρτυρία του και δη ότι ο υπολογισμός της αμοιβής είναι λογική και εύλογη αποτελεί εύρημα μου. Από την πλευρά της Εναγόμενης μαρτυρία έδωσε μόνο η ίδια (ΜΥ1). Εξήγησε ότι ο αποβιώσαντας ήταν σύζυγος της και ότι έχει διοριστεί ως διαχειρίστρια της περιουσίας του. Η ίδια δε γνωρίζει τίποτα σε σχέση με τα επίδικα θέματα αλλά έλαβε γνώση αυτών όταν αποβίωσε ο σύζυγος της μέσω μιας επιστολής που της επιδόθηκε. Δε γνωρίζει για το εάν δόθηκαν οδηγίες για να γίνουν αρχιτεκτονικά σχέδια ούτε τα είδε ποτέ. Δεν της έλεγε ο σύζυγος της τι έκανε. Η μαρτυρία της ΜΥ1 ουσιαστικά δεν προσφέρει κάτι στο Δικαστήριο. Κάθε άλλο παρά βοηθητική ήταν. Όμως δε διαπίστωσα να ήρθε η ΜΥ1 στο Δικαστήριο με σκοπό να πει ψέματα ή να αποκρύψει γεγονότα. Η ΜΥ1 ως φάνηκε δε γνώριζε οτιδήποτε για τα επίδικα θέματα γιατί όπως και η ίδια ανάφερε δεν της έλεγε ο σύζυγος της τι να κάνει. Ενόψει των όσων αναφέρω δε μπορώ να προβώ σε ευρήματα στη βάση της μαρτυρίας της ΜΥ
8. Μετά από την αξιολόγηση της μαρτυρίας ως ανωτέρω σημειώνω ότι η μαρτυρία που παρουσιάστηκε και έγινε αποδεκτή για σκοπό αποφυγής επαναλήψεων συνιστά εύρημα μου, όπως και το περιεχόμενο των τεκμηρίων που έγιναν αποδεκτά και τα γεγονότα που εν πάση περίπτωση δεν αμφισβητήθηκαν. Πολύ συνοπτικά: α) Ο Ενάγοντας είναι εγγεγραμμένος και αδειούχος αρχιτέκτονας. β) Μετά από οδηγίες που έλαβε από τον αποβιώσαντα Παναγή Παναγή σύζυγο της Εναγόμενης προχώρησε σε αρχιτεκτονική μελέτη για προσθηκομετατροπές σε διατηρητέα διώροφη οικοδομή του. γ) Η συμφωνία τους ήταν μερικώς προφορική και μερικώς γραπτή. δ) Η αμοιβή του Ενάγοντα συμφωνήθηκε σε ποσοστό 8% (6% αρχιτεκτονικά σχέδια και 2% για επίβλεψη) με βάση το τελικό κόστος ε) Ο Ενάγοντας ετοίμασε σχέδια τα οποία ενέκρινε ο αποβιώσαντας, τα οποία υπέγραψε και στη βάση αυτών υπέβαλε αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας. Περί το έτος 2011 χορηγήθηκε πολεοδομική άδεια. Έναντι της αμοιβής του Ενάγοντα ο αποβιώσαντας κατέβαλε το ποσό των €2.
9. στ) οι εργασίες για προσθηκομετατροπές δεν προχώρησαν. Συνεπώς δεν έγινε επίβλεψη εργασιών. Το έτος 2014 αποβίωσε ο Παναγής Παναγή ζ) Η αμοιβή του Ενάγοντα υπολογίστηκε με βάση το εμβαδόν της υφιστάμενης οικοδομής μαζί με τις προτεινόμενες μετατροπές με βάση το σύνηθες ποσό που χρεωνόταν από τους αρχιτέκτονες κατά το έτος 2010 ήτοι €1.200 το τετραγωνικό μέτρο σε συνάρτηση με το συμφωνηθέν ποσοστό 6%. Ο αποβιώσαντας δεν έχει προβεί σε σχέδια για αποχετεύσεις. η) Η Εναγόμενη είναι η Διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος. Υπενθυμίζω επίσης ότι η παρούσα υπόθεση είναι πολιτική και το βάρος απόδειξης βαρύνει τον Ενάγοντα ο οποίος πρέπει να αποδείξει τους ισχυρισμούς τους στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Νοείται ότι η απόσειση του βάρους απόδειξης θα αποτιμηθεί υπό το φως της μαρτυρίας που θα κριθεί αξιόπιστη στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων.[6] Σε υποθέσεις αγωγών για παράβαση σύμβασης ο ενάγων πρέπει να αποδείξει την κατάρτιση της σύμβασης, την παράβαση και την επακόλουθη ζημιά, και ο εναγόμενος το βάρος απόδειξης οποιασδήποτε υπεράσπισης πέραν της απλής άρνησης των ισχυρισμών του ενάγοντα. Επιπροσθέτως σε υποθέσεις όπου αξιώνεται θεραπεία από την περιουσία αποβιώσαντος απαιτείται ενισχυτική μαρτυρία για το χρέος ή η απαίτηση του ενάγοντος να είναι εκ των πραγμάτων πιθανή.[7] Στην προκείμενη περίπτωση κρίνω ότι με την έγγραφη μαρτυρία που παρουσιάστηκε και η οποία είναι ανεξάρτητη με τη μαρτυρία του ΜΕ1 όπως τα Τεκμήρια 5, 9, 11, 14, 15 μπορώ με ασφάλεια να κρίνω ότι η απαίτηση του Ενάγοντος είναι εκ των πραγμάτων πιθανή. Και εξηγώ. Με βάση το Τεκμήριο 5 εξουσιοδότηση προκύπτει ότι τα μέρη συμφώνησαν για τις εργασίες προσθηκομετατροπών αλλά και την καταβολή αμοιβής στον Ενάγοντα. Στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας έγιναν τα αρχιτεκτονικά σχέδια τα οποία υπέγραψε ο αποβιώσαντας και υποβλήθηκαν στην αρμόδια αρχή (βλ. Τεκμήρια 9 και 11). Έναντι της αμοιβής του Ενάγοντα έγινε μια πληρωμή από τον αποβιώσαντα σε ημερομηνία προγενέστερη της ημερομηνίας υπογραφής του Τεκμηρίου 5 (βλ. Τεκμήριο 10). Παρόλο που η γραπτή συμφωνία για την αμοιβή υπογράφηκε μεταγενέστερα ο ΜΕ1 ουδόλως απόκρυψε από το Δικαστήριο την πληρωμή που έγινε προγενέστερα έναντι της αμοιβής του. Ο αποβιώσαντας προφανώς γνώριζε ότι η πληρωμή ήταν έναντι της αμοιβής του ΜΕ
10. Άλλωστε στη συνέχεια περί το έτος 2010 υπέγραψε το έγγραφο εξουσιοδότησης στο οποίο αναγράφεται ο τρόπος υπολογισμού της αμοιβής του ΜΕ
11. Με την υπογραφή του Τεκμηρίου 5 ουσιαστικά ο αποβιώσαντας αποδέχθηκε όπως υπολογιστεί η αμοιβή με ποσοστό επί του κόστους. Στην απόφαση Iacovides v. Schiza and Others[8] κρίθηκε ότι τα γεγονότα, όπως είχαν αποδειχθεί, και τα περιστατικά της υπόθεσης αναμφίβολα καθιστούσαν την αξίωση εναντίον της περιουσίας του αποβιώσαντος «εκ των προτέρων πιθανή» κι έτσι δεν χρειαζόταν πρόσθετη ενίσχυση αλλά απαιτείτο η προσέγγιση της μαρτυρίας να γινόταν με προσοχή.[9] Ακόμη όμως και στις περιπτώσεις όπου απαιτείται ενισχυτική μαρτυρία ως αναφέρθηκε στην υπόθεση Λευτέρη Λειβαδιώτη ν. Raluka Oana Μιχαήλ[10] το ερώτημα ουσιαστικά που απομένει προς εξέταση είναι κατά πόσο αυτός ο οποίος φέρει το βάρος απόδειξης το έχει αποσείσει στο βαθμό που απαιτείται. Στις υποθέσεις αστικής φύσεως προκύπτει ανάγκη για εξονυχιστικό έλεγχο της μαρτυρίας και να εξακριβωθεί αν έγινε απόσειση του βάρους απόδειξης και όχι να απορριφθεί η αξίωση λόγω ελλείψεως ενισχυτικής μαρτυρίας. Επιπλέον στην προκείμενη περίπτωση και με αναφορά στη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή αλλά και με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου διαπιστώνεται ότι μεταξύ του Ενάγοντα και του αποβιώσαντα είχε καταρτιστεί συμφωνία περί τον Αύγουστο του έτους 2007 για αρχιτεκτονική μελέτη για τις προσθηκομετατροπές σε υφιστάμενη διατηρητέα διώροφη οικοδομή. Παράλληλα με τη συμφωνία για τις προσθηκομετατροπές είχε συμφωνηθεί να καταβληθεί αμοιβή στον Ενάγοντα με ποσοστό επί του τελικού κόστους του έργου. Πέραν του ότι καταβλήθηκε ένα ποσό έναντι της αμοιβής του Ενάγοντος και παρά το γεγονός ότι το έτος 2011 είχε εκδοθεί πολεοδομική άδεια για τις προσθηκομετατροπές ο αποβιώσαντας δεν προχώρησε με τις εργασίες προσθηκομετατροπών με αποτέλεσμα να παρέμεινε σε εκκρεμότητα και το θέμα της αμοιβής του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας στην απουσία του τελικού κόστους ανέγερσης της οικοδομής υπολόγισε την αμοιβή του με βάση το ποσοστό που συμφωνήθηκε στο Τεκμήριο 5 αφού έλαβε υπόψη του το σύνηθες ποσό που χρεωνόταν από αρχιτέκτονες το έτος 2010 (βλ. παράγραφο 15 του Εγγράφου Α). Αυτό που προχωρώ να εξετάσω είναι κατά πόσο δικαιούται ο Ενάγοντας το ποσό που υπολόγισε ως δίκαιη και εύλογη αμοιβή. Πρωτίστως παραπέμπω στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, Τόμος 4, παρ. 1358 κάτω από την επικεφαλίδα «Professional Scale» αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής: «In the case of architects, the usual professional charge for designing and superintending the construction of buildings is based on a percentage of the total cost of the works. Such a charge has been sanctioned by the Royal Institute of British Architects, in a scale of professional charges issued by them in their Conditions of Engagement. The charge is apportioned between the various stages of the work. Attempts have been made to induce the courts to accept these charges as customary, but without success. On the other hand, it is right to take into consideration the practice adopted by a large proportion of the profession. This scale is therefore only binding on an employer who has either expressly or impliedly agreed to be bound by it. But in estimating what is a reasonable charge it is open to the court to adopt the current percentage scale on the cost as being a reasonable charge». Στην υπόθεση Βασιλαράς κ.α. ν. Α/φοί Θράσου & Συνεργάτες[11] λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Με δεδομένη τη διαπίστωση ότι δεν έγινε συμφωνία μεταξύ των διαδίκων με την οποία να καθορίζεται το ποσό της αμοιβής για τις υπηρεσίες των εφεσιβλήτων προς τους εφεσείοντες, θεωρούμε ορθή την προσέγγιση του δικαστηρίου να υπολογίσει τη λογική αμοιβή με βάση τις ισχύουσες κλίμακες αμοιβών του συνδέσμου Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών. Αντίγραφο των εν λόγω κλιμάκων κατατέθηκε εκ συμφώνου και ο κ. Χ. Θράσου (Μ.Ε.1) προσδιόρισε την αντιστοιχία των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν σε συνάρτηση προς το είδος κλπ του έργου με τις κλίμακες στη βάση των οποίων υπολογίστηκε η αμοιβή από το δικαστήριο. Ο μάρτυρας των εφεσειόντων έδωσε σαφή περιγραφή των εργασιών/υπηρεσιών που πρόσφεραν οι εφεσίβλητοι και συνεπώς θεωρούμε ότι υπήρχε ενώπιον του δικαστηρίου το υλικό στη βάση του οποίου μπορούσε να υπολογιστεί η λογική αμοιβή των εφεσιβλήτων. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η βάση για τον καθορισμό του ποσού της λογικής αμοιβής ήταν το προϋπολογισμένο κόστος της οικοδομής το οποίο σύμφωνα με τη μαρτυρία του εφεσείοντα θα ανερχόταν στις £50.000». Με βάση τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή κρίνω ο τρόπος υπολογισμού της αμοιβής του Ενάγοντα η οποία έγινε με βάση το σύνηθες ποσό που χρεωνόταν σε συνάρτηση με το συμφωνηθέν ποσοστό 6% είναι λογικός. Λαμβάνω υπόψη μου τη μαρτυρία του ΜΕ2 και δη ότι εξήγησε ότι η χρεώση στην οποία έχει προβεί ο Ενάγοντας είναι λογική και μέσα στα πλαίσια της συνήθους χρέωσης εκείνη την περίοδο. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου τη θέση του ΜΕ2 ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί από το συνολικό ποσό χρέωσης ποσό ύψους €357 που αφορά εργασίες για αποχέτευση η οποία δεν έγινε, εισήγηση η οποία υποστηρίχθηκε εν πάση περίπτωση και από το συνήγορο του Ενάγοντα μέσω της τελικής αγόρευσης. Αναφορικά επίσης με τον τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής του Ενάγοντα αναφέρω επίσης ότι προφανώς ο τρόπος υπολογισμού ήταν ο πιο εύλογος αφού δεν μπορούσε να γνωρίζει το τελικό κόστος ο Ενάγοντας. Έχει δοθεί επαρκή και αξιόπιστη μαρτυρία ως προς τις εργασίες και υπηρεσίες που πρόσφερε ο Ενάγοντας, ο ΜΕ2 έχει επίσης επιβεβαιώσει την ορθότητα των μετρήσεων για το σχεδιασμό της οικοδομής και το εύλογο της χρέωσης. Με βάση λοιπόν το υλικό που έχω ενώπιον μου αποδέχομαι ως λογική τη χρέωση που έχει προβεί ο Ενάγοντας και ότι δικαιούται ως εύλογη αμοιβή το ποσό των €13.658,
12. Θα πρέπει όμως να αφαιρεθεί το ποσό των €2.500 που έχει καταβληθεί ήδη από τον αποβιώσαντα έναντι της αμοιβής. Εξέταση επί μέρους ζητημάτων Α) ισχυριζόμενη ολιγωρία (laches)/παραγραφή αγώγιμου δικαιώματος Αυτό που ουσιαστικά θα πρέπει να εξεταστεί μέσω της παρούσας Υπεράσπισης είναι κατά πόσο θα πρέπει να αποκλειστεί ο Ενάγοντας από θεραπεία λόγω παράλογης καθυστέρησης από πλευράς του στην επιδίωξη της («laches»).[12] Στην εν λόγω υπόθεση ο Ενάγοντας ανέλαβε να παρέχει στον αποβιώσαντα υπηρεσίες και δη να εκπονήσει μεταξύ άλλων αρχιτεκτονικά σχέδια για προσθηκομετατροπές σε υφιστάμενη διατηρητέα διώροφη οικοδομή στη Σιλίκου αλλά και να επιβλέψει τις εργασίες. Μέχρι το έτος 2010 είχε ολοκληρωθεί η μελέτη και υποβλήθηκαν τα σχέδια στη βάση των οποίων δόθηκαν άδειες από τις αρμόδιες αρχές περί το έτος
13. Ο Ενάγοντας ανάμενε να του πει ο αποβιώσαντας πότε θα ξεκινήσουν οι εργασίες στην οικοδομή. Τον ρώτησε κάποιες φορές περί τα έτη 2011 και
14. Εν τέλει το έτος 2014 ο Παναγής Παναγή αποβίωσε. Η παρούσα καταχωρήθηκε όταν πλέον ο Ενάγοντας έλαβε γνώση ποιος θα διοριζόταν διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος. Καταρχάς παρατηρώ ότι υπήρξε μια μικρή καθυστέρηση από το χρονικό σημείο ολοκλήρωσης των εργασιών μέχρι την καταχώρηση της αγωγής αλλά δε θεωρώ ότι ήταν σε τέτοιο βαθμό ώστε να καταστατηγήθηκαν τα δικαιώματα της Εναγόμενης. Καταρχάς δεν τέθηκε μαρτυρία ότι γνώριζε ο Ενάγοντας ότι ο αποβιώσαντας αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας το οποίο μπορεί να τον οδηγούσε στο θάνατο. Από την άλλη ο Ενάγοντας εξήγησε ότι ανάμενε να του πει ο αποβιώσαντας πότε θα γίνουν οι εργασίες τον οποίο ρώτησε κάποιες φορές μεταξύ των ετών 2011-
15. Για να μπορούσε να υπολογιστεί η αμοιβή του θα έπρεπε να γνωρίζει το τελικό κόστος. Ο Ενάγοντας ανάμενε ουσιαστικά από τον αποβιώσαντα να του πει τι θα έκανε αλλά δεν έγινε κάτι. Με τα πιο πάνω δεδομένα δεν μπορώ να προβώ σε εύρημα ότι ο Ενάγοντας παρέμεινε επαναπαυόμενος στα δικαιώματα του ή ότι ευθύνεται για, αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη λήψη μέτρων για σκοπούς διασφάλισης των δικαιωμάτων του. Οι ενέργειες του μέχρι την καταχώρηση της αγωγής δεν είναι τέτοιες ώστε να πρέπει να ασκήσω τη διακριτική μου ευχέρεια και να απορρίψω τις θεραπείες που διεκδικεί. Από την άλλη η Εναγόμενη ανάφερε ότι δε γνωρίζει οτιδήποτε για τα επίδικα θέματα καθότι μεταξύ άλλων ο αποβιώσαντας σύζυγος της γενικά δεν την ενημέρωνε. Συνεπώς δε γνώριζε για τα επίδικα θέματα κυρίως λόγω της μη ενημέρωσης της από τον αποβιώσαντα σύζυγο της. Ο ισχυρισμός της λοιπόν για ολιγωρία και καταστρατήγηση των δικαιωμάτων της παρέμεινε ατεκμηρίωτος. Ουσιαστικά δεν τέθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που θα μπορούσε θα οδηγήσει το Δικαστήριο στην υιοθέτηση της εισήγησης. Επιπλέον δεν παρουσίασε ίχνος μαρτυρίας ως προς τη μεταβολή τυχόν πραγματικών συνθηκών στην υπόθεση που θα οδηγούσε σε συμπέρασμα για παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Συνεπώς η εισήγηση περί απόρριψης των αιτούμενων θεραπειών λόγω ολιγωρίας δε με βρίσκει σύμφωνη. Σε σχέση με τον ισχυρισμό περί παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος περιορίζομαι στο να αναφέρω ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο περί παραγραφής Αγώγιμου Δικαιώματος Νόμου του 2012 (Ν. 68 (Ι) 2012 δεν είχε τεθεί σε ισχύ αλλά τελούσε υπό αναστολή. Συνεπώς δεν τίθεται θέμα παραγραφής με βάση νομοθετική διάταξη. Β) ισχυρισμός για πιστοποίηση εργασιών Ενάγοντα από Διαιτητικό Δικαστήριο και/ή ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας καθορισμού της αμοιβής του Ενάγοντα ως αδειούχου αρχιτέκτονα Παρατηρώ ότι στο Τεκμήριο 5 σημείο Δ αναγράφεται ότι σε περίπτωση που αναφυεί οποιαδήποτε διαφορά ή αμφισβήτηση μεταξύ των μερών (στην προκειμένη τον Ενάγοντα και τον αποβιώσαντα) σε οποιοδήποτε στάδιο σε σχέση με την αμοιβή του Ενάγοντα ότι συμφωνούν όπως η διαφορά ή αμφισβήτηση παραπέμπεται για επίλυση σε διαδικασία διαιτησίας. Αρχικά αναφέρω ότι ο εν λόγω ισχυρισμός για πιστοποίηση εργασιών μέσω διαδικασία Διαιτησίας έχει τεθεί μόνο μέσω της Υπεράσπισης της Εναγόμενης. Δεν έχει εγερθεί νωρίτερα αυτός ο ισχυρισμός ούτε έχει καταχωρηθεί οποιαδήποτε αίτηση για αναστολή της διαδικασίας και παραπομπής της διαφοράς σε διαιτησίας. Κρίνω ορθό να παραθέσω το άρθρο 8 του Περί Διαιτησίας Νόμου, Κεφ. 4 το οποίο αναφέρει αυτολεξεί τα ακόλουθα: «Αν οποιοσδήποτε συμβαλλόμενος σε συνυποσχετικό ή οποιοδήποτε πρόσωπο που προβάλλει αξίωση μέσω του ή βάσει οδηγιών του, αρχίσει οποιαδήποτε διαδικασία ενώπιον Δικαστηρίου κατά οποιουδήποτε άλλου προσώπου που είναι συμβαλλόμενος στο συνυποσχετικό ή κατά οποιουδήποτε άλλου προσώπου που προβάλλει αξίωση μέσω ή βάσει οδηγιών του, αναφορικά με οποιαδήποτε από τα θέματα που συμφωνήθηκε να παραπεμφθούν σε διαιτησία, τότε οποιοσδήποτε από τους διαδίκους στην εν λόγω διαδικασία δύναται οποτεδήποτε μετά την εμφάνιση και πριν παραδώσει οποιεσδήποτε γραπτές προτάσεις ή προβεί σε οποιοδήποτε άλλο στάδιο της διαδικασίας, να αποταθεί στο Δικαστήριο για αναστολή της διαδικασίας και το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διάταγμα για αναστολή της διαδικασίας αν ικανοποιηθεί ότι δεν υπάρχει λόγος που να μην δικαιολογεί την παραπομπή του θέματος σε διαιτησία σύμφωνα με το συνυποσχετικό και ότι ο Αιτητής ήταν, όταν άρχισε η διαδικασία και εξακολουθεί να είναι έτοιμος και πρόθυμος να πράξει οτιδήποτε το αναγκαίο για την κανονική διεξαγωγή της διαδικασίας.» Εφόσον στην προκείμενη περίπτωση παρόλο που η Εναγόμενη καταχώρησε σημείωμα εμφάνισης και Υπεράσπιση και προώθησε την Υπεράσπιση της μέχρι τέλους χωρίς να αιτηθεί από το Δικαστήριο την αναστολή της διαδικασίας ότι κωλύεται στο παρόν στάδιο να ζητά απόρριψη της αγωγής λόγω αναρμοδιότητας του Δικαστηρίου ή λόγω του ότι τα επίδικα θέματα κατ' ισχυρισμό καλύπτονται από ρήτρα διαιτησίας.[13] Ουσιαστικά η Εναγόμενη με τη δικονομική συμπεριφορά της στη διαδικασία αποδέχθηκε τη δικαιοδοσία του παρόντος δικαστηρίου. Εφόσον δεν τέθηκε το αίτημα της για αναστολή της διαδικασίας και παραπομπής της διαφοράς σε διαιτησία με την κατάλληλη διαδικασία τυχόν εξέταση του θέματος ήτοι εάν η διαφορά καλύπτεται από τη ρήτρα διαιτησίας ή εάν θα έπρεπε να επιλυθεί μέσω διαδικασίας διαιτησίας είναι ακαδημαϊκής σημασίας. Αναφέρω επίσης ότι στην παρούσα υπόθεση παρόλο που η Εναγόμενη μέσω της Υπεράσπισης της αρνείται και δε γνωρίζει την ύπαρξη της συμφωνίας για τις εργασίες και αμοιβή του Ενάγοντα παράλληλα ισχυρίζεται ότι η αμοιβή αφορά διαφορά που ουσιαστικά θα έπρεπε να επιλυθεί μέσω Διαιτησίας. Στην υπόθεση Skaliotou v. Pelekanos[14], υποδεικνύεται ότι η ύπαρξη όρου διαιτησίας από μόνος του δεν επαρκεί για παραπομπή του θέματος σε διαιτησία. Εναπόκειται στον εναγόμενο αιτητή να καταδείξει με σαφήνεια ποια είναι ακριβώς η διαφορά που προέκυψε μεταξύ των μερών (the precise nature of the dispute), η οποία δυνάμει του όρου θα πρέπει να παραπεμφθεί σε διαιτησία. «With respect to counsel's argument, a mere reference to arbitration is not sufficient, and it was up to the affiant to point out clearly what was actually the dispute in more specific language, because once the plaintiff instituted proceedings, and the defendant was relying on paragraph 14