ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΚΩΣΤΗ ν. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ, Αρ. Αγωγής: 2746/17, 30/11/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Γ. Ιωαννίδου - Παπά, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2746/17 Μεταξύ: ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΚΩΣΤΗ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30 Νοεμβρίου 2023 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Ενάγουσα: κα Ε.Φράγκου-Αντωνιάδου Για τον Εναγόμενο: κα Μ.Προκοπίου-Κυριακίδου ΑΠΟΦΑΣΗ Η ενάγουσα με την αγωγή της αξιώνει ειδικές και γενικές αποζημιώσεις, τόκους και έξοδα κατόπιν ατυχήματος που συνέβηκε στις 10.11.16 στην Επισκοπή - Λεμεσού, λόγω ισχυριζόμενης αμέλειας και παράβασης των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων των εναγομένων και/ή των αντιπροσώπων και/ή των υπαλλήλων τους. ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης (Ε/Α στο εξής) η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο και/ή κατά την ημέρα του ατυχήματος ήταν καθ΄όλα υγιής και αρτιμελής και χρησιμοποιούσε πεζή, τον 4ο δρόμο ο οποίος ευρίσκεται στην αρμοδιότητα και περιοχή του Κοινοτικού Συμβουλίου Επισκοπής (ΚΣΕ στο εξής). Εργαζόταν ως καθαρίστρια με μηνιαίες απολαβές το ποσό των €400 καθαρά. Οι Εναγόμενοι κατά τους επίδικους χρόνους ήταν κατά νόμο υπεύθυνοι και/ή ήταν υποχρέωση και/ή καθήκον αυτών να διατηρούν τους δρόμους της κοινότητας τους σε καλή και άριστη κατάσταση και να λαμβάνουν και/ή παρέχουν όλα τα δέοντα και/ή επαρκή μέτρα και/ή προφυλάξεις για την προστασία και/ή την ασφάλεια των πολιτών και της Ενάγουσας που τους χρησιμοποιούσαν και να μην εκθέτουν την Ενάγουσα σε ζημία ή τραυματισμό και κίνδυνο τον οποίον γνώριζαν και/ή όφειλαν να γνωρίζουν. Κατά/ή περί την 10/11/2016 και περί ώραν 14:30 μ.μ. η Ενάγουσα καθ΄ον χρόνο χρησιμοποιούσε πεζή τον εν λόγω δρόμο στην Επισκοπή Λεμεσού μπροστά από την Υπεραγορά «Λ», και/ή σε δρόμο που δεν φέρει όνομα και/ή επί δρόμου ο οποίος βρίσκεται εντός των Δημοτικών ορίων του ΚΣΕ επέπεσε σε λακκούβα και/ή σε βαθούλωμα και/ή κατεστραμμένο δρόμο και/ή ελαττωματικό δρόμο και/ή ανώμαλο δρόμο, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο της να ζαβοπατήσει και/ή να αναδιπλωθεί το πόδι της από το ύψος του αστραγάλου, να πέσει στο έδαφος, να υποστεί σωματικές βλάβες, απώλεια, ζημία και έξοδα τα οποία οφείλονται στην αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων των Εναγομένων. Οι ειδικές ζημιές που υπέστη η ενάγουσα από το ατύχημα περιλαμβάνουν ιατρικά έξοδα και απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο από 10.11.16 - 30.4.17 ήτοι συνολικό ποσό των €2,310.
- Οι σωματικές βλάβες της ενάγουσας είναι οι εξής: Κάταγμα 4ου και 5ου (ΜΤΤ) μεταταρσίου αρ.ποδός για το οποίο υποβλήθηκε σε χειρουργική αντιμετώπιση στις 11/11/2016 και δη κλειστή ανάταξη και τοποθέτηση 2 Κ-wire (βελονών). Στις 19/11/2016 χειρουργήθηκε με ανοικτή ανάταξη και τοποθέτηση μίας βελόνας στο 4ο (ΜΤΤ) μετατάρσιο και 2 βιδών στο 5ο (ΜΤΤ) (μετατάρσιο). Μετά το χειρουργείο έγινε εφαρμογή γυψονάρθηκα. Στις 21/12/2016 αφαιρέθηκε η βελόνα και ο γυψονάρθηκας και έγινε σύσταση για έναρξη φυσιοθεραπείας με προοδευτική φόρτιση σκέλους αρχόμενη σε 2 εβδομάδες, ως επίσης να τοποθετήσει πάτο σιλικόνης στο παπούτσι της για αποφόρτιση των μεταταρσίων. Πόνο στην περιοχή της επέμβασης όπου έχει μόνιμη δύσμορφη χειρουργική ουλή μήκους 4 εκ. Πόνο στην περιοχή πάνω από τις δύο βίδες. Πόνο στην περιοχή της φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης του μεγάλου δακτύλου, όπου υπήρχε μεγάλο αιμάτωμα κατά την αρχική κάκωση. Πόνο στην πελματιαία επιφάνεια του ποδιού στην περιοχή των κεφαλών των μεταταρσίων. Το πόδι εμφανίζεται ελαφρά οιδηματώδες στην περιοχή της επέμβασης ειδικά τις απογευματινές ώρες μετά την κούραση της ημέρας. Η βάδιση στα δάκτυλα του αριστερού ποδιού είναι επώδυνη για την Ενάγουσα και η προσπάθεια να κάνει βαθύ κάθισμα, της προκαλεί πόνο. Αυτή έλαβε αναρρωτική άδεια από τις 10.11.16 - 30.4.
- Η ενάγουσα από το ατύχημα υπέφερε, θα υποφέρει στην προσωπική της ζωή και έχει μόνιμα προβλήματα και/ή εφ΄όρου ζωής πόνους, ενοχλήσεις και απώλειες εισοδημάτων από την εργασία της. Στην έκθεση υπεράσπισης (Ε/Υ στο εξής) δεν γίνεται αποδοχή των θέσεων της ενάγουσας και οι εναγόμενοι επικαλούνται ότι αυτή ουδέποτε πληροφόρησε την αστυνομία για να εξακριβωθεί ο ισχυρισμός της για το ατύχημα και ενημέρωσε τους εναγομένους 9 μήνες μετά απ΄αυτό. Σε επιτόπια επίσκεψη υπαλλήλου των εναγομένων δεν διαπιστώθηκε οποιοδήποτε πρόβλημα στον δρόμο, ως η θέση της ενάγουσας. Επίσης ισχυρίζονται ότι η ίδια η ενάγουσα εξέθεσε τον εαυτό της και τραυματίστηκε, οι εναγόμενοι δεν ευθύνονται από ενέργεια ή παράλειψη τους, οι σωματικές βλάβες ως και οι ειδικές ζημιές της είναι εξογκωμένες και αποτελούν εκ των υστέρων σκέψεις της. Συνακόλουθα η αγωγή της πρέπει να απορριφθεί με έξοδα εναντίον της. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την απόδειξη της υπόθεσης της ενάγουσας κατέθεσαν 4 μάρτυρες ήτοι ως ΜΕ1 η ενάγουσα, ως ΜΕ2 ο Κ.Κυριάκου, ως ΜΕ3 ο Δρ.Η.Ζήνωνος και ως ΜΕ4 η Κ.Μ.Πιέρουα. Προς υπεράσπιση του εναγόμενου κατέθεσε ως ΜΥ1 ο Γ.Λοϊζου και ως ΜΥ2 ο Α.Λουκά. Περαιτέρω κατά την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκαν 11 τεκμήρια ενώ δηλώθηκαν και εγκρίθηκαν από το δικαστήριο ως παραδεκτά γεγονότα τα ακόλουθα, τα οποία και αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου:
(1)ότι η ενάγουσα υποβλήθηκε σε 16 φυσιοθεραπείες,
(2)ότι ο 4ος δρόμος στο χωριό Επισκοπή Λεμεσού ευρίσκεται εντός των ορίων του Κοινοτικού Συμβουλίου Επισκοπής (ΚΣΕ) ,
(3)το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών του Δρ.Σολομωνίδη, ημερ.2.6.17 τεκμ.4, του Δρ.Σ.Ιωσηφίδη ημερ.11.6.19 τεκμ.7 και του Δρ.Χρ.Φιλίππου ημερ.26.6.21 τεκμ.
- Ειδικότερα: Στο τεκμ.4 αναφέρεται ότι η ενάγουσα εξετάστηκε από τον Δρ.Χρ.Σολομωνίδη - Χειρούργου - Ορθοπαιδικού στις 7.4.17 και την παρέπεμψε σε ακτινολογικό έλεγχο, της δόθηκαν οδηγίες για σωστή χρήση των πατών και σωστών υποδημάτων. Επανεξετάστηκε στις 29/05/2017 προσκομίζοντας τον ακτινολογικό έλεγχο ο οποίος έγινε στις 18/05/
- Τα κατάγματα παρουσίαζαν πλήρη πώρωση. Αυτή αισθανόταν πόνο στην περιοχή της επέμβασης όπου υπάρχει μόνιμη δύσμορφη χειρουργική ουλή μήκους 4 εκ, πόνο στην περιοχή πάνω από τις δύο βίδες, πόνο στην περιοχή της φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης του μεγάλου δακτύλου, όπου υπήρχε μεγάλο αιμάτωμα κατά την αρχική κάκωση, πόνο στην πελματιαία επιφάνεια του ποδιού στην περιοχή των κεφαλών των μεταταταρσίων. Το πόδι της εμφανιζόταν ελαφρά οιδηματώδες στην περιοχή της επέμβασης, ειδικά τις απογευματινές ώρες μετά την κούραση της ημέρας. Η βάδιση στα δάκτυλα του αριστερού ποδιού της ήταν επώδυνη και η προσπάθεια της να κάνει βαθύ κάθισμα, της προκαλούσε πόνο. Οι οδηγίες του Δρ. Σολομωνίδη ήταν ότι μελλοντικά θα πρέπει να αφαιρεθούν οι δύο βίδες, οι οποίες είναι αιτία πόνου. Η επέμβαση αυτή με γενική αναισθησία στοιχίζει στον ιδιωτικό τομέα γύρω στις €
- Οφείλει να πληρώσει τα έξοδα του Ιατρικού Πιστοποιητικού του Δρ.Σολομωνίδη εκ ποσού €250,
- Στο τεκμ.7 αναφέρεται ότι η ενάγουσα βρίσκεται κάτω από την παρακολούθηση του Δρ.Ιωσηφίδη, Χειρούργου - Ορθοπαιδικού - Τραυματιολόγου. Τα κατάγματα της έχουν οστεοποιηθεί πλήρως. Παρόλα αυτά παρουσιάζει έντονο πόνο και δυσφορία κατά την εκτέλεση πολύωρης ορθοστασίας και άσκησης χειρωνακτικών εργασιών. Γι΄αυτό συστήνεται η αποφυγή πολύωρων ορθοστασιών και πεζοποριών και ασκήσεως χειρωνακτικών εργασιών. Στο τεκμ.8 αναφέρεται ότι η ενάγουσα παρουσιάζει μετατραυματική κάθετη πλατυποδία αριστερού ποδιού λόγω καταγμάτων 4ου και 5ου μεταταρσίου. Αυτή βρίσκεται υπό θεραπεία και παρακολούθηση από τον Δρ.Χρ.Φιλίππου, Ορθοπαιδικού - Χειρούργου - Τραυματιολόγου από τις 7.6.21, λόγω μετατραυματικών προβλημάτων από τραυματισμό το
- Αυτή παρουσιάζει έντονο πόνο στο αριστερό πόδι και δυσφορία μετά από πολύωρη ορθοστασία και περπάτημα. Βρίσκεται υπό θεραπευτική αγωγή και συστήνεται όπως εργάζεται με περιορισμένο ωράριο και να αποφεύγει πολύωρη ορθοστασία και περπάτημα. Η ακροαματική διαδικασία διεξήχθηκε για το θέμα της ευθύνης πρόκλησης του ατυχήματος και των ειδικών αποζημιώσεων. Για τις γενικές αποζημιώσεις αναφορικά με τις σωματικές βλάβες της ενάγουσας ακούστηκε ο ΜΕ3 και το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών άλλων Ιατρών έγινε παραδεκτό γεγονός. Ως ΜΕ1 κατέθεσε η Ενάγουσα η οποία υιοθέτησε στο Δικαστήριο την γραπτή δήλωση της τεκμήριο Α (τεκμ.Α1 η δήλωση της στην αγγλική γλώσσα). Σ' αυτήν αναφέρει ότι η αγωγή της καταχωρήθηκε εναντίον του ΚΣΕ το οποίο είναι υπεύθυνο για την διατήρηση, συντήρηση και επιδιόρθωση των δρόμων της κοινότητας στην Επισκοπή. Η ίδια ήταν κατά τους ουσιώδης χρόνους υγιής και αρτιμελής και στις 10.11.16 (14.30) χρησιμοποιούσε πεζή τον 4ο δρόμο στην Επισκοπή ο οποίος δρόμος βρίσκεται στην αρμοδιότητα και περιοχή των εναγομένων. Σε κάποια στιγμή μπροστά από την Υπεραγορά «Λ» στραβοπάτησε λόγω της ελαττωματικότας και ανωμαλίας του δρόμου, με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος. Μεταφέρθηκε στις πρώτες βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού (ΓΝΛ στο εξής) όπου και εισήχθηκε στον ορθοπεδικό θάλαμο. Υπέστηκε κάταγμα 4ου και 5ου μεταταρσίου αριστερού ποδός και υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις. Κατά την κυρίως εξέταση της κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου τα τεκμήρια 1-
- Είπε ότι πήγε στην υπεραγορά για να ψωνίσει και την ώρα που κατευθυνόταν προς το όχημα της έπεσε σε «λουκκάκι» και μετά στο έδαφος. Εξήγησε όλες τις φωτογραφίες τεκμήριο 1, στις οποίες είπε ότι εμφαίνεται η ίδια και το πόδι της όπως τραυματίστηκε και μεταξύ άλλων στις φωτογραφίες 15 - 17 και 21 έθεσε το σημείο Χ στο οποίο αυτή έπεσε και κτύπησε όπου ο δρόμος είναι ανώμαλος. Ακόμη είπε ότι έπεσε μπρούμυτα, ήταν σοκαρισμένη, έκλαιγε και μετά το χτύπημα άρχισαν φρικτοί πόνοι στο πόδι της. Ήταν στο κρεβάτι για 2 μήνες. Από εκείνη την ημέρα δεν μπορεί να δουλέψει κανονικό ωράριο, αλλά με μερική απασχόληση. Έχει πάτο στο παπούτσι της. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι διαμένει στην Επισκοπή. Στις 10.11.16 δεν ήταν η πρώτη φορά που πήγε στην Υπεραγορά Λ. Υπέδειξε, βλέποντας τη φωτογραφία 17, στο τεκμήριο 1, που είχε βάλει το όχημα της για να πάει στην Υπεραγορά. Επανέλαβε ότι ο δρόμος ήταν ανώμαλος, χωρίς πεζοδρόμιο και υπήρχε μικρό λουκκούδι. Το συμβάν έλαβε χώρα όταν είχε τελειώσει από την Υπεραγορά, περπάτησε παραπλεύρως των κάγκελων που φαίνονται στη φωτογραφία. Είδε τη φωτογραφία 19 λέγοντας ότι σχετίζεται με το σημείο περίπου που χτύπησε. Ο σύζυγος της, την μετέφερε με το αυτοκίνητο της στο Νοσοκομείο, στο οποίο μπήκε πηγαίνοντας στο ένα πόδι γιατί δεν μπορούσε να το πατήσει. Στην ερώτηση πότε ενημερώθηκε το ΚΣΕ αυτή είπε ότι δεν είχε ιδέα, ήταν χτυπημένη. Στην υποβολή ότι αυτό ενημερώθηκε στις 18.7.17 είπε «δεν ξέρω πότε, συμφωνώ, δεν ήξερα ότι πρέπει να το ενημερώσω». Η ίδια δεν γνώριζε ότι ο δρόμος που χτύπησε ήταν του ΚΣΕ. Αυτή έκανε 5 μήνες για να περπατήσει. Είπε ότι προηγουμένως εργαζόταν σε γηροκομείο στο Τραχώνι και είχε πάει για συνέντευξη για ιδιωτική φροντίστρια. Το 2017-2018 εργάστηκε στην εταιρεία U. C. Limited με μισθό €
- Τώρα δεν εργάζεται. Επίσης είπε ότι πήγαινε φυσιοθεραπείες και ότι της έλεγε το Νοσοκομείο αυτή έκανε. Στην θέση της υπεράσπισης ότι το περιστατικό δεν συνέβηκε εκεί που το υπέδειξε, αυτή αρνήθηκε λέγοντας ποιός είναι ο λόγος για να πράξει έτσι και να έρχεται στο Δικαστήριο να ταλαιπωρείται. Επίσης της υποβλήθηκε η θέση ότι δεν παραπονέθηκε πουθενά για 7 μήνες. Αυτή απάντησε ότι είχε πόνους, έτρεχε στους γιατρούς και είχε την οικογένειά της. Ούτε ήξερε ότι έπρεπε να πάρει το Συμβούλιο να του το αναφέρει. Η θέση της κας Προκοπίου ήταν ότι εάν συνέβηκε το ατύχημα ήταν λόγω της απροσεξίας της ιδίας, θέση την οποία αρνήθηκε, ως επίσης αρνήθηκε την θέση ότι παράκουσε τις οδηγίες του γιατρού και χρειάστηκε και δεύτερη επέμβαση, λέγοντας ότι αυτή ήταν στο κρεβάτι και σε όλα την βοηθούσε ο σύζυγος της. Στην υποβολή ότι ο δρόμος δεν ήταν ως εμφαίνεται στις φωτογραφίες που παρουσίασε αυτή αρνήθηκε, λέγοντας ότι τον έφτιαξαν μετά. Στην επανεξέταση της κατέθεσε το τεκμήριο 10 προς τούτο. Ως ΜΕ2 κατέθεσε ο σύζυγος της ενάγουσας Κ.Κυριάκου ο οποίος την επίδικη ημέρα ειδοποιήθηκε από την ενάγουσα η οποία του είπε ότι χτύπησε στο πόδι και δεν μπορούσε να περπατήσει και να πάει να την βοηθήσει. Αυτός πήγε στον 4ο δρόμο Επισκοπής και είδε την γυναίκα του να κάθεται σε μία καρέκλα έξω από την υπεραγορά Λ. Εκεί ήταν και το ασθενοφόρο αλλά δεν την μετέφεραν γιατί κάπου αλλού θα πήγαιναν. Αυτός την μετέφερε στις πρώτες βοήθειες στο Νοσοκομείο. Στη συνέχεια λόγω της κατάστασης της γυναίκας του, αυτός έκανε τις δουλειές στο σπίτι για δύο με δυόμισι μήνες και την φρόντιζε. Ο δρόμος εκεί ήταν σπασμένος σε 2-3 σημεία. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι έφτασε στο σημείο σε χρονικό διάστημα ούτε 5? και το ασθενοφόρο ήταν εκεί, η γυναίκα του έκλαιγε και αυτός δεν είδε το δρόμο πως ήταν. Αυτός δεν ήξερε που έπεσε και χτύπησε η σύζυγος του. Τα έφτιαξαν όλα μετά από δυο - τρία χρόνια. Του εξήγησε η σύζυγος του που έπεσε, έναν περίπου και πήγε και κοίταξε και ο δρόμος σε 2-3 σημεία ήταν άσχημος. Δεν ειδοποίησε την αστυνομία. Στην ερώτηση αν ειδοποίησε το Κοινοτικό Συμβούλιο αυτός απάντησε «για ποιο σκοπό δεν κατάλαβα». Δεν δέχτηκε την υποβολή ότι λέει ψέματα και παρουσιάστηκε στο δικαστήριο για να βοηθήσει τη γυναίκα του να πάρει αποζημίωση από το συμβούλιο. Ούτε αποδέκτηκε τη θέση ότι είναι η γυναίκα του που φταίει για το ατύχημα και όχι ο δρόμος. Είπε ότι αυτός δεν έβγαλε φωτογραφίες. Ως ΜΕ3 κατέθεσε ο Ιατρός Η.Ζήνωνος ορθοπαιδικός του Γ.Ν.Λ. ο οποίος είδε στο δικαστήριο το Ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 20.3.2017 τεκμ.2 το οποίο και αναγνώρισε ως δικό του. Αντεξεταζόμενος ρωτήθηκε ποτέ είδε την ενάγουσα και αυτός είπε ότι δεν αναγράφεται στο τεκμήριο 2 αλλά της έγινε χειρουργική αντιμετώπιση στις 11.11.16 όταν την χειρούργησε μετά από ατύχημα. Πριν να γίνει ακτινογραφία μπορεί να υπάρξει σύγχυση στην διάγνωση του κατάγματος τέταρτου και πέμπτου μεταταρσίου με διάστρεμμα. Αυτός εξήγησε πως στην επανεξέταση χρειάστηκε να υποβληθεί η ενάγουσα και σε δεύτερο χειρουργείο αφού διαφάνηκε υποχώρηση των βελόνων που μπήκαν στο πρώτο χειρουργείο. Στην ερώτηση εάν η υποχώρηση των βελόνων μπορεί να γίνει και από υπερφόρτωση των άκρων είπε ότι μπορεί. Δεν είναι υποχρεωτικό να αφαιρέσει τις βίδες και μπορεί να γίνει και εντός του ΓΕΣΥ. Ως ΜΕ4 κατέθεσε η Κ.Μ.Πιέρουα θυγατέρα της ενάγουσας. Κατά την κυρίως εξέταση της είπε ότι στις 10.11.16 η μητέρα της υπέστη ένα ατύχημα απέναντι από την Υπεραγορά Λ., στον 4ο δρόμο της Επισκοπής, στην Λεμεσό. Την συγκεκριμένη ημέρα δεν έκανε κάτι. Αυτή πήγε στον τόπο του ατυχήματος στις 25.11.16 και έβγαλε 4 φωτογραφίες τις οποίες κατέθεσε ως τεκμήριο
- Αυτή γνωρίζει τον δρόμο που ήταν σπασμένος γιατί έχει 15 χρόνια που ψωνίζει από εκεί. Εξήγησε τις φωτογραφίες λέγοντας ότι «ο δρόμος ήταν από τσιακκιλόχωμα, ολισθηρό το συγκεκριμένο σημείο, πατούσες και γλιστρούσες εκεί». Δείχνοντας την φωτογραφία 3 είπε «έτο φαίνεται έχει τσιακκίλι το χώμα». Σήμερα δεν είναι έτσι η κατάσταση, ήταν την προηγούμενη ημέρα εκεί και τον έχουν φτιάξει. Στην αντεξέταση της ανέφερε ότι αυτή μένει στο χωριό Π. Η μητέρα της δεν ήταν μαζί της, αλλά στο σπίτι. Της εξήγησε και ξέρει πάρα πολύ καλά το σημείο, έχει ένα σπιτάκι μπροστά όπου πουλούσαν διάφορα πράγματα. Είπε ότι μπροστά από το σπιτάκι υπάρχει όπως τον λούκκο και έπεσε το πόδι της και αριστερά είναι αυτό το σιδερένιο καπάκι. Η μητέρα της δεν ήταν σε θέση να πάει μαζί της να της υποδείξει το σημείο, αυτή έβγαλε φωτογραφίες μπροστά από το σημείο εκεί που είχε πρόβλημα ο δρόμος. Αυτή έθεσε στην φωτογραφία 16 τεκμ.1 το σημείο που κτύπησε η μητέρα της. Αυτή τύπωσε τις φωτογραφίες τεκμήριο
- Ακόμη είπε ότι η μητέρα της έβγαλε φωτογραφίες 4-5 μήνες μετά, ενώ αυτή 25 Νοεμβρίου και της το είπε της μητέρας της ότι έβγαλε φωτογραφίες. Η θέση της υπεράσπισης ήταν ότι το σημείο - καππάκι που φωτογράφισε η μάρτυρας είναι άλλο και όχι το σημείο που χτύπησε η ενάγουσα, θέση την οποία αρνήθηκε. Η ίδια είπε στην μητέρα της ότι έχει το τεκμήριο 11 και ίσως βοηθήσουν και της τις έδωσε. Μάρτυρας εναγομένων 1 (ΜΥ1) ήταν ο Γ.Λοΐζου ιδιοκτήτης της Υπεραγοράς Λ. η οποία βρίσκεται στον 4ο δρόμο, αριθμός 72, στην Επισκοπή Λεμεσού. Κάθε μέρα επισκέπτονται την υπεραγορά του 1500 πελάτες. Δεν γνωρίζει εάν στις 10.11.16 η ενάγουσα είχε ατύχημα έξω από την υπεραγορά του. Αυτός αναγνώρισε την φωτογραφία 17 του τεκμ.1 και είπε ότι το σημείο εκεί, είναι έξω από την υπεραγορά του, απέναντι. Επίσης είπε ότι από το 2016 μέχρι και σήμερα δεν έκανε κάποιος παράπονο για την κατάσταση του δρόμου και όταν υπάρχει πρόβλημα στο δρόμο ειδοποιούν το ΚΣ. Aντεξεταζόμενος ανέφερε ότι γνωρίζει την ενάγουσα γιατί ήταν πελάτισσα του αρκετά χρόνια. Επανέλαβε ότι αναγνωρίζει τον χώρο στην φωτογραφία 17 του τεκμ.1 που είναι απέναντι από την υπεραγορά του, λίγο πιο αριστερά από την είσοδο της. Επίσης αναγνωρίζει την φωτογραφία 15 και είπε ότι κάποιος εκεί πωλούσε παλαιότερα διάφορα είδη από σουβενίρ και τσάντες. Δεν αναγνώρισε την φωτογραφία 16 και την 18 γιατί δεν έχει κάτι να πει με βεβαιότητα και αυτά τα καπάκια είναι τα ίδια παντού. Στην φωτογραφία 21 αναγνωρίζει το σημείο γιατί υπάρχουν τα κάγκελα που είναι απέναντι από την υπεραγορά του και ότι υπάρχει κάποια διαφορά από τον δρόμο σε σχέση με το καπάκι. Δεν γνωρίζει να πει εάν το 2016 ήταν έτσι η κατάσταση του δρόμου. Δεν απέκλεισε να χτύπησε η ενάγουσα σε εκείνο το σημείο, αλλά δεν ενημερώθηκε για κάτι τέτοιο. Είπε ότι ο δρόμος στις φωτογραφίες 17 και 21 του τεκμ.1 δεν έχει κάτι ιδιαίτερα σοβαρό, ήταν ως τα τελευταία 10 χρόνια, ως είναι σήμερα. Επανέλαβε ότι δεν γνωρίζει εάν στις 10.11.16 ο δρόμος ήταν ελαττωματικός με τσιακκίλι και με βαθούλωμα, όπως του υπέβαλε η συνήγορος της ενάγουσας. Αυτός δεν απέκλεισε ότι στις 10.11.16 ο δρόμος ήταν όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 17 και 21 του τεκμ
- Οι πελάτες του είναι πιο λίγοι το μεσημέρι 10 -
- Μάρτυρας εναγομένων 2 (ΜΥ2) ήταν ο Α.Λουκά ο οποίος εργάζεται στο ΚΣΕ από το
- Μεταξύ των καθηκόντων του ήταν και η επιδιόρθωση των δρόμων. Αυτός δεν γνωρίζει εάν η ενάγουσα είχε ατύχημα την συγκεκριμένη ημερομηνία έξω από την είσοδο της Υπεραγοράς Λ. Γι' αυτό τον ενημέρωσε η Αναπληρωτής Γραμματέας μετά από κάποιους μήνες όταν έγινε επιστολή στο ΚΣ ότι χτύπησε έξω από την πιο πάνω υπεραγορά. Είδε την επιστολή τεκμήριο 9 την οποία και αναγνώρισε. Δεν γνωρίζει ο ίδιος εάν αυτή απαντήθηκε. Μετά από την επιστολή πήγε έξω από την υπεραγορά, στην οποία υπάρχουν δύο είσοδοι και δεν είδε κάτι που να τον ανησυχήσει και ειδοποίησε τον Γραμματέα του Συμβουλίου. Δεν υπήρχε λακκούβα εκεί. Αυτός είδε το σημείο που χτύπησε η ενάγουσα τον Μάρτιο του 2023 όταν η συνήγορος των εναγομένων τους επισκέφθηκε στο γραφείο του ΚΣ. Είδε την φωτογραφία 17 και είπε ότι αυτό το σπίτι είναι στην Επισκοπή, δεν βλέπει λακκούβα. Δεν είχαν οποιοδήποτε παράπονο για την κατάσταση του δρόμου από το 2016 μέχρι και σήμερα. Την επίδικη ημέρα δεν πήγε εκεί. Πρόσφατα βγήκαν φωτογραφίες . Μικρή επιδιόρθωση του δρόμου έγινε σε σημείο συμβολής του 4ου με τον 3ο δρόμο Επισκοπής. Στην αντεξέταση είπε ότι δεν τηρείται αρχείο για την συντήρησή των δρόμων. Για να γίνει επιδιόρθωση των δρόμων γίνεται όταν είναι φθαρμένοι σε σημείο που να είναι επικίνδυνοι. Από το συγκεκριμένο δρόμο περνάει συχνά γιατί διαμένει στην Επισκοπή. Είδε τις φωτογραφίες τεκμήριο 1 και αναγνώρισε τον χώρο. Βλέποντας την φωτογραφία 17 είπε ότι ο 4ος δρόμος είναι προς τα αριστερά και συνεχίζει και ο 3ος πάει προς τα πάνω. Αποδέχτηκε ότι το 2020 έγινε επιδιόρθωση η οποία δεν φαίνεται καλά στη φωτογραφία 17, αλλά είπε δεν ήταν λακκούβα επικίνδυνη αλλά φθορά του δρόμου λόγω της παρόδου του χρόνου και των νερών της βροχής. Επίσης είδε την φωτογραφία 21 και αναγνώρισε τον χώρο. Ακόμη είπε ότι το premix του δρόμου είναι πιο κάτω από το καπάκι της CYTA και έχει και λίγο τσιακκιλούδι αλλά σαν το συγκεκριμένο σημείο είναι γεμάτη η Κύπρος και η Επισκοπή. Στην υποβολή ότι το σημείο στη φωτογραφία 21 επιδιορθώθηκε αυτός είπε «νομίζω και σήμερα είναι το ίδιο. Δεν είναι τόσο σοβαρό που να χρήζει άμεσης επιδιόρθωσης». ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Σκοπός της αξιολόγησης της μαρτυρίας είναι να μπορέσει το Δικαστήριο να προβεί σε διαπιστώσεις αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα και, στη βάση των δικών του ευρημάτων ως προς τα γεγονότα, να εξετάσει στη συνέχεια κατά πόσον ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης, το έχει αποσείσει στον βαθμό που απαιτείται. Ωστόσο, η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και ανεξαρτήτως επιπέδου απόδειξης (Barry Wynne v. David Costakis Mavronicola κ.α.
(2009)1(β) Α.Α.Δ. 1138, Αθανασίου κ.α. ν Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614)). Η μαρτυρία εξετάζεται από τo Δικαστήριο συνολικά και όχι αποσπασματικά (Βλ. μεταξύ άλλων απόφαση της Μιχαηλίδου, Δ., ημερ. 8.4.2014, στην Πολιτική ΄Εφεση Αρ. 273/2010, Βαρβάρα (Ρίτσα) Mason ν. Αντώνη Αντωνίου κ.α). Έχει δε νομολογηθεί ότι πέραν από τις δικές του παρατηρήσεις όσον αφορά την αξιοπιστία των μαρτύρων, βασική βοήθεια για το Δικαστήριο είναι η πραγματική μαρτυρία, όπως το σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος, φωτογραφίες (βλ. Α/φοι Παπαλαζάρου Λτδ ν. Μιχαήλ
(1997)1Γ Α.Α.Δ. 1388). Η σημασία της πραγματικής μαρτυρίας ποικίλλει ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο διαφωτίζει ως προς τα ουσιώδη γεγονότα. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω την ενάγουσα όπως και τους λοιπούς μάρτυρες τους οποίους και αξιολογώ στη συνέχεια. Η ΜΕ1 μου έκανε καλή εντύπωση, ήταν σαφής, ειλικρινής και σταθερή στις θέσεις της περιγράφοντας πώς την επίδικη ημέρα ενώ τέλειωσε τα ψώνια της στην Υπεραγορά Λ. στην Επισκοπή, κατά την αναχώρηση της απ΄εκεί περί της 14.30 σε κάποιο σημείο του εν λόγω δρόμου στραβοπάτησε και έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Αποδέχομαι ότι εκεί στη σκηνή αυτή ήταν τραυματισμένη, πονούσε και έκλαιγε και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο από τον σύζυγο της. Από την πτώση της υπέστη κάταγμα 4ου και 5ου μεταταρσίου αριστερού ποδός και υποβλήθηκε σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις σε αυτό. Αυτή ήταν μάρτυρας της αλήθειας και η μαρτυρία της δεν κλονίστηκε από την αντεξέταση. Στο μόνο σημείο στο οποίο διαπίστωσα αντίφαση ήταν αναφορικά με την λήψη των φωτογραφιών τεκμ.1 σε σχέση με τη σκηνή, γιατί αυτή αρχικά είπε στο δικαστήριο ότι είναι ο σύζυγος της που έλαβε τις φωτογραφίες και ύστερα είπε ότι είναι αυτή, ενώ ο σύζυγος της είπε ότι αυτός δεν έλαβε φωτογραφίες, η δε ΜΕ4 θυγατέρα της είπε ότι είναι η μητέρα της που τις έλαβε 4 - 5 μήνες μετά το ατύχημα. Θεωρώ επουσιώδη την εν λόγω αντίφαση η οποία δεν πλήττει την αξιοπιστία της. Σε κάθε περίπτωση αποδέχομαι ότι αυτές λήφθηκαν από την ίδια, όταν αυτή ένιωθε καλύτερα και πήγε εκεί, θέση η οποία υποστηρίζεται και από την ΜΕ
- Η λήψης των φωτογραφιών τεκμ.1 παρέμεινε αναντίλεκτη. Αναφορικά με την θέση ότι αυτή δεν ειδοποίησε την αστυνομία ή τους εναγόμενους παρά μόνο οκτώ μήνες μετά, με την επιστολή (τεκμ.9), το θεωρώ απόλυτα δικαιολογημένο καθότι αυτή υποβλήθηκε σε 2 χειρουργικές επεμβάσεις στο πόδι, ήταν ασθενής και κλινήρης και είναι λογικό και αναμενόμενο να προηγείται η βελτίωση της υγείας της και μετά οτιδήποτε άλλο. Αποδέχομαι ότι την ώρα του συμβάντος η υπεραγορά δεν είχε την προσέλευση κόσμου όπως τις άλλες ώρες, θέση άλλωστε και του ΜΥ1 και έτσι δεν έγινε αντιληπτός ο τραυματισμός της ΜΕ
- Η υπεράσπιση υπέβαλε στην ενάγουσα ότι για την δεύτερη επέμβαση στο πόδι της ευθύνεται η ίδια λόγω υπερφόρτωσης του κάτω άκρου του ποδός της, με αποτέλεσμα να υποχωρήσουν οι τοποθετηθείσες βελόνες. Αυτή η θέση δεν υποστηρίχθηκε με οποιαδήποτε μαρτυρία και παρέμεινε μετέωρη γι΄αυτό δεν την αποδέχομαι, αλλά αποδέχομαι την θέση της ενάγουσας ότι αυτή ευρισκόταν κλινήρης ή κινείτο με την βοήθεια του Πι ως και οι φωτογραφίες τεκμ.1 δεικνύουν αλλά και ότι σε όλα την βοηθούσε ο σύζυγος της ο οποίος την επιβεβαίωσε ενόρκως (ακόμα και για την μεταφορά της στην τουαλέτα). Επίσης αποδέχομαι την μαρτυρία της ότι αυτή εργαζόταν σε Γηροκομείο πριν το ατύχημα, και μετά ως φροντίστρια σε κάποια εταιρεία. Συνακόλουθα αποδέχομαι την μαρτυρία της ως αξιόπιστη, πλην του πιο πάνω αναφερθέντος στοιχείου για τις φωτογραφίες. Ο ΜΕ2 μου έκανε καλή εντύπωση και ήταν σαφής ότι την επίδικη ημέρα ειδοποιήθηκε από την ενάγουσα η οποία του είπε ότι χτύπησε στο πόδι, δεν μπορούσε να περπατήσει και να πάει να την βοηθήσει. Η θέση του ότι αυτός πήγε στον εν λόγω δρόμο όπου ευρισκόταν η γυναίκα του τραυματισμένη και την μετέφερε στο ΓΝΛ παρέμεινε αναντίλεκτη. Δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις, ήταν ειλικρινής μάρτυρας και αποδέχομαι την μαρτυρία του στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Ο ΜΕ3 Ιατρός κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας. Όσον αφορά την προσέγγιση και εξέταση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα υπάρχει πληθώρα νομολογίας (βλ. Φιλίππου ν. Οδυσσέως
(1989)1 C.L.R. 1, Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 984, Ευαγγέλου ν. Αμπίζας
(1982)1 C.L.R. 41 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1Β Α.Α.Δ. 746), Χαραλάμπους ν. Αβραάμ κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441). Σύμφωνα με αυτή το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να πεισθεί ότι ο μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας στον τομέα που καταθέτει και στην συνέχεια να εξετάσει αν με την μαρτυρία του έχει δώσει τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια ώστε να καταστήσει ικανό το Δικαστήριο να ελέγξει την ακρίβεια των συμπερασμάτων του, προκειμένου να σχηματίσει την δική του ανεξάρτητη κρίση, με εφαρμογή των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που θα αποδειχθούν με μαρτυρία. Επί του προκειμένου αναφορικά με το κατά πόσο ο ΜΕ3 είναι εμπειρογνώμονας, στην ειδικότητα του δεν αμφισβητήθηκε. Συναφώς η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί και θα αξιολογηθεί με βάση τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση και προσέγγιση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Από την μαρτυρία του ΜΕ3 αποδέχομαι όσα ανέφερε περί της χειρουργικής επέμβασης του αρ.ποδός της ενάγουσας στις 11.11.16, μετά από το ατύχημα αλλά και στις 19.11.
- Το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του τεκμ.2 γίνεται αποδεκτό. Ακόμη αποδέχομαι την θέση του ότι η ενάγουσα δεν είναι υποχρεωμένη να αφαιρέσει τις βίδες στο 5ο μετατάρσιο και μπορεί να γίνει και εντός του Γενικού Συστήματος Υγείας - ΓΕΣΥ. Κατ΄ουσίαν αυτός δεν αμφισβητήθηκε. Συνεπώς αποδέχομαι την μαρτυρία του στο σύνολο της. Η ΜΕ4 θυγατέρα της ενάγουσας δεν είχε να προσθέσει κάτι ουσιαστικό αναφορικά με το ατύχημα της ενάγουσας την επίδικη ημέρα αφού η ίδια δεν ήταν εκεί. Αποδέχομαι την θέση της ότι πήγε στον τόπο του ατυχήματος λίγες ημέρες μετά, ήτοι στις 25.11.16 και έβγαλε 4 φωτογραφίες τις οποίες κατέθεσε ως τεκμήριο 11 τις οποίες αποδέχομαι ότι αντικατοπτρίζουν το σημείο όπου η ΜΕ1 είχε το όχημα της και είναι έξω από την Υπεραγορά Λ. Συνακόλουθα αποδέχομαι την μαρτυρία της ως αξιόπιστη. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΥ1 ΚΑΙ ΜΥ2 Η μαρτυρία του ΜΥ1 δεν ήταν ιδιαίτερα βοηθητική καθότι δεν αντιλήφθηκε την παρουσία της ενάγουσας στον εν λόγω δρόμο, το ατύχημα της, ούτε και πώς αυτή τραυματίστηκε. Αυτός είπε ότι τα τελευταία τουλάχιστον 10 χρόνια δεν έγινε οποιαδήποτε επιδιόρθωση του δρόμου, αλλά δεν προσδιόρισε εάν εννοούσε γενικά εκεί τον δρόμο, ή κάπου αλλού και δεν έδωσε λεπτομέρειες. Σε αυτό το σημείο αντίθετα ο ΜΥ2 είπε ότι έγινε κάποια επιδιόρθωση στη συμβολή του τρίτου με τον τέταρτο δρόμο Επισκοπής. Δεν αποδέχομαι την θέση του ότι από το 2016 μέχρι και σήμερα δεν έκανε κάποιος παράπονο για την κατάσταση του δρόμου και όταν υπάρχει πρόβλημα στο δρόμο ειδοποιούν το ΚΣ γιατί απλούστατα αυτός δεν έχει οποιαδήποτε ιδιότητα σε αυτό για να του υποβάλουν παράπονο και τουλάχιστον δεν λέχθηκε κάτι τέτοιο. Αποδέχομαι την θέση του ότι στην φωτογραφία 17 του τεκμ.1 απεικονίζεται ο χώρος απέναντι από την Υπεραγορά του και ότι στην φωτογραφία 15 εμφαίνεται υποστατικό που προηγουμένως κάποιος πωλούσε διάφορα είδη από σουβενίρ και τσάντες επιβεβαιώνοντας έτσι την ενάγουσα. Ακόμη στην φωτογραφία 21 αναγνωρίζει το σημείο γιατί υπάρχουν τα κάγκελα που είναι απέναντι από την υπεραγορά του. Δεν είναι δυνατό και λογικό εφόσον αυτός διατηρεί Υπεραγορά να μπαινοβγαίνει εκεί καθημερινά και να μην είχε αντιληφθεί την κακή κατάσταση του εν λόγω δρόμου. Όμως τελικά δεν απέκλεισε ότι η ενάγουσα μπορεί να χτύπησε σ΄εκείνο το σημείο. Ο ΜΥ1 δεν με έπεισε για την αλήθεια των ισχυρισμών του αναφορικά με τις θέσεις του για την κατάσταση ενός δρόμου ο οποίος είναι απέναντι από την Υπεραγορά του στην οποία βρίσκεται καθημερινά. Από την μαρτυρία του αποδέχομαι τα πιο πάνω αναφερθέντα σημεία τα οποία επιβεβαιώνουν την ενάγουσα αλλά και ότι στην φωτογραφία 21 υπάρχει υψομετρική διαφορά του εν λόγω δρόμου με το καππάκι της ΑΤΗΚ. Ο ΜΥ2 αναγνώρισε και αυτός τον δρόμο και ήθελε να δώσει την εικόνα στο δικαστήριο ότι δεν υπήρχε ανωμαλία ή ελαττωματικότητα του εξ΄ου και δεν είχαν παράπονο από κανένα πρόσωπο. Αποδέχομαι την θέση του ότι στην φωτογραφία 21 τεκμ.1 τοποθέτησε την ένδειξη Χ2 που υποδεικνύει το σημείο του δρόμου το οποίο επιδιορθώθηκε περί το
- Επίσης την θέση του ότι ο δρόμος είχε φθορά λόγω της παρόδου του χρόνου και των νερών της βροχής. Ο μάρτυρας αυτός δεν θα έλεγα ότι πρόσθεσε οτιδήποτε σημαντικό πέραν των πιο πάνω σημείων. Το δικαστήριο έχει διαπιστώσει την υποβολή αντιφατικής θέση της υπεράσπισης προς τους μάρτυρες της ενάγουσας, ήτοι ότι ο δρόμος την επίδικη ημέρα δεν ήταν ως εμφαίνεται στις φωτογραφίες τεκμ.1, ενώ αντίθετα οι μάρτυρες που παρουσιάστηκαν εκ μέρους των εναγομένων αναγνώρισαν τα εν λόγω σημεία του επίδικου δρόμου μάλιστα ο ΜΥ2 είπε «είναι γεμάτη η Κύπρος και η Επισκοπή με έτσι σημεία και ότι δεν είναι τόσο σοβαρό για να πάνε για άμεση επιδιόρθωση». ΤΕΛΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας των 2 πλευρών οι ευπαίδευτες συνήγοροι αυτών προχώρησαν σε νομική επιχειρηματολογία μέσω γραπτών αγορεύσεων που ετοίμασαν και υπέβαλαν στο Δικαστήριο προς διευκόλυνση του και αφού τις υιοθέτησαν επεξήγησαν προφορικώς το περιεχόμενο τους. Δεν κρίνω σκόπιμο και χρήσιμο να παραθέσω το περιεχόμενο των γραπτών αγορεύσεων των ευπαιδεύτων συνηγόρων αφού αυτές βρίσκονται στο φάκελο του Δικαστηρίου ως μέρος των επισυνημμένων εγγράφων, έχουν εξεταστεί με τη δέουσα προσοχή και σοβαρότητα, λαμβάνονται υπόψη στο σύνολο τους και αξιολογούνται από το Δικαστήριο. Να αναφέρω συνοπτικά ότι εκ μέρους της ενάγουσας υποστηρίχθηκε ότι αυτή τραυματίστηκε στον συγκεκριμένο δρόμο ο οποίος ήταν ελαττωματικός λόγω της αμέλειας των εναγομένων και εκ μέρους των τελευταίων λέχθηκε ότι το ατύχημα δεν έγινε στον συγκεκριμένο δρόμο, αυτό οφείλεται από αμέλεια της ίδιας της ενάγουσας, δεν έγινε εκείνη την ημέρα, ο εν λόγω δρόμος δεν είναι ελαττωματικός, δεν αποδείχθηκε αμέλεια των εναγομένων αλλά ούτε και αιτιώδης συνάφεια αυτής με την πτώση της, του τραυματισμού και των σωματικών βλαβών της. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει την μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου, τα τεκμήρια που κατατέθηκαν κατά την εκδίκαση της αγωγής αυτής αλλά λαμβάνοντας υπόψη μου και τα γεγονότα που τελικά δεν αμφισβητήθηκαν καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα που αφορούν τα πραγματικά και αληθή ουσιώδη γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά τον ουσιώδη χρόνο: Στις 10.11.16 η ενάγουσα ήταν καθ΄ολα υγιής και αρτιμελής και αφού ψώνισε στην Υπεραγορά Λ. (του ΜΥ1) κατευθυνόμενη πεζή προς το όχημα της το οποίο ευρισκόταν στον 4ον δρόμο, εντός των ορίων του ΚΣΕ, στο χωριό Επισκοπή στην Λεμεσό σε σημείο που ο δρόμος ήταν ανώμαλος, σπασμένος, με τσιακίλι και χωρίς άσφαλτο, αυτή στραβοπάτησε, έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Πλησίον του εν λόγω σημείου υπήρχε στο έδαφος σιδερένιο κάλυμα της ΑΤΗΚ. Έξω από το υποστατικό (φωτογρ.17 και 21) στο σημείο που η ενάγουσα περπατούσε δεν υπήρχε πεζοδρόμιο. Η ενάγουσα την ίδια ημέρα του ατυχήματος μεταφέρθηκε από τον ΜΕ2 σύζυγο της στις α΄βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και εισήχθη στον ορθοπεδικό θάλαμο με διάγνωση κατάγματος του 4ου και του 5ου μεταταρσίου αριστερού ποδός. Στις 11.10.16 υποβλήθηκε σε χειρουργική αντιμετώπιση σε κλειστή ανάταξη και τοποθέτηση 2 K-wire (βελονών Kirschner) από τον ΜΕ3 (τεκμ.2). Έλαβε εξιτήριο στις 12/11/2016 με οδηγίες να μην φορτίζει το σκέλος. Επανεξετάσθηκε στις 18/11/2016 στα εξωτερικά ιατρεία του ΓΝΛ. Αυτή είχε απώλεια ανάταξης των καταγμάτων λόγω υποχώρησης των βελόνων. Στις 18.11.16 εισήχθηκε εκ νέου στον ορθοπαιδικό θάλαμο του ΓΝΛ. Στις 19/11/2016 χειρουργήθηκε με ανοικτή ανάταξη και τοποθέτηση μίας ενδομυελικής βελόνας στο 4° ΜΤΤ (μετατάρσιο) και 2 βιδών στο 5° ΜΤΤ (μετατάρσιο). Μετά το χειρουργείο έγινε εφαρμογή γυψονάρθηκα. Αυτή έλαβε εξιτήριο στις 21/11/
- Αργότερα επανεξετάστηκε στα εξωτερικά ιατρεία του ΓΝΛ αρκετές φορές. Στις 21/12/2016 αφαιρέθηκε η βελόνα από το 4° μετατάρσιο και ο γυψονάρθηκας. Της έγινε σύσταση για έναρξη φυσιοθεραπείας με προοδευτική φόρτιση σκέλους αρχόμενη σε 2 εβδομάδες. Υποβλήθηκε σε 16 φυσιοθεραπείες από τις 16.11.16 - 13.6.17 (τεκμ.6). Αυτή εξετάστηκε για τελευταία φορά στις 8/2/
- Επίσης συνέχιζε να αισθάνεται πόνο στο σημείο της επέμβασης. Της δόθηκε οδηγία να τοποθετήσει πάτο σιλικόνης στο παπούτσι της για αποφόρτιση των μεταταρσίων. Αργότερα χρησιμοποίησε πάτους μεταταρσίων. Η επέμβαση για αφαίρεση των βιδών στο 5ο μετατάρσιο μπορεί να καλυφθεί από το ΓΕΣΥ. Στις 7.4.17 η ενάγουσα εξετάστηκε από τον Δρ.Χρ.Σολομωνίδη (τεκμ.4) ο οποίος την παρέπεμψε σε ακτινολογικό έλεγχο, της έδωσε οδηγίες για σωστή χρήση των πατών και σωστών υποδημάτων. Επανεξετάστηκε στις 29/05/2017 προσκομίζοντας τον ακτινολογικό έλεγχο ο οποίος έγινε στις 18/05/
- Τα κατάγματα παρουσίαζαν πλήρη πώρωση. Το πόδι της εμφανιζόταν ελαφρά οιδηματώδες στην περιοχή της επέμβασης. Η βάδιση στα δάκτυλα του αριστερού ποδιού της ήταν επώδυνη και η προσπάθεια της να κάνει βαθύ κάθισμα, της προκαλούσε πόνο. Τα έξοδα της ενάγουσας για τις 2 επισκέψεις στον Δρ.Σολομωνίδη και η ετοιμασία του Ιατρικού Πιστοποιητικού του ανέρχονται στο ποσό των €250,
- Το 2019 η ενάγουσα ήταν υπό την παρακολούθηση του Δρ.Σ.Ιωσηφίδη, Χειρούργου - Ορθοπαιδικού - Τραυματιολόγου (τεκμ.7) ο οποίος διαπίστωσε ότι τα κατάγματα της έχουν οστεοποιηθεί πλήρως. Παρόλα αυτά παρουσιάζει έντονο πόνο και δυσφορία κατά την εκτέλεση πολύωρης ορθοστασίας και άσκησης χειρωνακτικών εργασιών. Γι΄αυτό της σύστησε την αποφυγή πολύωρων ορθοστασιών, πεζοποριών και ασκήσεως χειρωνακτικών εργασιών. Σδτις 7.6.21 η ενάγουσα επισκέφθηκε τον Δρ.Χρ.Φιλίππου, Ορθοπαιδικό - Χειρούργο - Τραυματιολόγο (τεκμ.8) λόγω μετατραυματικών προβλημάτων από τον τραυματισμό της από το ατύχημα. Αυτή παρουσίαζε μετατραυματική κάθετη πλατυποδία αριστερού ποδιού λόγω των καταγμάτων του 4ου και του 5ου μεταταρσίου και έντονο πόνο στο αριστερό πόδι, δυσφορία μετά από πολύωρη ορθοστασία και περπάτημα. Της συνέστησε όπως εργάζεται με περιορισμένο ωράριο και να αποφεύγει πολύωρη ορθοστασία και περπάτημα. Η ενάγουσα κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης της αισθανόταν πόνους και υπέστηκε ταλαιπωρία. Οι φωτογραφίες (1 - 13) τεκ.1 απεικονίζουν την ενάγουσα να είναι τραυματισμένη και χειρουργημένη στο αριστερό πόδι στο οποίο τοποθετήθηκε και γύψινος νάρθηκας. Η ενάγουσα πέντε μήνες μετά το ατύχημα όταν ένιωθε καλύτερα έλαβε τις φωτογραφίες (14 - 21) τεκμ.1 οι οποίες απεικονίζουν τον επίδικο δρόμο και ειδικότερα το σημείο Χ στις φωτογραφίες 15 - 17, 21 που αυτή έπεσε και κτύπησε. Στις 25.11.16 η ΜΕ4 έλαβε τις φωτογραφίες τεκμ.11 που δεικνύουν υποστατικό πλησίον της Υπεραγοράς Λ. ως και το σημείο του 4ου δρόμου, στο χωριό Επισκοπή όπου η ενάγουσα στραβοπάτησε, έπεσε και τραυματίστηκε. Το σημείο του εν λόγω δρόμου στο οποίο η ενάγουσα τραυματίστηκε στις 10.11.16 επιδιορθώθηκε το 2020 (τεκμ.10). Η ενάγουσα δεν ενημέρωσε την αστυνομία και το ΚΣΕ για το ατύχημα της την ίδια ημέρα, λόγω της κατάστασης της υγείας της. Η συνήγορος της ενάγουσας απέστειλε την επιστολή ημερομηνίας 11.7.17 (τεκμ.9) προς τους εναγόμενους σε σχέση με τον τραυματισμό της στον επίδικο δρόμο την οποία είδε ο ΜΥ
- Η ενάγουσα κατέβαλε στην Κυπριακή Δημοκρατία για την ετοιμασία της Ιατρικής έκθεσης το ποσό των €62 (τεκμ.3). Η ενάγουσα προ του ατυχήματος εργαζόταν ως καθαρίστρια με μηνιαίες απολαβές €400 μηνιαίως. Αυτή δεν δημιούργησε ποτέ κανένα πρόβλημα στο ΚΣΕ ούτε και είχε οποιαδήποτε φιλονικία μαζί του. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Έχοντας υπόψιν τα πιο πάνω ευρήματα του Δικαστηρίου θα προχωρήσω στη συνέχεια στην νομική πτυχή στης υπόθεσης, στη εξέταση των επιδίκων θεμάτων της αγωγής και ακολούθως θα παραθέσω τα τελικά μου συμπεράσματα. Η παρούσα υπόθεση είναι πολιτική και το βάρος απόδειξης βρίσκεται γενικά στους ώμους του Ενάγοντα να αποδείξει τους ισχυρισμούς του στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Σύμφωνα με την κυπριακή νομολογία, η απόσειση του βάρους απόδειξης θα αποτιμηθεί υπό το φως της μαρτυρίας που θα κριθεί αξιόπιστη, πάντοτε στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Αναξιόπιστη μαρτυρία δεν αποτελεί αποδεικτικό υλικό αλλά μόνο αξιόπιστη μαρτυρία βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων (Miorage v. Radivojenik
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 1162 και Αθανασίου κ.α. v. Κουνούνη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 614). Η αξίωση της Ενάγουσας εδράζεται στο άρθρο 51(α) και 2 (β) του Περί Αστικών Αδικημάτων ΚΕΦ.148 και του Περί Κοινοτήτων Νόμου (Ν.86
(1)/99). Σύμφωνα με το άρθρο 51(α) Αμέλεια συvίσταται: (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε͘ ή... Και σύμφωνα με το άρθρο 51:
(2)Υπoχρέωση, vα μηv επιδεικvύεται αμέλεια υφίσταται στις πιo κάτω περιπτώσεις, δηλαδή- (α) Τηρoυμέvωv τωv όρωv μίσθωσης ή σύμβασης πoυ εφαρμόζovται στηv κατoχή ακίvητης ιδιoκτησίας, o κάτoχoς της ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει τέτoια υπoχρέωση έvαvτι τoυ κυρίoυ αυτής͘ (β) o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει τέτoια υπoχρέωση έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ τελεί vόμιμα, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ oπoιασδήπoτε ιδιoκτησίας πoυ απoκτήθηκε vόμιμα, εvτός, επί ή τόσov πλησίov της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από τηv αμέλεια: Νoείται ότι o κύριoς και o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχoυv από κoιvoύ τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τη συvτήρηση και τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ δεv βρίσκεται, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ ιδιoκτησίας πoυ δεv βρίσκεται εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ή εvτός ή επί oπoιασδήπoτε ακίvητης ιδιoκτησίας η oπoία συvέχεται και κατέχεται μαζί με τηv ακίvητη αυτή ιδιoκτησία από τov κύριo και τov κάτoχo της ή από τov καθέvα από αυτoύς: Νoείται περαιτέρω ότι o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας δεv υπέχει τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τηv κατάσταση ή τη συvτήρηση ή τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας έvαvτι απλoύ αδειoύχoυ (bare licensee) o oπoίoς βρίσκεται ή η ιδιoκτησία τoυ oπoίoυ βρίσκεται, εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, παρά μόvo για πρoειδoπoίηση αυτoύ, για oπoιoδήπoτε κρυμμέvo ή απαρατήρητo κίvδυvo εvτός ή επί ακίvητης ιδιoκτησίας, τov oπoίo o κάτoχoς γvωρίζει ή πρέπει κατά τεκμήριo vα θεωρηθεί ότι γvωρίζει. Σύμφωνα με το άρθρο 82 του Ν.86
(1)/1999 του περί Κοινοτήτων Νόμου: «Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου και οποιουδήποτε άλλου ισχύοντος κάθε φορά νόμου, το Συμβούλιο οφείλει να εκτελεί, μέσα στα όρια της κοινότητας και στο μέτρο των οικονομικών του δυνατοτήτων, τα ακόλουθα καθήκοντα: (δ) Να προνοεί για την κατασκευή, τη συντήρηση , την καθαριοτητα, το φωτισμό και την ελεύθερη χρήση των οδών και των γεφυριών, να ελέγχει την κατασκευή, τη μετατροπή, το κλείσιμο την αλλαγή κατευθύνσεως των οδών και των γεφυριών και να φροντίζει για την απομάκρυνση οποιωνδήποτε αντικειμένων παρεμποδίζουν την ελεύθερη χρήση τους. Στην παρούσα αποδίδεται στους Εναγόμενους η διάπραξη του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Η αμέλεια είναι θέμα γεγονότων και αποφασίζεται με βάση τις συνθήκες και τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης (βλ. Panagiotou v. Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215 και Patsalides v. Yiapani
(1969)1 C.L.R. 84). Η έννοια της ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις κάθε υπόθεσης. Εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια (βλ. Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475). Σε υποθέσεις όπως την παρούσα αποφασίζεται πρώτα κατά πόσο έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων και εάν η απάντηση είναι καταφατική, τότε εξετάζεται εάν η ενάγουσα έχει συντρέχουσα αμέλεια και ακολούθως καθορίζονται τα εκατέρωθεν ποσοστά ευθύνης (βλ. Μαυρίδης v. Dharaghji κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013). Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες:
(1)το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας και
(2)την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας, η οποία προκύπτει (causative potency) (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 Α.Α.Δ. 420, Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 Α.Α.Δ. 218). Η ευθύνη επιμερίζεται υπό το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμώνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη (βλ. Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1Ε Α.Α.Δ. 178). Το Δικαστήριο αποφασίζει το θέμα της ευθύνης με βάση την ολότητα της μαρτυρίας, ασχέτως εάν η μαρτυρία προέρχεται από τον ενάγοντα ή τον εναγόμενο (βλ. Fabrey a.a. v. Niovi A.Demetriou, as administrative of the Estate of the Deceased Angelos Demetriou και Κardanas Transport Co Ltd v. Kωνσταντίνου,
(2011)1 Α.Α.Δ. 267), Πολιτική Έφεση 247/13, 7.4.20, Χριστοφόρου v Γερμανού. Κύρια αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πλευρών αποτέλεσε το σημείο όπου η Ενάγουσα κτύπησε, ήτοι αφενός μεν η ενάγουσα υπέδειξε που στραβοπάτησε, έπεσε και τραυματίστηκε ισχυριζόμενη ότι αυτό έγινε στον 4ο δρόμο ο οποίος ευρίσκεται στην αρμοδιότητα του ΚΣΕ και αφετέρου οι εναγόμενοι ενώ δεν αμφισβητούν και τον αναγωρίζουν ως «δρόμο» δεν αποδέχονται όμως ότι η ενάγουσα τραυματίστηκε εκεί, αυτός δεν ήταν ελαττωματικός και απλά το 2020 επιδιορθώθηκε κάποιο σημείο του επί της συμβολής. Η ευθύνη των Εναγομένων με βάση τον περί Κοινοτήτων Νόμο Ν. 86(Ι)/1999 σε συνάρτηση με το επίδικο σημείο του ατυχήματος. Αναφορικά με την ευθύνη των Εναγομένων εφαρμόζεται ο περί Κοινοτήτων Νόμος του 1999 (86(Ι)/1999), ως τροποποιήθηκε, ο οποίος ρυθμίζει τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα των Κοινοτήτων συμπεριλαμβανομένων και των Εναγομένων. Ο ίδιος Νόμος Ν. 86(Ι)/1999, στο άρθρο 82(δ) (ανωτέρω) επιβάλει μεταξύ άλλων σαφή υποχρέωση στο Κοινοτικό Συμβούλιο να προνοεί για την κατασκευή, την συντήρηση και την ελεύθερη χρήση των οδών, να ελέγχει την κατασκευή, την μετατροπή, το κλείσιμο ή την αλλαγή κατευθύνσεως των οδών και να φροντίζει την απομάκρυνση οποιωνδήποτε αντικειμένων παρεμποδίζουν την χρήση τους. Όπως προκύπτει από την ερμηνεία που δίδεται στο άρθρο 2 του Ν.86(Ι)/1999, η λέξη οδός περιλαμβάνει οποιοδήποτε δρόμο, μονοπάτι, αδιέξοδο, δίοδο, πεζόδρομο, πεζοδρόμιο ή δημόσια πλατεία. (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v Eλευθερίας Ζυπιτή κ.ά
(2003)1 Α.Α.Δ 749). Στην Αριστοδήμου και Αριστοδήμου, διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος Γιάγκου Ι. Αριστοδήμου v Κοινοτικού Συμβουλίου Παλιομετόχου, Πολιτική Έφεση με αριθμό 46/2013, ημερ.24/10/2019, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε τις υποχρεώσεις των Κοινοτικών Συμβουλίων που προκύπτουν από τον περί Κοινοτήτων Νόμων σε σχέση με τη βελτίωση και επιδιόρθωση των δρόμων της κοινότητάς τους σε συνδυασμό με την νομική διάσταση του ζητήματος της αμέλειας και εξέτασε πότε μία κατάσταση του δρόμου θεωρείται επικίνδυνη. Τονίστηκε ότι για να καταλήξει το Δικαστήριο στο κατά πόσο η συγκεκριμένη κατάσταση του δρόμου είναι επικίνδυνη - θέμα το οποίο είναι πραγματικό και εξαρτάται από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης - εξετάζει, μεταξύ άλλων, και το κατά πόσο η δημιουργηθείσα κατάσταση είναι τέτοια που να είναι εύλογο να αναμένεται ότι τα πρόσωπα που τον χρησιμοποιούν ενδεχομένως να υποστούν ζημιά. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό, πάντα εξεταζόμενο υπό το φως της προβλεψιμότητας του κινδύνου και η εκτίμηση της σχετικής μαρτυρίας θα πρέπει να γίνεται με βάση την κοινή λογική (Ζυπιτής πιο πάνω, Ράλλης Μακρίδης & Υιοι Λτδ ν. Λουκά
(2003)1,ΑΑΔ,447, Rider v. Rider and Another
(1973)1 All E.R. 294, Cybarco Ltd v Γιώργου Ζένιου, 2000, 1 ΑΑΔ, 521, Σχολική Εφορεία Στροβόλου v Στεργίδου, 2016, 1, ΑΑΔ, 691). Ενόψει της πιο πάνω ερμηνείας θεωρώ ότι το σημείο του ατυχήματος της ενάγουσας έλαβε χώρα σε δρόμο με βάση τον πιο πάνω Νόμο. Η κατάσταση του εν λόγω δρόμου διαφαίνεται επαρκώς από την πραγματική μαρτυρία που παρουσιάστηκε στο δικαστήριο τεκμήρια 1 (φωτογραφίες 14 - 21) και
- Ειδικότερα στο σημείο Χ που η ενάγουσα τοποθέτησε στις φωτογραφίες ότι στραβοπάτησε και έπεσε είναι εμφανής η απουσία της ασφάλτου, η ύπαρξης χαλικιών και η ανωμαλία του δρόμου. Επίσης είναι ανύπαρκτο το πεζοδρόμιο πλησίον του υποστατικού στο οποίο αυτή θα μπορούσε να περπατήσει. Από τα ευρήματα του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η ενάγουσα λόγω της πιο πάνω κατάστασης του δρόμου αυτή στραβοπάτησε στον εν λόγω δρόμο ήτοι, έπεσε και κτύπησε με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Η πλευρά των Εναγομένων δεν αμφισβήτησε ότι η Ενάγουσα την 10/11/16, υπέστη ατύχημα, μάλιστα δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών του Δρ. Χρ. Σολομωνίδη, Δρ. Σ.Ιωσηφίδη και Δρ.Χρ.Φιλίππου (τεκμ.4, 7, 8 αντίστοιχα) καθώς και ότι η Ενάγουσα υποβλήθηκε σε 16 συνεδρίες φυσιοθεραπείας (τεκμ.6). Παράβαση θεσμοθετημένου καθήκοντος η οποία δίδει το δικαίωμα στην Ενάγουσα για αποζημιώσεις. Το σημείο όπου έγινε το ατύχημα, αποτελούσε μέρος της οδού, μάλιστα πλησίον υπεραγοράς στην οποία διακινείτο κόσμος καθημερινά και σε διάφορες ώρες της ημέρας. Δηλαδή εκεί που υπέδειξε η ενάγουσα δημιουργήθηκε μία κατάσταση πραγμάτων που συνιστούσε εγγενή κίνδυνο λόγω της απουσίας της ασφάλτου, της ύπαρξης χαλικιών και ήταν αναμενόμενο και εύλογα προβλεπτό ότι οι πεζοί που τον χρησιμοποιούν, ενδεχομένως να υποστούν ζημία - ελλείψει και του πεζοδρομίου στο οποίο θα μπορούσαν να περπατούν με ασφάλεια. Συνεπώς ενεργοποιείτο και ανάλογη υποχρέωση επιμέλειας των εναγομένων προκειμένου να αποφευχθεί η πρόκληση εύλογα προβλέψιμης ζημιάς για πρόσωπα τα οποία χρησιμοποιούν υπό κανονικές συνθήκες τον εν λόγω δρόμο. Η παράλειψη των εναγομένων να ελέγξουν, να συντηρήσουν και/ή να επιδιορθώσουν την κατάσταση του επίδικου δρόμου, συνιστά παράβαση του συγκεκριμένου θέσμιου καθήκοντος το οποίο απορρέει από το άρθρο 82 (δ) του Περί Κοινοτήτων Νόμου και το οποίο δίνει το δικαίωμα στον ζημιωθέντα, ήτοι στην Ενάγουσα για αποζημιώσεις. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 51 και τα επόμενα άρθρα του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148, που συνοψίζουν και τις σχετικές νομολογιακές αρχές, «αμέλεια» συvίσταται, μεταξύ άλλων, στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία, υπό τις περιστάσεις, λoγικό συvετό πρόσωπo θα τελoύσε͘. Αποζημίωση μπορεί να επιδικαστεί μόvoν υπέρ του προσώπου έναντι στο oπoίo o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια. Υπoχρέωση vα μηv επιδεικvύεται αμέλεια υφίσταται στην περίπτωση κύριου ή κατόχου ακίvητης ιδιoκτησίας έvαvτι κάθε πρoσώπoυ που βρίσκεται εvτός ή επί αυτής, ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από αμέλεια. Με τα εν λόγω δεδομένα οι πολίτες της εν λόγω κοινότητας συμπεριλαμβανομένης και της ενάγουσας δεν ήταν και ούτε είναι επιβαρυμένοι ή υποχρεωμένοι να ειδοποιούν το ΚΣΕ, αλλά οι Εναγόμενοι είχαν την υποχρέωση να επιδιορθώσουν και/ή να συντηρήσουν τον εν λόγω δρόμο. Αυτή η παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής εκ μέρους τους συνιστά αμέλεια, εφόσον ήταν εύλογα εμφανής η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου. Η εν λόγω αμέλεια επέφερε την πτώση της ενάγουσας και την πρόκληση σε αυτή των σωματικών βλαβών, σύμφωνα με τα Ιατρικά Πιστοποιητικά τεκμήρια 2, 4, 7 και
- Συνακόλουθα θεωρώ ότι μεταξύ της πιο πάνω αμέλειας των εναγομένων και του ζημιογόνου γεγονότος υπάρχει η απαιτούμενη εκ του Νόμου αιτιώδης συνάφεια. Συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρους της Ενάγουσας Οι Εναγόμενοι προσπάθησαν να αποδώσουν στην Ενάγουσα αμέλεια και/ή συντρέχουσα αμέλεια. Οι νομικές αρχές που διέπουν το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας είναι καλά καθορισμένες. Το Άρθρο 57
(1)του Κεφ. 148, καθορίζει την αρχή της συντρέχουσας αμέλειας, η οποία, παρότι δεν αποτελεί υπεράσπιση, υπό την έννοια του ότι δεν απαλλάσσει έναν εναγόμενο από ευθύνη που έχει αποδειχθεί εναντίον του για αμέλεια, επενεργεί στην αναλογική μείωση της αποζημίωσης που δικαιούται ο ενάγοντας. Το άρθρο αυτό προνοεί τα ακόλουθα: «57.-
(1)Αv κάπoιoς υπoστεί ζημιά συvεπεία εv μέρει δικoύ τoυ πταίσματoς και εv μέρει πταίσματoς άλλoυ ή άλλωv, η αξίωση σε σχέση με τη ζημιά αυτή δεv αvαιρείται λόγω πταίσματoς τoυ πρoσώπoυ πoυ υπέστη τη ζημιά, αλλά η απoζημίωση πoυ πρέπει vα καταβληθεί σε αυτό μειώvεται κατά τηv έκταση κατά τηv oπoία τo Δικαστήριo ήθελε κρίvει δίκαιo λαμβάvovτας υπόψη τo πoσoστό της ευθύvης τoυ στη ζημιά: Νoείται ότι- (α) τo εδάφιo αυτό δεv επεvεργεί πρoς αvατρoπή oπoιασδήπoτε υπεράσπισης πoυ απoρρέει από σύμβαση. (β) όταv σε αξίωση εφαρμόζεται σύμβαση ή voμoθέτημα πoυ πρovoεί περιoρισμό της ευθύvης, τo πoσό της απoζημίωσης πoυ πρέπει vα καταβληθεί στo πρόσωπo πoυ πρoβάλλει τηv αξίωση δυvάμει τoυ εδαφίoυ αυτoύ δεv θα υπερβαίvει τo αvώτατo όριo πoυ εφαρμόζεται με τov τρόπo αυτό». Σύμφωνα με τη νομολογία μας η συντρέχουσα αμέλεια συναρτάται με την παράλειψη του ενάγοντος να λάβει προβλεπτές προφυλάξεις για την δική του ασφάλεια και την ασφάλεια της περιουσίας του. Το βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας το φέρει ο εναγόμενος (βλ.Θεράπων Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαϊδης Λτδ. κ.α.,
(1998)1 Α.Α.Δ.1494, Owens v. Brimmell [1977] QB 859, Limbrick v. French [1993] PIQR P121 και Stanton v. Collinson [2010] EWCA Civ 81). Ωστόσο, το Δικαστήριο, μπορεί να καταλήξει σε εύρημα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ιδίου του ενάγοντος ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν όπως αυτά έχουν αποδειχθεί προς ικανοποίηση του. Tο κριτήριο απόδειξης της συντρέχουσας αμέλειας σύμφωνα με τη νομολογία, είναι γενικά το ίδιο με εκείνο της αμέλειας. (βλ. Χαραλάμπους κ.α. v. Kασάπης,
(1988)1 Α.Α.Δ.25, Ιωακείμ v. Σωτηριάδης,
(1984)1 Α.Α.Δ. 175 και Παρμαξή v. Kαστιόλα,
(1985)1 Α.Α.Δ. 633, Αγαπίου ν. Παναγιώτου,
(1990)1 Α.Α.Δ. 595, Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοχάρους κ.α.,
(2007)1 Α.Α.Δ. 937 και Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιών Λτδ,
(1997)1 Α.Α.Δ. 506, Βλάσιος v. Αντωνίου
(1990)1 Α.Α.Δ. 815, 819, Μαυρίδης ν. Dharaghji,
(1990)1 A.A.Δ.
- Έχει αναφερθεί πιο πάνω η υποχρέωση των εναγομένων που απορρέει από το άρθρο 82(δ) του Νόμου 86 (I)
- Η ενάγουσα σύμφωνα με την αποδεχθείσα θέση της επισκεπτόταν συχνά την υπεραγορά του χωριού της και ήταν αναμενόμενο ότι θα είχε αντιληφθεί ή όφειλε να αντιληφθεί την κατάσταση του εν λόγω δρόμου, εφόσον στάθμευσε το όχημα της προηγουμένως, πλησίον του σημείου που κτύπησε. Λαμβάνω υπόψη μου ότι το ατύχημα έγινε κατά την διάρκεια της ημέρας, περί της 14.30 και συνεπώς όφειλε να δει και να αντιληφθεί την κατάσταση του επίδικου σημείου του εν λόγω δρόμου στο οποίο επέπεσε. Συνεπώς η ενάγουσα δεν επέδειξε την δέουσα προσοχή και παρατηρητικότητα και προς τούτο της καταλογίζεται συντρέχουσα αμέλεια. Δηλαδή αυτή όφειλε να δει τον κίνδυνο και να λάβει τα μέτρα της. Αυτή περπατώντας δεν ενήργησε κατά τρόπο που να αποφύγει την πτώση της και να αποτρέψει τον τραυματισμό της. Θεωρώ ότι είχε τη δυνατότητα να το πράξει λόγω του χρόνου, της ηλικίας της και της υγιούς της κατάστασης. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψην τα πιο πάνω και με βάση την σχετική νομολογία κρίνεται ότι οι εναγόμενοι φέρουν το μεγαλύτερο μέρος αλλά όχι ολόκληρη την ευθύνη για το ατύχημα. Συνακόλουθα κρίνεται ότι η ευθύνη για το ατύχημα θα πρέπει να επιμεριστεί κατά 70% στους εναγόμενους και 30% στην ενάγουσα. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Εδώ να σημειωθεί ότι ως έχει νομολογηθεί οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα αλλά δεν απαιτείται ενισχυτική μαρτυρία για την απόδειξή τους (βλ. Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1Β Α.Α.Δ. 1157, Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705 και Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239). Eίναι πρωτίστως καθήκον του Ενάγοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για την βασιμότητα της απαίτησης του και όχι για τον Εναγόμενο να την αντικρούσει (βλ. Μιχαηλίδη ν. Κακουλλή
(1992)1 Α.Α.Δ. 673). Αναφορικά με τα πιο πάνω, ειδικότερα η ενάγουσα αξιώνει: α)Έξοδα Ιατρικού Πιστοποιητικού Δρ.Σολομωνίδη €250,00 β)Έξοδα Ιατρικού Πιστοποιητικού Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού €62,00 γ)Απώλεια ημερομισθίων από 10/11/16 - 30/04/17 €2,000.00 Το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ.Σολομωνίδη αναφέρει ότι «ιατρικά έξοδα για 2 επισκέψεις και ετοιμασία ιατρικού πιστοποιητικού ανέρχονται σε €250». Το ύψος του εν λόγω ποσού ουδόλως αμφισβητήθηκε από τους Εναγόμενους. Οι ιατρικές υπηρεσίες του πιο πάνω Ιατρού και το κόστος αυτών είναι αποδεχτά από το Δικαστήριο. Κατά συνέπεια, κρίνω ότι η ενάγουσα τεκμηρίωσε το πιο πάνω απαιτούμενο ποσό. Το απαιτούμενο ποσό των €62 για την ετοιμασία του ιατρικού πιστοποιητικού τεκμ.3 παρέμεινε αναντίλεκτο και συνεπώς το αποδέχομαι. Για την απώλεια ημερομισθίων της πλην της αναφοράς της ενάγουσας ότι «εργαζόταν σε Γηροκομείο και είχε πάει σε συνέντευξη ως ιδιωτική φροντίστρια» αυτή δεν προσκόμισε καμία επαρκή μαρτυρία, ούτε και κατέθεσε οποιαδήποτε απόδειξη πληρωμής του μισθού της. Η απλή κατάθεση μίας δυσανάγνωστης κατάστασης - τεκμήριο 5 δεν θεωρώ ότι είναι επαρκής μαρτυρία για να καταλήξει το δικαστήριο σε οποιοδήποτε συμπέρασμα ότι απώλεσε οποιεσδήποτε απολαβές μετά το ατύχημα. Παρά το γεγονός ότι το τεκμ.5 δεν αμφισβητήθηκε εντούτοις η ενάγουσα είχε το βάρος να αποδείξει το εν λόγω κονδύλι και να παρουσιάσει μαρτυρία η οποία να περιγράφει και να επεξηγεί τόσο το τεκμ.5 αλλά και πού η ενάγουσα εργάστηκε μετά το ατύχημα και ποιές επακριβώς υπηρεσίες παρείχε και με ποιές απολαβές. Όμως αυτή δεν το έπραξε με αποτέλεσμα να μην δικαιολογείται η απαίτηση καταβολής του. Συνεπώς, η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει ότι δικαιούται στην ανάκτηση αυτού του κονδυλίου υπό τη μορφή ανάλογης αποζημίωσης. Συνακόλουθα το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω ποσά επιδικάζει προς όφελος της ενάγουσας ειδικές ζημιές €312 επί πλήρους ευθύνης. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Περαιτέρω, η ενάγουσα αξιώνει γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια απολαύσεων στη ζωή της. Σε σχέση με τις αρχές που πρέπει να διέπουν τον καθορισμό αποζημιώσεων και καθοδηγούν το Δικαστήριο ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων για τους τραυματισμούς συνεπεία του δυστυχήματος καθώς και για τον πόνο και ταλαιπωρία που υφίσταται κάποιος εξ αυτών, στην υπόθεση Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1Γ Α.Α.Δ 1460, όπου συνοψίζεται η σχετική νομολογία, αναφέρεται ότι στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό και συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο του Δικαστηρίου ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία του αδικοπραγούντα αλλά την αποκατάσταση. Η ίδια η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων. Η νομολογία έχει επιδείξει μια σταθερή αύξηση του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξία του χρήματος. (Βλ. Κουμπαρή κ.α. ν. Φούτρη
(2001)1 Α.Α.Δ. 921, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Μιχαήλ κ.ά. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049 και Ταμπούρα ν. Κολάνη
(2008)1Α Α.Α.Δ. 384). Από την άλλη, ως έχει νομολογηθεί, η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Η τάση της ακολουθούμενης ανοδικής πορείας στην επιδίκαση αποζημιώσεων πρέπει να περιορίζεται εντός των σωστών πλαισίων της λογικής και δίκαιης αποζημίωσης (βλ. Μερακλή κ.α. ν. Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148). Η δε απόδοση αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς (βλ. Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128). Από την σχετική νομολογία προκύπτει επίσης ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Περαιτέρω για τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων στη Νικολάου ανωτέρω λέχθηκε ότι το Δικαστήριο δεν πρέπει απαραίτητα και σε κάθε περίπτωση να αναφέρεται σε οποιανδήποτε νομολογία για παρόμοια τραύματα ώστε να καθοδηγηθεί επί του ορθού ποσού που θα πρέπει να επιδικάσει. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Σε ορισμένες δε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ιδιάζουσες περιστάσεις ή τραύματα, το Δικαστήριο ενδεχομένως να ανατρέξει σε νομολογία για να αντλήσει καθοδήγηση. Ως λέχθηκε στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.ά.
(2002)1Γ Α.Α.Δ. 1718, οι απώλειες των εισοδημάτων μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης επιδικάζονται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων ενώ ως προς μελλοντικό χρόνο υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Στην ίδια απόφαση γίνεται παραπομπή στην Fysco Constructing Co Ltd ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, όπου αναφέρεται ότι επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων σε σχέση με απώλεια απολαβών είναι μέθοδος επιτρεπτή και αποτελεί λύση ανάγκης στις περιπτώσεις που τα δεδομένα, ενώ αποκαλύπτουν απώλεια ή ουσιαστικό μελλοντικό κίνδυνο απώλειας, δεν δείχνουν ως εκ της φύσεως των πραγμάτων, άμεση επίδραση στα εισοδήματα του τραυματισμένου και επομένως δεν επιτρέπουν αριθμητικό υπολογισμό. Για να επιδικασθεί σημαντικό ποσό για μελλοντική μείωση ικανότητας για εργασία πρέπει να καταδειχθεί ότι η πιθανότητα απώλειας εργασίας στο μέλλον λόγω των κακώσεων είναι πραγματική ή ουσιαστική και όχι μικρή. Με την αξιολόγηση της ενώπιον του μαρτυρίας το Δικαστήριο έχει καταλήξει σε ευρήματα αναφορικά με την ιατρική κατάσταση της ενάγουσας περιλαμβανομένων της φύσης, της έκτασης και του βαθμού σοβαρότητας των σωματικών βλαβών που υπέστηκε συνεπεία του ατυχήματος που είχε, στα οποία και παραπέμπω καθότι η εκ νέου διατύπωση τους δεν εξυπηρετεί οποιοδήποτε χρήσιμο ή πρακτικό σκοπό. Πρόκειται για δύο κατάγματα ήτοι κάταγμα στο 4ο και στο 5ο μετατάρσιο του αριστερού ποδιού. Λαμβάνεται υπόψη η υποβολή της σε δύο χειρουργεία, η τοποθέτηση γύψινου νάρθηκα, βελόνας στο 4ο μετατάρσιο και 2 βιδών στο 5ο μετατάρσιο, ως επίσης ότι ο νάρθηκας και η βελόνα αφαιρέθηκαν στις 21.12.16 οπότε και συνεστήθη και φυσιοθεραπεία. Οι δύο βίδες στο 5ο μετατάρσιο θα αφαιρεθούν ενδεχομένως μελλοντικά. Η επέμβαση αυτή δύναται να καλυφθεί από το ΓΕΣΥ. Επίσης τα κατάγματα της έχουν πλήρως οστεοποιηθεί από το 2019 (τεκμ.7). Δεν διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι κατά την εξέταση της από τον Δρ. Χρ.Φιλίππου το 2021 αυτή παρουσίαζε έντονο πόνο στο αριστερό πόδι, δυσφορία μετά από πολύωρη ορθοστασία και περπάτημα και της συνεστήθη να το αποφεύγει και να εργάζεται με περιορισμένο ωράριο. Όσον αφορά θέση της ενάγουσας σε σχέση με τους πόνους, ταλαιπωρία και μόνιμα προβλήματα της τα οποία θα επηρεάσουν τις δραστηριότητες και τα εισοδήματα της διαπιστώνεται ότι παρά το γεγονός ότι έγινε παραδεκτό γεγονός το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών των Ιατρών Σολομωνίδη, Ιωσηφίδη και Φιλίππου, εντούτοις δεν παρουσιάστηκε στο δικαστήριο οποιαδήποτε μαρτυρία εκ μέρους της από το 2021 και μετέπειτα που να υποδεικνύει και να αποδεικνύει ιατρικά ποιά είναι η σημερινή της κατάσταση και ποιά θα είναι μελλοντικά με την αφαίρεση των βιδών που εξακολουθούν να υπάρχουν στο συγκεκριμένο σημείο στο αριστερό της πόδι με αποτέλεσμα να παραμείνει μετέωρη και κατ' επέκταση ατεκμηρίωτη. Συνεπώς το δικαστήριο δεν δύναται να υπολογίσει οποιεσδήποτε γενικές αποζημιώσεις περί τούτου. Για αποτελεσματική αντιμετώπιση του θέματος των γενικών αποζημιώσεων έχω διεξέλθει με προσοχή παρόμοιες αποφάσεις. Άντλησα επίσης καθοδήγηση από τα συγγράμματα «Κεφάλαιο 148 Αστικά Αδικήματα - Δίκαιο και Αποφάσεις», έκδοση 2003 των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, 'Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες', έκδοση 1996 του κ. Φρίξου Νικολαΐδη και McGregor on Damages, 17η έκδοση. Στα πλαίσια υπολογισμού ενός εύλογου και δίκαιου ποσού γενικών αποζημιώσεων σχετικά με την πτυχή αυτή που να αντικατοπτρίζουν την όσο δυνατό πραγματική κατάσταση της ενάγουσας δεν έχω εντοπίσει περίπτωση όπου υπήρχαν ακριβώς οι ίδιες περιστάσεις με την παρούσα. Στην υπόθεση Αριστείδου v. Σιαηλή
(1998)1Β Α.Α.Δ. 617 επιδικάστηκε ποσό ύψους Λ.Κ.£6.000 (€10348,76) επί πλήρους ευθύνης για συντριπτικό κάταγμα του έσω σφυρού της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης, χειρουργικές επεμβάσεις για σταθεροποίηση του κατάγματος με βίδα και για την αφαίρεση της βίδας, ακινητοποίηση του άκρου με γύψινο επίδεσμο, υποβολή σε φυσιοθεραπεία και χρήση βακτηρίων για περίοδο δυόμιση περίπου μηνών, δυσκολία στο βαθύ κάθισμα καθώς και στη βάδιση σε ανώμαλο έδαφος και με πιθανότητα δημιουργίας οστεοαρθρίτιδας. Η δική μας περίπτωση προσομοιάζει κάπως με αυτήν. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου v. Χριστοφή
(2003)1Α Α.Α.Δ. 11 επιδικάστηκε ποσό ύψους Λ.Κ.£6.000 επί πλήρους ευθύνης για κατάγματα των τριών πλευρών και μετατοπισμένο κάταγμα του έσω σφυρού, διεξαγωγή δύο χειρουργικών επεμβάσεων σε διάστημα μιας εβδομάδας καθώς και τρίτης για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνδεσης, με άλλες βλάβες να επηρέαζαν την κνήμη, τον αστράγαλο και τον τένοντα του κνημιαίου μυός, χρήση νάρθηκα για έξι εβδομάδες, ακολούθως φυσιοθεραπεία και κινησιοθεραπεία, πόνος και ταλαιπωρία για ένα έτος με μόνιμα κατάλοιπα όπως περιορισμός κινήσεων του ποδιού ο οποίος επηρεάζει σε βαθύ κάθισμα, στην εργασία και στο βάδισμα σε ανώμαλο έδαφος και αλλοίωση της αρθριτικής επιφάνειας του έσω σφυρού με πιθανότητα μετατραυματικών οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων, αυξήθηκε σε Λ.Κ.£12.000 κατ' έφεση. Ασφαλώς αυτή υπόθεση είναι σοβαρότερη από τη δική μας περίπτωση. Στην απόφαση Κούρρης ν. Παπαδοπούλου ν. Νικολάου
(1998)1ΒΑ.Α. Δ. 1147, ο εφεσείων, περίπου 35 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπέστη ανοικτό συντριπτικό κάταγμα του κάτω τρίτου της δεξιάς κνήμης και περόνης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ποσό γενικών αποζημιώσεων ύψους £7.000,00 (δηλαδή, €11.960,21) το οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε. Τα τραύματα του εφεσείοντα ήταν σοβαρότερα από της ενάγουσας στην παρούσα. Οι αυθεντίες τις οποίες επικαλέστηκε η συνήγορος της ενάγουσας ήτοι η Ανδρέου vs Θεμιστοκλέους
(2004)1Α Α.Α.Δ. σελ.355, στην οποίαν αποδόθηκε ποσόν εκ Λ.Κ.40.000 και η Χριστοδούλου vs Αγαθοκλέους
(1997)1 Α.Α.Δ. σελ.396 στην οποίαν αποδόθηκε ποσόν εκ Λ.Κ.20.000 ήταν σοβαρότερες οι σωματικές βλάβες των εναγόντων από την παρούσα, με μόνιμα κατάλοιπα σε νεαρά άτομα. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω και εκτιμώντας όλα τα περιστατικά της υπόθεσης αυτής, χωρίς βέβαια να αγνοώ την αποτίμηση της αξίας του χρήματος, ότι η ενάγουσα υποβλήθηκε σε 2 χειρουργικές επεμβάσεις και λαμβάνοντας υπόψη μου και τον πόνο, την διάρκεια του και την ταλαιπωρία που έχει υποστεί, κρίνω πως ένα ποσό της τάξης των €9000 επί πλήρους ευθύνης θα ήταν δίκαιο και εύλογο, από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος. ΤΟΚΟΣ Όσον αφορά το θέμα του τόκου το άρθρο 58(Α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, προβλέπει την επιδίκαση συγκεκριμένου τόκου αναφορικά µε ολόκληρο ή µέρος του ποσού των αποζηµιώσεων που έχουν επιδικαστεί, για ολόκληρη ή για µέρος της περιόδου µεταξύ της ηµεροµηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιµο δικαίωµα και της ηµεροµηνίας καταχώρησης της αγωγής, εκτός εάν το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι περί του αντιθέτου. Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου, παρατηρώ ότι το ατύχημα συνέβηκε στις 10.11.16 και η παρούσα αγωγή καταχωρίστηκε από την ενάγουσα στις 29.09.17, δηλαδή μετά πάροδο 10 μηνών περίπου και η έκθεση απαίτησης στις 15.12.
- Συνεπώς θεωρώ ότι η ενάγουσα δεν καθυστέρησε στην προώθηση της αγωγής της. Αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει να λεχθεί ότι αυτές (ιατρικά έξοδα του Δρ.Χρ.Σολομωνίδη και έξοδα της ιατρικής έκθεσης τεκμ.3) αποκρυσταλλώθηκαν το πρώτο εξάμηνο του
- Τα θέματα που αφορούν τις σωματικές βλάβες της ενάγουσας φαίνεται ότι ξεκαθάρισαν τον Ιούνιο του 2021 (βλ.τεκμήρια 2,4,7,8) γιατί οι ιατρικές εκθέσεις των ΜΕ3 Δρ.Ζήνωνος τεκμ.2, του Δρ. Σολομωνίδη τεκμ.4, του Δρ. Ιωσηφίδη τεκμ.7 και του Δρ.Φιλίππου τεκμ.8 εκδόθηκαν στις 20.3.17, 2.6.17, 11.6.19, 26.6.21 αντίστοιχα. Συνεπώς θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως επιδικάσω νόμιμο τόκο επί του συνολικού ποσού των ειδικών και των γενικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία του ατυχήματος στις 10.11.
- ΚΑΤΑΛΗΞΗ Εν κατακλείδι η αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον των εναγομένων και έχοντας υπόψη το ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας της ενάγουσας που ανέρχεται στο 30%, κρίνω ότι αυτή δικαιούται από το ατύχημα:
- €218,40 ως ειδικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο από τις 10.11.16 μέχρι εξοφλήσεως.
- €6300 ως γενικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο από τις 10.11.16 μέχρι εξοφλήσεως. Τέλος τα έξοδα της αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα του ποσού της απόφασης και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον των Εναγόμενων. (Υπ.) ......... Γ. Ιωαννίδου - Παπά, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο