ΛΕΩΝΙΔΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ν. ΛΟΙΖΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Αρ. Αγωγής: 2088/2020, 24/3/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2023:A60 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2088/2020 Μεταξύ: ΛΕΩΝΙΔΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ενάγοντα -και- ΛΟΙΖΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Εναγόμενου ------------------------------------------------------------------------------ Ημερομηνία: 24 Μαρτίου 2023 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα. Ε. Χριστοφόρου για Παναγιώτης Ζ. Τουλούρας ΔΕΠΕ Για Εναγόμενο: κα. Α. Αποστολίδη για κ. Παναγιώτη Χ'' Παναγιώτου ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή, ο ενάγοντας αξιώνει εναντίον του εναγόμενου διάταγμα με το οποίο ν' απαγορεύεται στον εναγόμενο να παρενοχλεί, παρεμβαίνει ή και με οποιοδήποτε άλλο τρόπο επεμβαίνει στην ακεραιότητα, ειρήνη και ησυχία του ενάγοντα, ενώ περαιτέρω ζητά διάταγμα με το οποίο ν' απαγορεύεται στον εναγόμενο να τηλεφωνεί ή και να παρενοχλεί τηλεφωνικά ή και με την αποστολή γραπτών μηνυμάτων στο κινητό του ενάγοντα. Περαιτέρω ζητά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, ως επίσης τιμωρητικές και ή παραδειγματικές και ή επαυξημένες αποζημιώσεις. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, κατά ή περί τον Σεπτέμβριο του 2020 και ή προγενέστερα, οι σχέσεις μεταξύ ενάγοντα και εναγόμενου ήταν καλές. Ο εναγόμενος, κατά ή περί τον Σεπτέμβριο του 2020, άρχισε να επιδεικνύει εναντίον του ενάγοντα επιθετική και ή εχθρική συμπεριφορά. Πιο συγκεκριμένα, κατά τον πιο πάνω χρόνο, ενώ ο ενάγοντας βρισκόταν σε αρτοποιείο και ή φούρνο, ο εναγόμενος εισήλθε εντός του καταστήματος και ή αδικαιολόγητα και ή απειλητικά επιτέθηκε λεκτικά στον ενάγοντα και στη συνέχεια τον πλησίασε και τον έπιασε από το λαιμό. Επίσης από το Σεπτέμβριο μέχρι και σήμερα, όταν ο εναγόμενος βλέπει τον ενάγοντα στο καφενείο ή και σε δημόσιους χώρους, αδικαιολόγητα και ή απειλητικά αρχίζει να τον βρίζει και ή να τον απειλεί. Περαιτέρω, κατά ή περί τις 12/11/2020, ο εναγόμενος εισήλθε παράνομα σε χωράφι του ενάγοντα, με σκοπό ν' ασκήσει βία εναντίον του και αφού τον πλησίασε, άρχισε να του φωνάζει δυνατά «τώρα που είμαστε μόνοι μας θα σε σκοτώσω». Ο ενάγοντας τότε γύρισε την πλάτη, με σκοπό να εισέλθει εντός της οικίας του και ο εναγόμενος τον κτύπησε μ' ένα μπαστούνι και ή ξύλο και ή βέρκα στο πίσω μέρος του κεφαλιού του, με αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πέσει στο έδαφος. Όταν συνήλθε, μετέβη στον Αστυνομικό Σταθμό Κιτίου, όπου τους ενημέρωσε για το γεγονός και κλήθηκε ασθενοφόρο, το οποίο τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Συνεπεία της χρήσης βίας του εναγόμενου, ο ενάγοντας υπέστη τραυματισμούς, έξοδα, απώλειες και επίσης πλήγηκε η αξιοπρέπεια και η προσωπικότητα του. Με την υπεράσπιση του, ο εναγόμενος, πλην του ισχυρισμού ότι αμφότεροι διαμένουν στο χωριό Τερσεφάνου της επαρχίας Λάρνακας, αρνείται τους ισχυρισμούς του ενάγοντα. Ως αναφέρεται, ο ενάγοντας είναι άνω των 80 ετών και ο εναγόμενος άνω των 70 ετών, ο ενάγοντας δε είναι αδελφός της μητέρας της συζύγου του εναγόμενου. Υπάρχει μια απομακρυσμένη συγγενική σχέση μεταξύ τους, όμως δεν διατηρούσαν οποιεσδήποτε φιλικές σχέσεις και οι σχέσεις τους ήταν πάντα τυπικές. Ο ενάγοντας είναι άτομο νευρικό, αντικοινωνικό, ευερέθιστο και πολύ επιθετικό. Όσον αφορά την συνάντηση τους κατά ή περί τον Σεπτέμβριο του 2020, στο χώρο παραγωγής των αρτοποιημάτων της εταιρείας «Ππίριλλος», ο εναγόμενος δίνει μια διαφορετική εκδοχή και αναφέρει ότι ο ενάγοντας τον εξύβρισε λέγοντας του «πουστοπεζέβεγκε ενά δεις τι θα σου κάνω», με αποτέλεσμα ο εναγόμενος να τον διώξει από το φούρνο. Επίσης, ο εναγόμενος αρνείται ότι εξύβρισε οποτεδήποτε τον ενάγοντα είτε σε δημόσιο είτε σε ιδιωτικό χώρο και αναφέρει ότι προσπαθεί με κάθε τρόπο ν' αποφύγει τον ενάγοντα, εφόσον πρόκειται για άνθρωπο ευερέθιστο, νευρικό, επιθετικό και αντικοινωνικό. Διαφορετική όμως εκδοχή, δίνεται και για τη συνάντηση τους κατά ή περί τις 12/11/2020. Σύμφωνα με τον εναγόμενο, όταν τα αυτοκίνητα των δυο, κινούμενα εξ΄ αντιθέτου, σε κάποια στιγμή συναντήθηκαν περίπου έξω από το χωράφι του ενάγοντα, εκεί ο ενάγοντας στην προσπάθεια του να εισέλθει στο χωράφι, απέκοψε την πορεία του οχήματος του εναγόμενου και παραλίγο να προκληθεί ατύχημα. Όταν ο εναγόμενος ζήτησε το λόγο γιατί ο ενάγοντας ενήργησε με αυτό τον τρόπο, ο τελευταίος εξήλθε του οχήματος του και ύβρισε τον εναγόμενο, ενώ κινήθηκε απειλητικά προς τον εναγόμενο, ο οποίος συνέχισε να ευρίσκεται καθήμενος στο όχημα του. Τότε ο εναγόμενος έβαλε όπισθεν για να φύγει και ο ενάγοντας ο οποίος έκανε βήματα προς τα πίσω, γλίστρησε και έπεσε με το πίσω μέρος του σώματος του στο έδαφος. Τέλος, ο εναγόμενος αρνείται ότι επιτέθηκε οποτεδήποτε στον ενάγοντα και ότι του προκάλεσε οποιαδήποτε σωματική βλάβη, η οποία εάν υπάρχει προκλήθηκε από το πέσιμο του στο έδαφος. Ο ενάγοντας στην απάντηση του στην υπεράσπιση, πλην του ότι ο ίδιος είναι ηλικίας άνω των 80 ετών και συγκεκριμένα 85 ετών και ο εναγόμενος άνω των 70 ετών, αρνείται τους ισχυρισμούς του εναγόμενου και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς που αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης του. Μετά την καταχώριση ενόρκων δηλώσεων αποκάλυψης εγγράφων, οι δύο πλευρές συμφώνησαν όπως για την παρούσα υπόθεση, ακολουθηθεί η διαδικασία για Ταχείας Εκδίκασης υποθέσεις, την οποία προνοεί η Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Γι' αυτό, δόθηκαν οδηγίες για εκατέρωθεν καταχώρηση της ένορκης μαρτυρίας τους. Γραπτή μαρτυρία κατατέθηκε μόνον από τους πρωταγωνιστές της επίδικης διαφοράς δηλ. τον ενάγοντα και τον εναγόμενο. Σημειώνω ότι αν και οι διάδικοι είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν όπως αντεξετάσουν τον ενόρκως δηλούντα της άλλης πλευράς, επί των προβαλλόμενων ισχυρισμών του, εντούτοις καμία τέτοια αντεξέταση επιχειρήθηκε. Η προσκομισθείσα μαρτυρία επομένως, θα προσεγγιστεί με γνώμονα και τις αρχές που αφορούν στις συνέπειες που η παράλειψη αντεξέτασης επί ουσιωδών ισχυρισμών συνεπάγεται, ήτοι ότι «στις περιπτώσεις όπου είναι η θέση του αντίδικου ότι τα γεγονότα που ισχυρίζεται η άλλη πλευρά δεν έγιναν, απαιτείται αντεξέταση και μάλιστα σφοδρή, μόνο και μόνο για να αποδειχθεί η έλλειψη υπόβαθρου..., να επισημανθούν αντιφάσεις και ανακρίβειες» και η παράλειψη αντεξέτασης μαρτύρων σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας τους ισοδυναμεί με αποδοχή της (βλ. Κ. Λ. ν. Δημοκρατίας
(2011)2 Α.Α.Δ. 547, Frederickou Schools Co Ltd v. Acuac Inc
(2002)1(Γ) A.A.Δ.1527, Αdidas v. Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383) και ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΩΣΤΡΙΚΗ ν. 4 ΜΟΤΙΟN AUTOMOTIVES LTD κ.α., Ποινική Έφεση Αρ. 226/2014, 10/7/2015). Η επιχειρηματολογία των ευπαίδευτων συνηγόρων εμπεριέχεται στις γραπτές αγορεύσεις που αυτοί παρέδωσαν στο Δικαστήριο και τις οποίες είχα την ευκαιρία να μελετήσω. Στο σημείο αυτό, αναφέρω πως δεν θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω ότι οι συνήγοροι αναφέρουν στις αγορεύσεις τους και θ' αναφερθώ σε συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων κατωτέρω, εφόσον τούτο κριθεί αναγκαίο. Υπενθυμίζω εδώ την πάγια νομολογιακή αρχή ότι εφόσον πρόκειται για αστική υπόθεση, ο ενάγων έχει γενικό βάρος απόδειξης (burden of proof) της υπόθεσής του στη βάση του κριτηρίου του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Αν το έχει καταφέρει αυτό ο ενάγοντας, τότε το ερώτημα είναι αν ο εναγόμενος, ο οποίος έχει ειδικό βάρος απόδειξης (evidential burden), παρουσίασε με τη σειρά του, τέτοια ικανοποιητική μαρτυρία προς υποστήριξη των θεμάτων που κατέστησε επίδικα με τη δική του εκδοχή, ώστε το βάρος να μετατοπιστεί πίσω στον ενάγοντα να απαντήσει ικανοποιητικά και να αποσείσει το εκ πρώτης όψεως, περί αντιθέτου συμπέρασμα που δημιουργήθηκε από τον εναγόμενο (βλ. μεταξύ άλλων Σοφοκλέους Κυριάκος ν. Γιώτας Κυριάκου,
(2010)1 Α.Α.Δ. 665). Το κριτήριο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διάδικου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του (βλ Κυριάκου ανωτέρω). Έχοντας υπόψη τα δικόγραφα και τη μαρτυρία που προσκόμισαν οι δύο πλευρές, αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών ή και μη αμφισβητούμενα γεγονότα, ότι ο ενάγοντας, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ηλικίας 84 ετών και ο εναγόμενος ήταν ηλικίας πέραν των 70 ετών. Αμφότεροι διαμένουν μόνιμα στο χωριό Τερσεφάνου της επαρχίας Λάρνακας. Έχουν δε μεταξύ τους, μια απομακρυσμένη συγγενική σχέση και συγκεκριμένα ο εναγόμενος είναι σύζυγος της θυγατέρας της αδελφής του ενάγοντα. Είναι επίσης αποδεκτό ότι έλαβαν χώραν δύο περιστατικά μεταξύ των δύο και συγκεκριμένα ένα περιστατικό τον Σεπτέμβριο του 2020, σε συγκεκριμένο αρτοποιείο και ένα δεύτερο περιστατικό, στις 12/11/
- Περαιτέρω, είναι παραδεκτό ότι ο ενάγοντας, στις 12/11/2020, προέβη σε καταγγελία εναντίον του εναγόμενου στην Αστυνομία για επίθεση και ότι συνεπεία της εν λόγω καταγγελίας, καταχωρίστηκε ποινική υπόθεση εναντίον του εναγόμενου (υπ' αρ.2992/2021), η οποία εκκρεμεί. Τέλος, το γεγονός ότι στις 4/12/20, εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα εναντίον του εναγόμενου, με το οποίο του απαγορευόταν να πλησιάζει τον ενάγοντα και να τον παρενοχλεί και ότι στις 15/12/2020 το διάταγμα έχει γίνει απόλυτο, με τη συγκατάθεση του εναγόμενου, είναι μεν παραδεκτό, όμως αυτό προκύπτει και από το περιεχόμενο του φακέλου της διαδικασίας. Όλα όσα αναφέρονται ανωτέρω, γίνονται ευρήματα του Δικαστηρίου. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα: « ......
- Τον Σεπτέμβριο του 2020 ο Εναγόμενος άρχισε να επιδεικνύει εναντίον μου επιθετική και εχθρική συμπεριφορά. Συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2020 και ενώ βρισκόμουν στο αρτοποιείο «Πίριλλος» ο Εναγόμενος εισήλθε εντός του καταστήματος και αδικαιολόγητα και απειλητικά μου επιτέθηκε λεκτικά και στη συνέχεια με πλησίασε και με έπιασε από το λαιμό.
- Από τον Σεπτέμβριο του 2020 ο Εναγόμενος όταν με έβλεπε εντός δημόσιων χώρων καθώς και στο καφενείο του χωριού μας αδικαιολόγητα και απειλητικά με έβριζε και με απειλούσε δημόσια.
- Στις 12 Νοεμβρίου 2020 είχα μεταβεί με το όχημα μου στο χωράφι μου. Τότε ο Εναγόμενος σταμάτησε με το όχημα του μπροστά από το δικό μου όχημα και άρχισε να μου φωνάζει και να με βρίζει αδικαιολόγητα και έπειτα έφυγε.
- Στη συνέχεια ενώ βρισκόμουν εντός του χωραφιού μου εισήλθε ο Εναγόμενος παράνομα, αδικαιολόγητα και απειλητικά εντός του χωραφιού μου με επιθετικό τρόπο, προφανώς με σκοπό να ασκήσει βία εναντίον μου. Ο Εναγόμενος αφού με πλησίασε άρχισε να μου φωνάζει δυνατά λέγοντας επι λέξη: «Τώρα μου είμαστε μόνοι μας θα σε σκοτώσω» και εγώ του γύρισα πλάτη με σκοπό να εισέλθω εντός του σπιτιού που βρίσκεται εντός του χωραφιού μου. Τότε ο Εναγόμενος με χτύπησε με ένα ξύλο στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου με αποτέλεσμα να χάσω τις αισθήσεις μου και να πέσω κάτω στο έδαφος. Το εν λόγω χτύπημα του Εναγόμενου μου προκάλεσε μεγάλο και βαθύ τραύμα στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου και συγκριμένα στην βρεγματική χώρα της κεφαλής η οποία είναι ουσιαστικά το μέσο πάνω σημείο της κεφαλής.
- Όταν συνήλθα μετέβηκα μετά μεγάλης δυσκολίας στον Αστυνομικό Σταθμό Κιτίου όπου τους ενημέρωσα για το τι ακριβώς είχε συμβεί. Επισυνάπτω σχετική βεβαίωση καταγγελίας θύματος ημερομηνίας 20/11/2020 ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ «Α».
- Εν συνεχεία και λόγω αιμορραγίας και έντονου πόνου που ένιωθα, οι Αστυνομικοί βάρδιας, κάλεσαν ασθενοφόρο όπου και με μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Κατόπιν σχετικής εξέτασης μου από τον Δρ. ... Γεωργίου, ο τελευταίος διέγνωσε θλαστικό τραύμα στην βρεγματική χώρα της κεφαλής για το οποίο ήταν αναγκαία η συρραφή του. Επισυνάπτω σχετικό Ιατρικό Πιστοποιητικό από τον Δρ. .... Γεωργίου ημερομηνίας 25/11/2020 ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ «Β».
- Το σημείο το οποίο με χτύπησε ο Εναγόμενος, το οποίο επαναλαμβάνω ότι βρίσκεται στην βρεγματική χώρα, είναι σημείο στο οποίο μπορεί να προκληθεί τραύμα από κάποιο άλλο άτομο. Με άλλα λόγια η θέση του Εναγόμενου ότι γλίστρησα και έπεσα με το πίσω μέρος του σώματος μου είναι αυθαίρετη και λανθασμένη γιατί κάτι τέτοιο δεν θα προκαλούσε τραύμα στην βρεγματική χώρα της κεφαλής και δη στο μέσο πάνω σημείο της κεφαλής. Επισυνάπτω αντίγραφο της ανατομίας των οστών της κεφαλής την οποία οι δικηγόροι μου βρήκαν και τύπωσαν από την ιστοσελίδα slideplayer.gr/slide/11653036 με τίτλο «Ανατομία — Μορφολογίας Ανθρώπινου Σώματος» ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ «Γ». ................ » Με τη σειρά του, ο εναγόμενος, αναφέρει τα ακόλουθα: « ............
- Όσον αφορά την συνάντηση των δύο μας κατά ή περί τον Σεπτέμβριο του 2020 στον χώρο παραγωγής των αρτοποιημάτων, της εταιρείας Ζαχαροπλαστεία «Ππίριλλος» έχω να πω τα ακόλουθα: Α) Ενώ εγώ ευρισκόμουν ήδη στο χώρο παραγωγής των αρτοποιημάτων της εταιρείας «Ππίριλλος» καθ' ότι ένα από τα παιδιά μου, ο Αντώνης είναι παντρεμένος με την θυγατέρα του ιδιοκτήτη ή και μετόχου ή και διευθυντή της εταιρείας Κου .. Ππίριλλου και τοποθετούσα όλα τα ψωμιά και είδη ζαχαροπλαστικής και αρτοποιίας που είχαν λήξει οι ημερομηνίες κατανάλωσης τους σε σακούλια, ο Ενάγοντας εκείνη την ώρα προσήλθε στο χώρο και μου ζήτησε να του γεμίσω ένα σακούλι από είδη αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής που είχαν λήξει οι ημερομηνίες κατανάλωσης τους για να τα δώσει στα ζώα και πτηνά που διατηρούσε στην φάρμα του. Εγώ δε του είπα να παραμείνει στην σειρά και εάν υπάρχουν διαθέσιμα θα του δώσω. Ο Ενάγοντας δε όταν το άκουσε αυτό, με εξύβρισε με τις λέξεις «πουστοπεζεβεγκε ενά δεις τι θα σου κάνω» με αποτέλεσμα να του πω να εξέλθει από τον χώρο και δεν του έδωσα τίποτε, ούτε και συνέχισα ή κατάγγειλα τούτο το επεισόδιο.
- Εγώ ουδέποτε εξύβρισα τον Ενάγοντα είτε σε δημόσιο είτε σε ιδιωτικό χώρο και προσπαθώ με κάθε μέσο και τρόπο να τον αποφεύγω για αυτό και αποδέχτηκα να γίνει απόλυτο και το προσωρινό διάταγμα καθ' ότι γνωρίζω ότι πρόκειται για άνθρωπο ευερέθιστο, νευρικό, επιθετικό και αντικοινωνικό, ιδιαίτερα μετά το επεισόδιο στον χώρο παραγωγής του αρτοποιείου «Ππίριλλος» είμαι ιδιαίτερα προσεκτικός.
- Κατά ή περί την 12/11/20 και ενώ εγώ οδηγούσα το όχημα μου σε αγροτικό δρόμο στην περιοχή ........ (αγροτική περιοχή που δεν υπήρχε κόσμος), 2 περίπου χιλιόμετρα έξω από την κοινότητα Τερσεφάνου με κατεύθυνση προς Κίτι την ίδια χρονική στιγμή ο Ενάγοντας οδηγούσε το όχημα του με εξ' αντιθέτου κατεύθυνση και συναντηθήκαμε τα δύο οχήματα περίπου έξω από το χωράφι όπου ο Ενάγοντας διατηρεί μια μικρή φάρμα με κοτόπουλα, κουνέλια και διάφορα άλλα ζώα και πτηνά, εκεί ο Ενάγοντας στην προσπάθεια του να εισέλθει στο χωράφι του απέκοψε την πορεία του οχήματος μου και παραλίγο να προκληθεί ατύχημα. Εγώ ζήτησα τον λόγο γιατί ο Ενάγοντας να ενεργήσει με τέτοιο τρόπο και ο τελευταίος αφού εξήλθε του οχήματος του, με ύβρισε με τις λέξεις «γαμω την μάνα σου» «τώρα που σε ήβρα δαμέ θα δεις τι θα σου κάμω» και κινήθηκε απειλητικά προς το μέρος μου, εγώ συνέχισα να ευρίσκομαι καθήμενος στο όχημα μου και έβαλα την όπισθεν στο όχημα μου για να φύγω, ο Ενάγοντας έκανε βήματα προς τα πίσω και γλίστρησε και έπεσε με το πίσω μέρος του σώματος του στο έδαφος.
- Εγώ ουδέποτε επιτέθηκα στον ενάγοντα και καμία σωματική βλάβη δεν έχει ο ενάγοντας, αλλά εάν τυχόν έχει οποιαδήποτε σωματική βλάβη είναι από το πέσιμο του στο έδαφος.
- Αγνοώ τα όσα αναφέρει ο Ενάγοντας στις παραγράφους 10 και 11 της Δηλώσεως του και εάν ο Ενάγοντας έχει οποιαδήποτε βλάβη η οποία ισχυρίζομαι ότι τούτη προήλθε από την πτώση του στο έδαφος ως αναφέρω στην παράγραφο 9 της δική μου δηλώσεως.
- Αγνοώ το πως και γιατί πήγε και έκανε καταγγελία στην Αστυνομική Διεύθυνση Κιτίου και αφού όπως ισχυρίζεται κτύπησε τόσο σοβαρά ως διατείνεται μέσω της Δήλωσης του, διερωτώμαι πως κατάφερε από μόνος του να οδηγήσει και να φτάσει στον Αστυνομικό Σταθμό Κιτίου. Να τονίσω δε ότι ο Ενάγοντας δεν ήτο ούτε κάτοχος άδειας οδηγήσεως κατά τον ουσιώδη χρόνο.
- Το ότι καταγράφει ο Ενάγοντας στην παράγραφο 12 της Δηλώσεως του δηλαδή το ότι απευθύνθηκε στο Δικηγόρο του και εξέδωσε προσωρινό διάταγμα το οποίο έγινε απόλυτο κατόπιν της δικής μου συγκατάθεσης είναι και αυτό παραδεκτό αλλά και το γεγονός ότι έγινε καταγγελία στην Αστυνομία και εκκρεμεί Ποινική Υπόθεση εναντίον μου.
- Από την ημερομηνία εκείνη μέχρι την 1ην εμφάνιση μου στο Δικαστήριο, όταν καταχωρήθηκε Ποινική Υπόθεση εναντίον μου, κατόπιν της καταγγελίας του Ενάγοντος, στην Αστυνομία, ο τελευταίος όπου με συναντά με υβρίζει και με απειλεί.
- Τα όσα δε ισχυρίζεται ο Ενάγοντας στην παράγραφο 8 της δηλώσεως του είναι ψευδή ότι δήθεν έχασε τις αισθήσεις του και ότι εγώ τον κτύπησα με ξύλο στο κεφάλι, γεγονός το οποίο διαφαίνεται μέσα από την γραπτή κατάθεση του που έδωσε ο ίδιος ο Ενάγοντας στην Αστυνομία ημ. 16/11/20 λίγες δηλαδή ημέρες μετά το επεισόδιο, την οποία επισυνάπτω στην παρούσα ως Τεκμήριο όχι για την αλήθεια του περιεχομένου της, αλλά για να καταδείξω ότι στην γραπτή του κατάθεση την Αστυνομία δεν κάνει καμία αναφορά ότι εγώ κρατούσα ξύλο, ούτε αναφέρει ότι αυτός λιποθύμησε. (Δεύτερη σελίδα της κατάθεσης του 1η, 2η και 3η γραμμή).
- Αρνούμαι τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα στις παραγράφους 14, 15, 16 και 17 της δηλώσεως του και λέγω ότι δεν επιτέθηκα στον Ενάγοντα ούτε προκάλεσα οποιαδήποτε σωματική βλάβη σε αυτόν, αλλά τα νεύρα και ο θυμός του προκάλεσαν την πτώση του στο έδαφος και τον τραυματισμό του στο πίσω μέρος της κεφαλής. .............................. » Έχοντας αυτά υπόψη, ευθέως αναφέρω πως δεν έχω πεισθεί από τα λεγόμενα του ενάγοντα. Κατ' αρχήν, σε σχέση με το περιστατικό στο αρτοποιείο, τον Σεπτέμβριο του 2020, η μαρτυρία του κρίνεται γενική και αόριστη. Ο ενάγοντας δεν δίνει καμία πειστική λεπτομέρεια για το ισχυριζόμενο περιστατικό, ούτε εξηγεί τι προηγήθηκε ή τι ακριβώς του είπε ο εναγόμενος, προκειμένου ν' αξιολογηθεί από το Δικαστήριο η αναφορά του για λεκτική επίθεση ή πως τον έπιασε από το λαιμό. Ούτε αναφέρει πως αντέδρασε ο ίδιος, αν αντέδρασε και τι ακριβώς έγινε μετά. Ας σημειωθεί ότι στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία στις 16/11/2020 (βλ. τεκμ. 1 στη μαρτυρία του εναγόμενου), εκτός του ότι δεν αναφέρει τίποτε περί λεκτικής επίθεσης, λέγει ότι όταν πήγε στο φούρνο βρήκε εκεί τον εναγόμενο, κάτι που έρχεται σε αντίφαση με τη θέση του ότι ενώ o ίδιος ήταν στο φούρνο, εισήλθε εντός του καταστήματος ο εναγόμενος. Εν πάση περιπτώσει, ο ισχυρισμός του ότι ενώ βρισκόταν στο αρτοποιείο, μπήκε ο εναγόμενος και στην ουσία χωρίς να έχει συμβεί κάτι μεταξύ τους, ο τελευταίος του επιτέθηκε λεκτικά και τον έπιασε από το λαιμό, δεν αντέχει ούτε στη βάσανο της λογικής. Επίσης, ο ισχυρισμός του ότι από το Σεπτέμβριο του 2020, όταν τον έβλεπε ο εναγόμενος, αδικαιολόγητα και απειλητικά, τον έβριζε και τον απειλούσε, κρίνεται επίσης γενικός και αόριστος. Δεν αναφέρει κανένα συγκεκριμένο περιστατικό και δεν δίνει λεπτομέρειες σε σχέση με οποιοδήποτε περιστατικό ή πότε έλαβε χώραν, προκειμένου να πείσει ότι μιλούμε για υπαρκτά περιστατικά, ούτε όμως αναφέρει τι ακριβώς του έλεγε, προκειμένου ν' αξιολογηθεί από το Δικαστήριο αν πρόκειται πράγματι για υβρισίες και απειλές. Τώρα, σε σχέση με το περιστατικό της 12ης/11/2020, το γεγονός ότι έδωσε μια διαφοροποιημένη εκδοχή στην Αστυνομία (βλ. την κατάθεση του ημερ. 16/11/2020 - τεκμ. 1 στη μαρτυρία του εναγόμενου), εν σχέση με όσα ανέφερε στο Δικαστήριο, δημιουργεί ερωτηματικά και αμφιβολίες για τα λεγόμενα του. Λέει στην κατάθεση του ότι ο εναγόμενος, κατέβηκε από το αυτοκίνητο του, κοντά στο κάγκελο του περβολιού του (ενάγοντα) και άρχισε να τον βρίζει. Στη συνέχεια έφυγε και επανήλθε ξανά μετά από 15 λεπτά και πάρκαρε στο περβόλι. Κατέβηκε από το αυτοκίνητο και όταν τον ρώτησε τι θέλει, αυτός απάντησε «Ήρτα να σε σκοτώσω». Ο ενάγοντας τότε απάντησε «δύο είμαστε, σκότωσμε». Όταν ο ενάγοντας γύρισε να πάει στα ζώα του, ο εναγόμενος τον κτύπησε με κάτι στο κεφάλι. Ο ενάγοντας γονάτισε και ο εναγόμενος έφυγε. Στη μαρτυρία του, ανέφερε ότι όταν συναντήθηκαν τα αυτοκίνητα τους, ο εναγόμενος σταμάτησε το όχημα του μπροστά από το δικό του και άρχισε να του φωνάζει και να τον βρίζει αδικαιολόγητα και μετά έφυγε. Στη συνέχεια, ενώ βρισκόταν στο χωράφι του, ο εναγόμενος εισήλθε παράνομα εντός του χωραφιού με επιθετικό τρόπο, προφανώς για ν' ασκήσει βία εναντίον του και άρχισε να του φωνάζει «Τώρα που είμαστε μόνοι μας θα σε σκοτώσω». Ο ενάγοντας γύρισε για να εισέλθει εντός του σπιτιού του και ο εναγόμενος τον κτύπησε μ' ένα ξύλο στο πίσω μέρος του κεφαλιού του, με αποτέλεσμα να χάσει τις αισθήσεις του και να πέσει κάτω στο έδαφος. Επισημαίνεται εδώ, ότι ο ενάγοντας, στην έκθεση απαίτησης του, ισχυρίζεται ότι ο εναγόμενος τον κτύπησε «με ένα μπαστούνι και ή ξύλο και ή βέρκα». Στη μαρτυρία του ανέφερε ότι τον κτύπησε μ' ένα ξύλο, ενώ στην κατάθεση του, η οποία δόθηκε στις 16/11/2020, είπε ότι τον κτύπησε με κάτι στο κεφάλι. Πως κατέληξε τελικά, ότι τον κτύπησε μ' ένα ξύλο ή εν πάση περιπτώσει με κάποιο ξύλινο αντικείμενο, όταν από την κατάθεση του στην Αστυνομία προκύπτει ότι δεν ήταν σε θέση να καθορίσει τι ήταν, δεν έχει εξηγήσει. Ας σημειωθεί ότι δεν ανέφερε ποτέ, ότι είδε τον εναγόμενο να κρατά οτιδήποτε στα χέρια του όταν τον πλησίασε. Επίσης, η θέση του ότι έχασε τις αισθήσεις του, έρχεται σε αντίφαση με την κατάθεση του, όπου ανέφερε ότι απλά γονάτισε. Σε κάθε περίπτωση όμως, η θέση του αυτή δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή, αφού δεν έχει δικογραφηθεί οτιδήποτε περί απώλειας των αισθήσεων του. Στη μια περίπτωση δε, ανέφερε ότι γύρισε να πάει στα ζώα του, ενώ στην άλλη ότι γύρισε να μπει το σπίτι του. Υπάρχει διαφορετική εκδοχή επίσης, ως προς τι λέχθηκε επί τόπου στο χωράφι. Ως προς το ότι του φώναζε και τον έβριζε, η μαρτυρία του κρίνεται γενική και αόριστη. Με βάση αυτά, προκύπτουν αμφιβολίες για την εκδοχή του ενάγοντα και βρίσκω πως ούτε για το συγκεκριμένο περιστατικό έχει πείσει, ότι τα πράγματα εξελίχθηκαν όπως ο ίδιος ισχυρίζεται. Εν κατακλείδι, απορρίπτω τη μαρτυρία του ενάγοντα ως αναξιόπιστη και σε κάθε περίπτωση μη πειστική. Από την άλλη, ο εναγόμενος έδωσε επαρκείς και πειστικές λεπτομέρειες αναφορικά με τη συνάντηση τους στο αρτοποιείο, τον Σεπτέμβριο του
- Εξήγησε το λόγο για τον οποίο βρισκόταν στο συγκεκριμένο αρτοποιείο και πως ακριβώς εξελίχθηκαν τα πράγματα με τον ενάγοντα. Ας σημειωθεί ότι ο ισχυρισμός του, ότι ο ενάγοντας μετέβη στο αρτοποιείο όπου βρισκόταν ο εναγόμενος, για να πάρει ψωμιά, των οποίων είχε λήξει η ημερομηνία κατανάλωσης τους, προκειμένου να ταΐσει τα ζώα του, στην ουσία επιβεβαιώνεται από τα λεγόμενα του ενάγοντα στη ρηθείσα κατάθεση του στην Αστυνομία. Επίσης, ο ισχυρισμός του ότι ουδέποτε εξύβρισε τον ενάγοντα και τον αποφεύγει, καθότι πρόκειται για άνθρωπο ευερέθιστο, νευρικό, επιθετικό και αντικοινωνικό, εάν ληφθούν υπόψη και οι γενικές και αόριστες τοποθετήσεις του εναγόμενου πιο πάνω, στην ουσία παρέμεινε αναντίλεκτος. Περαιτέρω, δεν προκύπτει οτιδήποτε που να θέτει σε αμφιβολία τα λεγόμενα του, σε σχέση με τα γεγονότα της 12ης/11/
- Eπισημαίνω εδώ ότι, κατά την κρίση μου, το θλαστικό τραύμα στη βρεγματική χώρα της κεφαλής, συνάδει και με πέσιμο του ενάγοντα στο έδαφος, με τον τρόπο που έχει περιγράψει ο εναγόμενος, δηλαδή με το πίσω μέρος του σώματος του. Δεν έχει προσκομιστεί ιατρική μαρτυρία που να το αποκλείει και βεβαίως η θέση του ενάγοντα ότι πρόκειται για σημείο που μπορεί να προκληθεί τραύμα μόνον από κάποιο άλλο άτομο, κρίνεται αυθαίρετη. Τέλος, να πω πως ούτε η καταγγελία του ενάγοντα στην Αστυνομία και η καταχώρηση ποινικής υπόθεσης εναντίον του εναγόμενου, ούτε η αποδοχή του εναγόμενου να γίνει απόλυτο το προσωρινό διάταγμα, αποτελούν από μόνα τους στοιχεία που θα μπορούσαν να καταρρίψουν τη μαρτυρία του εναγόμενου. Όσα ανέφερε ο ενάγοντας στην Αστυνομία, δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά η δική του εκδοχή, η οποία ως εμφαίνεται ανωτέρω δεν έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, ενώ ο εναγόμενος έχει δώσει πειστική εξήγηση γιατί έχει αποδεχτεί να γίνει απόλυτο το διάταγμα. Επίσης, ως προκύπτει από το φάκελο της παρούσας, η αποδοχή του εναγόμενου να γίνει απόλυτο το διάταγμα, συνοδεύτηκε από δήλωση ότι αυτό γίνεται χωρίς αποδοχή των ισχυρισμών του ενάγοντα. Συναφώς, η μαρτυρία του εναγόμενου γίνεται αποδεκτή. Έχοντας υπόψη την αξιολόγηση ανωτέρω, όσα αναφέρει ο εναγόμενος στις παραγράφους 7-10 της γραπτής του μαρτυρίας, οι οποίες έχουν καταγραφεί αυτούσιες ανωτέρω, γίνονται ευρήματα του Δικαστηρίου. Ως προκύπτει από την έκθεση απαίτησης, τα γεγονότα που περιέγραψε ο ενάγοντας και την γραπτή αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου του ενάγοντα, η αγωγή έχει ως νομική βάση το αστικό αδίκημα της επίθεσης, με βάση το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Σύμφωνα με το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148: « 26.-
(1)Επίθεση συvίσταται στηv εκ πρoθέσεως χρήση κάθε είδoυς βίας κατά τoυ πρoσώπoυ άλλoυ, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίvηση είτε άλλως πως, είτε άμεσα είτε έμμεσα, χωρίς τη συvαίvεση τoυ, ή με τη συvαίvεση τoυ αv η συvαίvεση για αυτό λήφθηκε με απάτη, ή κατόπι απόπειρας ή απειλής με πράξη ή χειρovoμία χρήσης τέτoιας βίας κατά τoυ πρoσώπoυ άλλoυ αv τo πρόσωπo πoυ απoπειράται ή απειλεί τη χρήση βίας πρoκαλεί στov άλλo πεπoίθηση η oπoία εδραιώvεται σε εύλoγη αιτία, ότι αυτός έχει κατά τov εv λόγω χρόvo τηv πρόθεση και τηv ικαvότητα για πραγμάτωση τoυ σκoπoύ τoυ.
(2)Για τoυς σκoπoύς τoυ άρθρoυ αυτoύ, η έκφραση "χρήση βίας" περιλαμβάvει και τη χρήση θερμότητας, φωτός, ηλεκτρικής εvέργειας, αερίoυ, oσμής ή oπoιασδήπoτε άλλης oυσίας ή πράγματoς, αv χρησιμoπoιoύvται σε τέτoιo βαθμό ώστε vα πρoκαλείται ζημιά. » Το αστικό αδίκημα της επίθεσης έχει ως συστατικά την απειλή χρήσης βίας ή την χρήση βίας, την ύπαρξη πρόθεσης και την έλλειψη συναίνεσης. (βλ. και το σύγγραμμα των κ.κ.Αρτέμη και Ερωτοκρίτου «Αστικά Αδικήματα», τόμος 1, σελ. 92-100) Εν προκειμένω, έχοντας υπόψη ότι η μαρτυρία του ενάγοντα δεν έχει γίνει αποδεκτή, είναι σαφές ότι ο τελευταίος δεν έχει αποσείσει το βάρος που ήταν στους ώμους του και απέτυχε ν' αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό ότι ο εναγόμενος διέπραξε σε βάρος του το αστικό αδίκημα της επίθεσης. Θα ήθελα όμως στο σημείο αυτό, αν και ίσως εκ του περισσού, να πω και το εξής. Σε σχέση με το περιστατικό στο αρτοποιείο τον Σεπτέμβριο του 2020 και τον ισχυρισμό ότι από το Σεπτέμβριο μέχρι σήμερα, ο εναγόμενος όπου έβλεπε τον ενάγοντα τον εξύβριζε και τον απειλούσε, είναι σαφές με βάση όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, πως ο ενάγοντας δεν κατάφερε να αποσείσει το γενικό βάρος που ήταν στους ώμους του και δεν κατέδειξε ούτε εκ πρώτης όψεως συμπέρασμα ότι ο εναγόμενος διέπραξε σε βάρος του το αστικό αδίκημα της επίθεσης. Ερχόμενος τώρα στο περιστατικό της 12ης/11/2020, αναφέρω πως ακόμη και στην περίπτωση που θεωρούσα ότι ο ενάγοντας, επειδή δεν αντεξετάστηκε, με τη μαρτυρία που προσκόμισε, πέτυχε, σύμφωνα με το γενικό βάρος απόδειξης που είχε, να καταδείξει εκ πρώτης όψεως συμπέρασμα διάπραξης του αδικήματος της επίθεσης εναντίον του, η κατάληξη μου θα ήταν ίδια. Αυτό γιατί, ούτε ο εναγόμενος αντεξετάστηκε και με την αποδεκτή μαρτυρία που αυτός προσκόμισε, ο τελευταίος πέτυχε, σύμφωνα με το ειδικό βάρος απόδειξης (evidential burden) που έχει ως εναγόμενος, να παρουσιάσει ικανοποιητική μαρτυρία προς απόδειξη της δικής του αντίθετης εκδοχής, ως προς το τι έγινε την επίδικη μέρα και ότι ουσιαστικά σε καμία περίπτωση δεν επιτέθηκε ο ίδιος στον ενάγοντα. Το βάρος επομένως ν' απαντηθεί ικανοποιητικά και να αποσειστεί αυτό το εκ πρώτης όψεως περί αντιθέτου συμπέρασμα που δημιούργησε με τη μαρτυρία του ο εναγόμενος, μετατοπίστηκε στον ενάγοντα, ο οποίος και φέρει το γενικό βάρος απόδειξης καθ' όλη τη διάρκεια της δίκης. Η παράλειψη αντεξέτασης αμφότερων των μαρτύρων και αμφισβήτησης της ορθότητας και αξιοπιστίας της μαρτυρίας τους, μπορεί μεν να προσμετρά το ίδιο στην αξιολόγηση της μαρτυρίας, έχει όμως καταλυτικές συνέπειες για την υπόθεση του ενάγοντα, ο οποίος, έχοντας πάντα το γενικό βάρος απόδειξης της υπόθεσης του στον απαιτούμενο βαθμό, απέτυχε να το αποσείσει αφού απέτυχε ν' ανατρέψει ικανοποιητικά, την αντίθετη, αλλά εξ' ίσου αξιόπιστη, εκδοχή του εναγόμενου. Το αποτέλεσμα της υπόθεσης έχει κριθεί. Για το ενδεχόμενο όμως, η κατάληξη του Δικαστηρίου ν' ανατραπεί από ανώτερο Δικαστήριο, αναφέρονται και τα ακόλουθα. Ο ενάγοντας, ως προκύπτει από την έκθεση απαίτησης και την τελική αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του, αξιώνει γενικές αποζημιώσεις, καθώς επίσης παραδειγματικές και ή τιμωρητικές και ή επαυξημένες αποζημιώσεις. Εν προκειμένω, ο ενάγοντας στις 12/11/2020 μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας. Ως ανέφερε, είχε ζάλη και κεφαλαλγία. Έφερε θλαστικό τραύμα στη βρεγματική χώρα της κεφαλής και έγινε συρραφή του τραύματος. Έγιναν οι αναγκαίες εξετάσεις, δόθηκαν οδηγίες και απολύθηκε. Η υπάρχουσα νομολογία επί του θέματος των αποζημιώσεων θέτει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος [βλέπε Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 719], αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση [βλέπε Paraskevopoulos v. Georghiou
(1970)1 C.L.R. 118 και Xenopoulos and another v. Anastasiou
(1981)1 C.L.R. 521]. Από την άλλη, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλέπε Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή
(2001)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 921). Γεγονός αποτελεί ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Έχω διεξέλθει με προσοχή τη Νομολογία προς το σκοπό καθοδήγησης μου για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Εξάλλου μόνον καθοδήγηση θα μπορούσε το Δικαστήριο να λάβει από προηγούμενες αποφάσεις, αφού είναι σχεδόν αδύνατο να συμπίπτουν τραυματισμοί και τα ιδιαίτερα περιστατικά των θυμάτων. Προηγούμενες πρωτόδικες αποφάσεις δεν είναι δεσμευτικές, εντούτοις μπορεί να αντληθεί καθοδήγηση απ' αυτές. Στην αγωγή 4098/2009 Ε.Δ.Πάφου, Γεωργίου v Asty Elevators Limited, κ.α., ημερ.10/3/2010, ο ενάγων, μετά τον τραυματισμό του, εισήχθη στη Χειρουργική Κλινική, όπου νοσηλεύτηκε για περίοδο 2 ημερών. Διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί κάκωση κεφαλής, ενώ αισθανόταν άλγος στο στέρνο, ζάλη και κεφαλαλγία. Παρέμεινε κλινήρης για περίοδο 10 ημερών. Το Δικαστήριο του επιδίκασε ποσό €1.600.- ως γενικές αποζημιώσεις. Στην αγωγή 4678/2009 Ε.Δ.Λευκωσίας, Αργυρίδη v. Αργυρίδη, ημερ. 14/1/2011, ο ενάγοντας, συνεπεία της επίθεσης που δέχτηκε από τον εναγόμενο, υπέστη: "... μώλωπες από γροθιές και επανειλημμένα κτυπήματα στη ράχη του και οδύνη, πόνο και ταλαιπωρία. Παρέμεινε κλινήρης στο σπίτι του για δύο μέρες.". Το Δικαστήριο του επιδίκασε ποσό €400.-, συμπεριλαμβανομένων και παραδειγματικών αποζημιώσεων. Ως προς τις παραδειγματικές και ή τιμωρητικές και ή επαυξημένες αποζημιώσεις που αξιώνονται αναφέρονται τα ακόλουθα. Στην απόφαση Γιαννάκη Ερωτοκρίτου v. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 1800, το Εφετείο, απορρίπτοντας ως αβάσιμο τον λόγο έφεσης περί λάθους του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την απόφαση του να μην επιδικάσει τιμωρητικές αποζημιώσεις, ανέφερε τα εξής : « Εξίσου αβάσιμη είναι η έφεση εναντίον του μέρους της πρωτόδικης απόφασης που αφορά την απόρριψη της αξίωσης του εφεσείοντα για τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ούτε η Papakokkinou (ανωτέρω) ούτε η Constantinides (ανωτέρω), που επικαλέστηκε ο εφεσείων δεν προάγουν το αίτημά του για την καταδίκη των εφεσιβλήτων σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη επιφύλαξη, καθίσταται σαφές, και στις δύο αποφάσεις, ότι η δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων περιορίζεται σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Οι περιπτώσεις, στις οποίες μπορεί να διαταχθούν τιμωρητικές αποζημιώσεις, σύμφωνα με τη θεμελιακή Αγγλική απόφαση Rookes v. Barnard [1964] 1 All E. R. 367, είναι οι ακόλουθες τρεις όπως διευκρινίζεται στην Papakokkinou (σελ. 75). "(
- a)Civil wrongs resulting from the use of oppressive and unconstitutional conduct by servants of the Crown. (
- b)Civil wrongs committed in gross disregard to the rights of the injured party, perpetrated in circumstances calculated to yield profit to the perpetrator, and (
- c)where the statute expressly permits award of exemplary damages." (Ελληνική μετάφραση, ελεύθερη.) "(α) Αστικά αδικήματα τα οποία προκύπτουν από τη χρήση καταπιεστικής και αντισυνταγματικής συμπεριφοράς από λειτουργούς του Στέμματος (νοείται του δημοσίου). (β) Αστικά αδικήματα τα οποία διαπράττονται με πλήρη αδιαφορία για τα δικαιώματα του ζημιωθέντος μέρους και τα οποία διενεργούνται κάτω από συνθήκες που αποβλέπουν στον προσπορισμό κέρδους από τον αδικοπραγούντα. (γ) Όπου ο νόμος ρητά επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων." Η ίδια προσέγγιση είχε υιοθετηθεί και στην Constantinides. Τόσο στην Papakokkinou, όσο και στην Constantinides, τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάστηκαν για τη διάπραξη αστικών αδικημάτων, στην πρώτη για το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία (Άρθρο 43 Κεφ. 148) και στη δεύτερη για το αστικό αδίκημα της παράνομης πρόκλησης διάρρηξης σύμβασης (Άρθρο 34
(1)Κεφ. 148). Πρέπει να επισημάνουμε ότι στην Constantinides δεν επιδικάστηκαν τιμωρητικές αποζημιώσεις για τη διάρρηξη της σύμβασης, από τον αντισυμβαλλόμενο, τον εναγόμενο 1. Διατάχθηκαν μόνο εναντίον του εναγομένου 2, ο οποίος δεν ήταν μέρος στη σύμβαση και ο οποίος κρίθηκε ένοχος για το αστικό αδίκημα το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 34
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων (exemplary damages), αποσαφηνίστηκαν στην Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome [1972] 1 All E.R.
- Όπως εξηγείται στην απόφαση του Λόρδου Devlin στη Rookes (ανωτέρω), οι αποζημιώσεις σε αστικά αδικήματα δεν ήταν αυστηρά προκαθορισμένες. Τις διέκρινε πάντοτε στοιχείο ρευστότητας (at large). Εφόσον η αδικοπραγία ήταν ειδεχθής, στο βαθμό που να δικαιολογεί την τιμωρία του αδικοπραγούντος, μπορούσε να καταδικασθεί σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Δεν θα διαπραγματευθούμε τις προϋποθέσεις για την επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων. Σημειώνουμε μόνο ότι εξαρχής η εξουσία για την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων είχε ταυτιστεί με τη διάπραξη αστικών αδικημάτων. (Βλ. Wilkes v. Wood [1763] Lofft.
- Huckle v. Moncy [1763] 2 Wils.
- Tullidge v. Wade[1769] 3 Wils.
- Leith v. Pope [1779] 2 Wm. Bl.
- Merest v. Harvey
(1814)5 Taunt.
- Sears v. Lyons [1818] 2 Stark.
- Williams v. Currie [1845] 1 C.B.
- Emblen v. Myers [1860] 6 H. & N. 54.) Δεν είναι άσκοπο να υπενθυμίσουμε ότι στα πρώτα χρόνια της εξέλιξης του κοινού δικαίου δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων. Η αυστηρή διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων που αναγνωρίστηκε συν τω χρόνω δεν εξάλειψε ολοσχερώς τη δυνατότητα επιβολής χρηματικής τιμωρίας στον κατά το αστικό δίκαιο αδικοπραγούντα· περιορίστηκε όμως στις τρεις κατηγορίες που αναγνωρίστηκαν στη Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome και σειρά μεταγενέστερων αποφάσεων. (Βλ. μεταξύ άλλων Βlackshaw v. Lord [1983] 2 All E. R.
- AB v. South West Water Services Ltd [1993] 1 All E.R.
- John v. MGN Ltd [1996] 2 All E.R. 35.) » Στην Πολιτική Έφεση Αρ. 98/2007, ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, v. ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΠΑΡΑΛΗΠΤΗ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΤΩΧΕΥΣΑΝΤΟΣ ΛΟΥΗ ΑΙΜΙΛΙΟΥ,
(2009)1 Α.Α.Δ. 1339, αναφέρθηκαν τα εξής: « Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις, αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση του θύματος, όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις. Όμως, όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αν διαπιστώσει βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του ενάγοντα**. Η διαφορά μεταξύ των δύο φαίνεται να είναι περισσότερο θεωρητική και όπως επισήμανε ο Λόρδος Devlin στη Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367, οι επαυξημένες αποζημιώσεις μπορεί να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις, εκτός από κάποιες σπάνιες περιστάσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν ιδιάζοντα γεγονότα που να συνηγορούν υπέρ της κατ' εξαίρεση χορήγησης της θεραπείας των παραδειγματικών αποζημιώσεων (Βλ. Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 Α.Α.Δ.65, στις σελ. 76-78). Στην προκειμένη περίπτωση, δεν παρίσταται ανάγκη να ασχοληθούμε περαιτέρω με τη διαφορά μεταξύ των δύο, γιατί οι περιστάσεις είναι τέτοιες που το πρωτόδικο δικαστήριο είχε την ευχέρεια να επιδικάσει παραδειγματικές αποζημιώσεις λόγω της απρόκλητης επίθεσης, της πλήρους αδιαφορίας για τα δικαιώματα του Εφεσίβλητου και της ύπαρξης οικονομικών διαφορών μεταξύ των διαδίκων. Το Δικαστήριο είχε βέβαια και τη διακριτική ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες αποζημιώσεις, λόγω της διαπίστωσης βλάβης στα αισθήματα αξιοπρέπειας του Εφεσίβλητου. Έκρινε όμως ότι το απρόκλητο και η ένταση της επίθεσης για προώθηση οικονομικής φύσης διαφορών, δικαιολογούσαν παραδειγματικές αποζημιώσεις, περισσότερο για αποτροπή του εφεσείοντος. Δεν διαπιστώνουμε σφάλμα αρχής στον τρόπο που το δικαστήριο προσέγγισε το θέμα. » Σε σχέση με τον καθορισμό του ύψους των παραδειγματικών αποζημιώσεων, λέχθηκε στην Papakokinnou and others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65, ότι λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα της συμπεριφοράς και η οικονομική κατάσταση του εναγόμενου. Επίσης με αναφορά στην υπόθεση Cassell λέχθηκε ότι είναι λάθος να διαχωρίζονται οι γενικές αποζημιώσεις από τις παραδειγματικές. Στο τέλος θα πρέπει να δίδεται ένα ποσό βασισμένο στη σφαιρική αντίληψη των γεγονότων της υπόθεσης (βλ. επίσης Λούκας Κωνσταντίνου ή Λούκας Κ. Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ
(2003)1(Γ) ΑΑΔ 1952). Στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 24η Έκδοση, παράγρ. 326-334, αναφέρεται ότι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι σχετικό και δεν επιδικάζονται παραδειγματικές αν το ύψος των γενικών αποζημιώσεων είναι ικανό για να τιμωρήσει τον εναγόμενο για την πράξη του. Όπως λέχθηκε στην Papakokinnou (ανωτέρω), οι επαυξημένες αποζημιώσεις αποτελούν μια κατηγορία ενδιάμεση μεταξύ των αντισταθμιστικών (compensatory) και των παραδειγματικών (exemplary) αποζημιώσεων. Είναι ένα είδος επαυξημένων αντισταθμιστικών αποζημιώσεων, επαυξημένων στο βαθμό που να δείχνουν την αποδοκιμασία του Δικαστηρίου όσον αφορά τη διαγωγή του εναγόμενου αλλά μέσα στο πεδίο των αντισταθμιστικών αποζημιώσεων. Η διαφορά ανάμεσα στις παραδειγματικές και τις επαυξημένες αποζημιώσεις επισημάνθηκε επίσης στην Eliades v. Lyssarides
(1979)1 C.L.R. 254, που αφορούσε επίθεση σε αίθουσα του ξενοδοχείου ″Χίλτον″ στην παρουσία αρκετών προσώπων. Λέχθηκε ότι στα πλαίσια αποζημιώσεων το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη τα κίνητρα και τη συμπεριφορά του εναγόμενου και όπου αυτά επαυξάνουν τις βλάβες του ενάγοντα οι αποζημιώσεις θα αυξηθούν ανάλογα. Αναφέρεται επίσης ότι αυτές οι επαυξημένες αποζημιώσεις είναι αντισταθμιστικές αφού δίδονται για την βλάβη του ενάγοντα στα αισθήματα, την τιμή και την αξιοπρέπεια του. Αντίθετα οι παραδειγματικές δεν είναι αντισταθμιστικές αλλά επιδικάζονται για τιμωρία του εναγόμενου και για να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Στην υπόθεση Eliades v. Lyssarides ανωτέρω, το Εφετείο επικύρωσε την επιδίκαση αποζημιώσεων Λ.Κ.700, διαπιστώνοντας όμως ότι στην πραγματικότητα είχαν επιδικαστεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως επαυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages) και όχι ως παραδειγματικές (exemplary damages), αφού δόθηκαν με αναφορά προς το αίσθημα αξιοπρέπειας και περηφάνιας του θύματος. Όπως αναφέρεται σε απόσπασμα που παρατίθεται από τους Winfield and Jolowicz on Tort (10η έκδ. σελ. 555-556): ″These ″aggravated damages″ are truly compensatory, being given for the injury to the plaintiff's proper feelings of dignity and pride. Exemplary damages on the other hand, are not compensatory but are awarded to punish the defendant and to deter him from similar behavior in the future″. Στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον διαπιστωνόταν ότι ο εναγόμενος διέπραξε το αστικό αδίκημα της επίθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τους τραυματισμούς του ενάγοντα, καθώς επίσης τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη ότι πρόκειται για κατάλληλη περίπτωση για επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων προς το σκοπό τιμωρίας του εναγόμενου για την απαράδεχτη συμπεριφορά του σε βάρος ενός ανθρώπου ηλικίας 84 ετών, θα επιδίκαζα υπέρ του ενάγοντα ποσό €1000.-, το οποίο κρίνω ότι θα ήταν ορθό και δίκαιο. Θα επιδικαζόταν βεβαίως και νόμιμος τόκος επί του εν λόγω ποσού, από 12/11/2020 μέχρι εξόφλησης. Επιπλέον, εφόσον διαπιστωνόταν ότι πράγματι υπήρχε αυτή η συνεχόμενη συμπεριφορά σε βάρος του ενάγοντα, όπως την περιέγραψε ο τελευταίος, θα εξέδιδα διάταγμα με το οποίο θ' απαγόρευα στον εναγόμενο να πλησιάζει τον ενάγοντα και να τον παρενοχλεί με οποιοδήποτε τρόπο. Κατάληξη Η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του εναγόμενου και εναντίον του ενάγοντα. (Υπ.) ............ Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο