Patel κ.α. ν. Demorilo Holdings Ltd, Αγωγή Αρ.: 1578/2015, 21/7/2023

(2011)2 Α.Α.Δ. 547, Frederickou Schools Co Ltd v. Acuac Inc

(2002)1(Γ) A.A.Δ.1527, Αdidas v. Jonitexo Ltd

(1987)1 C.L.R. 383 και ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΩΣΤΡΙΚΗ ν. 4 ΜΟΤΙΟN AUTOMOTIVES LTD κ.α., Ποινική Έφεση Αρ. 226/2014, 10/7/2015). Η επιχειρηματολογία των ευπαίδευτων συνηγόρων εμπεριέχεται στις γραπτές αγορεύσεις που αυτοί παρέδωσαν στο Δικαστήριο και τις οποίες είχα την ευκαιρία να μελετήσω. Δεν θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω εδώ, όσα οι συνήγοροι αναφέρουν στις αγορεύσεις τους και θ' αναφερθώ σε συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων κατωτέρω, εφόσον τούτο κριθεί αναγκαίο. Κρίνεται όμως σκόπιμο να λεχθεί εδώ, ότι με βάση τη νομολογία, οι αγορεύσεις είναι ανεπίτρεπτο να χρησιμοποιούνται ως μέσο προσαγωγής μαρτυρίας ή διεύρυνσης των επιδίκων θεμάτων. Όπου (οι αγορεύσεις) δεν υποστηρίζονται από μαρτυρία (και στο βαθμό που στοχεύουν στην απόδειξη αμφισβητούμενων ισχυρισμών ή γεγονότων), πρέπει να αγνοούνται (βλ. το σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Ν. Σάντη, «Το Δίκαιο της Απόδειξης», Β' Έκδοση, σελ.127-128). Συναφώς, όπου παρατηρείται στις αγορεύσεις ότι επιχειρείται η εισαγωγή μαρτυρίας, το σχετικό μέρος δεν θα ληφθεί υπόψη. Υπενθυμίζω εδώ την πάγια νομολογιακή αρχή ότι εφόσον πρόκειται για αστική υπόθεση, ο ενάγων έχει γενικό βάρος απόδειξης (burden of proof) της υπόθεσής του στη βάση του κριτηρίου του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Αν το έχει καταφέρει αυτό ο ενάγοντας, τότε το ερώτημα είναι αν ο εναγόμενος, ο οποίος έχει ειδικό βάρος απόδειξης (evidential burden), παρουσίασε με τη σειρά του, τέτοια ικανοποιητική μαρτυρία προς υποστήριξη των θεμάτων που κατέστησε επίδικα με τη δική του εκδοχή, ώστε το βάρος να μετατοπιστεί πίσω στον ενάγοντα να απαντήσει ικανοποιητικά και να αποσείσει το εκ πρώτης όψεως, περί αντιθέτου συμπέρασμα που δημιουργήθηκε από τον εναγόμενο (βλ. μεταξύ άλλων Σοφοκλέους Κυριάκος ν. Γιώτας Κυριάκου,

(2010)1 Α.Α.Δ. 665). Το κριτήριο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διάδικου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του (βλ Κυριάκου ανωτέρω). Με βάση τα δικόγραφα και τη μαρτυρία που προσκομίστηκε εκατέρωθεν, παρατηρώ ότι τα κάτωθι, αποτελούν παραδεκτά ή και μη αμφισβητούμενα γεγονότα:

1. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγοντας 1 ήταν κύριος μέτοχος και διευθυντής της ενάγουσας
2. Ο άλλος διευθυντής της ενάγουσας 2 ήταν ο Σ. Κάκος.
3. Κατά τον ίδιο χρόνο, η ενάγουσα 2 ήταν και εξακολουθεί αν είναι ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος Β
5. Η εναγόμενη εταιρεία ήταν και εξακολουθεί να είναι εταιρεία διαχείρισης ακινήτων (property management). Διευθύντρια και γραμματέας της εναγόμενης, ήταν και συνεχίζει να είναι η Μ. Λαζαρίδου.
6. Οι ενάγοντες συμφώνησαν με την εναγόμενη όπως αυτή διαχειριστεί τα διαμερίσματα C14 και Β
7. Η συμφωνία προνοούσε, μεταξύ άλλων, την είσπραξη των ενοικίων, την επιδιόρθωση των διαμερισμάτων και την διευθέτηση των λογαριασμών. Όσα αναφέρονται πιο πάνω, γίνονται ευρήματα του Δικαστηρίου. Έχοντας διεξέλθει με προσοχή τη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, τα δικόγραφα και τις γραπτές αγορεύσεις, θα πω ευθέως ότι προκύπτει ομολογουμένως μεγάλη σύγχυση και αντιφατικότητα στις θέσεις των εναγόντων και την εκδοχή τους γενικότερα. Όπως θα διαφανεί δε κατωτέρω, κατά την κρίση μου, οι ενάγοντες στην πραγματικότητα κανένα αγώγιμο δικαίωμα δεν έχουν εναντίον της εναγόμενης. Εξηγώ.
8. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγοντας 1 ήταν και εξακολουθεί να είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης του διαμερίσματος C
9. Ο ισχυρισμός αυτός έτυχε άρνησης από μέρους της εναγόμενης. Στη μαρτυρία του ο Κάκος, όχι μόνον δεν παρουσίασε οποιοδήποτε έγγραφο για να υποστηρίξει το συγκεκριμένο ισχυρισμό του, αλλά διαφοροποίησε ουσιωδώς τη δικογραφημένη θέση τους, λέγοντας ότι ο ενάγοντας 1 ήταν δικαιούχος και η ενάγουσα 2 ήταν ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος C
10. Τώρα τι ισχύει στην πραγματικότητα, ποιος είναι τελικά ιδιοκτήτης του εν λόγω διαμερίσματος ή κάτω από ποιες συνθήκες ο ενάγοντας 1 κατέστη δικαιούχος, αν πράγματι είναι, το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να γνωρίζει. Πάντως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ότι ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος ήταν η ενάγουσα 2, αφού τούτο έρχεται σε αντίφαση με τη δικογραφημένη θέση των εναγόντων. Επισημαίνεται ότι η εναγόμενη, έχει υπογράψει τη συμφωνία ενοικίασης ημερ. 28/11/2013 για το διαμέρισμα C14, εκ μέρους του ενάγοντα 1 - και όχι εκ μέρους των εναγόντων, όπως λανθασμένα αναφέρει ο Κάκος-, ο οποίος αναφέρεται ως ιδιοκτήτης. Δεν διαφεύγει επίσης ότι υπάρχει αλληλογραφία του ενάγοντα 1 μαζί με την εναγόμενη, στο πλαίσιο της οποίας ο πρώτος δίνει οδηγίες και ζητά πληροφορίες, ενώ η δεύτερη ανταποκρίνεται και ακολουθεί τις οδηγίες, ούτε διαφεύγει ότι είναι παραδεκτή η συμφωνία διαχείρισης των διαμερισμάτων. Ενόψει της μαρτυρίας του Κάκου όμως, της αντιφατικότητας και της σύγχυσης που επικρατεί για τη σχέση του ενάγοντα 1 με το υπό συζήτηση διαμέρισμα, δεν μπορεί να γίνει εύρημα σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Συναφώς, οι ενάγοντες δεν έχουν αποδείξει ότι ο ενάγοντας 1 ήταν ιδιοκτήτης του διαμερίσματος C14 και ότι νομιμοποιείται στην έγερση της αγωγής, προβάλλοντας αξιώσεις για το συγκεκριμένο διαμέρισμα.
11. (α) Ανεξάρτητα των όσων αναφέρονται αμέσως πιο πάνω, ν' αναφερθεί εδώ πως αποτελεί θέση των εναγόντων στην γραπτή τους αγόρευση, ότι αξιώνουν το χρηματικό ποσό από την εναγόμενη ένεκα παράβασης σύμβασης διαχείρισης των διαμερισμάτων. Από προσεκτική μελέτη της έκθεσης απαίτησης των εναγόντων, διαπιστώνεται ότι δεν αποτελεί βάση της αγωγής τους η παράβαση οιασδήποτε συμφωνίας ή και η παράβαση της σύμβασης διαχείρισης των διαμερισμάτων, ούτε και ζητούνται αποζημιώσεις λόγω παράβασης συμφωνίας. Ως προκύπτει από την έκθεση απαίτησης, η θέση των εναγόντων είναι πως: «. η Εναγόμενη 1 δεν επέδειξε την απαιτούμενη επαγγελματική επιμέλεια με αποτέλεσμα οι Ενάγοντες να ζημιώσουν ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΜΕΛΕΙΑΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗΣ Α. Αμέλησε να ακολουθήσει ρητές οδηγίες των Εναγόντων για μεταφορά των λογαριασμών του ηλεκτρισμού και νερού των δύο

(2)διαμερισμάτων στα ονόματα των ενοικιαστών με αποτέλεσμα να ζημιώσουν οι Ενάγοντες. Β. Αμέλησε να ενημερώσει τον Ενάγοντα 1 ότι η ενοικίαση του διαμερίσματος C14 τερματίστηκε μη επιδεικνύοντας επαγγελματική συμπεριφορά. Γ. Αμέλησε και εξακολουθεί να αμελεί, να πληρώσει στους Ενάγοντες τα ενοίκια των διαμερισμάτων τους τα οποία η ίδια η Εναγόμενη εισέπραξε από τους ενοικιαστές. » Αξιώνουν δε, συγκεκριμένα ποσά, ως ανωτέρω έχει αναφερθεί, για ενοίκια που τους οφείλει η εναγόμενη και ποσά που οφείλουν οι ίδιοι για λογαριασμούς ηλεκτρισμού και νερού, λόγω παράλειψης της εναγόμενης να μεταφέρει τους λογαριασμούς επ' ονόματι των ενοικιαστών, ως οι οδηγίες των εναγόντων. (β) Την ίδια στιγμή να σημειωθεί, πως στην αγόρευση των δικηγόρων των εναγόντων, οι τελευταίοι, ακριβώς, προωθούν ως βάση για την αξίωση τους την παράβαση σύμβασης, η οποία δεν δικογραφείται, και όχι την αμέλεια ή και επαγγελματική αμέλεια. Δεν γίνεται καμία ανάλυση του θέματος της αμέλειας ή και επαγγελματικής αμέλειας, σε συνάρτηση με τη μαρτυρία που έχει προσκομιστεί. Ούτε γίνεται οποιαδήποτε παραπομπή σε αρχές ή νομολογία. Στην αγόρευση εντοπίζονται γενικές και αόριστες αναφορές περί αμέλειας και ή παράλειψης της εναγόμενης για τη μη είσπραξη του ενοικίου Μαρτίου 2015 του διαμερίσματος C14 (βλ. σελ.21) και του ενοικίου Μαίου 2015 του διαμερίσματος Β32 (βλ. σελ.24). Επισημαίνεται όμως εδώ ότι, με βάση το δικόγραφο τους, οι ενάγοντες θέλουν την εναγόμενη να είναι αμελής επειδή δεν πλήρωσε στους ενάγοντες τα ενοίκια των διαμερισμάτων που είσπραξε από τους ενοικιαστές - ούτως ή άλλως καμία μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε επί τούτου - και όχι επειδή δεν ενήργησε προς είσπραξη τους. Συνεπώς, είναι σαφές ότι η θέση που προωθείται με την αγόρευση, δεν είναι δικογραφημένη. Το ίδιο ισχύει για τη θέση που προβάλλεται στη σελ.25 της αγόρευσης των εναγόντων, ότι η εναγόμενη ενήργησε αμελώς επειδή δεν προέβη στις απαραίτητες και ή δέουσες ενέργειες για τη διευθέτηση των λογαριασμών. Σε σχέση με τους λογαριασμούς, η δικογραφημένη θέση των εναγόντων είναι πως η εναγόμενη αμέλησε ν' ακολουθήσει τις οδηγίες για μεταφορά των λογαριασμών στα ονόματα των ενοικιαστών και όχι επειδή δεν φρόντισε για τη διευθέτηση τους. (γ) Τέλος, να πω και το εξής, για την θέση πως δεν ακολουθήθηκαν οι οδηγίες των εναγόντων για μεταφορά των λογαριασμών. Αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών, ότι έγινε συμφωνία διαχείρισης των δύο διαμερισμάτων. Κατά πόσο η εναγόμενη θα είχε επικοινωνία ή όχι με τους ενοικιαστές, σημείο διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, είναι άσχετο. Επισημαίνεται ότι καμία εκ των δύο πλευρών δεν αναφέρει αν η συμφωνία ήταν γραπτή ή προφορική και εν πάση περιπτώσει δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου γραπτή συμφωνία. Επίσης δεν έχουν δοθεί λεπτομέρειες για τη συμφωνία και συγκεκριμένα πότε ακριβώς έγινε, τη διάρκεια της και τους όρους της. Ό,τι η συμφωνία προνοούσε και «..την μεταφορά των λογαριασμών ρεύματος και νερού επ' ονόματι των ενοικιαστών», αποτελεί προσθήκη του Κάκου, η οποία δεν έχει δικογραφηθεί και γι' αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Περαιτέρω, σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η εναγόμενη αμέλησε ν' ακολουθήσει τις οδηγίες των εναγόντων για μεταφορά των λογαριασμών και δεν υπάρχει καμία αναφορά ότι η εναγόμενη παρέβη όρο της συμφωνίας που προνοούσε τη μεταφορά των λογαριασμών επ'ονόματι των ενοικιαστών. Εν πάση περιπτώσει, το ότι ουδέποτε συμφωνήθηκε τέτοιος όρος, προκύπτει θεωρώ τόσο από το γεγονός ότι ο ενάγοντας 1 σε κανένα εκ των ηλεκτρονικών μηνυμάτων του δεν αναφέρεται σε συμφωνία για τέτοια μεταφορά, όσο και επειδή αν κάτι τέτοιο συμφωνείτο, προφανώς, ως ζήτημα λογικής, θα συμπεριλαμβανόταν και σχετικός όρος στις συμφωνίες ενοικίασης με τους τρίτους. Ανεξάρτητα όμως των ανωτέρω, να πω εδώ σε σχέση με τη θέση ότι δεν ακολουθήθηκαν οι οδηγίες των εναγόντων για μεταφορά των λογαριασμών, ότι η μαρτυρία του Κάκου είναι ομολογουμένως γενική και αόριστη. Ο Κάκος, πέραν κάποιων ηλεκτρονικών μηνυμάτων του ενάγοντα 1, στα οποία ο ενάγοντας 1 κάνει αναφορά γενικά σε οδηγίες που είχε δώσει για μεταφορά των λογαριασμών και τα οποία έχει σημασία ν' αναφερθεί ότι εστάλησαν στο τέλος των ενοικιάσεων των δύο διαμερισμάτων και όταν ξεκίνησε η συζήτηση μεταξύ του ενάγοντα 1 και της εναγόμενης για το θέμα κυρίως της πληρωμής των ενοικίων και των λογαριασμών, δεν έχει δώσει θετική μαρτυρία επί του ζητήματος και οιεσδήποτε λεπτομέρειες. Πότε ζητήθηκε αυτό το πράγμα, με ποιο τρόπο, με ποιόν μίλησε ο ενάγοντας και κάτω από ποιες συνθήκες, είναι στοιχεία άγνωστα. Ούτε φαίνεται να έχει παραπονεθεί στην εναγόμενη από τις 28/11/2013 και 20/8/2014 που υπογράφηκαν τα συμβόλαια ενοικίασης, ότι σε αυτά δεν περιλαμβάνεται όρος για μεταφορά των λογαριασμών στους ενοικιαστές. Κοντολογίς, δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου πειστική μαρτυρία περί του συγκεκριμένου ζητήματος, ώστε να εξεταστεί ζήτημα αμέλειας. (δ) Υπό τις περιστάσεις και λαμβάνοντας υπόψη την όλη σύγχυση και την αντιφατικότητα που επικρατεί στις θέσεις των εναγόντων, την προώθηση ουσιαστικά νομικής βάσης και άλλων ζητημάτων που δεν δικογραφούνται ή και της ασάφειας που παρατηρείται σε ότι αφορά τη νομική βάση και όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, βρίσκω ότι η αγωγή είναι παντελώς αβάσιμη. 3. Ανεξάρτητα των όσων αναφέρθηκαν στα σημεία 1 και 2 ανωτέρω, να πω και τα εξής. Στην έκθεση απαίτησης αναφέρεται ότι, η εναγόμενη, με βάση τη συμφωνία διαχείρισης των διαμερισμάτων, ανέλαβε τη διαχείριση εκ μέρους των εναγόντων. Αυτό αναφέρει και ο Κάκος στη μαρτυρία του. Έχουν συναφθεί 2 συμφωνίες ενοικίασης με τρίτους και οι ενοικιαστές, με βάση τις εν λόγω συμφωνίες, ανέλαβαν να πληρώνουν το συμφωνηθέν ενοίκιο, όπως επίσης, μεταξύ άλλων, τους λογαριασμούς ρεύματος και νερού (βλ. τεκμ. Β και Δ στη μαρτυρία του Κάκου). Δεν αποτελεί θέση των εναγόντων ότι σε περίπτωση μη πληρωμής των ενοικίων ή οιουδήποτε λογαριασμού από τους ενοικιαστές, συμφωνήθηκε ότι θα ήταν υπόλογη η εναγόμενη για την πληρωμή. Εξάλλου, σύμφωνα με τη Λαζαρίδου, η μαρτυρία της οποίας δεν αμφισβητήθηκε, η εναγόμενη, ως εταιρεία διαχείρισης, ενεργούσε εκ μέρους των ιδιοκτητών ή εξουσιοδοτημένων απ' αυτούς προσώπων και λειτουργούσε ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των ιδιοκτητών και των ενοικιαστών. Οποιαδήποτε ποσά δε περιέρχονταν στο λογαριασμό της εταιρείας, μεταφέρονταν στους λογαριασμούς των ιδιοκτητών. Όχι μόνον δεν εντοπίζεται αντίθετος ισχυρισμός στη μαρτυρία του Κάκου, αλλά είναι σαφές από τη μαρτυρία του και την γραπτή αγόρευση των εναγόντων πως είναι αποδεκτό ότι υπόχρεοι για την πληρωμή των ενοικίων και των λογαριασμών ήταν οι ενοικιαστές. Σε σχέση δε με τους λογαριασμούς, αυτό ακριβώς είχε αναφέρει ο Βοριάς στο ηλεκτρονικό του μήνυμα ημερ. 31/3/2015, ότι δηλαδή θα διευθετηθούν από τους ενοικιαστές (βλ. τεκμ. Γ στη μαρτυρία του Κάκου). Επίσης, δεν υπάρχει θετικός ισχυρισμός από μέρους των εναγόντων ότι η εναγόμενη εισέπραξε χρήματα από τους ενοικιαστές, είτε για ενοίκια, είτε για λογαριασμούς ρεύματος και νερού, τα οποία κατακράτησε και δεν τα απέδωσε στους ενάγοντες. Αντίθετα, σύμφωνα με τη Λαζαρίδου, το τελευταίο ποσό των €2.362,65.- που αφορούσε ποσά που έλαβε η εναγόμενη από τους ενοικιαστές, μεταφέρθηκε στους ενάγοντες κατά την 6/10/2015 και το υπόλοιπο μηδενίστηκε. Με αυτά υπόψη, είναι σαφές ότι η εναγόμενη δεν είχε ευθύνη κάλυψης τυχόν οφειλόμενων ποσών από τους ενοικιαστές και ούτε βεβαίως ευθυνόταν η εναγόμενη αν οι ενοικιαστές δεν τηρούσαν τους όρους της συμφωνίας ενοικίασης που υπέγραψαν, καμία συμφωνία δεν παρέβη και οι ενάγοντες στην πραγματικότητα ουδέν αγώγιμο δικαίωμα έχουν εναντίον της εναγόμενης σε σχέση με τα ποσά που αξιώνουν. Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας και των όσων γενικότερα έχουν αναφερθεί ανωτέρω, κρίνω ότι οι ενάγοντες απέτυχαν ν' αποσείσουν το βάρος απόδειξης που ήταν στους ώμους και η αγωγή τους θα πρέπει ν' απορριφθεί. Κατάληξη Η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της εναγόμενης και εναντίον των εναγόντων 1 και 2. (Υπ.) ............ Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο