ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ν. Φλώρος Κουμπαρής κ.α., Αρ. Αγωγής: 2566/14, 20/3/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2023:A33 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Γεωργίου - Αντωνίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2566/14 Μεταξύ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ενάγουσας ν
- Φλώρος Κουμπαρής
- Χρυστάλλα Κουμπαρή
- A. IOANNOU & G. PANAYI DEVELOPMENTS LIMITED
- Ελευθερία Λύτρα Εναγόμενων Ως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 24/05/2022 Μεταξύ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ενάγουσας ν
- Φλώρος Κουμπαρής
- Χρυστάλλα Κουμπαρή
- Επίσημος Παραλήπτης ως Εκκαθαριστής της περιουσίας της εταιρείας A. IOANNOU & G. PANAYI DEVELOPMENTS LIMITED
- Ελευθερία Λύτρα Εναγόμενων Ημερομηνία: 20 Μαρτίου, 2023 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγουσα: κα Αθανασίου με κα Αβραάμ για Χ. Κυριακίδη Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενη Εταιρεία 3: κ. Ποσνακίδης για Κύπρος Ανδρέου Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Η Ενάγουσα Τράπεζα επιζητεί από την Εναγόμενη 3 την έκδοση αριθμού διαταγμάτων, μεταξύ αυτών και αναγνωριστικών διαταγμάτων ότι έχουν καταστεί οι αποκλειστικοί δικαιούχοι των δικαιωμάτων που απορρέουν από το πωλητήριο έγγραφο ημερομηνίας 09/09/2008, ΠΩΕ2639/08 και ότι μετά την έκδοση ξεχωριστών τίτλων για το ακίνητο δικαιούται να ζητήσει την μεταβίβαση του τίτλου του διαμερίσματος που αφορά το έγγραφο εκχώρησης ημερομηνίας 19/05/2009 στο όνομά της. Αιτείται και προστακτικό διάταγμα με το οποίο να διατάσσεται η Εναγόμενη 3 ή και οποιοσδήποτε λειτουργός της ή αξιωματούχος της όπως υπογράψει κάθε αναγκαίο έγγραφο ή και όπως προβεί σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες προς εξασφάλιση του πιστοποιητικού διευθέτησης φορολογικής υποχρέωσης για σκοπούς μεταβίβασης του ακινήτου επ' ονόματί της ή σε οποιοδήποτε πρόσωπο κατονομάσει. Παράλληλα ζητά απαγορευτικό διάταγμα με το οποίο να εμποδίζεται η Εναγόμενη 3 από του να πωλήσει, μεταβιβάσει, υποθηκεύσει, εκχωρήσει, επιβαρύνει ή διαθέσει το διαμέρισμα σε οποιονδήποτε πρόσωπο καθώς και διάταγμα με το οποίο να την διατάζεται όπως εκτελέσει την συμφωνία εκχώρησης ημερομηνίας 19/05/
- Τα γεγονότα που αφορούν την αγωγή καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης και είναι τα ακόλουθα: Οι Εναγόμενοι 1 και 2 αιτήθηκαν την παραχώρηση δανείου από την Ενάγουσα, το οποίο εγκρίθηκε και υπογράφτηκε συμφωνία δανείου για το ποσό των €108.227 στις 19/05/
- Μεταξύ των όρων της συμφωνίας ήταν ότι θα έφερε τόκο 7,650% ετησίως ή και κυμαινόμενο επιτόκιο αποτελούμενο από το βασικό επιτόκιο της Ενάγουσας, πλέον την προσαύξηση και ότι το δάνειο θα ήταν πληρωτέο σε πρώτη ζήτηση ή σε 300 μηνιαίες δόσεις εκ €801,96 εκάστη από 03/07/
- Συμφωνήθηκε και κεφαλαιοποίηση του τόκου ανά 6 μήνες, ήτοι στις 30 Ιουνίου και 31 Δεκεμβρίου εκάστου έτους. Παράληψη καταβολής οποιασδήποτε δόσης συνεπάγετο τη χρέωση με τόκο 10% πέραν του συμβατικού επιτοκίου ετησίως ή και με επιτόκιο επιτρεπόμενο από τη νομοθεσία. Η συγκεκριμένη τραπεζική διευκόλυνση τροποποιήθηκε, μετά από αίτημα των Εναγόμενων 1 και 2, στις 23/01/2012 και υπογράφτηκε νέα σύμβαση. Μεταξύ των όρων της συμφωνίας ήταν ότι το δάνειο θα ήταν πληρωτέο σε πρώτη ζήτηση ή με δόσεις εκ €719,13 έκαστη από 13/02/2013 μέχρι 13/01/2013 και ακολούθως με μηνιαία δόση εκ €1.057 από 13/02/2013 μέχρι εξόφλησης. Το ποσό του δανείου θα έφερε τόκο 7,750% ετησίως ή και κυμαινόμενο επιτόκιο αποτελούμενο από το βασικό επιτόκιο της Ενάγουσας, 5.75% κατά το χρόνο υπογραφής της συμφωνίας πλέον το περιθώριο ύψους 2%. Συμφωνήθηκε και κεφαλαιοποίηση του τόκου ανά 6 μήνες, ήτοι στις 30 Ιουνίου και 31 Δεκεμβρίου εκάστου έτους. Ως εξασφάλιση του δανείου ή και της πιστωτικής διευκόλυνσης των Εναγόμενων 1 και 2, με την σύμφωνη γνώμη των Εναγόμενων 3 και 4, υπογράφτηκαν σχετικά έγγραφα υποθήκης και εκχωρήθηκε προς όφελος της Ενάγουσας οποιονδήποτε συμφέρον ή και απαίτηση ή και δικαίωμα επί του πωλητηρίου εγγράφου ημερομηνίας 09/09/2008 με το οποίο οι Εναγόμενοι 3 και 4 πωλούσαν και οι Εναγόμενοι 1 και 2 αγόραζαν το διαμέρισμα στο συγκρότημα «[ ] ΚΩΡΤ 8», στην Λάρνακα. Λόγω παράλειψης των Εναγόμενων 1 και 2 να καταβάλλουν τις συμφωνηθείσες δόσεις με επιστολές, ημερομηνίας 16/12/2013 και 05/02/2014, η Ενάγουσα τους ενημέρωσε για τον τερματισμό της λειτουργίας του λογαριασμού ή και του δανείου τους και απαίτησε την πληρωμή του υπολοίπου του λογαριασμού. Στις 30/04/2014 ο λογαριασμός των Εναγόμενων 1 και 2 έφερε υπόλοιπο €130.317,18 πλέον τόκους προς 14% από 01/07/2014, το οποίο και αξιώνεται από την Ενάγουσα ως οφειλόμενο. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 δέχθηκαν απόφαση για το ποσό των €120.941,87 με τόκο 7,25% επί του ποσού των €120.071,35 από 06/02/2014 με κεφαλαιοποίηση στις 30 Ιουνίου και 31 Δεκεμβρίου εκάστου έτους. Αποδέχθηκαν επίσης, μεταξύ άλλων, την έκδοση σωρείας διαταγμάτων. Μεταξύ αυτών και διάταγμα με το οποίο αναγνώρισαν το δικαίωμα της Ενάγουσας να ασκεί όλα τα δικαιώματα τους, που απορρέουν από το πωλητήριο έγγραφο ημερομηνίας 09/08/
- Ως εκ τούτου η αγωγή εκδικάσθηκε μόνο σε σχέση με την Εναγόμενη 3 εταιρεία αφού σε σχέση με την Εναγόμενη 4 αποσύρθηκε. Η Εναγόμενη 3 εταιρεία στην τροποποιημένη Υπεράσπισή της εγείρει προδικαστική ένσταση ότι η Ενάγουσα στερείται αγώγιμου δικαιώματος και δεν νομιμοποιείται στην έγερση της αγωγής εναντίον της γιατί οι αξιώσεις δεν στρέφονται εναντίον της και δεν υπάρχει εναντίον της αιτία αγωγής. Αρνείται την οποιαδήποτε ανάμειξη σε ζητήματα που αφορούν την συμβατική σχέση μεταξύ της Ενάγουσας και των Εναγόμενων 1 και 2 καθώς επίσης και όλους τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας, ως καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης της. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών της η Ενάγουσα κάλεσε τον Π.Π., Μ.Ε.1, Λειτουργό της Ενάγουσας, ο οποίος υπηρετεί στο Τμήμα Ανάκτησης Χρεών. Παρέθεσε τα γεγονότα τα οποία γνώριζε γραπτώς και η δήλωσή του σημειώθηκε ως Έγγραφο
- Αναφέρθηκε στο ιστορικό της μεταβίβασης των εργασιών της Cyprus Popular Bank Public Co Ltd στην Τράπεζα Κύπρου, τον Μάρτιο 2013, δυνάμει της Κ.Δ.Π.104/
- Κατέγραψε ότι η Εναγόμενη 3 εταιρεία έχει τεθεί υπό εκκαθάριση με διάταγμα Δικαστηρίου ημερ. 28/04/2020 στην Αιτ. Εταιρ.107/2018 Ε.Δ. Λευκωσίας. Εκδόθηκε διάταγμα συνέχισης της υπό κρίση αγωγής στις 22/02/
- Υποστηρίζει ότι είχε χορηγηθεί στους Εναγόμενους 1 και 2 στεγαστικό δάνειο ύψους €108.227,00 στις 19/05/2009 και υπογράφτηκε η σύμβαση δανείου. Το ποσό καταβλήθηκε στο λογαριασμό των Εναγόμενων 1 και 2 με αριθμό ΧΧΧ0527, ο οποίος μετά την μεταφορά του στην Ενάγουσα έλαβε αριθμό ΧΧΧ
- Προς εξασφάλιση του δανείου υποθηκεύτηκε το υπό ανέγερση διαμέρισμα, το οποίο είχε αγοραστεί δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου, ημερομηνίας 09/09/2008, από τις Εναγόμενες 3 και
- Το συγκεκριμένο πωλητήριο έγγραφο εκχωρήθηκε, με τη σύμφωνη γνώμη των Εναγόμενων 3 και 4, στις 19/05/2009 προς όφελος της Ενάγουσας. Το συγκεκριμένο δάνειο κατέστη μη εξυπηρετούμενο, λόγω του ότι οι δόσεις δεν καταβάλλονταν κατά το χρόνο που αυτές καθίσταντο πληρωτέες. Σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης δανείου η Ενάγουσα ζήτησε την πληρωμή του καθυστερημένου ποσού με επιστολές ημερομηνίας 16/12/
- Λόγω όμως μη συμμόρφωσης με το περιεχόμενο της επιστολής ημερομηνίας 16/12/2013 η Ενάγουσα τερμάτισε τη λειτουργία του δανείου, με επιστολή ημερομηνίας 05/02/
- Το οφειλόμενο υπόλοιπο κατά τον χρόνο τερματισμού ήταν €126.104,37 πλέον τόκος 14% επί του ποσού των €125.273,00 από 01/01/2014 μέχρι εξοφλήσεως με κεφαλαιοποίηση 30/06 και 31/12 εκάστου έτους. Η Ενάγουσα διατηρεί βιβλίο τήρησης λογαριασμών για κάθε πελάτη στους ηλεκτρονικούς της υπολογιστές, στο οποίο γίνεται συνέχεια ενημέρωση και καταχώρηση της κάθε χρέωσης ή πίστωσης. Προκύπτει ότι έχουν καταβληθεί, μετά τον τερματισμό, κάποια ποσά έναντι του χρέους με το τελευταίο ποσό, ύψους €200, να έχει καταβληθεί στις 04/02/
- Ετοιμάστηκε αναδομημένη κατάσταση σε σχέση με τον επίδικο λογαριασμό και είναι με βάση αυτόν που η Ενάγουσα προέβη στις συγκεκριμένες αξιώσεις. Κατέθεσε, ως Τεκμήριο 1, την Κ.Δ.Π.104/13 που αφορά την μεταβίβαση των εργασιών της Cyprus Popular Bank Public Co LTD στην Τράπεζα Κύπρου, ως Τεκμήριο 2 το πιστοποιητικό αλλαγής του ονόματος της Marfin Popular Bank Public Co LTD σε Cyprus Popular Bank Public Co LTD, ως Τεκμήριο 3 την έρευνα στον Έφορο Εταιρειών σε σχέση με την Εναγόμενη 3 εταιρεία, ως Τεκμήριο 4 τη σύμβαση του στεγαστικού δανείου ημερομηνίας 19/05/2009, ως Τεκμήριο 5 τον κατάλογο προμηθειών και χρεώσεων που ίσχυαν στην Marfin Popular Bank Public Co LTD το 2009, ως Τεκμήριο 6 τους γενικούς όρους και κανονισμούς που αφορούν το συγκεκριμένο δάνειο, ως Τεκμήριο 7 την τροποποιητική συμφωνία δανείου ημερομηνίας 23/01/2012, ως Τεκμήριο 8 τη συμφωνία εκχώρησης του πωλητηρίου εγγράφου ημερομηνίας 19/05/2009, ως Τεκμήριο 9 αντίγραφο του πωλητηρίου εγγράφου ημερομηνίας 09/09/2008 και απόδειξη κατάθεσής του στο Κτηματολόγιο. Ως Τεκμήριο 10 δέσμη επιστολών ημερομηνίας 16/12/2012 που αποστάλθηκαν στους Εναγόμενους 1 και 2 και αφορούσαν τις καθυστερήσεις στην καταβολή των δόσεων του δανείου. Ως Τεκμήριο 12 τις καταστάσεις λογαριασμού, ως Τεκμήριο 13 τις αναδομημένες καταστάσεις λογαριασμού, ως Τεκμήριο 14 την ανακοίνωση ημερομηνίας 17/03/2011 σε σχέση με το επιτόκιο, ως Τεκμήριο 15 κατέθεσε την ανακοίνωση ημερομηνίας 13/07/2011 σε σχέση με το επιτόκιο, ως Τεκμήριο 16 την ανακοίνωση ημερομηνίας 26/04/2013 σε σχέση με το επιτόκιο, ως Τεκμήριο 17 την ανακοίνωση ημερομηνίας 25/04/2014 σε σχέση με το επιτόκιο και ως Τεκμήριο 18 κατέθεσε το πιστοποιητικό δυνάμει του άρθρου 35 του περί Αποδείξεως Νόμου. Αντεξετασθείς από τον συνήγορο της Εναγόμενης 3 εταιρείας ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος δεν ήταν παρών κατά την υπογραφή της σύμβασης δανείου και της σύμβασης εκχώρησης. Όμως, ήταν ο ισχυρισμός του, ότι στην σελίδα 3 της σύμβασης εκχώρησης, Τεκμήριο 8, γράφει ξεκάθαρα ότι η Εναγόμενη 3 εταιρεία έλαβε γνώση των όρων και αποδέχθηκε την εκχώρηση. Παράλληλα υπέδειξε ότι η συγκεκριμένη σύμβαση υπογράφτηκε κάτω δεξιά, στη σελίδα 3, εκ μέρους της Εναγόμενης
- Η Εναγόμενη 3 εταιρεία δεν προσέφερε οποιαδήποτε μαρτυρία. Και οι δύο πλευρές προώθησαν τις εκατέρωθεν θέσεις με την διαβίβαση γραπτών αγορεύσεων. Η ευπαίδευτη συνήγορος της Ενάγουσας ανέλυσε με λεπτομέρεια, στις σελίδες 14 κ.ε., τη νομολογία που αφορά συμφωνίες εκχώρησης δικαιωμάτων και εισηγήθηκε πως το σκεπτικό των αποφάσεων εφαρμόζεται στα υπό κρίση γεγονότα. Προώθησε την εισήγηση ότι οι θέσεις της Εναγόμενης 3 εταιρείας παρέμειναν ατεκμηρίωτες. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Εναγόμενης 3 εταιρείας υποστήριξε ότι σύμφωνα με το άρθρο 10 του Κεφ.149 αποκλειστικό δικαίωμα για εκχώρηση μιας γραπτής συμφωνίας, έχει ο αγοραστής και η εκχώρηση γίνεται μεταξύ του αγοραστή και τρίτου προσώπου χωρίς την εμπλοκή του πωλητή. Υποστηρίζει, ότι δεν χρειαζόταν η συναίνεση του πωλητή για την εκχώρηση αφού αποκλειστικό δικαίωμα εκχώρησης είχαν οι Εναγόμενοι 1 και
- Προωθεί τη θέση ότι η Εναγόμενη 3 εταιρεία δεν έχει συμβατική σχέση με την Ενάγουσα και ως εκ τούτου δεν είναι απαραίτητος διάδικος στη διαδικασία. Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι δεν μπορούν να εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα αφού δεν γίνεται επίκληση οποιασδήποτε παράβασης και ή αθέτησης των οποιωνδήποτε υποχρεώσεων της Εναγόμενης 3 εταιρείας στην Έκθεση Απαίτησης. AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η αξιολόγηση του συνόλου της μαρτυρίας, όπως έχει νομολογηθεί, δεν μπορεί να απομονωθεί από τα τεκμήρια που κατατέθηκαν. Στην υπόθεση Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου
(2009)1 Α.Α.Δ. 339, έχει εξηγηθεί ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας. Η αποδοχή ή η απόρριψη μιας μαρτυρίας θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα όχι μόνο την καθ' αυτή εξωτερική εμφάνιση της μαρτυρίας του μάρτυρα στο εδώλιο, αλλά και σε συσχετισμό με τα υπόλοιπα στοιχεία της δίκης, είτε αυτά προέρχονται από άλλη ζώσα μαρτυρία, είτε από τεκμήρια. Για το θέμα της αξιοπιστίας της μαρτυρίας αναφορά μπορεί να γίνει και στην ανάπτυξη του θέματος στο βιβλίο των Σάντη - Ηλιάδη, Δίκαιο της Απόδειξης, εκδ. 2014, Κεφάλαιο 3, IB. Η θετική εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο ο μάρτυς που καταθέτει αποτελεί σε γενικές γραμμές στοιχείο εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του. Η αξιοπιστία αποτελεί έννοια πολυσήμαντη. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, η μνήμη του, οι αντιδράσεις του (κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες), ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του και η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, είναι μεταξύ των στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση βλ. Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν Ηροδότου,
(2013)1 Α.Α.Δ. 1166, C & A Pelekanos Associates Limited ν. Πελεκάνου
(1999)1(B) Α.Α.Δ.
- Στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή τον μοναδικό μάρτυρα ενώ κατέθετε ενόρκως ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία του με βάση το περιεχόμενο, ποιότητα και σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων του μάρτυρα και η ύπαρξη σ΄ αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής του, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχε να αντιληφθεί τα διαδραματισθέντα, η μνήμη του και οι λόγοι που είχε να ενθυμείται ή να πιστεύει αυτά για τα οποία καταθέτει. Ο συγκεκριμένος μάρτυρας ήταν μάρτυρας γεγονότων και τα γεγονότα τα οποία παρέθεσε δεν αμφισβητήθηκαν αλλά υποστηρίχθηκαν και από τα έγγραφα που κατέθεσε. Οπόταν το Δικαστήριο καταλήγει, σε σχέση με τα γεγονότα, ότι είχαν εξελιχθεί όπως τα εξιστόρησε ο Μ.Ε.
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το θέμα που προκύπτει για απόφαση στην υπό κρίση υπόθεση είναι καθαρά νομικό. Αφορά το κατά πόσο η Συμφωνία Εκχώρησης ημερομηνίας 19/05/2009, Τεκμήριο 8, δεσμεύει την Εναγόμενη 3 εταιρεία. Βασικό κριτήριο για την ερμηνεία μιας σύμβασης αποτελεί η συνήθης σημασία των λέξεων. Η διακρίβωση των όρων που χρησιμοποιήθηκαν και εν τέλει της πρόθεσης των μερών που απορρέει από το έγγραφο είναι έργο που πρέπει να διενεργείται μέσα από τη συνολική ερμηνεία του εγγράφου κατά τρόπο συγκεκριμένο και όχι μεμονωμένα ή αποσπασματικά (βλ. Σχίζα ν. Αδάμου κ.ά. Πολ.Έφ. 7/11, ημερ. 03/11/2016, Οικονόμου κ.ά. ν Ττοφινή κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 436 και Ανόρθωση ν. Απόλλων
(2002)1 Α.Α.Δ. 518). Η μεταγενέστερη συμπεριφορά των διαδίκων, εκτός εάν δημιουργεί κώλυμα (estoppel) ή επιμαρτυρεί την κατάρτιση μιας νέας συμφωνίας, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με σκοπό την επίλυση αοριστίας ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο προς ερμηνεία της συμφωνίας βλ. Wickman Machine Tools Sales Ltd v. L. Schuler A.G.
(1972)2 All E.R. 39 (H.L.), Kyriakides v. Kyriakides
(1976)1 C.L.R. 76, Πουγιούκα ν. Θρασυβούλου
(1998)1 Α.Α.Δ. 2014. Αναφορικά με την ερμηνεία των όρων μιας σύμβασης πολύ βοηθητικό είναι το σύγγραμμα του Πολύβιου Πολυβίου, «Ερμηνεία στο Κυπριακό Δίκαιο», εκδ. 2023, σελ. 112 κ.ε.. Βασικός κανόνας ερμηνείας μιας σύμβασης είναι η ερμηνεία κατά γράμμα, ήτοι πρέπει να αποδίδεται στις λέξεις η απλή και συνήθης ερμηνεία τους. Καθοδήγηση μπορεί να αντληθεί από την απόφαση Χατζησωτηρίου ν. Κυπριακές Αερογραμμές Δημόσια Εταιρεία Λτδ
(2011)1Β Α.Α.Δ. 1406. Στην απόφαση Ποιηταρίδη ν. ANOPA INVESTMENTS LTD Πολ. Εφ. 260/11 ημερ. 25/05/2018 διαβάζονται τα ακόλουθα σχετικά με το υπό συζήτηση θέμα: «Είναι νομολογιακά γνωστή η αρχή ότι οι κανόνες ερμηνείας εγγράφων στόχο έχουν τη γραμματική ερμηνεία, συμπληρωμένη από την αντίληψη που δημιουργείται σ' ένα κοινό άνθρωπο, η δε πρόθεση των μερών εξάγεται από τη γλωσσική διατύπωση (βλ. Transnatco Ltd v. Superclima Eng. Ltd.
(2010)1 (A) AAΔ 643 και Καρατσιόλης ν. Royal Sports Betting Ltd.
(2008)1 (A) AAΔ.669). Το έργο του Δικαστηρίου είναι η διαπίστωση της έννοιας της σύμβασης και οποιουδήποτε όρου αυτής (με βάση την αντικειμενική θεωρία των συμβάσεων και το τι μεταδίδεται στο μέσο λογικό άνθρωπο) στο πλαίσιο του όλου κειμένου και έχοντας υπόψη το υπόβαθρο και τα δεδομένα της περίπτωσης, αλλά όχι με βάση τις υποθέσεις του Δικαστή σ' όσον αφορά στις επιδιώξεις των μερών (βλ. σύγγραμμα Πολύβιου Πολυβίου: «Το δίκαιο των Συμβάσεων,» Τόμος Β, σελ. 479). Βλ. επίσης United Five Developments Co (Holdings) Ltd v. STINGHTING ATLAS SPECIALS Πολ. Εφ. 316/14 ημερ. 15/02/2023, Κούπανου ν. J ARISTODEMOU IDEAL HOMES LTD Πολ. Εφ. 249/14 ημερ. 25/11/2022 και Chitty on Contracts, General Principles, Volume 1, παρά.13-074, σελ. 1056. Είναι νομολογιακά αναγνωρισμένο πως η εκχώρηση δικαιωμάτων διέπεται από το δίκαιο της επιείκειας και όχι από κάποια ιδιαίτερη νομοθεσία (βλ. Despina Markidou v. Kyriacos Kiliaris a.o
(1983)1A C.L.R. 392 στην σελ. 403). Αυτό έχει τη σημασία του, ειδικά όταν αντλείται καθοδήγηση από αγγλικά συγγράμματα και νομολογία αφού στην Αγγλία υπάρχει νόμος ο οποίος ρυθμίζει το θέμα, ο Law of Property Act του 1925, οπόταν οι αρχές που έχουν εξελιχθεί σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα διαφέρουν από τις αρχές της επιείκειας και ως εκ τούτου δεν τυγχάνουν εφαρμογής στο ημεδαπό δίκαιο (βλ. Ανδρέας Λουκά ν. Eurolife Ltd
(2009)1Β Α.Α.Δ. 1524, στη σελίδα 1529). Στην υπόθεση Makridou, ανωτέρω, στις σελίδες 403 μέχρι 404, διαβάζονται τα ακόλουθα: «But he advanced no convincing arguments why the general principle of equitable assignment should find no application in the case of contracts for the sale of land. The rights acquired under a contract for the sale of land are personal and, as such, prima facie assignable. A contract for the sale of land does not create an estate in land, that is, rights in rem. A chose in action is a term of art that imported different meanings at different stages at the evolution of English law. Literally, it means "a thing recoverable by action"-Halsbury's Laws of England. Supra, para.
- Presently, it signifies an actionable right of a personal character, as contrasted to a right in rem, that is, a right attaching to the thing itself. A chose in action encompasses both corporeal and incorporeal rights of property not in possession. No specific form is required to effect an assignment. Form is never significant in equity. It looks to the intent. So long as an intent to assign is disclosed, equity will give effect to it... A contract for the sale of land creates, like any other contract, rights in personam. An estate in land my accrue from adherence to the provisions of Cap.
- Short of observance of the provisions of Cap. 232, a contract for the sale of land merely confers personal rights, that is, rights against the counter contracting party, in the event of breach. It does not give any rights over the land. As Goulding, J. observed in Property Discount Corpn. v. Lyon Group [1980] 1 All E. R. 334, a contract gives an interest in land only if it gives the power to require a grant to the land without further permission of the owner. In other words if it puts it beyond the reach of the owner to withhold consent to the conveyance.». Το περιεχόμενο της Συμφωνίας Εκχώρησης, Τεκμήριο 8, αποκαλύπτει την ξεκάθαρη και σαφή πρόθεση των Εναγόμενων 1 και 2 να εκχωρήσουν κατά τρόπο απόλυτο, προς όφελος της Ενάγουσας, όλα τα δικαιώματα τους που απορρέουν από το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο 9, ως και το δικαίωμα να ζητήσει η Ενάγουσα την εγγραφή του ακινήτου επ' ονόματι της όταν οι εξασφαλισμένες, με το Τεκμήριο 8, υποχρεώσεις των Εναγόμενων 1 και 2 καταστούν ληξιπρόθεσμες και απαιτητές. Σχετικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση Vassos Ayiomamitis Developments Ltd ν. Αρτέμη Θωμαΐδη
(2000)1 Α.Α.Δ. 238: «Επειδή οι αρχές της επιείκειας αποβλέπουν περισσότερο στη διακρίβωση της πρόθεσης παρά στη συμμόρφωση με τον τύπο, για να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχει έγκυρη εκχώρηση είναι απαραίτητη η αναζήτηση της πραγματικής πρόθεσης του φερόμενου ως εκχωρητή. Η δήλωση της πρόθεσης πρέπει να είναι σαφής. Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε για τη δήλωση της πρόθεσης δεν έχει σημασία. Είναι αρκετό να αναδύεται με σαφήνεια από το νόημα ξεκάθαρη πρόθεση για εκχώρηση.». Κατά την έκδοση της απόφασης, στις 30/06/2022, οι Εναγόμενοι 1 και 2 είχαν δηλώσει απερίφραστα ότι αποποιούνται των δικαιωμάτων τους από το πωλητήριο έγγραφο προς όφελος της Ενάγουσας και αποδέχονται την εκχώρηση ως το Τεκμήριο 8 και καθιστούν την Ενάγουσα δικαιούχο των δικαιωμάτων που προκύπτουν από το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο
- Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Cheshire, Fifoot & Furmstone's «Law of Contract», 19η εκδ, σελ.644 : «...Equity considers that as done which ought to be done, and since the parties have agreed that the common law right under the contract is the property of the assignee, the assignor must allow an action at law to be brought in his own name as to make the transaction effectual. ............................................................................No particular form is required to constitute a valid equitable assignment. The transaction upon which the assignee relies need not even purport to be an assignment nor use of language of an assignment. If the intention of the assignor clearly is that the contractual right shall become the property of the assignee, then equity requires him to do all that is necessary to implement the intention. » Σε σχέση με συμβόλαια υποθήκης διαβάζονται τα ακόλουθα στην σελ. 645: «.... Thus, it is now well settled that a mortgage in the ordinary form, ie an assignment of a chose in action as security for advances, with a proviso for redemption and reassignment upon repayment of a loan, is an absolute assignment. In such a case the whole right of the mortgagor, in the subject matter passes for the first time being to the mortgagee, and the fact that there is an express or implied right to reassignment upon redemption does not destroy the absolute character of the transfer. » Η πρόθεση των μερών, ήτοι των Εναγόμενων 1 και 2 προς την Ενάγουσα κατέστη ξεκάθαρη. Έχουν παραχωρήσει, οι Εναγόμενοι 1 και 2 απόλυτα κα ανέκκλητα όλα τα δικαιώματά τους που προκύπτουν από το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο 9, στην Ενάγουσα. Οπόταν ο πωλητής, Εναγόμενη 3, υποχρεούται να μεταβιβάσει το διαμέρισμα στην Ενάγουσα ελεύθερου από υποθήκη ή οποιοδήποτε άλλο εμπράγματο βάρος ως η παράγραφος 10 του Τεκμηρίου
- Προκύπτει από το περιεχόμενο του Εκχωρητηρίου Εγγράφου, Τεκμήριο 8, τόσο η γνώση καθώς και η αποδοχή ως και η δέσμευση από τους Εναγόμενους 1, 2 και 3 να κοινοποιήσουν στην Ενάγουσα το χρόνο μεταβίβασης του ακινήτου ως και να προβούν σε μεταβίβαση του ακινήτου στο πρόσωπο που θα τους υποδείκνυε η Ενάγουσα. Ο όρος 7(γ) δίδει, στην περίπτωση που οι υποχρεώσεις των Εναγόμενων 1 και 2 καταστούν ληξιπρόθεσμες, όπως έχουν καταστεί στην υπό κρίση υπόθεση αφού έχει εκδοθεί εκ συμφώνου απόφαση, το δικαίωμα στην Ενάγουσα να ζητήσει από την Εναγόμενη εταιρεία 3, τον πωλητή, την εγγραφή του ακινήτου επ' ονόματί της ή επ' ονόματι οποιουδήποτε τρίτου. Η συγκεκριμένη υποχρέωση αναγνωρίστηκε από την Εναγόμενη 3 με την υπογραφή, εκ μέρους της, στην τελευταία σελίδα του Τεκμηρίου 8 στην οποία διαβάζεται : «Έχω λάβει γνώση του περιεχομένου της πιο πάνω εκχώρησης, την οποία αποδέχομαι και δηλώνω και διαβεβαιώ ότι θα κοινοποιήσω αμέσως στην Τράπεζα το χρόνο κατά τον οποίο καθίσταται δυνατή η μεταβίβαση του κτήματος και/ή ότι έχουν εκδοθεί ξεχωριστοί τίτλοι για το κτήμα και θα προβώ σε οποιεσδήποτε ενέργειες για πραγμάτωση των πιο πάνω και/ή θα μεταβιβάσω το κτήμα στο πρόσωπο που θα μου υποδείξει η Τράπεζα.». Η Ενάγουσα ζητά την πραγμάτωση της πιο πάνω δέσμευσης της Εναγόμενης εταιρείας 3 αφού πλέον έχει καταστεί ο αγοραστής του ακινήτου. Υπάρχει στο παρακλητικό του Κλητηρίου Εντάλματος η ενότητα, παράγραφοι Β μέχρι ΚΗ, όπου ζητείται μια σειρά από διατάγματα και αναγνωριστικές αποφάσεις σε σχέση με την εκχώρηση στην Ενάγουσα, των δικαιωμάτων των Εναγόμενων 1 και 2 που απορρέουν από το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο 9, παράγραφοι 8 και
- Πλείστες απ' αυτές τις θεραπείες ήδη έχουν αποδοθεί από τους Εναγόμενους 1 και 2 κατά την έκδοση απόφασης εναντίον τους. Συμβαλλόμενοι αυτής της Συμφωνία Εκχώρησης είναι από τη μια οι Εναγόμενοι 1 και 2 ως εκχωρητές (assignor) και από την άλλη η Ενάγουσα ως εκδοχέας (assignee). Η Εναγόμενη εταιρεία 3 υπογράφει αυτή τη Συμφωνία δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο τη γνώση και την αποδοχή του περιεχομένου της. Όμως με την έκδοση της απόφασης η Ενάγουσα έχει καταστεί πλέον δικαιούχος των δικαιωμάτων των Εναγόμενων 1 και 2 που προκύπτουν από το πωλητήριο έγγραφο, οπόταν ο ισχυρισμός του συνηγόρου της Εναγόμενης 3 εταιρείας ότι δεν υπάρχει συμβατική σχέση μεταξύ της Εναγόμενης 3 και της Ενάγουσας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Σχετική είναι και η πρόσφατη απόφαση στην Ηρακλέους ν. PHAR LAP ESTATES LTD Πολ. Εφ. 237/14 ημερ. 16/05/2022, ECLI:CY:AD:2022:A187 όπου διαβάζονται τα ακόλουθα: «Η νομική διάσταση της εκχώρησης (assignment), αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης στην πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Φασαρία ν. American Life Insurance Company, Πολ. Εφ. 325/2012 ημερομηνίας 20.01.2022, ECLI:CY:AD:2022:D
- Με αναφορά στην προηγούμενη επί του θέματος νομολογία, επιβεβαιώθηκαν τα ακόλουθα: «Η εκχώρηση (assignment) στην Κύπρο διέπεται από τις αρχές της επιείκειας από την οποία και προέρχεται (βλ. μεταξύ άλλων την Λουκά (ανωτέρω), την Chrysostomou v. Chalkousi & Sons (1978 1CLR 10, Markidou v. Kiliari and Another
(1983)1 CLR 392). Συνέπεια της εκχώρησης, εάν αυτή είναι απόλυτη (absolute), είναι η μεταβίβαση του χρέους και συνεπακόλουθα του αντίστοιχου αγωγίμου δικαιώματος (chose in action). Όπως ελέχθη στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Χριστόπουλου
(1994)1 ΑΑΔ 479: «Το πρωτόδικο δικαστήριο ορθά αποφάσισε ότι ο εκδοχέας νομιμοποιείται να καταχωρίσει την αγωγή του και να διεκδικήσει αυτοδίκαια τα δικαιώματα από την εκχώρηση, χωρίς να χρειάζεται να συνενώσει τον εκχωρητή (Chrysostomou v. Chalkousi & Sons
(1978)1 C.L.R. 10, Markidou v. Kiliari and Another
(1983)1 CLR 392).» Με δεδομένο ότι δικαίωμα αγωγής έχει απευθείας ο εκδοχέας, στη Λουκά εξετάστηκε κατά πόσο τέτοιο δικαίωμα έχει παράλληλα και από μόνος του ο εκχωρητής. Το ερώτημα απαντήθηκε με αναφορά στην Three Rivers DC v. Bank of England [1995] 4 All ER 312, όπου ελέχθησαν τα ακόλουθα (αντιγράφουμε από τη Λουκά): «Where there was an agreement to assign a legal chose, in equity the assignee became the owner and controller of the legal chose and was entitled to sue for the recovery of the chose, although as a matter of practice he was normally required by the court to join the assignor either as plaintiff or, if he refused to give his consent, as defendant. However (Staughton L.J. dissenting), where the assignor wished to sue and it was known that there had been an assignment the court required the assignee to be joined and would not permit the assignor to maintain the action in the absence of the assignee. The assignor was entitled to sue as trustee for the assignee if the assignee so wished, but in that event he was required to reveal his representative capacity . . ." Σε ελεύθερη μετάφραση: Όπου υπάρχει συμφωνία εκχώρησης νομικού δικαιώματος αγωγής, σύμφωνα με το δίκαιο της επιείκειας ο εκδοχέας καθίσταται ο δικαιούχος και ελέγχων του δικαιώματος αγωγής και δικαιούται να ενάγει με βάση το δικαίωμα αυτό, παρόλο ότι, ως θέμα πρακτικής, κανονικά θα απαιτηθεί από το Δικαστήριο να συνενώσει τον εκχωρητή είτε ως ενάγοντα είτε, εάν αρνείται να δώσει την συγκατάθεσή του, ως εναγόμενο. Εντούτοις, όπου ο εκχωρητής επιθυμεί να καταχωρήσει αγωγή, όπου είναι γνωστό ότι υπήρξε εκχώρηση, το Δικαστήριο ζητά όπως ο εκδοχέας συνενωθεί και δεν επιτρέπει στον εκχωρητή να συντηρεί την αγωγή στην απουσία του εκδοχέα. Ο εκχωρητής δικαιούται να ενάγει ως εμπιστευματοδόχος του εκδοχέα εάν τούτο επιθυμεί ο εκδοχέας, αλλά σε τέτοια περίπτωση πρέπει να αποκαλύπτει την εκπροσωπευτική του ιδιότητα ...». Στη Λουκά τα ωφελήματα ασφαλιστικού εγγράφου είχαν απολύτως εκχωρηθεί, με όρο παρόμοιο όπως στην παρούσα υπόθεση (τεκμήριο 1 στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση στην αίτηση για προσθήκη διαδίκου), σε τράπεζα η οποία παρέσχε στεγαστικό δάνειο στον εφεσείοντα. Εκκρεμούσας της οφειλής του εφεσείοντα για αποπληρωμή του στεγαστικού δανείου, αυτός υπέστη ατύχημα και καταχώρισε αγωγή εναντίον της ασφαλιστικής εταιρείας με βάση το ασφαλιστικό συμβόλαιο το οποίο είχε εκχωρήσει απόλυτα στην τράπεζα. Το Ανώτατο Δικαστήριο αφού αναφέρθηκε ως άνω στην αρχή της Three Rivers κατέληξε ως εξής: «Όλα τα πιο πάνω είναι καθοδηγητικά και στην υπό κρίση υπόθεση, αφού και εδώ το θέμα αφορούσε «νομικό αντικείμενο αγωγής» (legal chose in action).»». Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 8 η εκχώρηση είναι απόλυτη και δίδεται στην Ενάγουσα το δικαίωμα να ζητήσει από τον πωλητή την εγγραφή του κτήματος επ' ονόματί της και ο Εκχωρητής, οι Εναγόμενοι 1 και 2 έχουν εξουσιοδοτήσει τον πωλητή, την Εναγόμενη 3, να μεταβιβάσει ή και εγγράψει ή και υποθηκεύσει το ακίνητο προς όφελος της Ενάγουσας, Τεκμήριο 8 όρος 7(β), στην περίπτωση που οι υποχρεώσεις τους έχουν καταστεί απαιτητές. Οι υποχρεώσεις των Εναγόμενων 1 και 2 έχουν καταστεί απαιτητές αφού έχουν αποδεχθεί την έκδοση απόφασης εναντίον τους οπόταν η Εναγόμενη 3 εταιρεία έχει υποχρέωση να μεταβιβάσει ή και εγγράψει το ακίνητο επ' ονόματι της Ενάγουσας. Λόγω του ότι η Εναγόμενη 3 εταιρεία δεν συναινεί η Ενάγουσα, ο Εκδοχέας, είναι αναγκασμένη να ζητήσει την βοήθεια του Δικαστηρίου για να μεταφερθούν τα δικαιώματα των Εκχωρητών επ' ονόματί της. Ένας εκ των κανόνων του δόγματος της Επιείκειας, σύμφωνα με το σύγγραμμα Snell's Principles of Equity, 26th ed., σελ.43, προβλέπει ότι «Equity looks to the intent rather than the form». Η πρόθεση των μερών, ήτοι των Εναγόμενων 1 και 2, μετουσιώθηκε σε σύμβαση δανείου με την Ενάγουσα. Προς εξασφάλιση των συγκεκριμένων δανειακών υποχρεώσεών τους εκχώρησαν το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο 9 στην Ενάγουσα με την αποδοχή του πωλητή του ακινήτου, της Εναγόμενης 3 εταιρείας και στη συνέχεια με την έκδοση απόφασης μετέφεραν όλα τα δικαιώματα του πωλητηρίου εγγράφου στην Ενάγουσα. Η Ενάγουσα κατέβαλε το τίμημα του διαμερίσματος στην Εναγόμενη 3 εταιρεία, όπως προκύπτει από την τελευταία σελίδα του Τεκμηρίου 12 στις 28/05/2009. Το να αρνείται η Εναγόμενη 3 να μεταβιβάσει το ακίνητο, για το οποίο έχει εισπράξει το τίμημα, στην Ενάγουσα για το λόγο ότι δεν είναι μέρος στην δανειακή σύμβαση, κατά την άποψη του Δικαστηρίου παραβιάζει τους κανόνες της Επιείκειας και δεν υποστηρίζεται από την προαναφερθείσα νομολογία. Για να εφαρμοστούν οι πρόνοιες της Σύμβασης Εκχώρησης χρειάζεται η παρέμβαση του Δικαστηρίου με την έκδοση των διαταγμάτων αφού η Εναγόμενη 3 εταιρεία αρνείται να συνεργαστεί ως δεσμεύτηκε στο Τεκμήριο 8. Εν πάση περιπτώσει σύμφωνα με το σύγγραμμα Chitty on Contracts, 32nd εκδ., Volume 1, para.19-042: «...It would seem, therefore, that even an assignee of an equitable chose cannot sue alone without joining the assignor, wherever the assignor retains an interest in the chose; and, furthermore, that any other party (such as another assignee) who has an interest in it should also be joined.». Ως εκ τούτου η Ενάγουσα δικαιούται στην έκδοση των διαταγμάτων ως οι παράγραφοι Β, Γ, Δ, Ζ, Η, Ι, ΙΑ, ΙΓ, ΙΔ, ΙΣΤ, ΙΖ, ΙΗ, ΚΒ, ΚΔ, ΚΕ και ΚΗ. Επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης 3 εταιρείας έξοδα ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, πλέον Φ.Π.Α.. (Υπ.): ............... Ε. Γεωργίου ‑ Αντωνίου, Α.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο