ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ν. ANIKA LANS κ.α., Αρ. Αγωγής:2017/2022, 25/10/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2023:A224 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ.Μιλτιάδου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής:2017/2022 i-justice Μεταξύ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ Eνάγοντας και
- ANIKA LANS
- KRISTINA GALCHEVA Εναγομένων --------------------------------- Ημερομηνία: 25 Οκτωβρίου, 2023 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Xάρης Ανδρέου για Χατζηλοίζου, Χατζηνικολάου & Σία Δ.Ε.Π.Ε Για τις Εναγόμενες: Καμία Εμφάνιση ΑΠΟΦΑΣΗ Ο Ενάγοντας, με την αγωγή του εναντίον των Εναγομένων 1 και 2, αξιώνει, μεταξύ άλλων, θεραπείες για δυσφήμιση, με αναφορά σε δημοσιεύματα στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης «facebook», για παραβίαση του δικαιώματος του στην προσωπική ζωή και/ή των προσωπικών του δεδομένων καθώς και για παράνομη επέμβαση στην κινητή και/ή ακίνητη περιουσία του. Στις 23/01/2023 το Κλητήριο Ένταλμα επιδόθηκε στην Εναγόμενη 2 και την 02/05/2023 επιδόθηκε στην Εναγόμενη 1, σύμφωνα με το διάταγμα υποκατάστατης επίδοσης ημερομηνίας 22/03/2023, οι οποίες παρέλειψαν να καταχωρήσουν σημείωμα εμφάνισης. Στις 15/06/2023 o Ενάγων καταχώρησε την Έκθεση Απαίτησης του και στις 21/06/2023 την μονομερή αίτηση με την οποία επιδιώκει την έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 λόγω παράλειψης τους να καταχωρήσουν σημείωμα εμφάνισης στην αγωγή. Για να αποδείξει την υπόθεσή του, ο Ενάγοντας προσκόμισε μαρτυρία, δια της ένορκης του δήλωσης. Στην συνέχεια, ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα κατέθεσε γραπτή αγόρευση προς υποστήριξη της υπόθεσης του πελάτη του. Στο σημείο αυτό να αναφερθεί ότι, ο συνήγορος του Ενάγοντα, όταν κλήθηκε από το Δικαστήριο για σκοπούς διευκρινίσεων, δήλωσε ότι δεν θα επιμείνει στο αιτητικό υπό στοιχείο 24Δ της αξίωσης του Ενάγοντα, καθότι τα δημοσιεύματα ημερομηνιών 09/07/2022 (πλην του Τεκμηρίου 14) και 31/01/2023 έχουν αφαιρεθεί. Τούτο, εξάλλου, προκύπτει και από το περιεχόμενο της Ένορκης Δήλωσης του Ενάγοντα. Τα γεγονότα, ως αυτά έχουν εκτεθεί στο Δικαστήριο, είναι πως ο Ενάγοντας εργάζεται ως υπεύθυνος καταστημάτων και υπεύθυνος προσωπικού στα καταστήματα παιδικών ειδών με την επωνυμία ΧΧΧ, Παγκύπρια, τα οποία ανήκουν στην εταιρεία ΧΧΧ, η οποία είναι ιδιοκτησίας της οικογένειας του (Τεκμήριο 1). Ως αναφέρει ο Ενάγoντας, στην οικογενειακή του οικία διατηρεί κλουβί στο οποίο στεγάζονται τα σκυλιά του, τα οποία ως αναφέρει, το έχει σε άριστη κατάσταση και περαιτέρω υποβάλλει όλους τους σκύλους στους αναγκαίους εμβολιασμούς με σκοπό την προστασία της υγείας τους. Επίσης, αναφέρει ότι ο τρόπος με τον οποίο συντηρεί και μεταχειρίζεται τους σκύλους του είναι άριστος. Σημειώνει δε ότι το κλουβί βρίσκεται στα σύνορα της οικίας του με διπλανό ακίνητο φιλικού του προσώπου, του οποίου αναφέρει ότι έχει εξασφαλίσει την άδεια και συγκατάθεση του για να διατηρεί εκεί το κλουβί. Προσκόμισε ως Τεκμήριο 2 αντίγραφα των πιστοποιητικών Εγγραφής και βιβλιαρίων υγείας των σκύλων του. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, η Εναγόμενη 1, τον Ιούνιο του 2022, είχε προβεί σε καταγγελία στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ότι αυτός κακομεταχειρίζεται τους σκύλους του και ότι τους έχει σε ακατάλληλες συνθήκες. Η καταγγελία της Εναγόμενης 1 έχει διερευνηθεί από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες χωρίς να διαπιστωθεί οποιαδήποτε παραβίαση. Επισυνάπτει ως Τεκμήριο 3 επιστολή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ημερ. 28/06/
- Ακολούθως, ως αναφέρει ο Ενάγοντας, η Εναγόμενη 1 με ανάρτηση στο Facebook περί την 09/07/2022 στην σελίδα της ομάδας με την ονομασία «LIMASSOL LOST AND FOUND DOGS» το οποίο αριθμεί και είναι ορατό από 19.079 μέλη, δυσφήμισε τον Ενάγοντα αναρτώντας σχετικό βίντεο από το κλουβί των σκύλων, την απάντηση του κ. Ζαβρού και φωτογραφία της οικίας του με το κλουβί των σκύλων. Αντίγραφο της εν λόγω ανάρτησης, μαζί με την φωτογραφία από το σπίτι του Ενάγοντα, την απαντητική επιστολή του κ. Ζαβρού και σχόλια που ακολούθησαν επί της ανάρτησης επισυνάπτονται ως Τεκμήριο 4 στην Ένορκη Δήλωσή του. Επίσης, επισυνάπτει ως Τεκμήριο 5 σχετική εκτύπωση από το συγκεκριμένο group στην Ιστοσελίδα Facebook όπου φαίνεται ο αριθμός των μελών του. Στη συγκεκριμένη ανάρτηση, η Εναγόμενη 1 αναφέρει ότι οι σκύλοι διατηρούνται σε ακατάλληλες συνθήκες, ότι υποφέρουν τον χειμώνα από το κρύο και το καλοκαίρι από την υπερβολική ζέστη, ότι ο Ενάγοντας δεν τους βγάζει ποτέ περίπατο, ότι υπάρχει υπόθεση παράνομης αναπαραγωγής σκύλων (illegal breeding) ότι το κλουβί ενδεχομένως να είναι παράνομο και διάφορα άλλα καθώς και ότι οι κτηνιατρικές υπηρεσίες αδιαφορούν για τις εκκλήσεις της και παραθέτει αυτούσιο το λεκτικό της σχετικής ανάρτησης: «If you have friends who could push this case and make authorities react, please help! My neigbors got a hunting dog. They built a cage on the plot next to their house. The dog NEVER foes for a walk- pooping right in the house. The owner comes twice a day to feed and clean poop with a water hose. The dog suffered from cold (+4 in February at night) and extreme heat now. The cage has a metal roof, so it becomes like a boiling tin under the summer sun. More of that there is a case of illegal breeding! The first video with terrible pups crying was taken at lunch time. The dog and pups were overheated and I heard pups screaming, that is why I came to see what happened there. And I fount not just a god but plus 5 tiny pups. For taking this video the owner called the police, kinda, I got close to his property. But the garage and the cage are built on the empty plot, I believe illegally as well. I have contacted the Police Animal Department, Vet. Department of Limassol, and Cyprus voice of Animal. All of the depend of Limassol Vet Department as I understood. But unfortunately, Limassol Vet Department doesn't care about anything. Veterinary Officer Dr. Nicos Zavros just ignores the actual information, he receives, like he was blind and deaf, and responds with useless copy paste templates responses». Ο Ενάγοντας με την σειρά του, απορρίπτει τα πιο πάνω και ισχυρίζεται ότι στο κλουβί έχει προχωρήσει με τοποθέτηση μονωτικών υλικών στην οροφή, πριν λάβουν χώρα τα επίδικα γεγονότα, για να είναι η θερμοκρασία του όσο το δυνατόν πιο ζεστή τον χειμώνα και δροσερή το καλοκαίρι, καθότι είναι μέγιστο μέλημα του, ως αναφέρει, είναι η καλή κατάσταση και η ασφαλής διαβίωση των σκύλων του. Επισυνάπτει προς τούτο ως Τεκμήριο 6 δύο φωτογραφίες από το κλουβί σκύλων του. Ως αναφέρει ο Ενάγοντας, η Εναγόμενη 1 έγινε μέλος στο συγκεκριμένο group την ίδια ημέρα που έκανε την σχετική ανάρτηση στο Τεκμήριο 4 και θεωρεί ότι το έπραξε αυτό ακριβώς για να δουν το δυσφημιστικό προς το πρόσωπο του δημοσίευμα της όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι. Επισυνάπτει προς απόδειξη των ισχυρισμών του το Τεκμήριο
- Την ίδια μέρα, ως αναφέρει, η Εναγόμενη 2, η οποία από τα γεγονότα φαίνεται να ήταν σε συνεννόηση με την Εναγόμενη 1, ανάρτησε επίσης δύο βίντεο τα οποία βιντεοσκόπησε και της έστειλε η Εναγόμενη 1 χωρίς την άδεια του Ενάγοντα. Ως αναφέρει, το ένα βίντεο απεικόνιζε το κλουβί των σκύλων από την εξωτερική πλευρά και το άλλο απεικόνιζε τον Ενάγοντα την ώρα που περιποιόταν και καθάριζε του σκύλους. Τα εν λόγω βίντεο συνοδεύονταν από την ακόλουθη ανάρτηση: «Οι καρδιά μου πονάει. Γιατί γιατί γιατί. Κυνηγόσκυλα; Μικρά κλαίνε σε κλουβιά όλοι; Μέρα. Δεν τους βγάζει περίπατο ο; άχρηστος ((. Μόνο ταΐζει((. Πώς; Να βοηθήσω; poooos? Ανάθεμα του νόμους που έχουμε. Λεμεσός ((ιδιοκτήτης του καταστήματος; ΧΧΧ.; Ντροπή έσχος αηδία!!!!» Ως αναφέρει ο Ενάγοντας, η ανωτέρω ανάρτηση, εκτύπωση της οποίας επισυνάπτει ως Τεκμήριο 8, κοινοποιήθηκε τουλάχιστον 12 φορές πριν αποθηκεύσει την εικόνα της ανάρτησης ως φαινόταν στο κινητό του και εμμένει ότι η αναφορά στα καταστήματα ΧΧΧ έγινε με σκοπό να φωτογραφηθεί το πρόσωπο του, σε περίπτωση που κάποιος δεν αναγνώριζε την οικία του και το πρόσωπο του στα βίντεο που δημοσίευσε. Στην συνέχεια, ως αναφέρει, οι Εναγόμενες 1 και 2 επανέλαβαν τις ανωτέρω αναστήσεις σε διάφορες σελίδες φιλοζωικών οργανώσεων κυρίως στην ιστοσελίδα Facebook. Ο Ενάγοντας βεβαιώνει πως είναι η Εναγόμενη 1 που έστειλε στην Εναγόμενη 2 τα εν λόγω βίντεο, όχι μόνο γιατί είναι τα ίδια με αυτά που ανάρτησε η Εναγόμενη 1 στις δικές της δημοσιεύσεις αλλά και γιατί σε σχόλιο που τοποθέτησε η Εναγόμενη 2 κάτω από ανάρτηση της που περιείχε το βίντεο, αναγράφεται το όνομα της Eναγόμενης
- Επισυνάπτει προς τούτο, ως Τεκμήριο 9 αντίγραφο του σχετικού σχόλιου. Ο Ενάγοντας, όταν αντιλήφθηκε τις εν λόγω αναρτήσεις (Τεκμήρια 4 και 8) και το γεγονός της βιντεοσκόπησης του προχώρησε σε παράπονο εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2 στην Αστυνομία και ζήτησε να γίνει αυστηρή παρατήρηση σε αυτές. Σχετικό, ως αναφέρει, είναι το Τεκμήριο
- Ανοίγω μια παρένθεση εδώ για να αναφέρω ότι το εν λόγω Τεκμήριο δεν έχει επισυναφθεί στην Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα. Παρ΄όλ' αυτά, το θεωρώ ως μη σημαντικό για σκοπούς της παρούσας απόφασης και δεν θα με απασχολήσει περαιτέρω το ζήτημα. Μετά την πιο πάνω παρατήρηση από την Αστυνομία και περί τις 09/07/2022 η Εναγόμενη 2 αν και διάγραψε την ανάρτηση που επισυνάπτεται ως Τεκμήριο 8 σε κάποιο χρονικό διάστημα, προέβη σε νέα ανάρτηση από τον λογαριασμό της αυτή την φορά μόνο με το βίντεο που απεικονίζει το κλουβί των σκύλων, με το ακόλουθο περιεχόμενο: «Κυνηγόσκυλα σε κλουβιά όλοι μέρα; Ο Ιδιοκτήτης του δεν βγάζει καν περίπατο; Την μαμά. Τα θέλει για κυνήγι; και; Για να πουλήσει μικρά. Δυστυχώς; Δεν έχουμε νόμους; Που; Να προστατεύουν τα ζώα((». Περαιτέρω, η Εναγόμενη 2 στο σχόλιο της ανάρτησης ανέφερε ότι «Οι ιδιοκτήτες των είναι αυτή που έχουν κατάστημα; ΧΧΧ.. Aς μάθει όλους; Ο κόσμος πως έχουν τα σκυλιά στην Κύπρο...» σε μια προσπάθεια να φωτογραφίσει τον Ενάγοντα στην ανάρτηση της, χωρίς να παρουσιάσει το βίντεο που τον απεικονίζει. Εκτύπωση της πιο πάνω ανάρτησης μαζί με τo σχετικό σχόλιο της Εναγόμενης 2 που ακολούθησε επισυνάπτονται ως Τεκμήριο 10 στην Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα. Μετά την ως άνω συνεχιζόμενη συμπεριφορά, ο Ενάγων, κατά ή περί την 20/07/2022 απέστειλε σχετικές επιστολές στις Εναγόμενες 1 και 2, μέσω των δικηγόρων του, ζητώντας τους, μεταξύ άλλων, να κατεβάσουν τα δυσφημιστικά δημοσιεύματα από το διαδίκτυο, να διαγράψουν τα βίντεο που έχουν στην κατοχή τους τα οποία περιείχαν προσωπικά του δεδομένα και να απολογηθούν για τη συμπεριφορά τους. Η επιστολή προς την Εναγόμενη 1 επιδόθηκε στις 02/08/2022 και στην Εναγόμενη 2 στις 19/10/2022 (Τεκμήρια 11 και 12 αντίστοιχα). Ως αναφέρει ο Ενάγοντας, ουδεμία απάντηση έλαβε από τις Εναγόμενες σε σχέση με τις πιο πάνω επιστολές, ούτε ακόμη και μετά την επίδοση της Αγωγής προς αυτές. Η μόνη απάντηση που έλαβε διά της πλαγίας οδού μέσω της ιστοσελίδας Facebook ήταν η ακόλουθη δημοσίευση της Εναγόμενης 2 που έγινε περί την 31/01/2023 (Τεκμήριο 13) στην οποία ανέφερε για το πρόσωπο του αλλά και γενικότερα για την οικογένεια του και την επιχείρηση τους τα ακόλουθα: «Ποτέ ξανά στο κατάστημα ΧΧΧ. Χειρότερη εργοδότες, σκατοχαρακτήρες και; Καθόλου filozoi... Aκόμα; Με κυνηγάτε να μου δώσουν την επιστολή δικαστηρίου για τους έκανα ρεζίλι στο fb; Το πως έχουν τα κυνηγόσκυλα; τους σε ένα κλουβί χωρίς περιπάτους για να κάνουν γενιές...))) νομίζουν ότι φοβήθηκα της επιστολές τους)). Ελάτε να με βρείτε πρώτα και μετά θα πάμε; και; Δικαστήριο))» Ο Εναγόμενος αναφέρει ότι μετά από έρευνα του στο facebook διαπίστωσε ότι οι Εναγόμενες 1 και 2 έχουν διαγράψει τις πιο πάνω αναφερόμενες δυσφημιστικές δημοσιεύσεις από την ιστοσελίδα Facebook, οι οποίες όμως αναφέρει ότι ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα αναρτημένες. Διευκρινίζει ότι η τελευταία φορά που προέβηκε σε έλεγχο για να δει αν οι εν λόγω αναρτήσεις ήταν δημοσιευμένες ήταν περί τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου του
- Επίσης, αναφέρει ότι έχει εντοπίσει ανάρτηση της Εναγόμενης 2, ως η ανάρτηση του Τεκμηρίου 8, η οποία μέχρι σήμερα παραμένει ενεργή και ορατή στην σελίδα της ομάδας (group) με την ονομασία «ΦΙΛΟΖΩΟΙ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΥΠΡΟΣ - Volunteer Animal Lovers Cyprus» το οποίο αριθμεί και 5.448 μέλη, στην ιστοσελίδα Facebook. Η εκτυπωμένη ανάρτηση μαζί με τα σχόλια επί αυτής επισυνάπτεται ως Τεκμήριο
- Σε αυτήν, η Εναγόμενη 2 με ανάρτηση της υπό μορφή σχολίου συνεχίζει να τον κατηγορεί και αναφέρει ουσιαστικά ότι θα «μπαλώσει» τις παρανομίες του «επειδή στην μέση υπάρχουν λεφτά» και ότι διαπράττει και άλλες παράνομες πράξεις: «Dimosia den tha paradexti. Tha mas vgalei pseutises oti den ta eipe. Epidi stin mesi iparxoun lefta tha to balosoun kai auto opws Kai pola ala paranoma Pou ginonte. Emena idi me apilise I astinomia k tha perimeno entalam dikastiriou ala eimai etimi .» Πρόσθετα, ο Ενάγων επισυνάπτει ως Τεκμήριο 15 εκτύπωση από την ιστοσελίδα Facebook όπου φαίνεται ο αριθμός μελών της ομάδας (group) με την ονομασία «ΦΙΛΟΖΩΟΙ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΥΠΡΟΣ - Volunteer Animal Lovers Cyprus» στο Facebook. Ισχυρίζεται ότι η ανάρτηση του Τεκμηρίου 14 κοινοποιήθηκε 54 φορές και ήταν μεταξύ των αναρτήσεων που είχαν έρθει στην προσοχή του κατά τις 9 και 10 Ιουλίου. Ο Εναγόμενος αναφέρει ότι όλα τα ανωτέρω, τα οποία δεν ευσταθούν, έχουν προσβάλει την φήμη και την υπόληψη του, αφού με τις αναρτήσεις τους οι Εναγόμενες 1 και 2 τον παρουσιάζουν ως ένα άτομο που κακομεταχειρίζεται τους σκύλους του, διατηρώντας τους σε άθλιες συνθήκες και προβαίνει σε διάφορες παρανομίες. Ως αναφέρει ο Εναγόμενος, μετά την δημοσίευση των εν λόγω αναρτήσεων γνωστοί και φίλοι, ακόμη και πελάτες των καταστημάτων τον ρωτούν για το πιο πάνω ζήτημα και το κλουβί των σκύλων και αναγκάζεται, ως αναφέρει, να δίνει εξηγήσεις. Η πιο πάνω μαρτυρία του Ενάγοντα είναι αναντίλεκτη και συνιστά και το πραγματικό πλαίσιο εντός του οποίου θα πρέπει να κινηθεί το Δικαστήριο, για να διαγνώσει εάν αυτά τα γεγονότα μπορούν να στοιχειοθετήσουν και αδικοπρακτική ευθύνη των Εναγομένων. Ο ορισμός του αστικού αδικήματος της δυσφήμησης δίδεται στο άρθρο 17 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 (στο εξής «Κεφ. 148»), το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «17.-
(1)Η δυσφήμηση συvίσταται στη δημoσίευση από oπoιoδήπoτε πρόσωπo με έvτυπo, γραπτό, ζωγραφιά, oμoίωμα, χειρovoμίες, λόγια ή άλλoυς ήχoυς, ή με κάθε άλλo μέσo oπoιασδήπoτε φύσης, περιλαμβαvόμεvης και της εκπoμπής με ασύρματη τηλεγραφία, δημoσιεύματoς τo oπoίo- (α) απoδίδει σε άλλo πρόσωπo έγκλημα͘ ή (β) απoδίδει σε άλλo πρόσωπo αvάρμoστη συμπεριφoρά σε δημόσια θέση͘ ή (γ) εκ φύσεως τείvει στo vα βλάψει ή vα επηρεάσει με δυσμέvεια τηv υπόληψη άλλoυ πρoσώπoυ στo επάγγελμα, επιτήδευμα, τηv εργασία, απασχόληση, ή τη θέση τoυ͘ ή (δ) εvδέχεται vα εκθέσει άλλo πρόσωπo σε γεvικό μίσoς, περιφρόvηση ή χλεύη͘ ή (ε) εvδέχεται vα πρoκαλέσει τηv απoστρoφή ή απoφυγή oπoιoυδήπoτε πρoσώπoυ από άλλoυς. Για τoυς σκoπoύς τoυ εδαφίoυ αυτoύ "έγκλημα" σημαίvει πoιvικό αδίκημα ή άλλη αξιόπoιvη πράξη βάσει oπoιoυδήπoτε voμoθετήματoς πoυ ισχύει στη Δημoκρατία, καθώς και πράξη πoυ τελέστηκε oπoυδήπoτε η oπoία, αv τελείτo στη Δημoκρατία, θα ήταv αξιόπoιvη σε αυτή.
(2)Η ευθύvη τηv oπoία υπέχει τo πρόσωπo για δυσφημηστική δήλωση δεv είvαι μικρότερη για μόvo τo λόγo ότι- (α) πρoβαίvει σε αυτή υπό μoρφή επαvάληψης ή φημoλoγίας (hearsay)͘ ή (β) αvαφέρει έγκαιρα ή μεταγεvέστερα τηv πηγή στηv oπoία στηρίζεται η δήλωση πoυ έγιvε͘ ή (γ) τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τωv άρθρωv 19, 20 και 21, πιστεύει τη δήλωση ως αληθιvή͘ ή (δ) δεv σκόπευε στηv πραγματικότητα vα πρoβεί σε αυτή ή vα δημoσιεύσει αυτή για τov εvάγovτα και ότι αφoρoύσε αυτόv͘ ή (ε)τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 22, αγvooύσε τηv ύπαρξη τoυ εvάγovτα. Νoείται ότι τo Δικαστήριo δύvαται vα λάβει υπόψη αυτές ή παρόμoιες περιστάσεις κατά τηv επιδίκαση απoζημίωσης.
(3)Χωρίς απόδειξη ειδικής ζημιάς δεv είvαι δυvατή η έγερση αγωγής για δυσφήμηση η oπoία εvεργήθηκε με χειρovoμίες, με λόγια ή άλλoυς ήχoυς, με εξαίρεση τηv εκπoμπή με ασύρματη τηλεγραφία, εκτός όταv oι χειρovoμίες, τα λόγια ή άλλoι ήχoι- (α) Απoδίδoυv έγκλημα πoυ δύvαται vα επισύρει στov εvάγovτα σωματική πoιvή ή φυλάκιση σε πρώτη καταδίκη͘ (β) σκoπεύoυv στo vα βλάψoυv ή vα επηρεάσoυv με δυσμέvεια τηv υπόληψη τoυ εvάγovτα στo επάγγελμα, επιτήδευμα, εργασία, απασχόληση ή τη θέση τoυ͘ (γ) απoδίδoυv στov εvάγovτα μεταδoτική ή μoλυσματική vόσo͘ (δ) απoδίδoυv σε γυvαίκα ή κoρασίδα μoιχεία ή ασέλγεια.
(4)Δυσφήμηση διαπράττεται και αv ακόμη τo δυσφημηστικό της vόημα δεv εκφράζεται ευθέως ή πλήρως͘ αρκεί αv τo vόημα αυτό, και η αvαφoρά τoυ σε αυτό πoυ φέρεται ότι είvαι δυσφημoύμεvo δύvαvται vα συvαχθoύv είτε από αυτή τηv ίδια τηv δυσφημηστική δήλωση είτε από εξωτερικές περιστάσεις, είτε μερικά από τo έvα και μερικά από τo άλλo». Tούτων λεχθέντων, προκύπτει ότι για να πετύχει ο Ενάγων σε αγωγή για δυσφήμηση, θα πρέπει να αποδείξει (α) ότι το δημοσίευμα ήταν δυσφημιστικό, (β) ότι το δημοσίευμα αναφερόταν σε αυτόν και (γ) ότι δημοσιεύτηκε. Το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως είναι και το «Facebook», συνιστούν σύγχρονα μέσα εκπομπής και διάδοσης ήχου, εικόνας, και γραφής, που εμπίπτει στην έννοια της «εκπομπής με ασύρματη τηλεγραφία» του άρθρου 17 του Κεφ. 148, με τέτοιες διαστάσεις που ουδέποτε είχαν προηγουμένως, λόγω και της ευκολίας πρόσβασης (βλ. Μ.L. and W.W. v. Germany (αρ.60798/10, 65599/10, ημερ.28.06.2018)§91, Delfias v. Estonia (GC) (αρ.64569/09, ημερ.16.06.2015) § 133). Στις υποθέσεις δυσφήμισης, η σύνδεση μεταξύ της επίμαχης δήλωσης και του ατόμου που διεκδικεί προστασία, θα πρέπει να είναι αντικειμενική. Δεν αρκεί δηλαδή το πώς το ενδιαφερόμενο πρόσωπο εκλαμβάνει το περιεχόμενο του δημοσιεύματος. Πρέπει να υπάρχει κάτι που να κάνει και τον απλό αναγνώστη ή ακροατή, αντίστοιχα, να καταλάβει ότι η δήλωση που έγινε δημόσια καθρεφτίζει άμεσα τον ενάγοντα ή ότι αυτός είναι που υπόκειται στην κριτική (Βλ. Reznik v. Russia (αρ.4977/05, ημερ.04.04.2013), Margulev v. Russia (αρ. 15449/09, ημερ.08.01.2020) § 53. Βλ. και Μεσαρίτη ν. Λαζαρίδη, Πολιτική Έφεση 470/2011, ημερ.14.05.2018, ECLI:CY:AD:2018:A226, Εκδόσεις Αρκτίνος ν. Γεωργιάδη
(2011)1 (Α) ΑΑΔ 407). Στην υπόθεση Μακάριος Δρουσιώτης ν. Νικόλα Παπαδόπουλου,
(2012)1 Α Α.Α.Δ. 102, αναφέρθηκαν τα εξής σχετικά: «Το κατά πόσον ένα δημοσίευμα είναι δυσφημιστικό, κρίνεται από το Δικαστήριο και αποφασίζεται ως ζήτημα πραγματικό, με απόδοση στις λέξεις ή φράσεις, της συνήθους φυσικής τους έννοιας, με γνώμονα το μέτρο του μέσου λογικού πολίτη. Δεν έχει σημασία το κατά πόσον ένας αναγνώστης ή ακόμη και ο ίδιος ο ενάγων, δυνατόν να θεωρήσει το δημοσίευμα δυσφημιστικό, ούτε και έχει σημασία η μαρτυρία που τυχόν δίδεται για το πώς ένα δημοσίευμα έγινε αντιληπτό σε σχέση με το νόημα και τη γενική του έννοια. Ο Ενάγων, δε μπορεί να αποδώσει ο ίδιος δυσφημιστική έννοια στο δημοσίευμα και να θεωρήσει τον εαυτό του θιγμένο, αν το κείμενο είναι δεκτικό και άλλων αθώων ερμηνειών. Κατά την εξέταση του κειμένου το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη, όχι μόνον την ετυμολογία συγκεκριμένων λέξεων αλλά και το σύνολο του περιεχομένου του, με αναφορά στο χρόνο και τόπο του δημοσιεύματος καθώς και στην ισχύουσα κοινή γνώμη για το θέμα, με την επισήμανση, ότι κάποια μομφή δυνατόν να είναι δυσφημιστική, ανεξαρτήτως αν γίνεται πιστευτή από αυτούς στους οποίους δημοσιοποιείται. Οι λέξεις στις οποίες αποδίδεται δυσφημιστικό περιεχόμενο πρέπει να ερμηνεύονται στο σύνολό τους. Είναι δυνατόν η μια ή η άλλη διατύπωση σε ένα κείμενο, να θεωρείται δυσφημιστική, όπως είναι εξίσου δυνατόν, να υπάρχουν εκεί και άλλες φράσεις ή προτάσεις οι οποίες να απομακρύνουν από την πρώτη εντύπωση (βλ. Gatley On Libel and Slander, 10η έδ., 2004, παρα. 3.12 - 3.17)». Σημαντικό για το κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό, είναι το τι πραγματικά, στα μάτια του μέσου συνετού πολίτη, αποδίδεται, με αυτό, στον εκάστοτε ενάγοντα (σχετικές είναι επίσης και οι Χριστοδούλου ν. Αυξεντίου και Αυξεντίου ν. Χριστοδούλου, πολιτικές εφέσεις 33/2011 και 46/2011, αντίστοιχα (συνεκδικασθείσες), ημερ. 4/3/2016. Εκείνο που προκύπτει από την πιο πάνω αναφερόμενη νομολογία αλλά και από το σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Τάκη Ηλιάδη και Νικόλα Σάντη, έκδοση 2014, σελ. 380 και 381, είναι ότι, το Δικαστήριο κατά την ερμηνεία των λέξεων και/ή φράσεων που εμπεριέχονται στην εγκαλούμενη δήλωση, θα αποδώσει σε αυτές, την συνήθη φυσική τους (Literal) έννοια, με γνώμονα τον μέσο λογικό πολίτη, και εκεί που κρίνει ότι τούτο είναι αναγκαίο, θα ανατρέξει και σε λεξικά. Αναφορικά με τον υπολογισμό των αποζημιώσεων σε υποθέσεις δυσφήμησης, η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναγνωρίζει ότι, οι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίζονται είναι αυτοί που συναρτώνται με την προσωπικότητα του δυσφημιζόμενου, την συμπεριφορά του, την θέση του και υπόληψη του στην κοινωνία, την φύση της δυσφήμησης, τον τρόπο και τον βαθμό της δημοσίευσης, την απουσία απολογίας εκ μέρους του δυσφημούντος, την αποτυχία της υπεράσπισης της αλήθειας, την πρόκληση ειδικής ζημίας, την τυχόν επανάληψη της δυσφήμησης και γενικότερα τη συμπεριφορά του εναγομένου από τον χρόνο της δημοσίευσης της δυσφήμησης μέχρι και την έκδοση της απόφασης. Το δε δικαίωμα ενός Ενάγοντα σε αποζημιώσεις συνεπεία δυσφήμησης, γεννάται με την διάπραξη του εν λόγου αστικού αδικήματος. Συνεπεία δε της φύσης τέτοιων υποθέσεων, δεν αφήνεται πεδίο για την καθ΄όλα ταύτιση τους με τις επιπτώσεις ενός τραυματισμού σε υποθέσεις προσωπικών κακώσεων. Τυγχάνουν όμως καθολικής εφαρμογής οι γενικές αρχές που υιοθετούνται στην Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofis
(1982), 1 CLR
- Επομένως, η αποζημίωση πρέπει να είναι και δίκαιη και εύλογη. Ως έχει αναφερθεί, δίκαιη, είναι η αποζημίωση η οποία αποκαθιστά ουσιαστικά, το θύμα της δυσφήμησης, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, με μέσο το χρήμα. Το δε εύλογο τούτης, συναρτάται με το κατά πόσο η αποζημίωση ευρίσκει αντικειμενικό έρεισμα στον κοινωνικό χώρο. Έχει δε ακόμα αναφερθεί ότι, οι αποζημιώσεις στις περιπτώσεις των δυσφημήσεων είναι πρωταρχική θεραπεία καθότι ο σκοπός της επιδίκασης τους είναι η αποκατάσταση του δυσφημιζόμενου από το αποτέλεσμα της δυσφημιστικής δήλωσης. Η δε τρείς στόχοι που εξυπηρετούνται με την επιδίκαση των αποζημιώσεων είναι (α) η θεραπεία του Ενάγοντα από την βλάβη που υπέστη εξαιτίας της δημοσίευσης της δήλωσης (β) η αποκατάσταση της ζημιάς στην πληγείσα φήμη του και (γ) η δικαίωση του. Επί του θέματος, σχετικά είναι τα όσα αναφέρθησαν στις Χριστοδούλου ν. Αυξεντίου και Αυξεντίου ν. Χριστοδούλου (ανωτέρω), Αριστόδημος (Άρης) Χατζηπαναγιώτου ν
- Μακαρίου Δρουσιώτη κ.α.
(2009)1ΒΑ.Α.Δ.1321, Λουκής Λουκαΐδης ν 1. Εκδοτική Εταιρεία Αλήθεια Λτδ
(2003)1Α Α.Α.Δ.22, και Αλέκος Κωνσταντινίδης κ.α. ν. Τάσσου Παπαδόπουλου
(1999), 1 Β Α.Α.Δ. 992. Στην υπόθεση Εταιρεία Δημοσιογραφική Χ.Λ.Σ. Λτδ κ.α. ν. Φιλίππου (Φαλκονέττι)
(1998)1 (Β) ΑΑΔ 958, σελ. 966 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Σχετικοί παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος των αποζημιώσεων είναι μεταξύ άλλων, το ότι η δυσφημιστική δήλωση έγινε υπό μορφή επανάληψης, έγινε αναφορά στην πηγή της και ο δηλώσας πίστευε στην αλήθεια της. Όπως αναφέρεται στον Gatley on Libel and Slander, 6η έκδοση, επιβαρυντικοί παράγοντες που μπορεί να επαυξήσουν τις αποζημιώσεις είναι ο τρόπος και η μεγάλη έκταση της δημοσίευσης, η επαναδημοσίευση, η διαγωγή του εναγομένου, ο τρόπος διεξαγωγής της υπεράσπισης, η αποτυχία υπεράσπισης αλήθειας (justification) και η πρόκληση ειδικής ζημιάς (βλ. ICP (Cyprus) Ltd v. Times Nespapers Ltd and Others
(1972)4 J.S.C. 455 και Cacoyiannis v. Kyrou and Others, ανωτέρω)[
(1976)12 JSC 1883].» Προχωρώντας τώρα στην εξέταση των επίμαχων δημοσιευμάτων, παρατηρώ τα εξής: Tα δημοσιεύματα (Τεκμήρια 8, 10 και 13) ζωγραφίζουν το πρόσωπο του Ενάγοντα, αφού αναφέρουν ξεκάθαρα ότι πρόκειται για τον ιδιοκτήτη των καταστημάτων ΧΧΧ. Με την φωτογραφία από το σπίτι του Ενάγοντα, η οποία δημοσιεύθηκε (Τεκμήριο 4) και με βάση τα όσα αναφέρονταν στα Τεκμήρια 8, 10 και 13, έχει πληγεί η αξιοπρέπεια του ως ανθρώπου, η φήμη και η υπόληψη του. Τα όσα αποδίδονται στον Ενάγοντα περιλαμβάνονταν σε δημοσιεύματα που δημοσιεύθηκαν στο διαδίκτυο και ειδικότερα στο μέσω κοινωνικής δικτύωσης «facebook». Εκ των πραγμάτων, το περιεχόμενο των εν λόγω δημοσιευμάτων ενδέχεται να περιήλθε στη γνώση μεγάλου αριθμού ατόμων και δη συνεργατών και πελατών του Ενάγοντα. Άλλωστε, ο Ενάγοντας τεκμηριωμένα αναφέρει και τον αριθμό των ατόμων που είναι μέλη στις συγκεκριμένες σελίδες που δημοσιεύθηκαν τα δημοσιεύματα. Αντίθετη όμως είναι η άποψη μου για το δημοσίευμα, Τεκμήριο 14 το οποίο, θεωρώ ότι δεν είναι δυσφημιστικό. Από το περιεχόμενό του, ο μέσος λογικός πολίτης διαβάζοντας το, θεωρώ ότι δεν μπορεί να αντιληφθεί ότι πρόκειται για τον Ενάγοντα. Αντιπαραβάλλοντας τα γεγονότα που καταγράφονται στην Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα με την Έκθεση Απαίτησης και τις αξιώσεις που εντέλει επιζητούνται, υπό τις περιστάσεις, ικανοποιούμαι ότι, στη βάση των πιο πάνω γεγονότων, ο Ενάγοντας, πλην του δημοσιεύματος Τεκμήριο 14, έχει αποδείξει την υπόθεση του εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 και έχει αποσείσει το αποδεικτικό βάρος που φέρει. Η μη καταχώρηση σημειώματος εμφάνισης από πλευράς των Εναγομένων 1 και 2 και γενικότερα η απουσία τους από το Δικαστήριο, αφήνει ως μοναδικό επόμενο επίδικο θέμα, τον υπολογισμό των αποζημιώσεων που θα πρέπει να επιδικαστούν στον Ενάγοντα. Έχοντας κατά νου τις ποιο πάνω αναφερόμενες νομολογιακές αρχές και ειδικότερα τους παράγοντες που επηρεάζουν την σχετική θεώρηση, κρίνω ότι η εύλογη και δίκαια αποζημίωση που θα πρέπει να επιδικαστεί υπέρ του Ενάγοντα, είναι τούτη των €4.000. Στην κατάληξη μου για το ποιο πάνω ποσό, συνυπολόγισα τη θέση που κατέχει ο Ενάγοντας στον επαγγελματικό του χώρο και γενικά την φήμη και υπόληψη του. Επιβαρυντικά για τις Εναγόμενες 1 και 2, συνυπολόγισα το γεγονός του ότι οι αναρτήσεις διαβάστηκαν από αρκετά πρόσωπα στο διαδίκτυο, ότι οι Εναγόμενες 1 και 2 δεν απολογήθηκαν προς τον Ενάγοντα ενώ όσον αφορά την Εναγόμενη 2 μετά την ανάρτησή της ημερ. 9/7/2022 (Τεκμήριο 8), προχώρησε σε νέα ανάρτηση στις 31/1/2023 (Τεκμήριο 13). Ελαφρυντικό για τις Εναγόμενες αποτελεί το γεγονός του ότι αφαίρεσαν τις επίδικες δυσφημιστικές αναρτήσεις από το «facebook». Πρόσθετα, ο Ενάγων αξιοί και επαυξημένες αποζημιώσεις. Είναι καλά νομολογημένο ότι εκεί όπου υπάρχει πλήγμα στην αξιοπρέπεια, τα αισθήματα και την τιμή του θύματος, το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει, πέραν των γενικών αποζημιώσεων, και επαυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages). Σχετική είναι η απόφαση Αντώνης Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως διαχειριστή της περιουσίας του Πτωχεύσαντος Λούη Αιμίλιου
(2009)1 Α.Α.Δ.1339. Έχοντας κατά νου τα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης αλλά και του γεγονότος ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως η παρούσα, επαυξημένες αποζημιώσεις δεν πρέπει να επιδικάζονται ως ξεχωριστό κονδύλι καθότι όλα τα στοιχεία προσμετρούν για τον επιδικασμό τέτοιων αποζημιώσεων, δεν θα επιδικάσω επαυξημένες αποζημιώσεις, ως επιπρόσθετο κονδύλι με το ποσό των γενικών αποζημιώσεων. Όσον αφορά δε το ζήτημα των τιμωρητικών/παραδειγματικών αποζημιώσεων, στην υπόθεση Λούκας Κωνσταντίνου ή Λούκας Κ. Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λίμιτεδ
(2003)1ΑΑΔ 1952 με αναφορά στην υπόθεση Berengaria P. Papakokkinou and Others v. Princess Zena De Tyra Kanther
(1982)1 CLR 65 αναφέρθηκε ότι οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αναφορικά με το ύψος των παραδειγματικών αποζημιώσεων είναι η σοβαρότητα της συμπεριφοράς του εναγόμενου και η οικονομική του κατάσταση (Βλ., επίσης, McGregor on Damages, 13η έκδοση, παράγραφος 317). Είμαι της άποψης ότι η υπό εξέταση περίπτωση δεν κρίνεται κατάλληλη για επιδίκαση τιμωρητικών/παραδειγματικών αποζημιώσεων καθότι δεν παρουσιάσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε μαρτυρία για την οικονομική κατάσταση των Εναγομένων. Στρέφομαι τώρα στο ζήτημα των αιτούμενων διαταγμάτων. Όσον αφορά το αιτούμενο διάταγμα υπ' αρ. Δ, αυτό απορρίπτεται, ενόψει του ότι ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα ανέφερε στο Δικαστήριο ότι δεν θα επιμένει στην έκδοσή του, ενόψει του ότι τα επίδικα δυσφημιστικά δημοσιεύματα έχουν ήδη αφαιρεθεί από την ιστοσελίδα «facebook». Αυτό εξάλλου, το αναφέρει και ο Ενάγων στην Ένορκη Δήλωσή του. Σε σχέση με τα αιτούμενα διατάγματα υπ' αρ. Ε, ΣΤ και Ζ, σημειώνω τα ακόλουθα: Στο σύγγραμμα Διατάγματα των κκ. Ερωτοκρίτου και Αρτέμη, στη σελ.82, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι για την έκδοση ενός διηνεκούς διατάγματος θα πρέπει η παραβίαση να είναι συνεχής και η ζημιά που προκαλείται ανεπανόρθωτη, ώστε να μην είναι εύκολη η αποκατάσταση της με την παραχώρηση αποζημιώσεων ή άλλης θεραπείας. Επίσης, στη σελ.81 του προαναφερόμενου συγγράμματος αναφέρεται, ότι σκοπός της έκδοσης ενός διηνεκούς διατάγματος είναι η αποτροπή επανάληψης της παραβίασης ή η διαρκής παρεμπόδιση της παραβίασης των δικαιωμάτων του επιτυχόντα διαδίκου. Έχοντας κατά νου τα κριτήρια που η νομολογία έχει θέσει και εφαρμόσει μέχρι σήμερα για τέτοια ζητήματα (βλ.Lordos v. Hatzinicolaou and another
(1987)J.S.C.294), τα όσα αναφέρονται στο σύγγραμμα Gatley on Liber and Slander (11η έκδοση) (παραγράφους 9.29 και 9.30, σελίδες 300 και 301) αλλά και με βάση τα όσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου και ειδικότερα, το γεγονός ότι δεν προέκυψε οποιαδήποτε τάση των Εναγομένων 1 και 2 για συνέχιση της κατ' ισχυρισμό δυσφήμησης του Ενάγοντα («Αστικά Αδικήματα στο Κυπριακό Δίκαιο» του Π. Πολυβίου, Τόμος Β, σελ.974) αλλά και του γεγονότος ότι αφαιρέθηκαν οι δυσφημιστικές αναρτήσεις από το μέσο κοινωνικής δικτύωσης «facebook», δεν έχω ικανοποιηθεί για την αναγκαιότητα έκδοσης των αιτούμενων διαταγμάτων υπ' αρ. Ε, ΣΤ και Ζ. Ως εκ των ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα για ποσό €4.000 ως γενικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, μέχρι εξοφλήσεως. Επιπρόσθετα, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Μιλτιάδου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο