Χριστοδούλου ν. ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ, Αρ. Αγωγής: 697/2015, 23/8/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2023:A81 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: M. Παπαθανασίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 697/2015 Μεταξύ : .... Χριστοδούλου Ενάγοντα και ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Εναγόμενων ------------------------------------------------------------------------ Ημερομηνία: 23 Αυγούστου, 2023 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Α. Πετρίδης για Πολύκαρπος Δ. Πετρίδης & Σία Για Εναγόμενους: κ. Α. Κλεάνθους για Ν.Κ. Κλεάνθους & Σία ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η Δικογραφία Ο ενάγοντας, με την παρούσα αγωγή του, αξιώνει εναντίον των εναγόμενων ποσό €10.546,20 λόγω παράνομης και ή παράτυπης και ή αντισυμβατικής κατάσχεσης και οικειοποίησης τραπεζικής εγγυητικής επιστολής και ή παράνομης είσπραξης της από τους τελευταίους. Σύμφωνα με τον ενάγοντα, κατά ή περί τον Μάϊο του 2014, οι εναγόμενοι προκήρυξαν προσφορές για την παραχώρηση και εκμετάλλευση, μεταξύ άλλων, του κυλικείου του Γυμνασίου Δροσιάς στη Λάρνακα. Ο ενάγοντας απέστειλε την προσφορά του ημερ. 26/6/2014 σύμφωνα με τους όρους της προσφοράς. Με βάση τους όρους, ο ενάγοντας μαζί με την προσφορά του παρέδωσε και εγγυητική επιστολή προς όφελος των εναγόμενων, η οποία εξεδόθη από την Τράπεζα Κύπρου στις 25/6/2014 και έληγε 26/9/
- Κατά ή περί τον Ιούλιο του 2014, οι εναγόμενοι πληροφόρησαν τον ενάγοντα ότι του έχει κατακυρωθεί η προσφορά και τον καλούσαν να προσέλθει μεταξύ 29-31/7/2014 στα γραφεία τους για την υπογραφή των σχετικών συμβολαίων, ως επίσης για την προσκόμιση των σχετικών πιστοποιητικών. Κατά ή περί τις 25/7/2014 όμως, ο ενάγοντας με επιστολή του πληροφόρησε τους εναγόμενους για την απόσυρση του ενδιαφέροντος του διότι αδυνατούσε ν' ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, συνεπεία σοβαρού προβλήματος υγείας και ταυτόχρονα ζήτησε την επιστροφή της εγγυητικής που εξέδωσε προς όφελος των εναγόμενων, όμως οι εναγόμενοι προχώρησαν σε κατάσχεση της εγγυητικής ισχυριζόμενοι παράβαση των όρων προκήρυξης της προσφοράς. Ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι η ενέργεια των εναγόμενων να του κατάσχουν την εγγυητική συνιστά πράξη κατάχρησης εξουσίας και είναι παράνομη, παραθέτει δε τους λόγους στους οποίους στηρίζει τη θέση του. Τέλος, αναφέρει ότι οι εναγόμενοι ουδέν ποσό του επέστρεψαν, παρόλο που γνωρίζει ότι η διαχείριση του κυλικείου του γυμνασίου Δροσιάς έχει ανατεθεί από τους εναγόμενους σε άλλο άτομο. Οι εναγόμενοι στην υπεράσπιση τους προβαίνουν σε κάποιες παραδοχές, οι οποίες περιλαμβάνονται στην ενότητα κατωτέρω. Από εκεί και πέρα, ουσιαστικά αρνούνται τη θέση του ενάγοντα ότι δεν είχαν δικαίωμα να κατάσχουν την εγγυητική και ότι η ενέργεια τους συνιστά πράξη κατάχρησης εξουσίας και είναι παράνομη. Ειδικότερα, οι εναγόμενοι αρνούνται τον ισχυρισμό ότι ο ενάγοντας ήταν άρρωστος και εν πάση περιπτώσει αποτελεί θέση τους ότι αυτό δεν τον εμπόδιζε να υπογράψει την συμφωνία για την οποία εκλήθη από τους εναγόμενους. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οι όροι που έχουν επικαλεστεί για κατάσχεση της εγγυητικής δεν συνιστούν ποινική ρήτρα και η εγγυητική καλώς έχει κατασχεθεί. Διαζευκτικά δε οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι ο ενάγοντας παραβίασε τους συμφωνημένους όρους προκήρυξης της προσφοράς και γι΄ αυτό υποχρεώθηκαν να υπογράψουν συμβόλαιο με τρίτο πρόσωπο με χαμηλότερη προσφορά, δηλαδή κατακύρωσαν την προσφορά στον αμέσως επόμενο προσφοροδότη. Το ποσό του πρώτου επιλαχόντα προσφοροδότη ήταν €68,08 κατά μαθητή, ενώ η προσφορά του ενάγοντα που ήταν η καλύτερη ανερχόταν στο ποσό των €83,70 ανά μαθητή. Αποτελεί δε θέση των εναγόμενων ότι υπέστησαν ζημιά και ή απώλεια εξ΄ υπαιτιότητας του ενάγοντα που υπερβαίνει το ποσό της κατασχεθείσας εγγύησης και αξιώνουν ανταπαιτητικά από τον ενάγοντα ποσό €19.681,20, ενώ διαζευκτικά ζητούν δήλωση ότι ορθά κατασχέθηκε το ποσό της εγγυητικής εκ €10.546,20 και απόφαση για πρόσθετο ποσό €9.135 ως αποζημίωση. Ο ενάγοντας στην απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση, αρνείται τους ισχυρισμούς των εναγόμενων που είναι αντίθετοι προς την έκθεση απαίτησης του και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης του. Ζητά δε την απόρριψη της ανταπαίτησης. Παραδεκτά ή και μη αμφισβητούμενα γεγονότα Από την υπεράσπιση των εναγόμενων και τη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι αποτελούν παραδεκτά ή και μη αμφισβητούμενα γεγονότα τα ακόλουθα:
- Ο Ενάγων, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο με τα γεγονότα της παρούσας αγωγής, ήταν κάτοικος Ορόκλινης της επαρχίας Λάρνακας.
- Οι Εναγόμενοι αποτελούν σώμα προσώπων, που εκλέγεται σύμφωνα με το Νόμο και ασκεί αρμοδιότητες που καθορίζονται απ΄ αυτόν, όπως η διαχείριση σχολείων, που βρίσκονται στην περιφέρεια τους. Μπορούν, δυνάμει της νομικής σύστασης τους, να ενάγουν και να ενάγονται.
- Στις 20/5/2014, οι Εναγόμενοι προκήρυξαν Προσφορές για παραχώρηση και εκμετάλλευση, μεταξύ άλλων και του κυλικείου του σχολείου Γυμνασίου Δροσιάς, στη Λάρνακα (τεκμ.11). Σε περίπτωση επιτυχίας οποιουδήποτε προσφοροδότη, αυτός θα ξεκινούσε την διαχείριση του κυλικείου από το Σεπτέμβριο του 2014, δηλαδή τέσσερις μήνες μετά (βλ. τεκμ. 2, 3, 12 και 13).
- Ο Ενάγοντας απέστειλε την Προσφορά του ημερ. 26/6/2014, σύμφωνα με τους όρους της Προσφοράς, Παράρτημα Α, οι οποίοι φέρουν ημερομηνία 23/5/2014 (βλ. τεκμ.15).
- Ένας εκ των όρων της Προσφοράς ήταν, όπως, ο Ενάγων ετοιμάσει και παραδώσει σχετική εγγυητική επιστολή προς τους Εναγόμενους, η οποία, με βάση την Προσφορά που κατέθεσε ο Ενάγων, ανερχόταν στο ποσόν των €10.546,
- Ο Ενάγων, εκτελώντας εις το ακέραιο την υποχρέωση του, παρέδωσε, στις 26/6/2014, μαζί με την Προσφορά του και σχετική Εγγυητική προς όφελος των Εναγόμενων, η οποία εξεδόθη από την Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ, με αριθμό ......71, ημερ. 25/6/2014 και ληγούσης την 26/9/2014 (βλ. τεκμ.5 και 16).
- Στις 30/6/2014, οι εναγόμενοι, σε συνεδρία τους, εξέτασαν τις προσφορές (βλ. τεκμ.14) και με επιστολή προς τον ενάγοντα ημερ. 9/7/2014, τον πληροφόρησαν ότι του έχει κατακυρωθεί η Προσφορά, αναφορικά με την εκμετάλλευση του κυλικείου του Γυμνασίου Δροσιάς, στη Λάρνακα και τον καλούσαν να προσέλθει, μεταξύ 29-31 Ιουλίου, 2014, στα γραφεία τους, για την υπογραφή των σχετικών Συμβολαίων, την προσκόμιση των δύο τραπεζικών εγγυητικών επιστολών που αναφέρονταν στους όρους των προσφορών και τις οδηγίες προς τους προσφοροδότες, ως επίσης και για την προσκόμιση των σχετικών Πιστοποιητικών (βλ. τεκμ.4 και 17).
- Ο ενάγοντας, στις 25/7/2014, παρέδωσε χειρόγραφη επιστολή στους εναγόμενους, με την οποία τους πληροφορούσε ότι απέσυρε το ενδιαφέρον του διότι αδυνατούσε ν' ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του για λόγους υγείας (βλ. τεκμ.6 και 18). Ζήτησε δε την επιστροφή της εγγυητικής.
- Οι εναγόμενοι, με επιστολή τους ημερ. 4/8/2014, ενημέρωναν τον ενάγοντα ότι αποφάσισαν την κατάσχεση του ποσού των €10.546,20.- της εγγυητικής σύμφωνα με τους όρους που απορρέουν από τη συμμετοχή του στο διαγωνισμό (βλ. τεκμ. 7 και 19). Την ίδια μέρα, ήτοι 4/8/2014, οι εναγόμενοι απέστειλαν επιστολή στην Τράπεζα Κύπρου και ζήτησαν κατάθεση στο λογαριασμό τους του ποσού της εγγυητικής και η Τράπεζα ακολούθως πληροφόρησε τους εναγόμενους ότι ο λογαριασμός τους πιστώθηκε με το συγκεκριμένο ποσό (βλ. τεκμ. 7, 20 και 21).
- Ο ενάγοντας, δια επιστολής των δικηγόρων του ημερ. 18/8/2014 προς τους εναγόμενους, ανέφερε ότι οι τελευταίοι δεν είχαν δικαίωμα να προβούν σε κατάσχεση του ποσού της εγγυητικής και ζήτησε την επιστροφή του (βλ. τεκμ.8 και 23).
- Στις 18/8/2014 υπεγράφη συμφωνία παραχώρησης του κυλικείου Δροσιάς στον αμέσως επόμενο προσφοροδότη που ήταν η Γ.Δ., στην τιμή των €68,08 ανά μαθητή (βλ. τεκμ.22).
- Για την υπόθεση έγιναν συναντήσεις του ενάγοντα με τον Πρόεδρο της Σχολικής Εφορείας, στον οποίο μάλιστα το 2019 παραδόθηκε και ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπεδικού του ενάγοντα (βλ. τεκμ.9 και 24). Όσα αναφέρονται ανωτέρω, γίνονται ευρήματα του Δικαστηρίου. Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσης του εναντίον των εναγόμενων, κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγοντας. Οι εναγόμενοι κάλεσαν ως μάρτυρα τον .. Χρυσοστόμου. Στο σημείο αυτό θα πω ότι η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του ενάγοντα στην γραπτή του αγόρευση (σελ.1), ότι στην ουσία τα μέρη δεν διαφωνούν ως προς τα γεγονότα και το ιστορικό της υπόθεσης, αποτελεί γεγονός. Η μαρτυρία των δύο μαρτύρων και τα έγγραφα που περιλαμβάνονται στις δέσμες εγγράφων που έχουν καταθέσει, κοινά ως επί το πλείστον, επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Επισημαίνω ότι η μαρτυρία τους, αφορούσε ουσιαστικά όσα αναφέρθηκαν στην ενότητα ανωτέρω. Από την άλλη βεβαίως, γεγονός αποτελεί και ότι οι μάρτυρες είχαν διαφορετική άποψη σε συγκεκριμένα ζητήματα: αν το πρόβλημα υγείας του ενάγοντα αποτελούσε εμπόδιο για την ανάληψη του κυλικείου, αν ο ενάγοντας παραβίασε τους όρους προκήρυξης των προσφορών και αν οι εναγόμενοι υπέστησαν ζημιά εξ' υπαιτιότητας του ενάγοντα. Η βασική διαφωνία εστιάζει στο κατά πόσο, υπό τις περιστάσεις, είχαν ή όχι δικαίωμα οι εναγόμενοι να ζητήσουν την κατάσχεση του ποσού της επίδικης εγγυητικής. Γι' αυτά τα ζητήματα καλείται ν' αποφανθεί ουσιαστικά το Δικαστήριο, κατόπιν αξιολόγησης του συνόλου της μαρτυρίας. Όπως όμως θα διαφανεί, τούτο δεν θα χρειαστεί να γίνει. Κατά πόσο το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία εκδίκασης της υπόθεσης Μετά τις τελικές αγορεύσεις και την επιφύλαξη της τελικής απόφασης, το Δικαστήριο αποφάσισε να επανανοίξει την υπόθεση. Αυτό γιατί στο πλαίσιο της μελέτης της υπόθεσης και της έρευνας του Δικαστηρίου για σκοπούς συγγραφής της τελικής απόφασης, προέκυψε στο μυαλό του Δικαστηρίου το ερώτημα κατά πόσο το παρόν Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία για εκδίκαση της υπόθεσης ή αν το όλο ζήτημα εμπίπτει στη σφαίρα του διοικητικού δικαίου. Όπως είναι πάγια νομολογημένο, το ζήτημα της δικαιοδοσίας είναι ζήτημα δημόσιας τάξης και μπορεί να εγείρεται και αυτεπαγγέλτως (βλ. μεταξύ άλλων, Παναγιώτου ν. Χ΄Κυριάκου
(1991)1 ΑΑΔ 362, Takis P. Markides Ltd v. Γενικού Εισαγγελέα
(1997)1(Γ) ΑΑΔ 1424, Κούρου v. Κόνου
(2014)1 ΑΑΔ 2192 και Cydive Ltd v. Αρχής Λιμένων Κύπρου, Πολ. Έφ.207/2012, ημερ.7/6/2018), ECLI:CY:AD:2018:A279. Με δεδομένο δε ότι το ζήτημα αυτό δεν ηγέρθη στο πλαίσιο της δικογραφίας ή κατά το στάδιο της ακρόασης και καμία πλευρά δεν είχε τοποθετηθεί σε σχέση μ' αυτό, το Δικαστήριο ακριβώς αποφάσισε να επανανοίξει την υπόθεση και να δώσει την ευκαιρία στις δύο πλευρές, εφόσον το επιθυμούν, να τοποθετηθούν. Το ζήτημα της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί κατά προτεραιότητα, αφού εάν κριθεί τελικά ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία για την εκδίκαση της παρούσας, τότε δεν τίθεται θέμα εξέτασης των υπόλοιπων θεμάτων που εγείρονται στο πλαίσιο της αγωγής. Η θέση των συνηγόρων του ενάγοντα επί του θέματος που ηγέρθη, περιλαμβάνεται σε ηλεκτρονικό μήνυμα που έχουν αποστείλει στο Δικαστήριο. Πιο συγκεκριμένα, αποτελεί θέση τους ότι: «Η υπό εκδίκαση διαφορά δεν αφορά εξουσίες διοικητικού οργάνου, ούτε προσβάλλεται από τον Ενάγοντα με οποιονδήποτε τρόπο η ισχύς εκτελεστής διοικητικής πράξης. Αντίθετα, αποτέλεσε τόσο εκ των δικογράφων αλλά και μέσα από την Ακροαματική διαδικασία αντιπαράθεση των διαδίκων ως προ της ορθότητα ή όχι της ενέργειας των Εναγομένων να κατάσχουν το ποσό της τραπεζικής εγγυητικής που ο Ενάγοντας είχε καταθέσει στα πλαίσια υποβληθείσας προσφοράς για ανάθεση σχολικού κυλικείου.» Περαιτέρω, οι συνήγοροι, με αναφορά στα τεκμήρια 11, 12, 13 και 17, λέγουν ότι ξεκάθαρα προκύπτει ιδιωτικής φύσεως διαφορά προς επίλυση ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου. Οι όροι του τεκμηρίου 12 παραπέμπουν σε σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, για την οποία αρμοδιότητα έχει το Επαρχιακό Δικαστήριο. Τέλος, αναφέρουν ότι η αγωγή του ενάγοντα δεν αφορά ούτε την κατακύρωση, ούτε την ακύρωση προσφοράς. Από την άλλη, ο συνήγορος των εναγόμενων, σε δικό του ηλεκτρονικό μήνυμα, αναφέρει ότι παρόλο που πολύ εύλογα το Δικαστήριο εγείρει το ερώτημα, η πλευρά τους δεν θα τοποθετηθεί εφόσον δεν το έχει εγείρει στα δικόγραφα ή στη διαδικασία και αφήνει το ζήτημα στην κρίση του Δικαστηρίου. Στην Φιλίππου v Δημοκρατίας, Πολ. Έφ.280/2013, ημερ. 16/11/2020, ECLI:CY:AD:2020:A386, αναφέρθηκε ότι: « Όπως ελέχθη στην Κούρου ν. Κόνου, Πολιτική Έφεση 325/09, ημερ. 10.10.2014, ECLI:CY:AD:2014:A764, «η καθ΄ ύλην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου εξετάζεται και οριοθετείται από την έκθεση απαίτησης και από τα όποια αποδεκτά γεγονότα (Δέστε, Παναγιώτης Μιχαηλίδης Μωσαϊκά Λτδ ν. Ανδρέα Σιακαλλή
(2001)1 ΑΑΔ, 1324, Σαφαρίνο Λτδ ν. Σταυρινού Λτδ
(1991)1 ΑΑΔ, 1059 και Μουρτζής ν. Global Cruises
(1992)1 ΑΑΔ, 1160)». Τα γεγονότα, τα οποία συνθέτουν το αγώγιμο δικαίωμα, όπως προσδιορίζονται από τη δικογραφία, είναι εκείνα τα οποία συγχρόνως στοιχειοθετούν και τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. » Εν προκειμένω, οι εναγόμενοι πληροφόρησαν τον ενάγοντα ότι η προσφορά του έγινε αποδεκτή και τον κάλεσαν να προσέλθει για υπογραφή των σχετικών συμβολαίων και να προσκομίσει τις σχετικές εγγυητικές και πιστοποιητικά. Τούτο δεν έγινε. Ο ενάγοντας απέσυρε το ενδιαφέρον του. Ακολούθησε η απόφαση των εναγόμενων να προβούν σε κατάσχεση του ποσού της επίδικης εγγυητικής ως ανωτέρω έχει αναφερθεί. Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι οι εναγόμενοι αποτελούν σώμα προσώπων που εκλέγεται σύμφωνα με το νόμο και ασκεί τις αρμοδιότητες που καθορίζονται απ' αυτόν. Ο σχετικός νόμος είναι ο περί Σχολικών Εφορειών Νόμος του 1997 (108(Ι)/1997). Σχολική Εφορεία ή Εφορεία με βάση το συγκεκριμένο νόμο, ακριβώς σημαίνει αυτό που έχει αναφερθεί αμέσως πιο πάνω. Οι εναγόμενοι συναφώς εμπίπτουν στην έννοια «οργανισμός δημοσίου Δικαίου» και «αναθέτουσα αρχή» με βάση το άρθρο 2 του περί της Σύναψης Συμβάσεων (Προμήθειες, Έργα και Υπηρεσίες) Νόμου του 2003 (101(I)/2003), καθώς και το άρθρο 2 του περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημόσιων Συμβάσεων Προμηθειών, Έργων και Υπηρεσιών και για Συναφή Θέματα Νόμου του 2006 (12(Ι)/2006)-όπως ίσχυε τον ουσιώδη χρόνο. Στην Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Στροβόλου v Δώρου Χ''Παύλου και άλλων
(1993)1 ΑΑΔ 267, η εφεσείουσα (Σχολική Εφορεία, όπως η περίπτωση των εναγόμενων στην παρούσα) είχε υπό τον έλεγχο της και διαχειριζόταν τα δημόσια σχολεία στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης Στροβόλου. Πρόκειται για εξουσίες που έχει από το νόμο. Στα πλαίσια λοιπόν των νόμιμων της υποχρεώσεων, η εφεσείουσα είχε εγκρίνει τη διενέργεια διαγωνισμού για την εκμετάλλευση των σχολικών κυλικείων. Οι τρεις εφεσίβλητοι - ενάγοντες ήταν μεταξύ των προσφοροδοτών. Οι προσφορές τους αφορούσαν διαφορετικά σχολεία. Σε συνεδρίαση της, η εφορεία αποφάσισε να κατακυρώσει την προσφορά στους εφεσίβλητους για το αντίστοιχο σχολείο που αυτή αφορούσε. Η απόφαση της εφεσείουσας μεταγενέστερα ανακλήθηκε και τα κυλικεία ανατέθηκαν σε τρίτους, με τους οποίους η εφεσείουσα είχε συμβληθεί. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ανατρέποντας την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, το οποίο αποφάσισε πως με βάση τα ενώπιον του στοιχεία «συνομολογήθηκε σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, η οποία δημιούργησε διαφορά ιδιωτικού δικαίου αρμόδια για την επίλυση της οποίας είναι τα πολιτικά δικαστήρια», ανέφερε τα ακόλουθα: « Έχουμε ήδη εκθέσει τα στοιχεία που θεμελίωσαν την αξίωση όπως αυτή διατυπώθηκε στην έκθεση απαιτήσεως και απάντησε η εφεσείουσα στην υπεράσπιση της. Οι παραπάνω πράξεις (προκήρυξη προσφορών, απόφαση της 10/8/89 για κατακύρωση τους) αποτελούν, σύμφωνα με τη νομολογία, σύνθετη διοικητική ενέργεια: προσφυγή αρ. 664/89 P.A.G. ArchitectsEngineers ν. Κυπριακής Δημοκρατίας ημερ. 18/9/92. Η διαδικασία μάλιστα δεν έληξε στο σημείο εκείνο. Ακολούθησε η απόφαση για ανάκληση, η οποία είναι επίσης διοικητική ενέργεια. Αναμφίβολα σε όλα αυτά τα στάδια η εφορεία ενεργούσε εξουσιαστικά σαν φορέας δημόσιας εξουσίας. Καμιά από τις ενέργειες αυτές δεν ήταν δυνατό να δημιουργήσει συμβατική σχέση. Με την κοινοποίηση που έλαβε χώρα δεν συνάπτεται ούτε συντελείται σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Η αμφισβήτηση των πιο πάνω διοικητικών πράξεων προκάλεσε διαφορά που δεν έχει ως βάση ιδιωτική σύμβαση, αλλά είναι ακυρωτική διαφορά που υπάγεται στην αρμοδιότητα του Ανωτάτου Δικαστηρίου: E.G.S. Flooring Ltd. v. Sewage Board of Nicosia, Rec. 21/89, dated 29/7/89 και Αιμίλιος Έλληνας & Σία Λτδ. ν. Υπουργείου Οικονομικών & Άλλου, Προσφ. Αρ. 64/89, ημερ. 27/1/90. » Η απόφαση Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Στροβόλου πιο πάνω, μνημονεύεται στην Παντελής Μιχαηλίδης (Τυλληρή) v Κυπριακής Δημοκρατίας και άλλου
(1997)1 ΑΑΔ 767. Στην τελευταία, η εφεσίβλητη 1, αφού ζήτησε προσφορές για την εκμετάλλευση καφετέριας νοσοκομείου, κατακύρωσε την προσφορά στον εφεσείοντα. Για τους λόγους που αναφέρονται στην απόφαση τελικά δεν υπεγράφη συμβόλαιο - ο εφεσείοντας ουδέποτε κλήθηκε να υπογράψει συμβόλαιο. Ο εφεσείων ακολούθως καταχώρησε αγωγή εναντίον αμφοτέρων των εφεσιβλήτων ζητώντας εναντίον μεν της εφεσίβλητης 1 διάταγμα διατάσσον την ειδική εκτέλεση της σύμβασης και αποζημιώσεις, εναντίον δε του εφεσίβλητου 2 αποζημιώσεις. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή, αποδεχόμενο σχετική εισήγηση ότι το Δικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί της αγωγής, γιατί δεν συνήφθη καμιά σύμβαση και η σχέση ανάγεται στη σφαίρα του Δημοσίου Δικαίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ορθά το Πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε ότι δεν συντελέστηκε καμία σύμβαση στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου μεταξύ του εφεσείοντα και της εφεσίβλητης 1 και απέρριψε την έφεση. Ανέφερε πιο συγκεκριμένα ότι: « Η προκήρυξη προσφορών και η κατακύρωσή τους, αποτελούν, σύμφωνα με τη νομολογία σύνθετη διοικητική πράξη (Βλέπε: P.A.G. Architects Engineers v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση αρ. 664/89, ημερομηνίας 18.9.1992, Δίκαιο των Διοικητικών Πράξεων, Μιχ. Δ. Στασινόπουλου, σελίδα 244). ...... H κατακύρωση των προσφορών από την εφεσίβλητη 1 είναι καθαρά διοικητική πράξη. Η εφεσίβλητη 1 ενεργούσε εξουσιαστικά σαν φορέας δημόσιας εξουσίας. Η κατακύρωση της προσφοράς δεν μπορούσε να δημιουργήσει συμβατική σχέση ιδιωτικού δικαίου. Με την κοινοποίησή της δε προς τον εφεσείοντα δεν συνάπτεται ούτε συντελείται σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. (Βλέπε: Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Στροβόλου v. Δώρου Χ"Παύλου και Άλλων, Πολιτικές Εφέσεις 8048 και 8153, ημερομηνίας 30.4.1993). Το κατά πόσο ανακλήθηκε ή όχι η κατακύρωση που είναι και αυτό ζήτημα δημοσίου δικαίου, δεν επηρεάζει την κατάσταση αφού το υπόβαθρο της θέσης του εφεσείοντα πως με την κατακύρωση συνάφθηκε σύμβαση, δεν υπάρχει. Σύμβαση Ιδιωτικού Δικαίου μεταξύ των μερών θα συνετελείτο εάν και όταν υπεγράφετο το σχετικό συμβόλαιο. Τότε μόνο θα ξέφευγε από το πεδίο του Δημοσίου Δικαίου και εφαρμογή θα είχαν πλέον οι διατάξεις του περί Συμβάσεων Νόμου. » Η υπόθεση Cydive Ltd ανωτέρω - η οποία παραπέμπει εις αμφότερες τις αποφάσεις που έχουν αναφερθεί-, αφορούσε ρευστοποίηση εγγυητικής. Συγκεκριμένα, είχε κατακυρωθεί προσφορά υπέρ της εφεσείουσας, όμως η τελευταία όταν κλήθηκε από την εφεσίβλητη να προσκομίσει έγγραφα και πιστοποιητικά για να συνταχθεί η συμφωνία, παρέλειψε να το πράξει. Έτσι, η εφεσίβλητη προχώρησε στη ρευστοποίηση της εγγυητικής που είχε κατατεθεί μαζί με την προσφορά, σύμφωνα με τους όρους του διαγωνισμού. Ακολούθησε η καταχώρηση αγωγής εκ μέρους της εφεσείουσας, η οποία αξίωνε από την εφεσίβλητη το ποσό της εγγυητικής. Η αγωγή προχώρησε σε ακρόαση όπου κατέθεσαν μάρτυρες και από τις δύο πλευρές. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφαση του έκρινε κατ' αρχήν ότι προείχε η εξέταση του θέματος της έλλειψης δικαιοδοσίας του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου που ηγέρθη με την προδικαστική ένσταση στην Υπεράσπιση. Αφού εξέτασε την εισήγηση την έκαμε αποδεκτή και απέρριψε τελικά την αγωγή με έξοδα υπέρ της εφεσίβλητης, χωρίς να υπεισέλθει στην εξέταση των υπόλοιπων θεμάτων που εγείροντο στην Αγωγή. Στο πλαίσιο της έφεσης που καταχωρίστηκε εναντίον της Πρωτόδικης απόφασης, εξετάστηκε και η εισήγηση του δικηγόρου της εφεσείουσας, ότι η ρευστοποίηση της εγγυητικής δεν ήταν πράξη δημοσίου αλλά ιδιωτικού δικαίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο διαφώνησε με την εν λόγω εισήγηση. Αναφέρθηκαν δε τα ακόλουθα: « Σύμφωνα με τη νομολογία, η προκήρυξη προσφορών και η κατακύρωση τους αποτελεί σύνθετη διοικητική πράξη (βλ. P.A.G. Architects Engineers v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1992)4 ΑΑΔ 3167, Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Στροβόλου ν. Χ"Παύλου κ.α.
(1993)1 ΑΑΔ 267 και Γεωργίου ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ανωτέρω)). Στην παρούσα περίπτωση η παροχή της εγγυητικής αποτελούσε μέρος της σύνθετης αυτής πράξης εφόσον ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την υποβολή μιας έγκυρης προσφοράς στη βάση των όρων του διαγωνισμού και συγκεκριμένα του όρου 14.Ι.2. Η άρρηκτη σύνδεση της εγγυητικής με τους όρους του διαγωνισμού επιβεβαιώνεται από το ίδιο το έγγραφο της εγγυητικής (Τεκμήριο 3). Στο τεκμήριο αυτό καταγράφονται επίσης οι περιπτώσεις κατά τις οποίες η Αναθέτουσα Αρχή (εφεσίβλητη) μπορούσε να ζητήσει τη ρευστοποίηση της εγγυητικής. Παραθέτουμε αυτούσιο το μέρος από το περιεχόμενο της εγγυητικής που μας ενδιαφέρει: «Επειδή οι κύριοι CYDINE LTD, (από εδώ και στο εξής καλούμενων «ο Προσφέρων»), συμμετέχουν στο διαγωνισμό και έχουν υποβάλει προσφορά με σκοπό τη σύναψη Σύμβασης με την Αναθέτουσα Αρχή για Άδεια για χρήση χώρων στο εμπορικό κέντρο στο λιμανάκι της Πάφου για την δημιουργία καταστημάτων/γραφείων (από εδώ και στο εξής της προσφοράς αυτής καλούμενης «η Προσφορά»), και επειδή οι όροι του Διαγωνισμού υπ. Αρ. 11/2008 προνοούν για παροχή από τον Προσφέροντα Εγγύησης Συμμετοχής για ποσό €10.000,00 (Ευρώ Δέκα Χιλιάδες μόνο) (από εδώ και στο εξής του ποσού αυτού καλούμενου «το ποσό Εγγύησης Συμμετοχής») εμείς, το υπογράφον Χρηματοπιστωτικό Ίδρυμα, κατόπιν αιτήματος, του Προσφέροντος, παραιτούμενοι από κάθε δικαίωμα ένστασης και επιφύλαξης για την πιο πάνω Προσφορά, με το παρόν έγγραφο, αμετάκλητα και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε ένσταση από μέρους του Προσφέροντος και χωρίς αναφορά σ' αυτόν, εγγυούμαστε να σας πληρώσουμε χωρίς καθυστέρηση (και το αργότερο εντός 3 εργάσιμων ημερών) στην πρώτη γραπτή απαίτηση σας, το Ποσό Εγγύησης Συμμετοχής, έναντι γραπτής σας δήλωσης ότι ο Προσφέρων: (α) μετά την εκπνοή της προθεσμίας παραλαβής των προσφορών, έχει αποσύρει την Προσφορά του ή μέρος της κατά την περίοδο ισχύος της, ή «(β) έχοντας ειδοποιηθεί για την αποδοχή της Προσφοράς του από την Αναθέτουσα Αρχή κατά την περίοδο ισχύος της Προσφοράς, και έχοντας ειδοποιηθεί να προσέλθει για την υπογραφή της Σύμβασης: (i) Έχει αρνηθεί ή παραλείψει να προσκομίσει εμπρόθεσμα οποιοδήποτε Πιστοποιητικό και/ή άλλο έγγραφο και/ή την Εγγύηση Πιστής Εκτέλεσης Συμβολαίου και/ή να εκπληρώσει οποιαδήποτε άλλη υποχρέωση του που απορρέει από τη συμμετοχή στο διαγωνισμό αυτό, ή (ii) Έχει αρνηθεί ή παραλείψει να υπογράψει τη Σύμβαση. .......................... Η εγγυητική επιστολή θα διέπεται και θα ερμηνεύεται με βάση και σύμφωνα με τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα εμπίπτει στη δικαιοδοσία των Κυπριακών Δικαστηρίων» Η ίδια πρόνοια για το δικαίωμα ρευστοποίησης, όπως εντόπισε και το πρωτόδικο Δικαστήριο, υπάρχει και στον Κανονισμό 22
(3)της ΚΔΠ487/04 και στον Κανονισμό 37
(3)της ΚΔΠ 201/2007. Για το υπό εξέταση θέμα δεν ενέχει καμιά σημασία αν η ρευστοποίηση της εγγύησης έγινε στη βάση της εγγυητικής που ήταν και η επιχειρηματολογία της εφεσείουσας ή των πιο πάνω Κανονισμών που ήταν η εκδοχή της εφεσίβλητης, ενόψει των συνθηκών κάτω από τις οποίες δόθηκε. Στη βάση των πιο πάνω δεδομένων συμφωνούμε με τη διαπίστωση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η πράξη της εφεσίβλητης με την οποίαν προέβη σε ρευστοποίηση της εγγύησης αποτελεί πράξη εκτελεστικής εξουσίας, η οποία μπορεί να προσβληθεί μόνο με προσφυγή στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών ή στο Ανώτατο Δικαστήριο. Το γεγονός ότι η βάση της Αγωγής είναι ουσιαστικά, σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, παραβίαση συμφωνίας ή άλλης σχέσης προσομοιάζουσας με συμβατική ή καταπιστεύματος, δεν ενέχει επίσης σημασία για το υπό εξέταση θέμα, εφόσον η πράξη της ρευστοποίησης της εγγύησης διενεργήθηκε στα πλαίσια της διαδικασίας υποβολής και κατακύρωσης της προσφοράς σύμφωνα με τους όρους της εγγυητικής και της νομοθεσίας, ενόψει της μη παρουσίασης των εγγράφων που ζητήθηκαν από την εφεσίβλητη. Το θέμα κατά πόσο είναι πράξη δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου προς το σκοπό καθορισμού της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου κατέστη επίδικο με την Υπεράσπιση της εφεσίβλητης. Είναι νομολογιακά καθιερωμένο ότι ενόψει της σπουδαιότητας του θέματος της δικαιοδοσίας μπορεί να εξεταστεί και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο. Αν δε η υποβολή της προσφοράς κατέληγε στον καταρτισμό της συμφωνίας και η ρευστοποίηση γινόταν μετά την υπογραφή της τότε η εισήγηση του δικηγόρου της εφεσείουσας θα ετύγχανε σίγουρα διαφορετικής αντιμετώπισης. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας
(1997)1 ΑΑΔ 767 η καταχώρηση της προσφοράς δεν δημιουργεί συμβατική σχέση ιδιωτικού δικαίου που συντελείται αν και όταν υπογραφεί το σχετικό συμβόλαιο. Είναι φανερό ότι στην παρούσα περίπτωση δεν τίθεται θέμα η ρευστοποίηση της εγγυητικής να συνιστά πράξη ιδιωτικού δικαίου εφόσον τα μέρη παρά την κατακύρωση της προσφοράς δεν προχώρησαν με τον καταρτισμό του συμβολαίου. Συνεπώς πολύ ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η περίπτωση δεν ενέπιπτε στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, λόγω του μη καταρτισμού του συμβολαίου μετά την κατακύρωση της προσφοράς. » Όσα αναφέρονται στην απόφαση ανωτέρω, εφαρμόζονται κατ' αναλογία στην παρούσα περίπτωση. Ίσως εκ του περισσού, αναφέρω πως η άρρηκτη σύνδεση της επίδικης εγγυητικής με τους όρους της προσφοράς, επιβεβαιώνεται από το έγγραφο της εγγυητικής τεκμήριο 5 (και 16). Στην εγγυητική καταγράφονται οι περιπτώσεις κατά τις οποίες η Αναθέτουσα Αρχή (εναγόμενοι) μπορούσε να ζητήσει την πληρωμή του ποσού της εγγυητικής. Εάν ο προσφοροδότης (ενάγοντας) έχει ειδοποιηθεί για την αποδοχή της προσφοράς του και αρνείται ή παραλείπει να προσκομίσει εμπρόθεσμα τα έγγραφα ή αρνείται ή παραλείπει να υπογράψει το συμβόλαιο, δίνεται το δικαίωμα στους εναγόμενους να ζητήσουν την πληρωμή του ποσού της εγγυητικής. Για όποια σημασία έχει τούτο, αναφέρω πως το λεκτικό της επίδικης εγγυητικής προσομοιάζει μ' αυτό της εγγυητικής στην πιο πάνω υπόθεση. [βλ. και Cytacom Solutions Ltd v Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, Πολ. Έφ.378/2014, ημερ.4/7/2023, ECLI:CY:AD:2023:A235]. Με βάση όσα έχουν αναφερθεί ανωτέρω, είναι σαφές ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία εκδίκασης της παρούσας αγωγής. Δεν συνήφθη καμία σύμβαση μεταξύ των μερών και η σχέση τους αναμφίβολα ανάγεται στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. Οι εναγόμενοι ζητούν αποζημιώσεις ένεκα «παράβασης των συμφωνηθέντων». Ως προκύπτει από την αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου των εναγόμενων, η αξίωση για αποζημιώσεις βασίζεται στο άρθρο 73 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149. Στη βάση των όσων έχουν αναφερθεί, στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει σύμβαση στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου για να μιλούμε για αποζημίωση του αθώου μέρους που ζημιώνεται συνεπεία παράβασης. Κατάληξη Ως εκ των ανωτέρω, η αγωγή και ανταπαίτηση απορρίπτονται. Αμφότερες οι πλευρές παρουσίασαν μαρτυρία και προώθησαν την υπόθεση τους μέχρι τέλους, χωρίς να εντοπίσουν το ζήτημα της δικαιοδοσίας. Στα έξοδα που προκλήθηκαν συνέβαλαν και οι δύο πλευρές. Γι' αυτό θεωρώ πως η κάθε πλευρά θα πρέπει να επιβαρυνθεί με τα έξοδα της σε αγωγή και ανταπαίτηση και σχετική διαταγή εκδίδεται. (Υπ.).................... Μ. Παπαθανασίου, Α.Ε.Δ Πιστόν αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο