Α.Λ. ν. ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΝ ΜΩΣΑΙΚΩΝ ΠΗΛΙΔΗΣ ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 897/2015, 16/10/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπαθανασίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 897/2015 Μεταξύ: Α.Λ. Ενάγοντα και
- ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΝ ΜΩΣΑΙΚΩΝ ΠΗΛΙΔΗΣ ΛΤΔ
- CNP ASFALISTIKI LIMITED
- Π.Ι.
- J & J EVER TRIUMPH INTERNATIONAL LTD Εναγόμενων Ημερομηνία: 16 Οκτωβρίου 2023 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Χ. Αργυρού για Χ. Αργυρού & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κ. Α. Ζαχαρίου για Ανδρέας Β. Ζαχαρίου & Σία ΔΕΠΕ Για τον Εναγόμενο 3: κ. Α. Παπαμιχαήλ για Α. Παπαμιχαήλ & Συνεργάτες ΔΕΠΕ Για την Εναγόμενη 4: κ. Γ. Κουτρής για CHM Lawyers & Legal Consultants ΑΠΟΦΑΣΗ Τα δικόγραφα Ο Ενάγοντας, με την παρούσα αγωγή του, αξιώνει εναντίον των Εναγόμενων γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη, συνέπεια εργατικού ατυχήματος. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η Εναγόμενη 2 κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν η ασφαλιστική εταιρεία στην οποία διατηρούσε ασφάλεια ευθύνης εργοδότη η Εναγόμενη 1, εργοδότης του Ενάγοντα και η οποία καλύπτει τους εργοδοτούμενους της. Κατά τον ίδιο χρόνο, ο Εναγόμενος 3 ήταν υπάλληλος - εργοδοτούμενος της Εναγόμενης 4 και οδηγός του περονοφόρου οχήματος, ιδιοκτησίας της Εναγόμενης 4, που ενεπλάκη στο ατύχημα. Η Εναγόμενη 4 ήταν εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, εγγεγραμμένη στην Κύπρο και ήταν ιδιοκτήτρια και ή κάτοχος και ή είχε τον έλεγχο των εγκαταστάσεων, όπου είχε συμβεί το ατύχημα και ήταν εργοδότης του Εναγόμενου
- Κατά ή περί τις 29/6/2012, ο Ενάγοντας πήρε οδηγίες από τον εργοδότη του, Εναγόμενη 1 και μετέβη στα υποστατικά της Εναγόμενης 4 στο Δάλι για να μεταφέρει τεμάχια μαρμάρου στις εγκαταστάσεις της Εναγόμενης
- Στο υποστατικό της Εναγόμενης 4 συνάντησε τον Εναγόμενο 3, ο οποίος ήταν υπεύθυνος και ή το άτομο που θα αναλάμβανε τη φορτοεκφόρτωση των μαρμάρων και ήταν ο οδηγός του ειδικού περονοφόρου οχήματος (forklift). Ενώ ο Ενάγοντας βρισκόταν στο χώρο αποθήκευσης των μαρμάρων εντός του περιφραγμένου χώρου του υποστατικού και ασχολείτο με την επιλογή μαρμάρων, ο Εναγόμενος 3, κατά το χειρισμό του περονοφόρου οχήματος, λόγω αμέλειας ή και απερισκεψίας ή και λανθασμένου χειρισμού, το πίσω μέρος του περονοφόρου ήρθε σ' επαφή με τη σωρό μαρμάρων που ήταν τοποθετημένα πάνω σε μεταλλικά στηρίγματα, με αποτέλεσμα τέσσερις μεγάλες πλάκες μαρμάρων συνολικού βάρους περίπου ενάμιση τόνου, οι οποίες δεν ήταν στερεωμένες με οποιοδήποτε τρόπο πάνω στα μεταλλικά στηρίγματα, να μετακινηθούν από το στήριγμα και να καταπλακώσουν τον Ενάγοντα. Αποτέλεσμα της πτώσης των μαρμάρων ήταν να εγκλωβιστεί ο Ενάγοντας μεταξύ τους και για ν' απελευθερωθεί προσέτρεξαν εκτός από τον Εναγόμενο 3 και άλλα τέσσερα πρόσωπα, τα οποία τελικά κατόρθωσαν να τον απελευθερώσουν. Ένεκα του πιο πάνω ατυχήματος, ο Ενάγοντας υπέστη σωματικές βλάβες και ζημιές, πού οφείλονται αποκλειστικά στην αμέλεια και ή παράβαση θέσμιων καθηκόντων των Εναγόμενων (παρατίθενται σχετικές λεπτομέρειες). Οι Εναγόμενοι 1 και 2, στην υπεράσπιση τους, αρνούνται τις λεπτομέρειες αμέλειας και παράβασης θέσμιων καθηκόντων που τους αποδίδονται και ισχυρίζονται ότι δεν φέρουν καμία ευθύνη για το ατύχημα. Ως αναφέρουν, αυτό οφείλεται στην αμέλεια και ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων των Εναγόμενων 3 και 4 και του Ενάγοντα, ο οποίος είναι έμπειρος και με εξειδικευμένες γνώσεις, υπεύθυνος για την επιλογή, παραλαβή και μεταφορά μαρμάρων και σχετικών υλικών. Επίσης, ισχυρίζονται ότι δεν υπήρξε θέμα παράβασης οποιουδήποτε συστήματος ασφαλείας και ή παράλειψης επίβλεψης και ή έκθεσης του Ενάγοντα σε οποιοδήποτε κίνδυνο. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 δε, υιοθετούν και επαναλαμβάνουν τις λεπτομέρειες αμελείας και ή παράβασης των νόμιμων καθηκόντων των Εναγόμενων 3 και 4 (που περιλαμβάνονται στην έκθεση απαίτησης) και παραθέτουν λεπτομέρειες αμέλειας του Ενάγοντα. Σε σχέση με τις σωματικές βλάβες, ισχυρίζονται ότι είναι υπερβολικές, αδικαιολόγητες και καμία σχέση έχουν με το ατύχημα. Υπερβολικές και αβάσιμες θεωρούν και τις ειδικές ζημιές που καταγράφονται στην έκθεση απαίτησης. Με βάση τα πιο πάνω, ζητούν την απόρριψη της αγωγής εναντίον τους. Ο Εναγόμενος 3 παραδέχεται ότι οι Εναγόμενες 1 και 4 είναι εγγεγραμμένες εταιρείες και ότι η Εναγόμενη 4 είναι ιδιοκτήτρια των εγκαταστάσεων όπου επισυνέβη το ατύχημα. Επίσης, παραδέχεται ότι ο Ενάγοντας, στις 29/6/2012, έλαβε οδηγίες από τον εργοδότη του και μετέβη στα υποστατικά της Εναγόμενης 4 για να μεταφέρει τεμάχια μαρμάρου. Από εκεί και πέρα, αναφέρει πως γνωρίζει σε φιλικό επίπεδο τους διευθυντές της Εναγόμενης 4 και κατά τον ουσιώδη χρόνο συνεργαζόταν με αυτούς, υπό την έννοια ότι γνώριζε στην Εναγόμενη 4 νέους πελάτες και ένας εξ αυτών ήταν και η Εναγόμενη
- Με αυτά υπόψη, αρνείται ότι ήταν υπεύθυνος και ή υπάλληλος και ή εργοδοτούμενος της Εναγόμενης
- Ο Ενάγοντας, λόγω της σχέσης μεταξύ των Εναγόμενων 1 και 4, επικοινώνησε με τον Εναγόμενο 3, ως το πρόσωπο επικοινωνίας που είχε και του ζήτησε να συναντηθούν στα υποστατικά της Εναγόμενης
- Κατά τη συνάντησή τους και αφού δεν υπήρχαν άλλοι υπάλληλοι της Εναγόμενης 4, ζήτησε από τον Εναγόμενο 3 να τον βοηθήσει να φορτώσουν πλάκες μαρμάρων στο όχημα του, παρά το γεγονός ότι ο Εναγόμενος 3 τον είχε ενημερώσει ότι δεν ήταν κατάλληλος για την εργασία, αν και έχει σχετική πείρα, αλλά ο Ενάγοντας επέμενε διότι βιαζόταν. Είναι η θέση του ότι το ατύχημα οφείλεται σε πράξεις και ή ενέργειες και ή παραλείψεις του Ενάγοντα λόγω συντρέχουσας αμέλειας, αφού χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση εγκατέλειψε το ενδεδειγμένο πόστο του και έθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο 3, προσέτρεξε σε βοήθεια του Ενάγοντα, τον μετέφερε στο νοσοκομείο όπου και εξετάστηκε και έλαβε εξιτήριο την ίδια μέρα, οπόταν και επέστρεψε πίσω στα υποστατικά της Εναγόμενης 4, παρέλαβε το φορτηγό όχημα της Εναγόμενης 1 και συνέχισε την εργασία του, χωρίς να παρουσιάζει οποιουσδήποτε τραυματισμούς. Στη συνέχεια ο Εναγόμενος 3 παραθέτει λεπτομέρειες αμέλειας και ή παράβασης των εκ του νόμου καθηκόντων του Ενάγοντα. Περαιτέρω αναφέρει ότι εφόσον αποδειχθούν οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα για το επίδικο ατύχημα, αυτό οφείλεται στην αποκλειστική ευθύνη του Ενάγοντα και ή στην αμέλεια και ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων των Εναγόμενων 1, 2 και
- Σε αυτό το σημείο υιοθετεί τις σχετικές λεπτομέρειες αμέλειας πού εκτίθενται σε σχέση με τους εν λόγω Εναγόμενους στην έκθεση απαίτησης. Είναι ακόμα η θέση του, ότι το ατύχημα προκλήθηκε εξαιτίας και ή λόγω της αποκλειστικής ευθύνης της Εναγόμενης 4 «ως εκ προστήσας του Εναγόμενου 3», η οποία αμέλησε και ή παρέλειψε να προστατεύσει τον Ενάγοντα από απρόβλεπτους και ή άλλους κινδύνους. Τέλος, αρνείται τις λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών και των ειδικών ζημιών, καθώς επίσης τις αξιώσεις του Ενάγοντα και ζητά την απόρριψη της αγωγής εναντίον του. Η Εναγόμενη 4, στη δική της υπεράσπιση, κατ' αρχάς, εγείρει δύο προδικαστικές ενστάσεις. Πιο συγκεκριμένα ισχυρίζεται ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας δεν έχει κατά τόπο αρμοδιότητα εκδίκασης της υπόθεσης και ότι αρμόδιο Δικαστήριο είναι αυτό της Λευκωσίας και ακόμη ότι η αγωγή είναι πρόωρη και ή νόμω αβάσιμη και ή λανθασμένη και ή αντικανονική. Από εκεί και πέρα, ό,τι αυτή παραδέχεται, είναι την σχέση του Ενάγοντα με την Εναγόμενη 1 και ότι η Εναγόμενη 4 είναι ιδιοκτήτρια του περονοφόρου οχήματος, το οποίο χρησιμοποιούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο για σκοπούς των εργασιών της. Επίσης, ότι είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ιδιοκτήτρια των επίδικων υποστατικών, όπου κατά τον ουσιώδη χρόνο πληροφορήθηκε από τον Εναγόμενο 3 ότι συνέβη κάποιο ατύχημα. Η Εναγόμενη 4 αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη για το ατύχημα. Αποτελεί βασική της θέση δε, ότι ο Εναγόμενος 3 δεν ήταν υπάλληλος ή εργοδοτούμενος της και ή κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν είχε εξουσιοδοτηθεί από τους ίδιους να χειρίζεται το περονοφόρο όχημα. Σύμφωνα με την Εναγόμενη 4, οι ιδιοκτήτες της διατηρούσαν φιλικές σχέσεις με τον Εναγόμενο 3, ο οποίος κατά καιρούς τους εμφάνιζε ενδιαφερόμενους πελάτες και εισέρχονταν στα υποστατικά της με τη σύμφωνο γνώμη της, με σκοπό να επιδείξει εμπορεύματα. Την αποκλειστική επαφή και ή επικοινωνία με την Εναγόμενη 1, διατηρούσε ο Εναγόμενος 3 και την επίδικη μέρα, κατόπιν διευθετήσεων μεταξύ τους, όπως πληροφορήθηκε από τον ίδιο τον Εναγόμενο 3, εισήλθε στα υποστατικά της με κάποιο αντιπρόσωπο της Εναγόμενης 1, όπου επιχείρησαν να φορτώσουν εμπορεύματα σε όχημα, κάνοντας χρήση του περονοφόρου οχήματος, οπότε συνέβη κάποιο ατύχημα στον αντιπρόσωπο της Εναγόμενης
- Ποτέ η Εναγόμενη 4 δεν έδωσε άδεια γι' αυτές τις εργασίες. Περαιτέρω, εφόσον αποδειχθούν οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα και οι συνθήκες του ατυχήματος που περιγράφει, ισχυρίζεται ότι ο τελευταίος εισήλθε παράνομα στα υποστατικά της εταιρείας τους και στο χώρο φορτοεκφόρτωσης. Άνευ βλάβης δε, και εφόσον αποδειχθεί ότι ο Ενάγοντας εισήλθε νόμιμα στα υποστατικά της, ισχυρίζεται ότι παράνομα και χωρίς δικαίωμα προέβη στη φόρτωση και παραλαβή των εμπορευμάτων με τη χρήση περονοφόρου, σε συνεργασία με τον Εναγόμενο 3, μη υπάλληλο της εταιρείας και ή εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο. Ακόμη, σε τέτοια περίπτωση, ισχυρίζεται ότι το ατύχημα επισυνέβη λόγω της αποκλειστικής και ή συντρέχουσας αμέλειας και ή παράβασης των θέσμιων καθηκόντων των Εναγόμενων 1 και 3 (παραθέτει σχετικές λεπτομέρειες και επίσης υιοθετεί και επαναλαμβάνει τις λεπτομέρειες που παρατίθενται στην έκθεση απαίτησης). Επιπρόσθετα, σε κάθε περίπτωση, ο Εναγόμενος 3 έχει παραβιάσει τα όρια και ή πλαίσια της εξουσιοδότησης του. Επίσης, άνευ βλάβης των ανωτέρω, ισχυρίζεται ότι ο Ενάγοντας συνέβαλε αποκλειστικά και ή δια συντρέχουσας αμέλειας του με τον Εναγόμενο 3, στην επέλευση του ατυχήματος και στην πρόκληση των ζημιών που υπέστη. Τέλος, η Εναγόμενη 4 αρνείται τις λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών και των ειδικών ζημιών, καθώς επίσης τις αξιώσεις του Ενάγοντα και ζητά την απόρριψη της αγωγής εναντίον της. Ο Ενάγοντας, στις απαντήσεις που καταχώρισε, αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης του. Στις απαντήσεις του στους Εναγόμενους 3 και 4, αποτελεί θέση του ότι ο Εναγόμενος 3 ενεργούσε ως υπάλληλος και ή αντιπρόσωπος και ή ως υπεύθυνο πρόσωπο και ή για λογαριασμό της Εναγόμενης 4 και ή εκτελούσε τις οδηγίες της και η τελευταία ενέκρινε και αποδεχόταν τις πράξεις του και ένεκα της σχέσης τους η Εναγόμενη 4 καθίσταται εκ προστήσεως υπεύθυνη για τις πράξεις και παραλείψεις του. H μαρτυρία Για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσαν τέσσερις μάρτυρες και συγκεκριμένα η ... Κανάρη (ΜΕ1), ο Ενάγοντας (ΜΕ2), ο Δρ. .. Καλούδης (ΜΕ3) και η .. Λάμπρου (ΜΕ4). Οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν κάλεσαν οιονδήποτε μάρτυρα. Για την πλευρά του Εναγόμενου 3, κατέθεσε ο ίδιος, ενώ για τους Εναγόμενους 4 κατέθεσε η Wang. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας όλων των μαρτύρων βρίσκεται καταχωρημένο στα πρακτικά και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων, έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολο του, χωρίς το Δικαστήριο στο παρόν σημείο να προβαίνει σε εκτενή παράθεση περίληψης της αλλά αυτό θα γίνει όπου και στο βαθμό που είναι αναγκαίο για σκοπούς αξιολόγησης. Εδώ παρατίθεται μια σύνοψη των όσων ανέφεραν οι μάρτυρες. Η Κανάρη (ΜΕ1) είναι επιθεωρήτρια εργασίας και αναφέρθηκε στη διερεύνηση που έγινε για το επίδικο ατύχημα. Πέραν της συνοπτικής έκθεσης ημερ.7/11/2012 που έχει ετοιμάσει (τεκμ.1), επιπλέον κατέθεσε το έγγραφο γνωστοποίησης του ατυχήματος (τεκμ.2) και την κατάθεση που λήφθηκε από τον Ενάγοντα στις 29/10/2012 (τεκμ.3). Ο Ενάγοντας (ΜΕ2) όπως είναι φυσικό αναφέρθηκε στις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το ατύχημα, καθώς επίσης στους τραυματισμούς και τις ζημιές που κατά τον ίδιο υπέστη. Η γραπτή του κατάθεση σημειώθηκε ως τεκμήριο 4, ενώ περαιτέρω προέβη σε κατάθεση σειράς άλλων τεκμηρίων (τεκμ.2-16). Ο Δρ. Καλούδης (ΜΕ3) είναι ορθοπεδικός χειρουργός από το
- Παρακολουθεί τον Ενάγοντα από τις 7/6/2021, οπότε τον εξέτασε για πρώτη φορά. Αναφέρθηκε στο λόγο που πήγε κοντά του ο Ενάγοντας, σχολίασε τα πιστοποιητικά που εξέδωσε ο ιατρός Σεργίου, ο οποίος παρακολουθούσε τον Ενάγοντα και εξήγησε τους τραυματισμούς που εκεί αναφέρονται, καθώς επίσης αναφέρθηκε στις εξετάσεις που έγιναν αλλά και τη γνώμη του αναφορικά με τον τραυματισμό του Ενάγοντα. Η Λάμπρου (ΜΕ4) ανέφερε ότι στις 29/6/2012 το απόγευμα, μετά το ατύχημα, ο Μ. Πηλίδης μετέφερε τον πατέρα της στο σπίτι και ακολούθως πήρε τον άντρα της στο εργοστάσιο της Εναγόμενης 1 για να πάρει το αυτοκίνητο του πατέρα της. Επίσης αναφέρθηκε στους γιατρούς που επισκεπτόταν ο πατέρας της και στις δραστηριότητες του, καθώς επίσης σ' επικοινωνία που είχε με τον Εναγόμενο 3 μετά την καταχώρηση της παρούσας αγωγής. Ο Εναγόμενος 3 αναφέρθηκε στη σχέση του με την Εναγόμενη 4 και βεβαίως στα γεγονότα της επίδικης μέρας και στις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα, σύμφωνα πάντα με τη δική του εκδοχή. Η γραπτή του δήλωση έγινε τεκμήριο
- Η Wang, διευθύντρια και μέτοχος της Εναγόμενης 4, αναφέρθηκε στη σχέση της τελευταίας και των διευθυντών της με τον Εναγόμενο 3 και για όσα γνώριζε αναφορικά με το επίδικο ατύχημα. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας της κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τρία τεκμήρια (18-20). Αγορεύσεις των συνηγόρων / Επιχειρηματολογία των δύο πλευρών Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι όλων των πλευρών παρουσίασαν γραπτώς τις αγορεύσεις τους. Οι αγορεύσεις έχουν τύχει βεβαίως ενδελεχούς μελέτης. Δεν κρίνεται όμως σκόπιμη η παράθεση των όσων έχουν αναφερθεί στις αγορεύσεις και εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, θα παρατεθούν κατωτέρω συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Έχω παρακολουθήσει με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και έχω εξετάσει τόσο την προφορική τους μαρτυρία όσο και την γραπτή μαρτυρία που προσέφεραν, στη βάση των καθιερωμένων αρχών αξιολόγησης, προς το σκοπό κατάληξης και διατύπωσης των αναγκαίων ευρημάτων, έχοντας κατά νουν τα επίδικα ζητήματα και τους δικογραφημένους ισχυρισμούς. Υπενθυμίζεται εδώ, ότι το Δικαστήριο έχει τη διακριτική ευχέρεια ν' αποδέχεται μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα που συγκεντρώνει τα απαραίτητα στοιχεία αξιοπιστίας και ν' απορρίπτει το υπόλοιπο μέρος αυτής ως αναξιόπιστο, ενεργώντας αναλόγως. Για μερική αποδοχή μαρτυρίας, χρειάζεται βεβαίως ικανή αιτιολόγηση από το Δικαστήριο.[1] Επίσης, στο σημείο αυτό επαναλαμβάνω την πάγια νομολογημένη αρχή, ότι η όλη διαδικασία θα πρέπει να κινείται πάνω στις γραμμές που χαράζονται από τη δικογραφία και θέματα εκτός δικογράφων δεν μπορούν και δεν πρέπει να εξετάζονται[2]. Η υπενθύμιση της συγκεκριμένης αρχής δεν γίνεται εδώ τυχαία. Όπως θα διαφανεί κατωτέρω, υπάρχουν διάφορα ζητήματα που κατ' εφαρμογή της εν λόγω αρχής δεν μπορούν να εξεταστούν. Η Κανάρη (ΜΕ1) εργάζεται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας από το
- Έχει εκπαιδευτεί σε θέματα ασφάλειας και υγείας και στις νομοθεσίες που επιτηρεί ως επιθεωρήτρια εργασίας. Επιθεωρεί εργατικά ατυχήματα, επικίνδυνα συμβάντα και χώρους εργασίας για την επιτήρηση της εφαρμογής της περί Ασφάλειας και Υγείας στην εργασία νομοθεσίας. Ως ανέφερε, έχει εξετάσει πολλά ατυχήματα. Έχω την άποψη ότι με βάση όσα αναφέρθηκαν, έχει τεθεί το υπόβαθρο που της δίνει το δικαίωμα να εκφέρει τη γνώμη της επί της σχετικής νομοθεσίας αλλά και για τις συνθήκες ενός εργατικού ατυχήματος. Εν προκειμένω, δεν είχαν ειδοποιηθεί την ημέρα του ατυχήματος για να μεταβούν επιτόπου. Η γνωστοποίηση ατυχήματος από τον εργοδότη του Ενάγοντα, δηλαδή την Εναγόμενη 1, στο Τμήμα τους έγινε στις 16/8/2012 (τεκμ.2). Μετέβη στο χώρο για πρώτη φορά στις 29/10/
- Είναι αποδεκτό ότι κατά την επίσκεψη της διαπιστώθηκε ότι τα μάρμαρα βρίσκονταν σε εξωτερικό χώρο, ο οποίος δεν είναι περιφραγμένος και βρίσκονταν σε μεταλλικά στηρίγματα. Οι πλάκες μαρμάρων ακουμπούσαν η μια στην άλλη και δεν ήταν δεμένες μεταξύ τους για την αποτροπή πτώσης τους (βλ. επισυνημμένες φωτογραφίες στο τεκμ.1). Αναφερόμενη στην κατάλληλη μέθοδο για αποτροπή ατυχήματος, ανέφερε ότι υπάρχουν διάφορες μέθοδοι. Συνήθως οι πλάκες στερεώνονται με συρματόσχοινα. Σύμφωνα με την έκθεση που ετοίμασε (τεκμ.1), όταν επισκέφθηκε το υποστατικό ξανά στις 5/11/2012, οι πλάκες που βρίσκονταν στα μεταλλικά στηρίγματα ήταν στερεωμένες με συρματόσχοινα. Επίσης υπάρχουν ειδικά μεταλλικά στηρίγματα με θήκες, όπου η κάθε πλάκα είναι ανεξάρτητη και έχει δικό της στήριγμα και δεν ακουμπά η μια στην άλλη. Έτσι δεν υπάρχει κίνδυνος να μετατοπιστεί και να γείρει η πλάκα. Στην προκειμένη περίπτωση θεωρεί πως δεν ήταν ασφαλισμένες οι πλάκες και με μια τυχαία πρόσκρουση ή ακόμα και με μια μικρή σεισμική δόνηση μπορούσαν να μετατοπιστούν. Οι συγκεκριμένες θέσεις της θα αξιολογηθούν από το Δικαστήριο στο πλαίσιο του συνόλου της αποδεκτής μαρτυρίας. Από εκεί και πέρα, δεν μπορεί να μην αναφερθεί πως η διερεύνηση που έτυχε το συγκεκριμένο ατύχημα ήταν ελλιπής, κάτι που επισημαίνεται και από τους συνηγόρους των εναγόμενων 3 και 4 στις αγορεύσεις τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία βεβαίως ότι ένας βασικός λόγος ήταν το γεγονός της έναρξης της διερεύνησης τέσσερις μήνες μετά το ατύχημα. Η μάρτυρας είπε ότι μετά τη γνωστοποίηση του ατυχήματος στις 16/8/2012, άρχισε η εξέταση κατά το χρόνο που αναφέρθηκε λόγω άλλων ατυχημάτων και υποχρεώσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως, η μάρτυρας αρκέστηκε σε δύο επισκέψεις στο χώρο, στη λήψη κατάθεσης από τον Ενάγοντα και σε συνομιλία με τον Εναγόμενο 3, τον Λουκά, εργοδότη σε υποστατικό δίπλα από το επίδικο και τον Πηλίδη, εκ των διευθυντών της Εναγόμενης
- Από τα πρόσωπα αυτά δεν έλαβε οποιαδήποτε κατάθεση. Όταν ερωτήθηκε γιατί δεν έλαβε κατάθεση από τον Εναγόμενο 3, απάντησε ότι δεν έχουν χρόνο να παίρνουν καταθέσεις από όλα τα πρόσωπα. Θεωρώ βεβαίως απαράδεκτο να διερευνάται ένα εργατικό ατύχημα, στο οποίο με βάση την πληροφόρηση που έλαβαν με τη γνωστοποίηση ατυχήματος υπήρξε τραυματισμός ενός εργαζόμενου και να προβάλλεται αυτή η δικαιολογία. Ο Εναγόμενος 3, με βάση την πληροφόρηση της, ήταν ο οδηγός του περονοφόρου οχήματος και άμεσα εμπλεκόμενο πρόσωπο στο ατύχημα που διερευνούσε και θεωρώ πως το λιγότερο που είχε να κάνει ήταν να πάρει από το πρόσωπο αυτό μια κατάθεση. Και το ίδιο βεβαίως ισχύει για τους άλλους δύο, αλλά κυρίως για τον Λουκά, ο οποίος με βάση την πληροφόρηση της προσέτρεξε μαζί με εργοδοτούμενους του για βοήθεια και συνέδραμαν στην απελευθέρωση του Ενάγοντα, όταν έπεσαν πάνω του οι πλάκες. Περαιτέρω, χωρίς να δοθούν από μέρους της επαρκείς και ή πειστικές εξηγήσεις, δεν έγιναν εξετάσεις για την ιδιοκτησία του forklift που οδηγείτο από τον Εναγόμενο 3, την ύπαρξη γραπτής εκτίμησης κινδύνων από την Εναγόμενη 1 και την κατάσταση της Εναγόμενης 4 στον Έφορο Εταιρειών. Ανεξάρτητα των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι κατά την κρίση μου η συγκεκριμένη μάρτυρας ανέφερε στο Δικαστήριο όσα γνώριζε και θυμόταν και δεν είχε κανένα λόγο να μην πει την αλήθεια. Έτσι, αποδέχομαι ότι ο Εναγόμενος 3 προέβη στις δηλώσεις που ανέφερε ότι έγιναν προς αυτήν κατά τη συνάντηση και συνομιλία που είχαν μεταξύ τους στις 5/11/
- Δέχομαι δηλαδή ότι της είχε αναφέρει πως ήταν συνέταιρος στην Εναγόμενη 4, υπεύθυνη της οποίας ήταν μία κινέζα, ότι δεν είχε στη διάθεση του γραπτή εκτίμηση κινδύνων και ότι οι πλάκες την επίδικη μέρα δεν ήταν στερεωμένες. Επίσης, όταν επισκέφθηκε το χώρο, παρακείμενα του εξωτερικού χώρου που βρίσκονταν τα μάρμαρα υπάρχει ένα κτίριο που διαχειριζόταν η Εναγόμενη
- Στις 5/11/2012, μπήκαν μέσα στο κτίριο μαζί με τον Εναγόμενο 3 και υπήρχε ένα γραφείο και ένας μεγαλύτερος χώρος σαν αποθήκη. Ο Εναγόμενος 3 της έδειξε τους χώρους, τα μάρμαρα και πως έγινε το ατύχημα. Ο Ενάγοντας (ΜΕ2) μέχρι το 2007 εργαζόταν στην Εναγόμενη 1 ως μηχανικός και στη συνέχεια εργάστηκε ως οδηγός. Τα κύρια καθήκοντα του ως οδηγός, ήταν η μεταφορά παραγγελιών από τα εργοστάσια που κάνουν τις παραγγελίες οι εργοδότες του στα υποστατικά των τελευταίων, όπως επίσης και η μεταφορά των παραγγελιών από τα υποστατικά των εργοδοτών του σε πελάτες. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας, λίγες μέρες πριν τις 29/6/2012, ο Λ.Πηλίδης, ένας εκ των διευθυντών της Εναγόμενης 1, τον ενημέρωσε ότι μίλησε με τον Εναγόμενο 3 και έκανε παραγγελία μάρμαρα από ένα εργοστάσιο στο Δάλι, που ήταν υπεύθυνος ο τελευταίος. Του παρέδωσε μια επαγγελματική κάρτα που έγραφε πάνω το όνομα και το τηλέφωνο του Εναγόμενου 3 και τη διεύθυνση και τα τηλέφωνα του εργοστασίου της Εναγόμενης
- Ακολούθησε, άλλη μέρα, συνάντηση του μάρτυρα με τον Εναγόμενο 3 στο εργοστάσιο, κατόπιν επικοινωνίας του πρώτου με το δεύτερο. Στο χώρο, εκτός από τον Εναγόμενο 3, ο οποίος συστήθηκε ως υπεύθυνος του εργοστασίου, ήταν και μια κυρία από την Κίνα και ο Εναγόμενος 3 τη σύστησε ως ιδιοκτήτρια της εταιρείας. Επίσης, ο Εναγόμενος 3 του είχε αναφέρει ότι οι κινέζοι θα τον έκαναν συνέταιρο. Αφού προγραμματίστηκε από τον Εναγόμενο 3, όπως ο Ενάγοντας μεταβεί στις 29/6/2012 στα υποστατικά της Εναγόμενης 4 για να παραλάβει την παραγγελία των μαρμάρων, τηλεφώνησε στον Εναγόμενο 3 στις 28/6/2012 και τον ενημέρωσε ότι θα βρίσκεται στα υποστατικά τους στις 7 το πρωί της επόμενης μέρας και αυτός του είπε «εντάξει». Σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το ατύχημα, ο μάρτυρας ανέφερε τα ακόλουθα: « Στις 7.15 το πρωί της 29.6.2012 έφθασα στα υποστατικά της εναγόμενης 4 και συνάντησα τον Π... Δεν υπήρχε άλλο πρόσωπο εκεί. Αφού ήταν η πρώτη φορά που πήγαινα για να παραλάβω παραγγελία στο συγκεκριμένο εργοστάσιο δεν γνώριζα τον τρόπο που δούλευαν. Ο Π.. μου έδειξε ορισμένες πλάκες για να διαλέξω και ανέβηκε στο φορκ-λιφτ και φόρτωσε στο ημιφορτηγό τις 2 από αυτές που διάλεξα. Επειδή δεν μου άρεσαν οι άλλες πλάκες που μου έδειξε αφού είχαν ράγισμα, είπα στον Π... ότι θα πάω να δω τις άλλες πλάκες που ήταν 40-50 μέτρα πιο κάτω. Υπήρχαν μεταλλικά σταντ σε τριγωνικό σχήμα με βάση περίπου 2 μέτρων και οι πλάκες ήταν τοποθετημένες και στις δύο πλευρές του κάθε σταντ πάνω στις βάσεις. Το ύψος των σταντ ήταν περίπου 1.60 μέτρα. Μεταξύ των 2 σταντ είχε κενό χώρο ½ μέτρο περίπου σαν διάδρομο, για να μπορεί κάποιος να προχωρεί κατά μήκος των σταντ για να διαλέξει πλάκες μαρμάρων και από τα δύο σταντ που βρίσκοντο αριστερά και δεξιά του διαδρόμου. Δεν ήταν δεμένες οι πλάκες μεταξύ τους. Προχώρησα στο διάδρομο και κοίταζα μια αριστερά και μια δεξιά για να διαλέξω μάρμαρα. Όταν έφθασα προς το τέλος του διαδρόμου συνεχίζοντας να ελέγχω τα μάρμαρα στο ένα σταντ έχοντας πίσω μου το άλλο σταντ άκουσα θόρυβο από κτύπημα και γύρισα το βλέμμα μου προς τα αριστερά να δω τι συμβαίνει. Πριν προλάβω να καταλάβω τι συμβαίνει οι πλάκες που βρίσκοντο πίσω μου έγειραν και με εγκλώβισαν πάνω στις πλάκες που κοίταζα προηγουμένως. Δεν μπορούσα να κουνηθώ και ένοιωσα ότι τσακρούσε το στέρνο μου και δεν μπορούσα να αναπνεύσω. Προσπάθησα να σπρώξω με τα χέρια μου τα μάρμαρα για να τα μετακινήσω αλλά δεν μετακινούντο γιατί ήτο πολύ βαριά. Ήταν αδύνατο να κουνηθώ αφού οι πλάκες που ήταν πίσω μου με σφήνωσαν πάνω στις πλάκες που κοίταζα προηγουμένως. Όταν γύρισα προς το μέρος του Π... τον είδα πάνω στο φορκ-λιφτ να το οδηγεί με πισινή ενώ ταυτόχρονα κρατούσε το κινητό τηλέφωνο και μιλούσε. Κατάλαβα ότι δεν αντιλήφθηκε ότι όπως πήγαινε με πισινή κτύπησε τα μάρμαρα και με εγκλώβισε. Άρχισα να φωνάζω «Παναγία μου εσκότωσες με ρε Π...». Όταν ο Π... κατάλαβε τι έκανε άρχισε να φωνάζει βοήθεια και έτρεξε εργαζόμενος από διπλανό εργοστάσιο και με απελευθέρωσαν. Οι πλάκες που έπεσαν πάνω μου ήταν όπως είπε και ο Π.. στην κα Κανάρη ήταν συνολικού βάρους 1 ½ τόνων.» Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι όταν έγινε η φόρτωση των δύο πλακών, ήταν στο αυτοκίνητο του. Στη συνέχεια, πήγε δίπλα από τον Εναγόμενο 3, ο οποίος ήταν πάνω στο forklift και του ζήτησε να περιμένει για να πάει να δει κάποιες άλλες πλάκες και μετά να φορτώσει. Την ώρα που έφυγε είδε ότι ο Εναγόμενος 3 μιλούσε στο τηλέφωνο και τον είδε επίσης να μιλά στο τηλέφωνο όταν κοίταξε αριστερά, μετά που έπεσαν πάνω του οι πλάκες. Θεωρώ πως ο Ενάγοντας ήταν ειλικρινής και παρέθεσε τα γεγονότα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το επίδικο ατύχημα όπως έγιναν στην πραγματικότητα και όπως τα έζησε. Για το συγκεκριμένο ζήτημα η μαρτυρία του ήταν σαφής και δόθηκε με θετικό τρόπο. Επίσης, δεν θεωρώ πως εκ της αντεξέτασης του έχει κλονιστεί η αξιοπιστία του ή οτιδήποτε ανέφερε σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα και παρέμεινε σταθερός στη θέση του μέχρι τέλους. Βεβαίως θα πρέπει να επισημανθεί εδώ ότι, η αναφορά σε πλάκες βάρους 1 ½ τόνων, παρέμεινε μετέωρη. Είναι κατανοητό από την πραγματική μαρτυρία, δηλαδή τις φωτογραφίες στο τεκμήριο 1, καθώς επίσης από την περιγραφή που δόθηκε από τον Ενάγοντα όταν έπεσαν πάνω του οι πλάκες, ότι μιλούμε για μεγάλες βαριές πλάκες. Χωρίς να διαφεύγει ότι ο Εναγόμενος 3 ανέφερε στην ΜΕ1 ότι οι πλάκες είχαν το συγκεκριμένο βάρος, είναι σαφές πως το θέμα δεν διευκρινίστηκε περαιτέρω. Σημειώνεται πως ο Εναγόμενος 3 δεν έχει ερωτηθεί κατά την αντεξέταση του πως γνώριζε ότι είχαν το συγκεκριμένο βάρος και εν πάση περιπτώσει δεν έχει δοθεί συγκεκριμένη μαρτυρία αναφορικά με το ακριβές βάρος αυτών των πλάκων. Ως προς το πόσα άτομα προσέτρεξαν για βοήθεια και απεγκλωβισμό του Ενάγοντα, ο Ενάγοντας στη μαρτυρία του ανέφερε πως όταν ο Εναγόμενος 3 φώναξε βοήθεια, έτρεξε εργαζόμενος από διπλανό εργοστάσιο και τον απελευθέρωσαν. Στην έκθεση απαίτησης όμως αναφέρεται πως εκτός από τον Εναγόμενο 3, ήρθαν άλλα 4 πρόσωπα και τον απελευθέρωσαν. Όταν ερωτήθηκε σχετικά στην αντεξέταση του, απάντησε ότι όταν φώναξε βοήθεια ο Εναγόμενος 3, ήρθε ένας, τον οποίο είδε και μετά ήρθαν άλλοι. Κατ' αρχήν δεν θεωρώ πως η κατάσταση στην οποία βρέθηκε, όπως την έχει περιγράψει, του έδινε την ευχέρεια να μπορεί να παρατηρεί και να πει με ακρίβεια πόσα άτομα έφτασαν τελικά στο μέρος. Εν πάση περιπτώσει, έχει ερωτηθεί και έχει διευκρινίσει το ζήτημα και σίγουρα δεν θεωρώ πως από τα πιο πάνω προκύπτει οτιδήποτε ουσιαστικό που να είναι ικανό να κλονίσει την αξιοπιστία του καθ' οιονδήποτε τρόπο. Η ουσία έγκειται στο ότι ο Εναγόμενος 3 μαζί με άλλο ή άλλα πρόσωπα - σύμφωνα με τον Εναγόμενο 3 ήταν 2-3 άτομα- , βοήθησαν στον απεγκλωβισμό του. Έρχομαι τώρα στην μαρτυρία του αναφορικά με τα υπόλοιπα επίδικα θέματα. Αποδέχομαι ότι ο Εναγόμενος 3 μετέφερε τον Ενάγοντα στο νοσοκομείο μετά το ατύχημα και εκεί έγιναν κάποιες εξετάσεις. Τούτο είναι παραδεκτό και από τον Εναγόμενο
- Στο νοσοκομείο δεν του δόθηκε κάποια θεραπεία, εκτός από παυσίπονα. Επειδή όμως είχε αφόρητους πόνους σε όλο το σώμα, την επόμενη του ατυχήματος επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό Σέργιου για να τον εξετάσει και από τότε άρχισε να κάνει θεραπεία κοντά του. Επισκεπτόταν τον γιατρό Σέργιου αρχικά και για ένα χρόνο περίπου, σταθερά, 1-2 φορές την εβδομάδα και ένεκα των πόνων του έβαζε και παυσίπονες ενέσεις στον ώμο και στα χέρια. Μετά συνέχισε να πηγαίνει σε τακτική βάση στον γιατρό του για εξέταση και θεραπεία. Μετά το τελευταίο ιατρικό πιστοποιητικό που ετοίμασε ο γιατρός, ημερομηνίας 22/12/2017, συνέχισε να τον επισκέπτεται σε τακτική βάση και τον παρακολουθούσε. Τον ενημέρωσε ότι θα τον καλούσε για μάρτυρα στο Δικαστήριο και ο γιατρός είχε αναφέρει ότι θα έβγαζε νέο πιστοποιητικό για την κατάσταση του όταν θα ερχόταν Δικαστήριο. Με οδηγίες του γιατρού του έκανε αρκετές φυσιοθεραπείες (τεκμ.8), ενώ κατά διαστήματα ο γιατρός του έκανε ακτινογραφίες και του έδινε οδηγίες να κάνει μαγνητική τομογραφία για να παρακολουθεί την κατάστασή του (τεκμ.9). Ο γιατρός Σεργίου απεβίωσε στις 26/1/2020 και μετά που πέθανε απευθύνθηκε στον ορθοπεδικό Καλούδη για να συνεχίσει τη θεραπεία του, αλλά επειδή το ραντεβού που του έδωσαν ήταν πολύ μακριά, πήγε σε διάφορους γιατρούς, όπως στον ορθοπεδικό Τζιούβα, στο νευροχειρούργο Κωνσταντινίδη, σε κάποιο άλλο Ελλαδίτη που είναι στο ιατρείο του Σέργιου και επίσης σε κάποιο ορθοπεδικό στην Λευκωσία. Από τον Ιούνιο του 2021 άρχισε να τον παρακολουθεί ο Δρ Καλούδης, ο οποίος συνεχίζει να τον παρακολουθεί μέχρι σήμερα. Ο τελευταίος του έδωσε οδηγίες να κάνει μαγνητική τομογραφία, την οποία έκανε στις 23/6/2021 (τεκμ.10). Συνεχίζει μέχρι σήμερα να έχει ενοχλήματα στον ώμο και το βράδυ δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Από τη μαρτυρία του όμως, δεν αποδέχομαι ότι πέραν των φυσιοθεραπειών που περιλαμβάνονται στο τεκμήριο 8, έκανε και πολλές άλλες φυσιοθεραπείες. H αναφορά του αυτή κρίνεται γενική και αόριστη. Λέει ότι δεν κατέχει αποδείξεις για τις υπόλοιπες φυσιοθεραπείες που έκανε. Όμως καμία απολύτως εξήγηση δεν έχει δώσει. Ούτε εξήγησε γιατί δεν ζήτησε μια βεβαίωση από τον φυσιοθεραπευτή εκ των υστέρων για να παρουσιάσει στο Δικαστήριο ή ακόμα γιατί δεν κάλεσε τον φυσιοθεραπευτή στο Δικαστήριο ως μάρτυρα. Επίσης, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του σε σχέση με τα ισχυριζόμενα προβλήματα και ή πόνους στον σπόνδυλο. Στην έκθεση απαίτησης δεν αναφέρεται οτιδήποτε για πρόβλημα στο σπόνδυλο του, ενώ όπως θα διαφανεί κάτι τέτοιο δεν υποστηρίζεται από την ιατρική μαρτυρία. Ούτε είναι αποδεκτό ότι νοιώθει άλλος άνθρωπος και πως έχασε την ενέργεια που είχε πριν το ατύχημα. Πέραν της υπερβολής που εντοπίζω στη συγκεκριμένη θέση, θα πρέπει να λεχθεί ότι ούτε τα αναφερόμενα στη δικογραφία ενοχλήματα μπορούν να στηρίξουν αυτή τη θέση, ούτε όμως η ιατρική μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Ανοίγω εδώ μια παρένθεση. Τα ιατρικά πιστοποιητικά του γιατρού Σεργίου, που παρακολουθούσε τον Ενάγοντα από την επόμενη του ατυχήματος, κατατέθηκαν από τον Ενάγοντα και ο εν λόγω γιατρός δεν κλήθηκε να καταθέσει σε σχέση με όσα αναφέρονται σ' αυτά, αφού όπως αναφέρθηκε έχει αποβιώσει στις 26/1/
- Κατά το στάδιο της κατάθεσης τους είχε αναφερθεί από όλους τους συνήγορους των Εναγόμενων ότι γίνεται αποδεκτή η κατάθεση τους μόνο ως έγγραφα που έχει ο μάρτυρας στην κατοχή του και όχι για την αλήθεια του περιεχομένου τους. Καλείται τώρα το Δικαστήριο ν' αποφανθεί για τη βαρύτητα που θα προσδώσει σ' αυτή την εξ' ακοής μαρτυρία. Σε σχέση με την αξιολόγηση εξ' ακοής μαρτυρίας, παραπέμπω στο άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ.9[3], στην Ποιν. Έφ.19/2022 Νικηφόρου v. Αστυνομίας, ημερ. 6/3/2023 και στην εκεί αναφερόμενη νομολογία, ως επίσης στο σύγγραμμα το Δίκαιο της Απόδειξης των Τάκη Ηλιάδη και Νικόλα Σάντη, Β' Έκδοση, Κεφ.
- Εν προκειμένω, είναι σαφές πως ο γιατρός Σεργίου δεν θα μπορούσε να κληθεί ως μάρτυρας για να καταθέσει στο Δικαστήριο επειδή έχει αποβιώσει. Ο Σεργίου έχει παρακολουθήσει τον Ενάγοντα από την επόμενη του ατυχήματος και κατέγραφε με λεπτομέρεια τις εξετάσεις που γίνονταν και τις διαπιστώσεις του. Τα πιστοποιητικά ως ζήτημα λογικής ετοιμάστηκαν στη βάση των σημειώσεων που τηρούσε και οι οποίες για το λόγο που εξήγησε ο Ενάγοντας, κατόπιν επικοινωνίας με την θυγατέρα του γιατρού, δεν μπορούν να παρουσιαστούν (έχουν καταστραφεί οι κάρτες ασθενών). Οι άδειες που έδωσε ο γιατρός στον Ενάγοντα μέχρι 30/9/2012, ως αναφέρεται στο πρώτο πιστοποιητικό, περιλαμβάνονται στο τεκμήριο
- Δεν υπήρξε εισήγηση από οποιοδήποτε εκ των Εναγόμενων, ότι ο Σεργίου είχε λόγο ν' αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα. Επισημαίνονται όμως εδώ και τα εξής. Όσα αναφέρει για τις εξετάσεις που έγιναν στο νοσοκομείο στις 29/6/2012 και τα αποτελέσματα τους, επιβεβαιώνονται από το πιστοποιητικό του Νοσοκομείου (τεκμ. 16), το οποίο έχει κατατεθεί για την αλήθεια του περιεχομένου του, ενώ για το ότι ο Ενάγοντας έκανε φυσιοθεραπεία σχετική είναι η βεβαίωση τεκμήριο
- Επίσης, σύμφωνα με τον ορθοπεδικό χειρουργό Καλούδη (ΜΕ3), με βάση την πληροφόρηση του για τον τρόπο που έγινε το ατύχημα και την πίεση που δέχτηκε ο Ενάγοντας, δικαιολογούνται τα ευρήματα του γιατρού Σεργίου, όπως επίσης οι σοβαροί πόνοι του Ενάγοντα. Ακόμη, σύμφωνα με τον Καλούδη, από τις δικές του εξετάσεις επιβεβαιώνονται οι αναφορές Σεργίου για το υπεξάρθρημα της στερνοκλειδικής άρθρωσης και το άλγος στην περιοχή, ως επίσης η αδυναμία του δεξιού άνω άκρου και υπάρχει επιδείνωση των προβλέψεων του συναδέλφου του. Με βάση όσα αναφέρθηκαν και έχοντας μελετήσει με προσοχή τις θέσεις των συνηγόρων των Εναγόμενων που υποβλήθηκαν στον γιατρό Καλούδη, μέσα από τις οποίες δεν διαπιστώνεται ουσιαστικά αμφισβήτηση των διαπιστώσεων Σεργίου, έχω αποφασίσει ν' αποδεχτώ το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών του Σεργίου. Σε σχέση με όσα ανέφερε ο Ενάγοντας στον γιατρό περί ανικανότητας και έγκρισης του από το ιατροσυμβούλιο, σχετικά είναι όσα αναφέρονται σε άλλο σημείο κατωτέρω. Επανέρχομαι στη μαρτυρία του Ενάγοντα. Γίνεται αποδεκτό ότι ο γιατρός Σεργίου του έδωσε άδεια ασθενείας μέχρι 30/9/2012 και στη συνέχεια δόθηκε επιπλέον άδεια δύο μηνών, ήτοι μέχρι 30/11/
- Σχετικά είναι και τα έγγραφα του τεκμηρίου 11 και επίσης η σημείωση του Σεργίου στο πιστοποιητικό ημερ. 22/12/
- Έχοντας αυτό υπόψη και όσα προκύπτουν από την ιατρική μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, θεωρώ πως είναι λογικό ο Ενάγοντας ν' αντιμετώπισε κάποιες δυσκολίες το πρώτο διάστημα μετά τον τραυματισμό του. Επισημαίνεται ότι τουλάχιστον μέχρι 7/7/2012, είχε κρεμασμένο το δεξιό βραχίονα από το λαιμό. Στο πλαίσιο αυτό, κάποιες δραστηριότητες του λογικά περιορίστηκαν. Όμως θεωρώ υπερβολή την αναφορά του ότι τους πρώτους έξι μήνες από το ατύχημα δεν μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό του χωρίς βοήθεια από τη γυναίκα και τα παιδιά του. Κατ' αρχήν κατά ποιο τρόπο δεν μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό του και ποιας βοήθειας τύγχανε, δεν έχει εξηγήσει. Περαιτέρω, όχι μόνον δεν προκύπτει από την ιατρική μαρτυρία ότι ήταν ανήμπορος, αλλά σύμφωνα με τον Καλούδη, μέσα στην περίοδο των πρώτων 5 μηνών από το ατύχημα, ο Ενάγοντας λειτουργικά ήταν σχεδόν μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια. Ο ισχυρισμός του ότι δεν μπορεί να κάνει ότι έκανε προηγουμένως, εκτός του ότι δεν έχει αποδειχθεί με θετική μαρτυρία, δεν μπορεί ούτως ή άλλως να γίνει αποδεκτός ως μη δικογραφημένος. Επίσης, στο βαθμό που αναφέρεται σε προβλήματα στον σπόνδυλο και στο αριστερό χέρι (συγκεκριμένα, αναφέρει προβλήματα και στα δύο χέρια), η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού αφενός δεν δικογραφούνται συνέπειες ή οιαδήποτε προβλήματα σε σπόνδυλο και αριστερό χέρι και αφετέρου ο γιατρός Σεργίου δεν αναφέρεται σε προβλήματα στα μέρη αυτά. Ως προς τον ισχυρισμό του ότι καταστράφηκε το περβόλι του επειδή δεν μπορούσε να το φροντίσει, απορρίπτεται. Δεν δικογραφήθηκε κάτι τέτοιο, ούτε όμως δόθηκαν επαρκείς και πειστικές λεπτομέρειες προς στοιχειοθέτηση του συγκεκριμένου ισχυρισμού. Λέγω επίσης ευθέως ότι στο βαθμό που αυτός ισχυρίστηκε ανικανότητα του για εργασία μετά το 2013 λόγω του τραυματισμού του στο επίδικο ατύχημα, η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού δεν έχει δικογραφηθεί κάτι σχετικό. Εξάλλου, στην έκθεση απαίτησης του αξιώνει μισθούς για την περίοδο από 29/6/2012 μέχρι 30/11/2012 και τίποτε πέραν τούτων. Γίνεται μεν αναφορά στην έκθεση απαίτησης σε προβλήματα που αντιμετωπίζει, όμως πουθενά ότι είναι ανίκανος να εργαστεί μετά την τελευταία ημερομηνία που αναφέρθηκε. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ πως δεν έχει ούτε κάποια σημασία η σύνταξη ανικανότητας που έχει λάβει από 2/5/2015 μέχρι 31/12/2019 (τεκμ.13). Παρενθετικά αναφέρω πως στο δικόγραφο του Ενάγοντα, δεν γίνεται καμία αναφορά ούτε για το θέμα της σύνταξης ανικανότητας. Ανεξάρτητα τούτου όμως, δεν θεωρώ πως έχει τεθεί το υπόβαθρο για να μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα ότι η κήρυξη του ως ανίκανο πρόσωπο συνδέεται με τον τραυματισμό του στο επίδικο ατύχημα εφόσον ο Ενάγοντας, ως προκύπτει από τη μαρτυρία του, συμπλέκει προβλήματα στο σπόνδυλο και στα χέρια γενικότερα, που ακριβώς δεν μπορούν με βάση την έκθεση απαίτησης αλλά και την ιατρική μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου να ληφθούν υπόψη ως συνέπειες του τραυματισμού του. Επισημαίνεται, επίσης, ότι δεν έχει παρουσιαστεί η απόφαση του Ιατροσυμβουλίου για να μελετηθεί και να διαπιστωθούν οι λόγοι που οδήγησαν στη λήψη σύνταξης τον Μάιο του 2015, ήτοι 3 χρόνια περίπου μετά το ατύχημα, ως βεβαιώνει το τεκμήριο
- Δεν μπορώ βεβαίως να μην σχολιάσω και την παράλειψη του ν' αναφέρει στην κυρίως εξέταση του, ότι τα τελευταία 2 χρόνια εργάζεται κάποιες ώρες. Στην κυρίως εξέταση του αναφέρθηκε σε προβλήματα που του άλλαξαν τη ζωή και μιλά τα επιδόματα ασθένειας που έλαβε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις και τη σύνταξη ανικανότητας. Ανέφερε επίσης ότι «μετά το ατύχημα στην πραγματικότητα δούλεψα ελάχιστο χρόνο». Με τα λεγόμενα του δίνει σαφώς την εικόνα ότι δεν εργάστηκε ξανά, παρά μόνον ελάχιστα, γιατί δεν ήταν σε θέση να το κάνει. Εν πάση περιπτώσει χρειάστηκε να τύχει αντεξέτασης από το συνήγορο των Εναγόμενων 1 και 2 για ν' αποκαλύψει ότι εργάζεται κάποιες ώρες τα τελευταία χρόνια. Και πάλιν όμως για το συγκεκριμένο ζήτημα διέκρινα μια προσπάθεια από μέρους του να μην αποκαλυφθεί η όλη αλήθεια, αφού απέφυγε να δώσει οιεσδήποτε λεπτομέρειες. Είπε για παράδειγμα ότι εργάζεται «κάποτε» και όταν του ζητήθηκε να διευκρινίσει, επανέλαβε «κάποτε». Σε άλλο σημείο ερωτήθηκε αν μιλά για 2-3 φορές τη βδομάδα και απάντησε «Μπορεί να πάω δύο, μπορεί να μην πάω καθόλου» και κάπου αλλού «Όποτε ένιωθα καλά, έπιαναν τα χέρια μου, ήμουν καλά, πήγαινα». Από τα πιο πάνω, αλλά και από τον τρόπο που απαντούσε στις ερωτήσεις, προκύπτει σαφώς η προσπάθεια του μάρτυρα να μην αναφέρει οτιδήποτε που θα μπορούσε να επηρεάσει την εικόνα που επιθυμούσε να περάσει προς το Δικαστήριο. Ο καθαρός μισθός του Ενάγοντα πριν το ατύχημα ανερχόταν σε €1.446,93 (βλ. τεκμ.15) και απώλεσε τους μισθούς του από 29/6/2012 μέχρι 30/11/2012 ήτοι μισθούς 5 μηνών. Επίσης έχει πληρώσει €600 σε φυσιοθεραπείες (τεκμ.8) και €1.100 στο γιατρό Σεργίου για επισκέψεις, θεραπεία και ετοιμασία ιατρικών πιστοποιητικών (τεκμ.14). Τα προσόντα του Δρ. Καλούδη (ΜΕ3) δηλώθηκε ότι είναι αποδεκτά. Πρόκειται αναμφίβολα για ειδικό, χειρούργο ορθοπεδικό. Η γνώμη του για το κατά πόσο δικαιολογούνται τα ευρήματα του Σεργίου και οι πόνοι στον Ενάγοντα, έχοντας υπόψη τον τρόπο που έγινε το ατύχημα και την πίεση που δέχτηκε ο Ενάγοντας, όπως επίσης και για τα μόνιμα κατάλοιπα, γίνεται αποδεκτή. Σχετικά είναι και όσα αναφέρθηκαν σε άλλο σημείο ανωτέρω. Όπως αναφέρθηκε δεν δικογραφείται οτιδήποτε περί ανικανότητας του Ενάγοντα για εργασία μετά την 1/12/2012 και γι' αυτό όσα σχετικά ανέφερε ο μάρτυρας για τη δικαιολογημένη αδυναμία του Ενάγοντα να εργαστεί, δεν θα με απασχολήσουν. Επίσης, η θέση του ότι υπήρχε κάκωση σπονδυλικής στήλης και παραλήφθηκε από τον Σεργίου, δεν μπορεί επίσης να γίνει αποδεκτή. Αφενός διότι δεν υπάρχει στην έκθεση απαίτησης οτιδήποτε περί κάκωσης της σπονδυλικής στήλης ή αναφορά σε οποιεσδήποτε συνέπειες στο συγκεκριμένο μέρος του σώματος. Αφετέρου όμως και επειδή ο Σεργίου ήταν ο γιατρός που παρακολούθησε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα τον Ενάγοντα, από την επόμενη του ατυχήματος και ήταν προφανώς σε καλύτερη θέση ν' αξιολογήσει τα ενώπιον του δεδομένα. Τονίζω ότι, αντεξεταζόμενος, συμφώνησε ότι κανένα από τα MRI της σπονδυλικής στήλης (τεκμ.9) δεν συνδέεται με οποιοδήποτε πρόβλημα που προήλθε από τραυματισμό και προσθέτω πως προφανώς αυτό είχε υπόψη του και ο Σεργίου. Δεν διαφεύγει βεβαίως ότι στο τέλος της αντεξέτασης του, επανέλαβε ότι ο Σεργίου πρέπει να το διαπίστωσε και δεν το κατέγραψε, χωρίς να ξέρει γιατί, όμως επισημαίνεται πως αυτό ήταν μια εικασία από μέρους του. Σε σχέση με το πρόβλημα που εντόπισε ο μάρτυρας στον αριστερό ώμο του Ενάγοντα, δεν χρειάζεται να λεχθούν πολλά. Δεν υπάρχει στην έκθεση απαίτησης αναφορά περί τραυματισμού του αριστερού ώμου στο ατύχημα ή και ρήξης του τένοντα του αριστερού ώμου και δεν μπορεί να εξεταστεί τέτοιο ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση αναφέρεται πως δεν εντοπίζεται οτιδήποτε σχετικό ούτε σε οποιοδήποτε ιατρικό πιστοποιητικό του Σεργίου. Εξ' όσων γίνεται αντιληπτό από τα όσα καταγράφονται στα ιατρικά πιστοποιητικά και ως ζήτημα λογικής, δεν τέθηκε ποτέ οποιοδήποτε ζήτημα με τον αριστερό ώμο για να τύχει χειρισμού. Υπό τις περιστάσεις, είναι θεωρώ σαφές ότι δεν τίθεται θέμα συσχετισμού του προβλήματος στον τένοντα με το ατύχημα. Εξάλλου και ο μάρτυρας, αντεξεταζόμενος, αποδέχτηκε ότι μέχρι το 2021 δεν φαίνεται να έχει προκύψει κάποιο θέμα με τον αριστερό ώμο από άλλους γιατρούς και το MRI (τεκμ.10) δεν συνδέει τον αριστερό ώμο με ατύχημα. Όπως ανέφερε: «Ο αριστερός ώμος είναι κάτι καινούριο νομίζω». Δεν διαφεύγει βεβαίως ότι σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του διερωτήθηκε γιατί να μην παρουσιάζει και ο αριστερός ώμος εξάρθρημα της στερνοκλειδικής άρθρωσης μετά τον τραυματισμό του Ενάγοντα, όμως το θέμα έμεινε μέχρι εκεί και δεν έχει δοθεί θετική μαρτυρία για τούτο. Επίσης, από τη μαρτυρία του δεν μπορώ ν' αποδεχτώ ότι ο λόγος που δεν έγινε MRI στο δεξιό ώμο, ήταν θέμα οικονομικό. Εδώ είναι σαφές πως ο γιατρός έκανε μια εικασία. Είναι όμως ξεκάθαρο από τη μαρτυρία του, ότι αυτό έγινε αμέσως αντιληπτό από μέρους του και σε σχετική ερώτηση ανέφερε ότι δεν μπορεί ν' απαντήσει ο ίδιος γιατί δεν έγινε. Η Λάμπρου (ΜΕ4) ουσιαστικά δεν έχει αμφισβητηθεί σε σχέση με όσα ανέφερε και γίνεται αποδεκτό ότι στις 29/6/2012, ο Μ. Πηλίδης μετέφερε τον πατέρα της στο σπίτι από το νοσοκομείο και τον έβαλε να ξαπλώσει επειδή δεν μπορούσε να περπατήσει. Μετά, ο τελευταίος, πήρε τον άντρα της στο εργοστάσιο της Εναγόμενης 1 για να πάρει το αυτοκίνητο του πατέρα της. Επίσης, είναι αποδεκτό ότι ο πατέρας της επισκεπτόταν τον ιατρό Σεργίου μέχρι το 2020, οπότε ο τελευταίος πέθανε και περαιτέρω επισκεπτόταν τους ορθοπεδικούς Καλούδη και Τζιούβα και τον νευροχειρούργο Κωνσταντινίδη. Σε σχέση με την επικοινωνία της με τον Εναγόμενο 3, έγινε μετά την καταχώρηση της αγωγής διότι ήθελαν να επικοινωνήσουν μαζί του και να του επιδώσουν. Του είπε ότι θέλει να διαλέξει πλάκες από μάρμαρα και της έβαλε ραντεβού, αλλά μετά της τηλεφώνησε και της είπε ότι δεν θα είναι ο ίδιος στο εργοστάσιο και θα είναι ο συνέταιρος του ο κινέζος. Από τη μαρτυρία της όμως, δεν γίνεται αποδεκτή η αναφορά της ότι μετά το ατύχημα «ξέραναν όλα» στο χωράφι του πατέρα της. Όπως αναφέρθηκε και στο πλαίσιο αξιολόγησης της μαρτυρίας του Ενάγοντα, πρόκειται για μη δικογραφημένο ισχυρισμό, ενώ επαναλαμβάνω πως δεν δόθηκαν ούτε επαρκείς και πειστικές λεπτομέρειες προς στοιχειοθέτηση του συγκεκριμένου ισχυρισμού. Ο Εναγόμενος 3 δεν έκανε καθόλου καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Ήταν καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του εριστικός και είρωνας. Ας σημειωθεί ότι υπήρξαν περιπτώσεις που χρειάστηκε να παρέμβει το Δικαστήριο για να τον επαναφέρει στην τάξη, όμως αυτός συνέχισε να συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση όμως, αναφέρεται πως το Δικαστήριο δεν διατηρεί την παραμικρή αμφιβολία ότι ο συγκεκριμένος μάρτυρας δεν ήταν ειλικρινής. Η υπεράσπιση του δε γενικότερα κρίνεται αναξιόπιστη. Αποτέλεσε βασική του θέση ότι οι διευθυντές και μέτοχοι της Εναγόμενης 4 διατηρούν διάφορες εταιρείες, με τις οποίες κατά διαστήματα είχε συνεργαστεί και τους είχε βοηθήσει, όμως σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε συνέταιρος οποιασδήποτε εταιρείας τους ή εργοδοτούμενος τους. Οι σχέσεις τους ήταν πάντοτε σχέσεις φιλίας και συνεργασίας. Στην προκειμένη περίπτωση, επειδή γνώριζε τον εργοδότη του Ενάγοντα, τον κ. Πηλίδη, τον έφερε σ' επαφή με την Εναγόμενη 4, με σκοπό τη μεταξύ τους συνεργασία. Η μόνη ενέργεια που έκανε ήταν να φέρει σ' επαφή τις δύο πλευρές. Βεβαίως, πριν αναφερθεί οτιδήποτε άλλο, σημειώνω εδώ πως με βάση την έρευνα του Εφόρου Εταιρειών για την εταιρεία Inzen (Cyprus) International Ltd (τεκμ. 20), ο ισχυρισμός του περί μη ύπαρξης οποιασδήποτε συνεταιρικής σχέσης διαψεύδεται. Όπως προκύπτει, ο μάρτυρας και η Wang (κατωτέρω), διευθύντρια και μέτοχος της Εναγόμενης 4, ήταν μαζί μέτοχοι και διευθυντές της εν λόγω εταιρείας, η οποία με βάση την τελευταία, ασχολήθηκε για ένα διάστημα με την εισαγωγή μπύρας. Επισημαίνω πως όταν ρωτήθηκε κατά την αντεξέταση του, αρνήθηκε ότι έκανε εταιρεία «μαζί με τους κινέζους» και ανέφερε ότι για τούτο είναι «σιγουρότατος». Σε σχέση με το επίδικο ατύχημα, κατ' αρχήν να σημειωθεί ότι ισχυρίστηκε πως οι πλάκες ήταν δεμένες με άλυσο. Κατά την αντεξέταση του επιχείρησε να πείσει ότι πριν ξεκινήσει να φορτώνει από το συγκεκριμένο σταντ, το είχαν ξεδέσει και τότε ξεκίνησε να φορτώνει. Ο ισχυρισμός του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Πρώτον, επειδή δεν έχει δικογραφήσει με θετικό τρόπο αυτή την ουσιώδη θέση και δεύτερον, δεν έχει αντεξετάσει την ΜΕ1 και ουδέποτε αμφισβήτησε ότι ο ίδιος είχε αναφέρει στην εν λόγω μάρτυρα ότι οι πλάκες δεν ήταν δεμένες. Επισημαίνεται ότι ο Εναγόμενος 3 εμφανίστηκε μεν στη διαδικασία μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας της ΜΕ1, όμως αργότερα ερωτήθηκε ευθέως η πλευρά του Εναγόμενου 3 αν επιθυμεί την επανακλήτευση της μάρτυρος και δήλωσε πως δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο (βλ. το ηλεκτρονικό μήνυμα του ευπαίδευτου συνηγόρου του Εναγόμενου 3 ημερ. 18/10/2022, όπου αναφέρει επί λέξει «.έχω λάβει αντίγραφο της συνοπτικής έκθεσης διερεύνησης ατυχήματος και έχω ζητήσει τα πρακτικά της δικασίμου που ακούστηκε η μάρτυρας τα οποία έχουν ετοιμαστεί. Ως εκ των ανωτέρω...δεν θα ζητήσω να επανακλητευθεί η μάρτυρας και επιφυλάσσω το δικαίωμα μου να αναφερθώ στη μαρτυρία της κατά την τελική μου αγόρευση). Επίσης, ανεξάρτητα των ανωτέρω, θα πρέπει ν' αναφερθεί ότι με βάση τη μαρτυρία της Wang, οι πλάκες ήταν δεμένες με αλυσίδες και κάποιες αλυσίδες είχαν κλειδί, ενώ άλλες έκλειναν με σίδερο. Τα δε κλειδιά των αλύσων, τα έχει ο άντρας της. Εξηγώ κατωτέρω γιατί δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η συγκεκριμένη θέση της. Στο σημείο αυτό θ' αρκεστώ να πω ότι κατά την επίσκεψη της ΜΕ1 στο υποστατικό στις 29/10/2012, οι πλάκες δεν ήταν δεμένες, ενώ στις 5/11/2012 ήταν στερεωμένες με συρματόσχοινα και όχι με αλύσους. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο μάρτυρας δεν εξήγησε ποτέ πως ακριβώς ήταν δεμένες οι πλάκες και πως τις ξέδεσε. Αν ήταν αλυσίδες με κλειδί, που το βρήκε; Αν δεν ήταν με κλειδί, σύμφωνα με τη Wang θα έπρεπε να επιμένει κάποιος για να την ανοίξει. Έτσι έγινε; Και εν πάση περιπτώσει, ουδέποτε ανέφερε ότι η τρίτη πλάκα που θα φόρτωνε βρισκόταν στο ίδιο σταντ με τις προηγούμενες δύο που φόρτωσε. Το Δικαστήριο είναι σαφές ότι δεν έχει πεισθεί από τη μαρτυρία του. Ήταν η θέση του στην κυρίως εξέταση του, ότι ο Ενάγοντας όταν άρχισαν τη διαδικασία φορτοεκφόρτωσης παρέμεινε μέσα στο φορτηγό του και περίμενε να φορτώσει (ο Εναγόμενος 3) τις πλάκες που είχε διαλέξει. Φόρτωσε με επιτυχία 2 πλάκες και στην προσπάθεια του να πάρει την 3η πλάκα, άκουσε τον Ενάγοντα να φωνάζει και όταν γύρισε τον είδε με μια πλάκα στην πλάτη. Δεν γνωρίζει γιατί ο Ενάγοντας αποφάσισε να περιπλανηθεί ανάμεσα στο εμπόρευμα. Πρόκειται για θέση η οποία δεν έχει δικογραφηθεί. Όταν τέθηκε στο μάρτυρα ότι στην έκθεση απαίτησης του (βλ. παρ.10.3.) αναφέρει ότι ενώ ο Ενάγοντας γνώριζε ότι ήταν επικίνδυνη η παραμονή του στο χώρο φορτοεκφόρτωσης «παρέμεινε στο χώρο κατά την ώρα που διενεργείτο η διαδικασία..», απάντησε ότι «Ο σκοπός μου που είμαι εδώ είναι να απαντήσω τις ερωτήσεις που μου κάμετε και απαντώ. Το τι είπα πριν και τι δεν ξέρω. Λέω τώρα πώς έγινε το θέμα, ... ». Η συγκεκριμένη θέση του λοιπόν απορρίπτεται. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο 3, επικοινώνησε μαζί του ο Ενάγοντας ότι θα πάει να δει μάρμαρα και μετέβη στο υποστατικό της Εναγόμενης 4 η ώρα 7 π.μ., ένεκα της συνεργασίας που είχε με τους ιδιοκτήτες της τελευταίας, χωρίς την παρουσία κανενός υπεύθυνου ή υπαλλήλου της εταιρείας και χωρίς να γνωρίζει κανένας από την εταιρεία, και παρά το ότι ανέφερε στον Ενάγοντα ότι δεν είναι κατάλληλο πρόσωπο για να του φορτώσει και θα ενημέρωνε τον υπεύθυνο του εργοστασίου για να γίνει παράδοση σε άλλο χρόνο, τελικά αποδέχτηκε να του φορτώσει επειδή ο Ενάγοντας επέμενε. Ο Εναγόμενος 3, κατά την κρίση μου, δημιούργησε την ιστορία αυτή για ν' αποφύγει να πει τα πράγματα όπως ήταν στην πραγματικότητα και την πολύ στενή σχέση του με την Εναγόμενη
- Όλα συνηγορούν υπέρ του ότι, η σχέση του με την Εναγόμενη 4 δεν ήταν αυτή που ήθελε να παρουσιάσει. Όπως ανέφερε, το forklift ήταν έξω από την αποθήκη και το κλειδί ήταν πάνω. Πολύ βολική ομολογουμένως η συγκεκριμένη απάντηση του, αλλά ο μάρτυρας καθόλου δεν έπεισε. Εν πάση περιπτώσει, ως ζήτημα λογικής, το κλειδί του συγκεκριμένου μηχανήματος θα φυλαγόταν και δεν θα το άφηναν πάνω και το μηχάνημα εκτεθειμένο. Περαιτέρω, να υπενθυμίσω ότι σύμφωνα με τη Wang, κλειδί για το forklift είχε ο άντρας της και ο Σωτήρης, που είναι γείτονας τους και είναι μαρμαράς, ο οποίος το χρησιμοποιούσε. Ο άντρας της αφήνει το κλειδί στα υποστατικά της εταιρείας. Η συγκεκριμένη μάρτυρας ανέφερε ότι δεν ξέρει που ήταν το κλειδί και το βρήκε ο Εναγόμενος 3 και ίσως ήταν πάνω στο forklift. Θεωρώ πως η γενική και αόριστη θέση της Wang δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η Wang, όπως θα διαφανεί από την αξιολόγηση της μαρτυρίας της κατωτέρω, επιχείρησε να κρύψει και αυτή την πραγματική σχέση τους με τον Εναγόμενο
- Είναι θεωρώ σαφές πως ο Εναγόμενος 3 είχε κλειδιά για το υποστατικό της Εναγόμενης 4, το οποίο άνοιξε, όπως ανέφερε ο Ενάγοντας και με το κλειδί το οποίο πήρε από το υποστατικό, ξεκίνησε το μηχάνημα. Προκειμένου να δικαιολογήσει την παρουσία του στο χώρο νωρίς το πρωί, ανέφερε στην αντεξέταση του ότι είχε και άλλη δουλειά δίπλα. Σε άλλο σημείο είπε ότι δίπλα από την αποθήκη είχε έναν τορναδόρο, ο οποίος πέθανε πριν 6 μήνες από καρκίνο, και πήγε για να δει αν θέλει εργαλεία. Δεν ανέφερε καν το όνομα του. Ούτε όμως ανέφερε σε οποιοδήποτε σημείο της μαρτυρίας του ότι εμπορεύεται εργαλεία για τορναδόρους. Εν πάση περιπτώσει θα πρέπει να επισημάνω εδώ την ξεκάθαρη αντίφαση που προκύπτει εν σχέση με τη θέση που πρόβαλε στην κυρίως εξέταση του. Πιο συγκεκριμένα ανέφερε ότι μετέβη στο χώρο, μετά το τηλεφώνημα του Ενάγοντα την προηγούμενη μέρα, επειδή γνώριζε και τις δύο πλευρές και ένιωθε υπεύθυνος για τη μεταξύ τους καλή συνεργασία και δεν είπε ποτέ ότι επειδή θα πήγαινε στο μέρος ούτως ή άλλως, πήγε για να δείξει και μάρμαρα στον Ενάγοντα. Η αναφορά του ότι θα επισκεπτόταν έναν τορναδόρο για να δει αν χρειάζεται εργαλεία, εκτός του ότι κρίνεται γενική και αόριστη, δείχνει θεωρώ την ετοιμότητα του μάρτυρα να πει ότι χρειάζεται προκειμένου να γίνει πιστευτή η ιστορία που δημιούργησε εκ των υστέρων. Ως προς το ζήτημα της καταλληλόλητας του να κάνει τη συγκεκριμένη δουλειά, παρατηρείται ομολογουμένως αντιφατικότητα και σύγχυση στη μαρτυρία του, συνδυαστικά και με το δικόγραφο του. Στην υπεράσπιση αναφέρεται πως ενημέρωσε τον Ενάγοντα ότι δεν ήταν κατάλληλος προς τούτη την εργασία, αν και έχει σχετική πείρα και το ίδιο επανέλαβε ουσιαστικά στην κυρίως εξέταση του. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι δεν ήξερε να κάνει αυτή τη δουλειά, ενώ σε άλλο σημείο είπε ότι είναι πολύ καλός οδηγός forklift, είναι κατάλληλος για τη συγκεκριμένη δουλειά και μπορούσε να φορτώσει. Η υπεράσπιση του Εναγόμενου 3 όμως, θεωρείται αναξιόπιστη και επειδή υπάρχει πλήρης διαφωνία μεταξύ της μαρτυρίας του και των θέσεων που καταγράφονται στην υπεράσπιση του. Για παράδειγμα, αναφέρει στην υπεράσπιση του, ότι υιοθετεί και επαναλαμβάνει τις λεπτομέρειες αμέλειας και ή παραβάσεως των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων της Εναγόμενης 4 (που παρατίθενται στην έκθεση απαίτησης). Όταν ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του αν συμφωνεί ότι την ευθύνη τη φέρει η Εναγόμενη 4, απάντησε «Δεν είπα έτσι πράμα και δεν συμφωνώ, δεν είμαι αρμόδιο άτομο να ρίξω ευθύνες σε καμία εταιρεία. Εγώ ήμουν ο άνθρωπος που έκαμα το accident. Ποιος φέρει ευθύνη δεν είναι δικό μου θέμα.» Επίσης, την ίδια στιγμή που στο δικόγραφο του ισχυρίζεται ότι την αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα τη φέρει ο Ενάγοντας, στη συνέχεια υιοθετεί τις λεπτομέρειες αμέλειας και ή παραβάσεως των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων των Εναγόμενων 1, 2 και 4 που παραθέτει ο Ενάγοντας και περαιτέρω αναφέρει ότι το συμβάν προκλήθηκε «εξαιτίας και/ή λόγω αποκλειστικής ευθύνης της Εναγόμενης 4 ως εκ προστήσας του Εναγόμενου 3,.». Στη βάση των όσων έχουν αναφερθεί ανωτέρω, η μαρτυρία του για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα αλλά και γενικότερα, στο βαθμό που δεν συμφωνεί με άλλη αποδεκτή μαρτυρία, απορρίπτεται. Αναφορικά με τη σχέση του με την Εναγόμενη 4, σχετικά είναι όσα αναφέρονται στην ειδική ενότητα κατωτέρω. Η Wang ανέφερε πως μαζί με το σύζυγο της έχουν την Εναγόμενη 4 και συγκεκριμένα είναι μέτοχοι 50% έκαστος. Επίσης είναι αμφότεροι διευθυντές. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2010 και μέχρι σήμερα λειτουργεί. Κατά το έτος 2012, η εταιρεία είχε γραφείο και αποθήκη στο Δάλι. Εξήγησε δε με ποιο τρόπο απέκτησε πολύ καλή γνώση των ελληνικών και ανέφερε ότι, μεταξύ άλλων, κάνει και μεταφράσεις σε ανθρώπους που θέλουν ν' αγοράσουν μηχανήματα από την Κίνα και πηγαίνουν μαζί στην Κίνα, όπου τους συνοδεύει σε εργοστάσια για ν' αγοράσουν μηχανήματα και τα εισάγουν. Ως προς τη γνωριμία της με τον Εναγόμενο 3, ανέφερε ότι τον σύστησε σ' αυτήν ο Η.Μ. που έχει εργοστάσιο και τον συνόδευε στην Κίνα, επειδή ο Εναγόμενος 3 πουλά βαριά μηχανήματα και ορισμένα απ' αυτά τα φέρνει από την Κίνα. Μετά τη γνωριμία τους, κάποτε την φωνάζει για να τον βοηθήσει να κάνει μετάφραση, να πάρει κανένα τηλέφωνο στην Κίνα και ταυτόχρονα (αυτός) ξέρει ότι πουλά μάρμαρα, γρανίτες και γι' αυτό την βοηθάει, κάνει marketing γι' αυτήν. Απλώς βοήθεια. Ήταν δε βασική της θέση, ότι δεν ήξερε ότι την επίδικη μέρα ο Εναγόμενος 3 βρισκόταν στο χώρο και την ενημέρωσε μετά ότι πήγε να δείξει μάρμαρα σ' έναν πελάτη από τη Λάρνακα και έγινε ένα μικρό ατύχημα. Ευθέως αναφέρω πως, κατά την κρίση μου, η συγκεκριμένη μάρτυρας δεν ήταν ειλικρινής και επιχείρησε ν' αποκρύψει την αλήθεια. Η μοναδική έγνοια της ενώ κατέθετε, ήταν να μην λεχθεί κάτι που θα έδειχνε ευθύνη της εταιρείας της. Ακριβώς, μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, παρατήρησα εναλλαγή στις θέσεις της κατά πως την βόλευε σε κάθε περίπτωση. Ξεκινώντας από τη θέση της ότι υπήρχαν αλυσίδες στα μάρμαρα για να μην πέφτουν ή να τα κλέψει κάποιος, ευθέως αναφέρω πως αυτή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αφενός, διότι δεν έχει δικογραφηθεί με θετικό τρόπο αυτός ο ουσιώδης ισχυρισμός. Περαιτέρω όμως και επειδή αναμφίβολα πρόκειται για μια εκ των υστέρων σκέψη. Η μάρτυρας δεν ανέφερε ποτέ, πότε ξεκίνησαν να εφαρμόζουν αυτό το σύστημα με τις αλυσίδες. Παρεμβάλλω ότι μας ενδιαφέρει ο επίδικος χρόνος και αν τοποθετούν σήμερα αλυσίδες, αυτό είναι άλλο θέμα. Ο Εναγόμενος 3 επί τόπου ανέφερε στην ΜΕ1 ότι οι πλάκες δεν ήταν στερεωμένες, ενώ κατά τη μεταγενέστερη επίσκεψη της στις 5/11/2012 η εν λόγω μάρτυρας διαπίστωσε ότι οι πλάκες ήταν στερεωμένες με συρματόσχοινο. Η ΜΕ1 κατά την αντεξέταση της δεν αμφισβητήθηκε, ούτε της τέθηκε ότι υπήρχαν αλυσίδες και όχι συρματόσχοινα, αλλά ούτε και δόθηκε κάποια εξήγηση από την Εναγόμενη
- Επίσης, τονίζεται πως ούτε ο Ενάγοντας αμφισβητήθηκε όταν ανέφερε ότι οι πλάκες δεν ήταν δεμένες. Ο Ενάγοντας, με δεδομένη τη θέση του ότι δεν ήταν δεμένες, αντεξετάστηκε ουσιαστικά για το κατά πόσο είδε ότι δεν ήταν δεμένες και ως προς τη γνώση του για τους κινδύνους που υπήρχαν από την παραμονή του στο χώρο. Επίσης, ανεξάρτητα των ανωτέρω, αν και ίσως εκ του περισσού, θα πρέπει να σημειώσω και τη σύγχυση που υπάρχει στη μαρτυρία της για το πώς κλείνουν οι αλυσίδες. Άλλες είπε κλειδώνουν με κλειδί και άλλες με ένα σίδερο, το οποίο αν επιμένει κάποιος μπορεί να το ανοίξει. Το κλειδί για τα κλειδωμένα, το κρατά ο άντρας της. Τώρα πως άνοιξε ο Εναγόμενος 3 την επίδικη μέρα, είναι άγνωστο. Ο τελευταίος είπε ότι «ξέδεσε» και δεν αναφέρθηκε ούτε σε ξεκλείδωμα, ούτε σε αφαίρεση κάποιου σιδέρου. Η μάρτυρας ανέφερε ότι δεν της είπε ο Εναγόμενος 3 ότι είχε αλύσους την επίδικη μέρα και ούτε της ανέφερε αν άνοιξε ή πως άνοιξε. Δεν χρειάζεται να πω κάτι περαιτέρω. Η μαρτυρία της ως γενική, αόριστη και συγκεχυμένη, ως αποτέλεσμα βεβαίως των εκ των υστέρων σκέψεων της, απορρίπτεται. Όπως αναφέρθηκε, το τιμολόγιο εκ μέρους της Εναγόμενης 4 αναφορικά με τα μάρμαρα που πωλήθηκαν, εκδόθηκε από τον Εναγόμενο 3 (βλ. τεκμ.6). Σύμφωνα με τη μάρτυρα, υπάρχει ένα τιμολόγιο στη τσάντα της, ένα στο γραφείο και ένα στο σπίτι. Παρενθετικά αναφέρεται πως εξ' όσων έγινε αντιληπτό, η μάρτυρας αναφερόμενη σε τιμολόγιο εννοούσε προφανώς μπλοκ τιμολογίων. Όταν φεύγουν από το γραφείο, το κλείνουν με κλειδωνιά. Σε άλλο σημείο, όταν ερωτήθηκε που βρήκε το μπλοκ ο Εναγόμενος 3, η μάρτυρας ανέφερε ότι το μπλοκ είναι στην αποθήκη. Της αναφέρθηκε ότι πριν είπε κάτι διαφορετικό και απάντησε: «Δεν ξέρω. Ίσως... έχει αποθήκη και γραφείο είναι ο ίδιος τόπος.» Στη συνέχεια, επειδή ακριβώς έλεγε ψέματα και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να βρει δικαιολογίες, ούτε λίγο ούτε πολύ ανέφερε πως το μπλοκ ίσως ήταν πάνω στο forklift και ότι δεν ξέρει πού το έβαλε ο άντρας της. Σε συνέχεια των πιο πάνω, σημειώνω πως στην κυρίως εξέταση της ανέφερε ότι μετά το ατύχημα, βοήθησε τον Εναγόμενο 3 να βγάλει τιμολόγιο. Αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι δεν είπε στον τελευταίο που είναι το μπλοκ και ότι απλά την ρώτησε πόσα λεφτά είναι τα μάρμαρα για να βγάλει τιμολόγιο. Η ίδια δεν ήξερε που είναι το μπλοκ. Δηλαδή η μάρτυρας προσπάθησε να πείσει, ότι ένας άνθρωπος που δεν έχει σχέση με την εταιρεία τους, βρήκε ένα μπλοκ τιμολογίων στην αποθήκη της εταιρείας, την ρώτησε πόσα να χρεώσει ένα μαρμαρά από τη Λάρνακα και αυτή απλά του ανέφερε. Δεν του είπε ούτε ότι δεν είναι δική του δουλειά, ούτε τον ρώτησε που βρήκε το μπλοκ και ούτε ζήτησε λεπτομέρειες για τον πελάτη. Η μαρτυρία της δεν έχει λογική και δεν πείθει. Εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να υπενθυμίσω εδώ ότι ο Εναγόμενος 3 ανέφερε πως η ίδια του είπε που να βρει το μπλοκ για να μπορέσει να εκδώσει τιμολόγιο, αλλά και ότι έφερε σ' επαφή τον εργοδότη του Ενάγοντα, τον οποίο γνώριζε, μαζί με την Εναγόμενη 4 για να συνεργαστούν. Ο Εναγόμενος 3 την επίδικη ημέρα, πήρε το forklift που βρισκόταν στο χώρο της εταιρείας, το ξεκίνησε με το κλειδί και φόρτωσε τις πλάκες στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Ενάγοντας. Ας σημειωθεί ότι σύμφωνα με τη μάρτυρα, το forklift βρίσκεται στην αποθήκη και όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, κλειδί έχει ο άντρας της και ένας μαρμαράς επ' ονόματι Σωτήρης που είναι γείτονας τους και το δανείζεται. Δεν ξέρει που φυλάει το κλειδί ο άντρας της, αλλά το πιο λογικό είναι να το αφήνει στα υποστατικά της εταιρείας. Υπενθυμίζεται η θέση της, πως όταν φεύγουν το γραφείο κλείνει με κλειδωνιά. Όταν ερωτήθηκε ποιος έδωσε το κλειδί στον Εναγόμενο 3 η ώρα 7 π.μ., απάντησε «κανένας» και αμέσως μετά είπε ότι δεν ξέρει που το βρήκε, ίσως ήταν πάνω (στο forklift) ή από το Σωτήρη. Ήταν ξεκάθαρο ότι και εδώ η μάρτυρας προσπαθούσε να παραπλανήσει. Αν είναι δυνατόν να ισχυρίζεται ότι δεν γνωρίζει πως βρέθηκε το κλειδί στην κατοχή του Εναγόμενου
- Και να μην γνώριζε, δεν ρώτησε τον Εναγόμενο 3 ή τον άντρα της ή ακόμα το Σωτήρη; Δεν έχει καμία λογική να ισχυρίζεται ότι ο Εναγόμενος 3 οδήγησε το forklift και έκανε ατύχημα, αλλά δεν γνωρίζει κανένας που βρήκε το κλειδί για να το ξεκινήσει. Ας σημειωθεί εδώ, για όποια σημασία έχει, ότι η αναφορά της ότι έκανε παράπονο στον Εναγόμενο 3 για το ότι φόρτωσε την επίδικη μέρα και έγινε ατύχημα, έρχεται σε αντίφαση με τη μαρτυρία του Εναγόμενου 3 που ανέφερε ότι δεν του είπαν οτιδήποτε. Κοντολογίς, η μαρτυρία της, στο βαθμό που δεν συνάδει με άλλη αποδεκτή μαρτυρία, απορρίπτεται ως αναξιόπιστη και σε κάθε περίπτωση ως μη πειστική. Κατωτέρω, εξετάζεται η σχέση της εταιρείας της με τον Εναγόμενο
- Η σχέση μεταξύ Εναγόμενου 3 και Εναγόμενης 4 Κατά την κρίση μου, ο Εναγόμενος 3 προσπάθησε ν' αποκρύψει την πραγματική σχέση του με την Εναγόμενη 4 και τους διευθυντές της. Ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια προς την ίδια κατεύθυνση κατέβαλε η Wang. Για δικούς τους λόγους, δεν επιθυμούσαν να έρθει στο φως η πραγματική τους σχέση. Πάντως η απλή φιλία και η συνεργασία όπως την περιέγραψαν αμφότεροι, δεν συνάδει με τη λογική. Ένας άνθρωπος που μεταβαίνει στο υποστατικό μιας εταιρείας, με την οποία έχει μια χαλαρή συνεργασία, για να δείξει υποτίθεται σε κάποιον ένα προϊόν, δεν έχει καμία λογική ν' ανεβαίνει σε forklift και να ξεκινά να φορτώνει μάρμαρα, επειδή δήθεν ο άλλος επέμενε ή και τον πίεσε. Αν ο Εναγόμενος 3 δεν είχε καμία σχέση με την εταιρεία και δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να εκτελέσει την εργασία όπως ισχυρίζεται, πολύ απλά θα αρνείτο. Παρενθετικά αναφέρω ότι ο Εναγόμενος 3 είναι ένας επιχειρηματίας που είναι χρόνια στο «παζάρι» και μου έδωσε την εικόνα ενός έξυπνου ανθρώπου. Πραγματικά δεν θεωρώ ότι πρόκειται για την περίπτωση ανθρώπου που θα έκανε κάτι χωρίς εξουσιοδότηση. Ο Εναγόμενος 3 δεν δήλωνε μόνο υπεύθυνος και συνέταιρος στην εταιρεία, αλλά ενεργούσε και συμπεριφερόταν ανάλογα. Όταν επισκέφθηκε το χώρο η ΜΕ1, της έδειξε το χώρο και πώς έγινε το ατύχημα, της έδειξε τα μάρμαρα και μπήκαν μαζί μέσα στην αποθήκη και στο γραφείο. Καμίας αμφισβήτησης δεν έτυχε η εν λόγω μάρτυρας. Επίσης, ο Ενάγοντας ήταν ξεκάθαρος ότι ο Εναγόμενος 3 κρατούσε κλειδιά και άνοιξε την αποθήκη και στη συνέχεια έβγαλε έξω το forklift για να φορτώσει, χωρίς ποτέ ν' αμφισβητηθεί. Επιπλέον, να υπενθυμίσω ότι ο Ενάγοντας ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί το εργοστάσιο της Εναγόμενης 4 πριν την επίδικη ημερομηνία, για να ξέρει από πού να παραλάβει την παραγγελία που έκανε ο εργοδότης του. Είχε μαζί του κάρτα που του δόθηκε από τον εργοδότη του και επικοινώνησε με τον Εναγόμενο
- Όταν πήγε επιτόπου, συνάντησε τον Εναγόμενο 3 και μία κινέζα, την οποία του σύστησε ως ιδιοκτήτρια της εταιρείας. Είναι σαφές ότι η κινέζα την οποία συνάντησε, ήταν η Wang. Εκεί ο Εναγόμενος 3 του συστήθηκε ως υπεύθυνος του εργοστασίου και ανέφερε ότι σύντομα θα γινόταν συνέταιρος. Η κουβέντα έγινε στον τόπο παραλαβής, όπου βρισκόταν και η ιδιοκτήτρια της εταιρείας και η οποία είναι σαφές ότι γνωρίζει καλά την ελληνική γλώσσα. Ο Ενάγοντας δεν αμφισβητήθηκε αναφορικά με τα πιο πάνω. Ας σημειωθεί ότι όταν ρωτήθηκε η μάρτυρας σχετικά, είπε ότι δεν θυμάται. Η θετική μαρτυρία του Ενάγοντα σε σχέση με όσα αναφέρθηκαν δεν αφήνει αμφιβολία για την παρουσία της στο μέρος και ότι έγινε κοινωνός των όσων έλεγε ο Εναγόμενος 3, χωρίς να τον διαψεύσει. Επίσης, με βάση αυτά προκύπτει ότι η Wang έλεγε ψέματα ότι δεν πηγαίνει στο εργοστάσιο και ότι μόνον της τηλεφωνούν για παραγγελίες, αλλά και ότι δεν γνώριζε τίποτε για την παραγγελία της Εναγόμενης
- Δεν διαφεύγει βεβαίως ότι από τα έγγραφα του Εφόρου Εταιρειών (βλ. τεκμ.5 και 19), δεν προκύπτει ο Εναγόμενος 3 να είναι διευθυντής, γραμματέας ή μέτοχος της Εναγόμενης 4, αλλά ούτε ήταν εγγεγραμμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ως υπάλληλος της εταιρείας. Τούτο όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπήρχε οποιαδήποτε σχέση. Τονίζω επίσης εδώ ότι ο Εναγόμενος 3 είναι το πρόσωπο που συμπλήρωσε και υπέγραψε το τιμολόγιο για λογαριασμό της Εναγόμενης 4 (Τεκμήριο 6). Έχει σημασία, ακόμη, να τονιστεί και το γεγονός ότι στο πλαίσιο επικοινωνίας της ΜΕ4 με τον Εναγόμενο 3 μετά την καταχώρηση της αγωγής, αυτός δεν την παρέπεμψε αλλού, ούτε της είπε ότι δεν έχει σχέση με την εταιρεία, αλλά αντίθετα της έκλεισε ραντεβού για να διαλέξει μάρμαρα, ενώ μετά της τηλεφώνησε για να την ενημερώσει ότι δεν θα είναι ο ίδιος στο ραντεβού αλλά ο συνέταιρος του ο κινέζος. Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Wang, όπως και ο Εναγόμενος 3, δεν αναφέρθηκε ποτέ στην εταιρεία που είχαν δημιουργήσει μαζί με τον τελευταίο. Η εξήγηση που έδωσε ότι δεν θυμόταν, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Θεωρώ πως στο πλαίσιο της προσπάθειας αμφότερων να μην φανεί οποιαδήποτε άλλη σχέση, απλά το γεγονός αυτό δεν έπρεπε ν' αποκαλυφθεί. Συναφώς, στη βάση όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω, αποτελεί συμπέρασμα του Δικαστηρίου ότι ο Εναγόμενος 3, κατά τον επίδικο χρόνο, είχε θέση υπεύθυνη στην Εναγόμενη 4 ή και στο εργοστάσιο της τελευταίας και σε κάθε περίπτωση αυτός είχε σχέση με τις εργασίες της Εναγόμενης 4 και ήταν εξουσιοδοτημένος να ενεργεί εκ μέρους της εταιρείας, εκτελώντας παραγγελίες και εργασίες, και εκδίδοντας τιμολόγια. Νομική πτυχή αναφορικά με το θέμα της ευθύνης Ως προκύπτει από την έκθεση απαίτησης και τα γεγονότα της παρούσας, η αγωγή έχει ως νομική βάση το αστικό αδίκημα της αμέλειας, με βάση το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Το άρθρο 51
(1)προνοεί τα ακόλουθα: « 51.
(1)Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε͘ ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια.» Η αμέλεια, ως αυτοτελές αδίκημα, μπορεί να ορισθεί ως η παράβαση υποχρέωσης επιμέλειας που οφείλεται από τον Εναγόμενο στον Ενάγοντα, η οποία προκαλεί ζημιά στον Ενάγοντα. Εναπόκειται στον Ενάγοντα ν' αποδείξει τα τρία συστατικά στοιχεία του αδικήματος, δηλαδή ότι ο Εναγόμενος υπείχε υποχρέωση επιμέλειας έναντι του, ότι ο Εναγόμενος παρέβη την υποχρέωση αυτή και ότι ως συνέπεια της παράβασης ο Ενάγων υπέστη ζημιά. Η απώλεια μπορεί να προκύψει από πράξη ή παράλειψη και μπορεί να είναι ζημιά σε περιουσία, προσωπική βλάβη ή οικονομική απώλεια[4]. Έχοντας δε υπόψη ότι, κατά τον επίδικο χρόνο, υπήρχε σχέση εργοδοτούμενου και εργοδότη μεταξύ Ενάγοντα και Εναγόμενης 1, αναφέρονται τα εξής. Ένας εργοδότης έχει υποχρέωση να επιδεικνύει τη δέουσα επιμέλεια για να διασφαλίσει την ασφάλεια των εργοδοτουμένων του, η οποία υποχρέωση μάλιστα είναι απόλυτη. Όπως αναφέρθηκε πολύ πρόσφατα, στην υπόθεση Χαιλής v Σταύρου, Πολ. Έφ.380/2014, ημερ.4/5/2023, ECLI:CY:AD:2023:A187: « Οι εργοδότες υπέχουν ρητή και απόλυτη εκ του Νόμου υποχρέωση να προστατεύουν τους εργοδοτούμενους τους από κινδύνους που η κάθε εργασία εγκυμονεί και να τους παρέχουν ασφαλές και υγιές σύστημα εργασίας. Η υποχρέωση αυτή έχει και νομολογιακά εδραιωθεί και ρητά ορίζεται από τον περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμο του 1996-2003 (Ν. 89
(1)/1996) άρθρο 13
(2)(γ) το οποίο καθορίζει τις ευθύνες και υποχρεώσεις του εργοδότη για εκτίμηση των κινδύνων που η εργασία ελλοχεύει καθώς και για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας. Όπως εξηγήθηκε στην απόφαση Κυριάκου ν. Caramondani Bros Ltd
(2001)1 AAΔ.219, 223: «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου 1992) 1 ΑΑΔ 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." » Στην υπόθεση L. Ρ. Transbeton Ltd ν. Σταύρου κ.ά.
(2009)1 (Α) Α.Α.Δ. 304, τέθηκαν οι παράμετροι του καθήκοντος του εργοδότη ως ακολούθως: « Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας (Δέστε: Χριστοφή κ.ά. v. Θεοδούλου κ.ά.
(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-
- Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας. » Επισημαίνεται ότι το καθήκον του εργοδότη, όπως ορθά ανέφερε και η ΜΕ1, δεν περιορίζεται μόνον στο δικό του χώρο εργασίας ή και στο χώρο που βρίσκεται κάτω από το δικό του έλεγχο. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας v
- Σταύρου και άλλων
(2002)1 ΑΑΔ 1728: « Το γεγονός ότι ο τόπος εργασίας δεν βρίσκεται κάτω από τον έλεγχο του εργοδότη, είναι μόνο ένας παράγοντας για να αποφασιστεί κατά πόσο η υποχρέωση παροχής ασφαλούς τόπου εργασίας έχει ικανοποιηθεί (Wilson v. Tyneside Window Cleaning Co. [1958] 2 All E.R. 265 C.A.). Αν και ο εργοδότης δεν έχει υποχρέωση προς τους εργοδοτούμενούς του ως προς την ασφάλεια υποστατικών που κατέχονται από άλλον, δεν παύει να είναι υπόχρεος να παραχωρήσει ένα σύστημα εργασίας κατάλληλο για τα υποστατικά αυτά (Garcia v. Harland and Wolff Ltd. [1943] 2 All E.R. 477). » Στην δε υπόθεση Μιχαήλ v 1. Ττουνιά, κ.α.
(2005)1 ΑΑΔ 19, σε σχέση με τα καθήκοντα του εργοδότη, όταν οι εργοδοτούμενοι αποστέλλονται σε χώρο εργασίας που δεν ανήκει στον εργοδότη, λέχθηκαν τα ακόλουθα: « Σύμφωνα με το κοινό δίκαιο κάθε εργοδότης οφείλει στους εργοδοτουμένους του καθήκον να λαμβάνει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια τους. Το καθήκον του εργοδότη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εξασφάλιση ασφαλούς μέρους εργασίας, την εξασφάλιση και συντήρηση ικανοποιητικού εξοπλισμού και την εξασφάλιση ασφαλούς συστήματος εργασίας. Τα καθήκοντα του εργοδότη δεν τερματίζονται όταν οι εργοδοτούμενοι του αποστέλλονται για εργασία σε χώρο εργασίας που δεν ανήκει στον εργοδότη. Όμως ο βαθμός καθήκοντος του εργοδότη σε τέτοιες περιπτώσεις ποικίλλει ανάλογα με τις συνθήκες και εκείνο που απαιτείται από τον εργοδότη είναι να ασκήσει εύλογη φροντίδα, στην κάθε περίπτωση, ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Στις περιπτώσεις όπου η εργασία διεξάγεται σε χώρο που δεν βρίσκεται στην κατοχή και τον έλεγχο του εργοδότη, όπως στην προκείμενη περίπτωση, ο εργοδότης συνεχίζει να έχει ευθύνη προς τον εργοδοτούμενο του, να ασκήσει εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια του, όμως εν όψει του ότι η στατική κατάσταση και η δομή του υποστατικού είναι εκτός του ελέγχου του και οποιαδήποτε ελαττώματα είναι πέραν της εξουσίας του να τα διορθώσει, η ευθύνη του περιορίζεται ανάλογα. Ο εργοδότης όμως παραμένει κάτω από το καθήκον της άσκησης εύλογης φροντίδας για την περιφρούρηση των εργοδοτουμένων του από κινδύνους τους οποίους μπορεί να προβλέψει και τους οποίους έχει την εξουσία να αποτρέψει (Δέστε M' Quilter v. Goulandris Bros Ltd [1951] SLT (Notes) 75 (Scottish Case)). » Προκειμένου βεβαίως να θεμελιωθεί ευθύνη από μέρους του εργοδότη, απαιτείται απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με τη ζημιά που υπέστη ο εργοδοτούμενος, με το βάρος απόδειξης να βαρύνει τον Ενάγοντα[5]. Το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας διέπεται από το άρθρο 57 του Κεφ. 148 και η ύπαρξη της αποτελεί παράγοντα μείωσης των αποζημιώσεων που θα καταβάλει ο Εναγόμενος (Covotsos Textiles v. Serghiou
(1981)1 C.L.R. 475). Ο καταμερισμός ευθύνης πρόκλησης ατυχήματος στα άτομα που ευθύνονται αποτελεί κατ' εξοχήν έργο του εκδικάζοντος Δικαστηρίου. Η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας απορρέει από την παράλειψη του Ενάγοντα να επιδείξει την απαιτούμενη επιμέλεια για να προστατεύσει τον ίδιο τον εαυτό του από βλάβη ή ζημιά. Το κριτήριο για να αποφασιστεί αν έχει επιτευχθεί συντρέχουσα αμέλεια είναι βασικά το ίδιο με την αμέλεια αφού το προβλεπτό πρόκλησης ζημιάς και η παράλειψη να ληφθούν προφυλάξεις έναντι προβλεπτών κινδύνων είναι το κλειδί για να καταλήξει το Δικαστήριο σε εύρημα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας[6]. Στην υπόθεση United Brickworks Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123, λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Στην απόδοση συντρέχουσας αμέλειας στον εργαζόμενο, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι έχει περιορισμένη επιλογή ως προς τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία εκτελεί την εργασία η οποία του ανατίθεται. Η επιλογή, εξάλλου, την οποία εισηγήθηκε ο δικηγόρος των εφεσειόντων ότι ο εργαζόμενος πάντα έχει να αποχωρήσει από την εργασία του, δεν είναι ενδεχόμενο το οποίο εύκολα αντιμετωπίζει ο εργαζόμενος του οποίου η υλική, η οικογενειακή και κοινωνική ευημερία εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τα οικονομικά μέσα που του παρέχει η εργασία του." Περαιτέρω, στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718, λέχθηκε ότι για να συζητηθεί η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας θα πρέπει να αποδειχθεί ότι ο Ενάγοντας προέβη σε ενέργειες που συνέβαλαν στον τραυματισμό του. Στην δε υπόθεση Γεωργική Εταιρεία Πλατωνιά Λτδ v Mohammad Al Sharif
(2012)1 ΑΑΔ 28, αναφέρθηκε ότι: « . H συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.ά.
(2011)1 Α.Α.Δ. 1325, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11). » Το βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας θα μετατεθεί από τους ώμους του Εναγόμενου, μόνον αν η μαρτυρία του Ενάγοντα εγείρει ζήτημα συντρέχουσας αμέλειας (βλ. Ηρακλέους v Χήρα και άλλου
(1996)1 ΑΑΔ 1374). Ευθύνη Τα ευρήματα μου για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το επίδικο ατύχημα, πηγάζουν από τη μαρτυρία του Ενάγοντα. Επίσης, ευρήματα μου αποτελούν και οι διαπιστώσεις της ΜΕ1 και γενικότερα όσα έχουν γίνει αποδεκτά από τη μαρτυρία της. i. Εναγόμενη 2 Επιλέγω να ξεκινήσω την εξέταση του ζητήματος της ευθύνης με τη συγκεκριμένη Εναγόμενη, διότι θεωρώ πως μ' αυτήν τα πράγματα είναι απλά. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η Εναγόμενη 2, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν η ασφαλιστική εταιρεία στην οποία η Εναγόμενη 1 διατηρούσε ασφάλεια ευθύνης εργοδότη και ή άλλες ασφάλειες και η οποία κάλυπτε τους εργοδοτούμενους της. Με βάση την έκθεση απαίτησης, οι λεπτομέρειες αμέλειας και ή παραβάσεως των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων της Εναγόμενης 2, είναι οι εξής: « Η Εναγόμενη 2 παρέλειψε και/ή αμέλησε και/ή αρνήθηκε να αποζημιώσει τον Ενάγοντα ως όφειλε και/ή ήταν υπόχρεη να κάνει βάσει της κάλυψης που παρείχε στην Εναγόμενη 1 και της ευθύνης της προς τον Ενάγοντα για οποιαδήποτε ζημιά. » Η Eναγόμενη 2 δεν αμφισβητεί ότι ήταν συμβεβλημένη με την Εναγόμενη
- Από την άλλη όμως, είναι σαφές ότι δεν έχει κάποια εμπλοκή στο επίδικο ατύχημα και ο μόνος λόγος που ενάγεται η Eναγόμενη 2, έγκειται ακριβώς στην ύπαρξη συμφωνίας για ασφαλιστική κάλυψη της Εναγόμενης
- Με αυτά υπόψη, θεωρώ ότι η σχέση μεταξύ της Εναγόμενης 2 με την Εναγόμενη 1 δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να δημιουργήσει οποιοδήποτε καθήκον επιμέλειας και ή θέσμιο καθήκον της Εναγόμενης 2 έναντι του Ενάγοντα εν σχέση με το επίδικο εργατικό ατύχημα. Περαιτέρω, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι μόνον τα μέρη μιας σύμβασης έχουν δικαιώματα και υποχρεώσεις δυνάμει αυτής και τρίτα μέρη δεν έχουν δικαίωμα να εγείρουν αξιώσεις σε σχέση με αυτή τη σύμβαση. Συμπληρώνω εδώ, ότι μπορεί να υπάρξει επίκληση της συμφωνίας από τρίτο, μόνον σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά εδώ δεν έχει προβληθεί, και ούτε διαπιστώνω να ισχύει, κάποια εκ των εξαιρέσεων στον κανόνα (βλ. Tweddle v. Atkinson
(1861)1 B&S 393, το σύγγραμμα του Π. Πολυβίου «Το Δίκαιο των Συμβάσεων», Α' Τόμος, σελ.257-273). Τέλος, ν' αναφερθεί πως έχει δίκαιο ο ευπαίδευτος συνήγορος της Εναγόμενης 2, ότι δεν υπάρχει κάποια νομοθεσία που να δίνει το δικαίωμα στον Ενάγοντα στην προκειμένη περίπτωση να εγείρει απευθείας αγωγή εναντίον του ασφαλιστή, δηλαδή της Εναγόμενης 2. Ούτε επικαλείται εδώ η πλευρά του Ενάγοντα, κάποια συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αντίστοιχη για παράδειγμα του άρθρου 16Α
(1)του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλισης Ευθύνης Έναντι Τρίτου) Νόμου του 2000, 96(Ι)/00, όπου ακριβώς προνοείται απευθείας αγώγιμο δικαίωμα κατά του ασφαλιστή. Διαπιστώνεται, συνεπώς, με βάση τα πιο πάνω, η ανυπαρξία αγώγιμου δικαιώματος εναντίον της Εναγόμενης
- Όπως επίσης διαπιστώνεται ότι, η αγωγή, υπό τις περιστάσεις, εν σχέση πάντα με την Εναγόμενη 2, δεν μπορεί να περισωθεί με οποιαδήποτε τροποποίηση. Εναγόμενη 1 Το επίδικο ατύχημα συνέβη κατά τη διάρκεια της εργοδότησης του Ενάγοντα στην Εναγόμενη
- Ο διευθυντής της τελευταίας Λ.Πηλίδης, ενημέρωσε τον Ενάγοντα για την παραγγελία μαρμάρων που έκανε από ένα εργοστάσιο στο Δάλι και ακριβώς το ατύχημα έγινε όταν ο Ενάγοντας βρισκόταν στο χώρο του συγκεκριμένου εργοστασίου για να παραλάβει την παραγγελία και έλεγχε πλάκες μαρμάρων. Συναφώς, το ατύχημα συνέβη σε χώρο που δεν ανήκει στην Εναγόμενη
- Με παραδοχή του ίδιου του Ενάγοντα, στο εργοστάσιο της Εναγόμενης 1 λειτουργούσαν με πλήρη ασφάλεια σε σχέση με την αποθήκευση, μεταφορά και χρήση των πλακών (μαρμάρων). Είναι άγνωστο αν η Εναγόμενη 1 διέθετε γραπτή εκτίμηση κινδύνου. Η ΜΕ1, κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος, παρέλειψε να εξετάσει το θέμα αυτό και δεν έχει παρουσιαστεί άλλη μαρτυρία από πλευράς Ενάγοντα για να καταδειχθεί η μη ύπαρξη τέτοιας εκτίμησης. Συνεπώς το κρίσιμο ερώτημα εν προκειμένω, είναι κατά πόσο, υπό τις συνθήκες που συνέβη το ατύχημα και υπό το φως των αρχών που έχουν αναφερθεί, η Εναγόμενη 1 ήταν αμελής. Ήταν η πρώτη φορά που υπήρχε συνεργασία μεταξύ της Εναγόμενης 1 και της Εναγόμενης
- Ο Ενάγοντας μετέβη στα υποστατικά της Εναγόμενης 4 και ενώ πληροφόρησε τον Εναγόμενο 3 ότι θα πάει να δει άλλες πλάκες και του ζήτησε να περιμένει, ο τελευταίος οδηγώντας το forklift με πισινή ταχύτητα στο χώρο που βρισκόταν ο Ενάγοντας, ενώ μιλούσε στο τηλέφωνο του, ήρθε σ' επαφή με πλάκες μαρμάρων που δεν ήταν δεμένες, με αποτέλεσμα να γείρουν πάνω στον Ενάγοντα. Με αυτά τα δεδομένα, θεωρώ πως η Εναγόμενη 1 δεν είχε οποιαδήποτε αμέλεια, καθότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ότι γνώριζε ή είχε λόγους να γνωρίζει ότι οι πλάκες δεν ήταν δεμένες ή και ότι η αποθήκευση των μαρμάρων και η εκτέλεση της φόρτωσης στο εργοστάσιο της Εναγόμενης 4 έπασχε, ούτε βεβαίως ότι ο Εναγόμενος 3 θα ενεργούσε με τον τρόπο που αναφέρθηκε. Εναγόμενοι 3 και 4 Αποτελεί θέση της συνηγόρου του Ενάγοντα στην αγόρευση της ότι: «Η ευθύνη του εναγόμενου 3 και της εναγόμενης 4 είναι πρωτίστως προσωπική για τον καθένα ξεχωριστά, είναι όμως και εκ προστήσεως υπεύθυνη η εναγόμενη 4 για τις πράξεις του εναγόμενου 3.» Η θέση αυτή με βρίσκει σύμφωνο. Εξηγώ. Παρά το γεγονός ότι ο Εναγόμενος 3 γνώριζε ότι ο Ενάγοντας βρισκόταν στο χώρο διαλογής μαρμάρων, αφού ο τελευταίος τον είχε πληροφορήσει ότι θα πάει να διαλέξει πλάκες και του ζήτησε να περιμένει, εντούτοις οδήγησε το forklift πλησίον του χώρου που βρισκόταν ο Ενάγοντας με πισινή ταχύτητα, την ίδια στιγμή που μιλούσε στο κινητό του τηλέφωνο και προφανώς η προσοχή του ήταν αποσπασμένη. Στο πλαίσιο αυτό, το forklift ήρθε σ' επαφή με το σταντ ή και τις πλάκες που ήταν πίσω από τον Ενάγοντα, με αποτέλεσμα οι πλάκες να γείρουν και να εγκλωβίσουν τον Ενάγοντα πάνω στις πλάκες που ήταν μπροστά του και τις οποίες κοίταζε προηγουμένως. Ο Εναγόμενος 3, κινούμενος με forklift σ' ένα χώρο όπου γνώριζε ότι υπήρχαν βαριές πλάκες πάνω σε σταντ, οι οποίες δεν ήταν δεμένες καθ' οιονδήποτε τρόπο, όφειλε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός και να μην κινηθεί με τον τρόπο που το έκανε στο χώρο που βρισκόταν ο Ενάγοντας ή και θα έπρεπε να βεβαιωθεί ότι στο χώρο λειτουργίας του forklift δεν θα προέκυπτε κίνδυνος για τον Ενάγοντα, έναντι του οποίου τη δεδομένη στιγμή είχε σαφώς καθήκον επιμέλειας. Από την άλλη, η Εναγόμενη 4 διατηρούσε μια επιχείρηση η οποία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν «ξέφραγο αμπέλι». Επρόκειτο για ένα ανοικτό χώρο, όπου υπήρχαν σταντ και πάνω σ' αυτά, σε σχήμα πυραμίδας, υπήρχαν τοποθετημένες πλάκες μαρμάρων. Οι πλάκες δεν ήταν δεμένες καθ' οιονδήποτε τρόπο πάνω στα σταντ και αυτό δημιουργούσε κίνδυνο μετατόπισης τους με την άσκηση πίεσης, κυρίως από τη στιγμή που στο χώρο, όπου υπήρχε πέρασμα για οχήματα, κινείτο ένα μηχάνημα όπως το forklift. Όμως η μετακίνηση τους, όπως ανέφερε η ΜΕ1, θα μπορούσε να επέλθει και από ένα τυχαίο γεγονός, όπως ένας μικρός σεισμός. Επισημαίνεται ότι η Εναγόμενη 4, δεν είχε στη διάθεση της γραπτή εκτίμηση κινδύνων, με βάση τα άρθρα 4 και 5 των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών του
- Σε κάθε περίπτωση δεν έχει τεθεί αξιόπιστη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου από πλευράς Εναγόμενης 4, ότι είχε καθ' οιονδήποτε χρόνο εξεταστεί ο χώρος για να διαπιστωθεί αν ήταν κατάλληλος για αποθήκευση μαρμάρων ή πως έπρεπε να είναι αποθηκευμένα τα μάρμαρα, προκειμένου να μην υπάρχει κίνδυνος μετακίνησης τους, ούτε αν ο χώρος ήταν αρκετός εκεί που διακινείται το forklift, για να μην υπάρχει τούτος ο κίνδυνος να τα ακουμπήσει και να μετακινηθούν. Οι πλάκες θα έπρεπε να ήταν τουλάχιστον δεμένες με κατάλληλο τρόπο, ώστε να εμποδίζεται ο κίνδυνος μετακίνησης τους ή να ήταν τοποθετημένες σε κατάλληλα σταντ, όπως αυτά που περιέγραψε η ΜΕ1, όπου υπάρχουν θήκες με μεταλλικά στηρίγματα και η κάθε πλάκα μπαίνει ξεχωριστά και δεν ακουμπά η μια πάνω στην άλλη. Σημειώνεται εδώ, ότι τα υποστατικά, τα σταντ, οι πλάκες μαρμάρων, το forklift και η επιχείρηση γενικότερα, ανήκαν στην Εναγόμενη 4 και ήταν υπό τη δική της ευθύνη. Η Εναγόμενη 4 είχε σαφώς καθήκον επιμέλειας όχι μόνον έναντι των εργαζόμενων της, αλλά και έναντι των τρίτων που επισκέπτονταν το χώρο προκειμένου να δουν και να επιλέξουν μάρμαρα ή να παραλάβουν τα μάρμαρα που παρήγγειλαν, όπως εν προκειμένω ο Ενάγοντας. Όλη η διαθέσιμη μαρτυρία δείχνει αμέλεια εκ μέρους των Εναγόμενων 3 και 4, οι οποίοι πλέον είχαν το βάρος κατά τη Woods v. Duncan
(1946)AC 401, να δείξουν είτε ότι δεν ήταν αμελείς, είτε να προβάλουν μια εξήγηση για την αιτία της πτώσης των μαρμάρων πάνω στον Ενάγοντα (βλ. την υπόθεση Ξενοφώντος ανωτέρω). Ως προκύπτει δε με βάση όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου αξιόπιστη μαρτυρία εκ μέρους των Εναγόμενων και συνεπώς αυτοί δεν απέσεισαν το βάρος που ήταν στους ώμους τους. Έχοντας όλα τα πιο πάνω υπόψη, είναι σαφές ότι ο τραυματισμός του Ενάγοντα και οι ζημιές που υπέστη, συνδέονται με την παράβαση της υποχρέωσης επιμέλειας των εν λόγω Εναγόμενων έναντι του Ενάγοντα. Επιπλέον όμως, βρίσκω ότι η Εναγόμενη 4 ευθύνεται και εκ προστήσεως για τις πράξεις του Εναγόμενου 3. Ο Εναγόμενος 3 μάλιστα, ως έχει ήδη αναφερθεί, στην υπεράσπιση του (βλ. παράγραφο 11.1), μαζί με όλα τα υπόλοιπα, ισχυρίζεται και ότι «το συμβάν προκλήθη εξαιτίας και ή λόγω αποκλειστικής ευθύνης της Εναγόμενης 4 ως εκ προστήσας του Εναγόμενου 3,...». Ο Εναγόμενος 3 κατείχε θέση υπεύθυνου στο εργοστάσιο της Εναγόμενης 4 και σε κάθε περίπτωση είναι σαφές ότι, οδηγώντας το forklift, ενεργούσε και εκτελούσε εργασίες με οδηγίες της τελευταίας ή και εν γνώσει και με την έγκριση της. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Χριστάκης Ποταμίτης και άλλοι v Έλενας Ιωάννου
(1992)1 ΑΑΔ 479: «..Στην Κύπρο οι αρχές του κοινού δικαίου για την εκ προστήσεως ευθύνη έχουν ενσωματωθεί στο άρθρο 13 του Κώδικα Αστικών Αδικημάτων που ρητά προβλέπει πότε υπάρχει τέτοια ευθύνη· όταν αποδεικνύεται σχέση αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ή εργοδότη και εργοδοτουμένου. Η εξουσιοδότηση χρήσης κινητού αντικειμένου δεν υποδηλώνει ως θέμα λογικής ή κοινής εμπειρίας και τη δημιουργία σχέσης αντιπροσώπου και αντιπροσωπευομένου αναφορικά με τη χρήση του. Συνεπώς συγκατάθεση για τη χρήση αυτοκινήτου δεν τεκμηριώνει αφεαυτής σχέση αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ή εργοδότη και εργοδοτουμένου, όπως άλλωστε αποφασίστηκε στη Hellenic Mining.» Στην δε υπόθεση 1. Ian Michael Brodie, κ.α. v 1. Ζήνωνας Θεοδώρου, κ.α.
(1998)1 ΑΑΔ 1632, όπου μνημονεύεται η υπόθεση Ποταμίτης ανωτέρω, λέχθηκε ότι: « Η εκ προστήσεως ευθύνη διέπεται από το άρθρο 13 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και περιορίζεται σε πράξεις αντιπροσώπου ή υπηρέτη κάτω από τους όρους που θέτει το άρθρο 13 και που είναι η απόδειξη σχέσης αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ή εργοδότη και εργοδοτουμένου. Στην Hellenic Mining Co Ltd v. Galaxy Tours Ltd
(1978)1 C.L.R. 414, στη σελ. 419, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Μ. Τριανταφυλλίδης, ανάφερε τα ακόλουθα: "It is quite clear, therefore, that in order to fix liability on the owner of a car for the negligence of its driver it is necessary to show that either the driver is the owner's servant, or that, at the material time, the driver was acting on the owner's behalf as his agent. To establish the existence of the agency relation-ship it is necessary to show that the driver was using the car at the owner's request, express or implied, or on his instructions, and was doing so in performance of a task or duty thereby delegated to him by the owner. The fact that the driver was using the car with the owner's permission, and that the purpose for which the car was being used was one in which the owner had an interest or concern, is not sufficient to establish vicarious liability." Για την απόδειξη σχέσης αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου, δεν είναι αναγκαία η ύπαρξη νόμιμα έγκυρης και δεσμευτικής σύμβασης αντιπροσωπείας, αλλά η απόδειξη οδηγιών ή παράκλησης από τον ιδιοκτήτη του οχήματος και η αποδοχή τέτοιου καθήκοντος ή έργου από τον αντιπρόσωπο (Βλ. Morgans v. Launchbury and Others [1972] 2 All E.R. 606, στις σελ. 613-614). » Κατά πόσο υπήρχε συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα Ο Ενάγοντας έλαβε οδηγίες και μετέβη στο χώρο της Εναγόμενης 4 για να παραλάβει την παραγγελία που έκαναν οι εργοδότες του. Όταν έγινε η φόρτωση των δύο πρώτων πλακών, ήταν στο αυτοκίνητο του. Ακολούθως, πήγε δίπλα από τον Εναγόμενο 3, ο οποίος ήταν πάνω στο forklift και του ζήτησε να περιμένει για να πάει να δει κάποιες πλάκες. Οι πλάκες που του είχε δείξει ο Εναγόμενος 3 δεν του άρεσαν, αφού είχαν ράγισμα. Σημειώνεται εδώ, ότι οι οδηγίες που είχε από τους εργοδότες του, ήταν να ελέγχει τις πλάκες και να βεβαιώνεται ότι δεν έχουν γδαρσίματα ή είναι σπασμένες. Ο Εναγόμενος 3, παρά το ότι είχε ενημερωθεί ότι ο Ενάγοντας θα κινηθεί στο χώρο διαλογής, εντούτοις ενήργησε ως ανωτέρω έχει αναφερθεί και βεβαίως ο τελευταίος δεν μπορούσε να προβλέψει ότι ο πρώτος θα ενεργούσε τοιουτοτρόπως. Ο Ενάγοντας ήταν μεν ένας έμπειρος οδηγός και όπως δέχτηκε και ο ίδιος, γνώριζε πως γινόταν η συγκεκριμένη δουλειά, όμως θα συμφωνήσω με τη συνήγορο του πως όσο έμπειρος και αν ήταν, δεν μπορούσε να προβλέψει ότι ο Εναγόμενος 3 θα μετακινείτο και θα οδηγούσε το forklift με τον τρόπο που αναφέρθηκε, μιλώντας στο κινητό. Επίσης, δεν μπορεί να αποδοθεί ευθύνη στον Ενάγοντα επειδή απλά δεν άκουσε το forklift, ενώ είχε στραμμένη την προσοχή του αλλού και συγκεκριμένα στις πλάκες που θα επέλεγε. Υπό τις περιστάσεις, δεν θεωρώ πως ο Ενάγοντας στο τέλος της ημέρας έκανε κάτι που να δείχνει ότι προέβη σε ενέργειες που συνέβαλαν στον τραυματισμό του. Πριν αφήσω το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα, θεωρώ ορθό ν' αναφερθώ εδώ στον ισχυρισμό των Εναγόμενων 3 και 4 στα δικόγραφα τους, ότι ο Ενάγοντας εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο. Είναι θεωρώ σαφές από την ανάγνωση των υπερασπίσεων των Εναγόμενων 3 και 4, αλλά και των όσων αναφέρονται στις αγορεύσεις των συνηγόρων τους, ότι ο συγκεκριμένος ισχυρισμός τους δεν σχετίζεται με την ειδική υπεράσπιση του κοινοδικαίου, γνωστή με τον λατινικό όρο "volenti non fit injuria" όπως κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 59 του Κεφ. 148, αλλά εντάσσεται ακριβώς στο πλαίσιο της θέσης τους ότι ευθύνεται και ο Ενάγοντας για το ατύχημα ή και ότι υπάρχει συντρέχουσα αμέλεια του. Σε κάθε περίπτωση, αναφέρεται εδώ πως, εκτός του ότι δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας μετά από πλήρη εκτίμηση όλων των δεδομένων, είχε εκθέσει εκούσια τον εαυτό του σ' επικίνδυνη κατάσταση (Vasiliko Cement Works v. Stavrou
(1978)1 C.L.R 389), ούτως ή άλλως, η ειδική αυτή υπεράσπιση της εκούσιας έκθεσης σε κίνδυνο δεν θα μπορούσε να πετύχει στην παρούσα περίπτωση αφού δεν αναγράφεται στα δικόγραφα των Εναγόμενων 3 και 4. Σχετική είναι η υπόθεση Ευαγγέλου ν. Ναυτιλιακής Εταιρείας Αμαθούς Λτδ
(1997)1 Α.Α.Δ 187, όπου μεταξύ άλλων τονίστηκε ότι η εν λόγω ειδική υπεράσπιση είναι αναγκαίο να καταγράφεται στα δικόγραφα του εναγόμενου που την επικαλείται. Σε αντίθετη περίπτωση δεν μπορεί να εξεταστεί από το Δικαστήριο. Κατάληξη σε σχέση με το θέμα της ευθύνης Έχοντας υπόψη όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, βρίσκω ότι οι Εναγόμενοι 3 και 4 ευθύνονται από κοινού έναντι του Ενάγοντα, με βάση το άρθρο 11 του Κεφ.148[7]. Στην προκειμένη περίπτωση ουδείς εκ των Εναγόμενων καταχώρησε ειδοποίηση συνεναγομένου, δυνάμει της Δ.10 θ.12 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ή και προέβη σε διάβημα για επιμερισμό μεταξύ τους της ευθύνης που τυχόν θα τους αποδίδετο. Γι' αυτό το λόγο δεν έχουν καταχωριστεί ούτε δικόγραφα, ώστε να εγείρεται ζήτημα καθορισμού του ποσοστού της ευθύνης μεταξύ των Εναγόμενων 3 και 4. Ευθύνονται, κατά συνέπεια, και με βάση τα όσα πιο πάνω αναφέρθηκαν, αλληλεγγύως για τις βλάβες και ζημιές που έχει υποστεί ο Ενάγοντας - η Εναγόμενη 4 και εκ προστήσεως για τις πράξεις του Εναγόμενου 3. Γενικές Αποζημιώσεις Έχοντας υπόψη τη μαρτυρία που έχει γίνει αποδεκτή, βρίσκω ότι: 1. O Ενάγοντας, μετά το ατύχημα, μεταφέρθηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου: «Έγινε κλινικός εργαστηριακός έλεγχος και ηλεκτροκαρδιογράφημα, χωρίς παθολογικά ευρήματα. Ο ακτινολογικός έλεγχος αυχένα, θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, στέρνου, θώρακα, δεξιού αγκώνα και δακτύλου δεξιάς χειρός ήταν αρνητικός για εμφανή οστική κάκωση.» Όταν απολύθηκε από το νοσοκομείο, του δόθηκαν κατάλληλες οδηγίες και παυσίπονα. 2. Επειδή είχε αφόρητους πόνους σε όλο το σώμα, την επόμενη του ατυχήματος, δηλαδή στις 30/6/2012, επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό Σέργιου για να τον εξετάσει. Από την εξέταση, διαπιστώθηκαν τα εξής:
- i)Εκτεταμένο οίδημα και αιμάτωμα δεξιού ώμου, βραχίονος, αντιβραχίου και δεξιάς άκρας χειρός, με έντονη αιμορραγική διήθηση των δακτύλων. Το οίδημα ήτο έντονο στα δάκτυλα, σε σημείο αδυναμίας χρήσης της δεξιάς άκρας χειρός.
- ii)Έντονος πόνος στην περιοχή του δεξιού ημιθωρακίου με εκτεταμένο αιμάτωμα, το οποίο αρχίζει ακριβώς κάτω από τη στερνοκλειδική άρθρωση, μέχρι τη νεφρική χώρα στο πλάι και μέχρι την περιοχή του ομφαλού προσθίως. Η πίεση του θώρακα προκαλεί έντονο πόνο και κλινικώς υπάρχει υπεξάρθρημα στερνοκλειδικής άρθρωσης. iii) Οι κινήσεις του ώμου είναι σχεδόν αδύνατες. Το ίδιο και οι κινήσεις της δεξιάς αγκώνας και του δεξιού καρπού και άκρας χειρός και είναι επηρεασμένη η συλληπτική ικανότητα, ο δραγμός και γενικά η χρήση της δεξιάς άκρας χειρός. Από τον έλεγχο των ακτινογραφιών που έγιναν δεν διαπιστώθηκαν κατάγματα ή εξαρθρήματα. Έγινε ανάρτηση του πάσχοντος μέλους από το λαιμό με κρεμάμενο επίδεσμο, δόθηκαν ισχυρά παυσίπονα και αντιφλογιστικά και ο ασθενής παρακολουθείτο σαν εξωτερικός ασθενής. 3. Έγινε επανεξέταση στις 7/7/2012. Η περιοχή του δεξιού ώμου είχε διηθεί τελείως από το αιμάτωμα, το οποίο είχε επεκταθεί στην περιοχή της δεξιάς αγκώνας και προς την άκρα χείρα. Η χρήση του δεξιού βραχίονος ήτο αδύνατη, υπήρχε έντονος πόνος στην πίεση του ημιθωρακίου δεξιά, οι βαθιές αναπνευστικές κινήσεις προκαλούσαν έντονο πόνο και υπήρχε έντονος πόνος και ευαισθησία καθώς και εξόγκωση λόγω υπεξαρθρήματος στη δεξιά στερνοκλειδική άρθρωση. Ο Ενάγοντας συνέχισε να έχει κρεμασμένο το δεξιό βραχίονα από το λαιμό και να παίρνει τα παυσίπονα και τα αντιφλογιστικά του. 4. Δέκα μέρες μετά, οπότε επανεξετάστηκε, η κατάσταση του παρουσίασε σχετική βελτίωση, εξακολουθούσε όμως να έχει έντονο πόνο στην περιοχή του δεξιού ώμου, του βραχίονος, της αγκώνας και της άκρας χειρός, καθώς και στην περιοχή της στερνοκλειδικής άρθρωσης και του θώρακος. Σε νέες ακτινογραφίες που έγιναν δεν διαπιστώθησαν κατάγματα στην περιοχή των πλευρών, ούτε κατάγματα στην περιοχή του ώμου. 5. Η παρακολούθηση του συνεχίστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω επιμονής των συμπτωμάτων του. Για την αντιμετώπιση των πόνων, ο γιατρός έκανε στον Ενάγοντα και παυσίπονες ενέσεις. Συνεστήθη δε στον Ενάγοντα, περίπου ένα μήνα μετά το ατύχημα, όπως κάνει ένα πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για βελτίωση της κινητικότητας του ώμου, της αγκώνας και της δεξιάς άκρας χειρός, πράγμα το οποίο έγινε με ικανοποιητικά αποτελέσματα. 6. Λόγω των αναφερόμενων προβλημάτων, δόθηκε στον Ενάγοντα άδεια μέχρι 30/9/2012, μετά το πέρας της οποίας συνεστήθη επάνοδος στην εργασία του. Ο Ενάγοντας επανήλθε στη δουλειά του μετά τις 30/9/2012, όμως λόγω έντονων ενοχλημάτων, συνεστήθη συνέχιση της άδειας για άλλους δύο μήνες. Μετά την πάροδο των δύο μηνών, ήταν ικανός για εργασία. 7. Μέχρι τις 4/12/2012, οπότε εκδόθηκε το πρώτο ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Σεργίου, ο Ενάγοντας υπέφερε και ταλαιπωρήθηκε. Διαπιστώθηκε όμως ότι η κατάστασή του βελτιώθηκε πάρα πολύ. Η συλληπτική ικανότης, ο δραγμός, στην άκρα χείρα, είχε αποκατασταθεί. Εξακολουθούσε όμως να έχει ενοχλήματα στην περιοχή του ώμου, υπήρχε έντονη μυϊκή αδυναμία, παρόλες τις ασκήσεις και τη φυσικοθεραπεία που είχε κάνει, στην περιοχή του δεξιού δικεφάλου και τρικεφάλου. Υπήρχε δε έντονος πόνος στην περιοχή που είχε υποστεί το υπεξάρθρημα της στερνοκλειδικής άρθρωσης, ο οποίος επηρέαζε τον Ενάγοντα μετά από κόπωση, υγρασία και αλλαγή του καιρού, ενώ εξακολουθούσε να παίρνει φάρμακα κατά διαστήματα. Επίσης, το βράδυ δυσκολευόταν πολύ να κοιμηθεί στο πάσχον μέλος. Όλα αυτά τα ενοχλήματα αναμενόταν να λιγοστέψουν μελλοντικά, αν και υπήρχε ενδεχόμενο να επανέρχονται με την υγρασία του καιρού και με την κόπωση. 8. Στις 24/8/2013, οπότε εκδόθηκε το δεύτερο ιατρικό πιστοποιητικό του Σεργίου, τα ενοχλήματα λιγόστεψαν μεν, όμως ο Ενάγοντας συνέχιζε να έχει προβλήματα στην περιοχή του ώμου, πόνο γενικά στις κινήσεις του ώμου και υπήρχε προπέτεια στην περιοχή του υπερξαρθρήματος της στερνοκλειδικής άρθρωσης, ο οποίος επηρεάζεται μετά από κόπωση, υγρασία και αλλαγή του καιρού. Εξακολουθούσε να παίρνει φάρμακα κατά διαστήματα. Επίσης, το βράδυ είχε έντονα ενοχλήματα στο πάσχον μέλος, τα οποία τον δυσκόλευαν να κοιμηθεί. Τα ενοχλήματα υπήρχε ενδεχόμενο να επανέρχονται με την υγρασία του καιρού και με την κόπωση. 9. Από την εξέταση του Ενάγοντα στις 22/12/2017, διαπιστώθηκε ότι εξακολουθούσε να έχει έντονα ενοχλήματα στην περιοχή του ώμου, του θώρακα και στη δεξιά αγκώνα και άκρα χείρα, τα οποία ενοχλήματα επιτείνονται με την υγρασία και την αλλαγή του καιρού. Υπήρχε ελαφριά μείωση της μυϊκής ισχύος στο δεξιό ώμο, δεξιά αγκώνα, δεξιό καρπό, η συσφικτική και συλληπτική ικανότητά του ήταν ελαφρώς μειωμένες και λάμβανε κατά διαστήματα φάρμακα για τον πόνο. Η προπέτεια στην περιοχή της στερνοκλειδικής άρθρωσης υπήρχε και η πίεση προκαλούσε έντονο πόνο. 10. Στο πλαίσιο της παρακολούθησης της κατάστασης του Ενάγοντα, ο γιατρός Σεργίου, κατά διαστήματα, του έκανε ακτινογραφίες, ενώ σε τρείς περιπτώσεις του έδωσε οδηγίες να κάνει μαγνητική τομογραφία. Μετά το θάνατο του γιατρού Σεργίου στις 26/1/2020, ο Ενάγοντας επισκέφθηκε διάφορους γιατρούς. Από τον Ιούνιο του 2021 άρχισε να τον παρακολουθεί ο Δρ Καλούδης, ο οποίος συνεχίζει να τον παρακολουθεί μέχρι σήμερα. 11. Το πρώτο διάστημα μετά τον τραυματισμό του, ο Ενάγοντας αντιμετώπισε δυσκολίες και οι δραστηριότητες του, όπως το κυνήγι και η περιποίηση του περβολιού που διατηρούσε, περιορίστηκαν. 12. Ο Ενάγοντας, όταν συνέβη το επίδικο ατύχημα, ήταν ηλικίας 55 ετών, ενώ σήμερα είναι ηλικίας 67 ετών περίπου. Μετά τη συνταξιοδότηση του σε ηλικία 65 ετών, και μέχρι σήμερα, εργάζεται στην Εναγόμενη 1. 13. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα ενοχλήματα του πόνου, η προπέτεια και τα ενοχλήματα της προπέτειας στην περιοχή του ώμου, η μυϊκή αδυναμία και η μείωση της συλληπτικής ικανότητας της μυϊκής ισχύος, είναι μόνιμα κατάλοιπα στον Ενάγοντα. Η υπάρχουσα νομολογία επί του θέματος των αποζημιώσεων θέτει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος (βλ. Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 719), αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση (βλ. Paraskevopoulos v. Georghiou
(1970)1 C.L.R. 118 και Xenopoulos and another v. Anastasiou
(1981)1 C.L.R. 521). Από την άλλη, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλ. Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή
(2001)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 921). Σε κάθε υπόθεση βέβαια, είναι ανάγκη να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης και να συνυπολογίζεται η μείωση, με την πάροδο του χρόνου, της αξίας του χρήματος (βλ. Φοινικαρίδης άλλη ν. Γεωργίου άλλων
(1991)1 ΑΑΔ 475). Γεγονός αποτελεί ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Έχω διεξέλθει με προσοχή τη Νομολογία προς το σκοπό καθοδήγησης μου για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Εξάλλου μόνον καθοδήγηση θα μπορούσε το Δικαστήριο να λάβει από προηγούμενες αποφάσεις, αφού είναι σχεδόν αδύνατο να συμπίπτουν τραυματισμοί και τα ιδιαίτερα περιστατικά των θυμάτων. Στο σημείο αυτό σημειώνω ότι η συνήγορος του Ενάγοντα αναφέρει στην αγόρευση της ότι δικαιολογείται η επιδίκαση ποσού €60.000 για το θέμα αυτό. Προς επίρρωση της θέσης της, παραπέμπει στην απόφαση Στέλιος Θεοδώρου v Ανδρέα Βασιλείου
(2007)1 ΑΑΔ 1192, λέγοντας ότι η περίπτωση εκείνη αφορούσε κάπως πιο σοβαρά τραύματα. Έχοντας μελετήσει την εν λόγω απόφαση, θ' αρκεστώ εδώ να πω, με όλο το σέβας, ότι πρόκειται για πολύ σοβαρότερη περίπτωση εν σχέση με την παρούσα, σε βαθμό μάλιστα που να μην τίθεται θέμα σύγκρισης. Στην υπόθεση Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ. ν. Αθηνάκη
(2005)1 ΑΑΔ 844, ο Ενάγοντας, ηλικίας 62 ετών, είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας και αιμάτωμα, διάστρεμμα αριστερού ώμου. Το κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας εκτός του ότι ήταν πολύ επώδυνο, υπήρχε κίνδυνος οι οστικές δοκίδες να διαπεράσουν το δέρμα. Γι' αυτό τον λόγο του διενεργήθη άμεσα χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκε πλάκα και βίδες και οστικό μόσχευμα από τη λεκάνη. Παρέμεινε στην κλινική για μια βδομάδα και ακολούθως παρακολουθείτο ως εξωτερικός ασθενής. Το κάταγμα της δεξιάς κλείδας επουλώθηκε μετά από πάροδο τεσσάρων περίπου μηνών, όμως ο Ενάγοντας εξακολουθούσε να έχει έντονα ενοχλήματα στον αριστερό ώμο, όπως νυκτερινό πόνο, αδυναμία και πόνο κατά τις κινήσεις του αριστερού ώμου. Για το λόγο αυτό συνεστήθη στον Ενάγοντα όπως υποστεί αποσυμπίεση του αριστερού ώμου, η οποία και έγινε υπό γενική νάρκωση. Κατά την επέμβαση διαπιστώθηκε τραυματική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα, ο οποίος και συρράφηκε. Επίσης έγινε και μερική αφαίρεση του ακρομίου που σκοπό είχε την αποσυμπίεση του αριστερού ώμου. Από τα πιο πάνω τραύματα ο Ενάγοντας υπέφερε και θα υποφέρει περιοδικά από πόνο στην περιοχή τόσο του δεξιού όσο και του αριστερού ώμου, ο οποίος πόνος επιτείνεται με διάφορες κινήσεις ή μετά από χειρωνακτική εργασία, καθώς επίσης και σε αλλαγές του καιρού. Τα ενοχλήματα αυτά παρόλο που είχαν βελτιωθεί θα παρέμεναν μόνιμα και δεν θα επέτρεπαν στον Ενάγοντα να ασχοληθεί με βαριά χειρωνακτική εργασία, υπό την έννοια ότι θα ήταν καλύτερα για τον ίδιο να ασχολείται με πιο ελαφριά εργασία, η οποία να μην απαιτεί μεταφορά βαρών. Υπήρχε, επίσης, πιθανότητα ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Στον Ενάγοντα - Εφεσίβλητο είχε επιδικαστεί πρωτόδικα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό Λ.Κ.15.000 (€25.629). Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των γενικών αποζημιώσεων που είχε επιδικαστεί βρισκόταν εντός των πλαισίων της εύλογης αποζημίωσης. Στην Πέτρου v Γαλάνη
(2009)1 ΑΑΔ 84, η εφεσείουσα, η οποία κατά την έκδοση της απόφασης ήταν 37 ετών, υπέστη συντριπτικό διπολικό κάταγμα του αριστερού βραχιονίου. Με γενική αναισθησία έγινε ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση με γύψινο νάρθηκα. Στις 28/11/01 εξήλθε του Νοσοκομείου και επισκέφθηκε ιδιώτη γιατρό. Της χορηγήθηκε αντιοιδηματική και αντιφλεγμονώδης θεραπευτική αγωγή. Στις 4/12/01 τοποθετήθηκεν εργοστασιακός πλαστικός νάρθηκας τύπου "Sarmiento" που παρέμεινε για επτά εβδομάδες. Η ακτινολογική εξέταση στις 28/1/02 έδειξε πώρωση του κατάγματος σε καλή θέση με ελαφριά εσωτερική γωνίωση. Ακολούθησε εντατική φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή που διήρκεσεν τρεις μήνες. Ήταν με άδεια ασθενείας μέχρι τις 30/6/
- Όπως αναφέρθηκε, η εφεσείουσα ένεκα του ατυχήματος υπέστη πολύ σοβαρό κάταγμα που της προκάλεσε έντονους πόνους και ψυχική αναστάτωση. Ταλαιπωρήθηκε αρκετό καιρό με τον γύψο και ακολούθως με την καθημερινή φυσιοθεραπεία. Ο πόνος μετά από εντατική εργασία, ανύψωση βάρους, απότομες καιρικές μεταβολές θα παραμείνει για πάντα. Η μυϊκή παραμόρφωση στο άνω μέρος του αριστερού δελτοϊδούς μυός θα είναι μόνιμος. Η εμφάνιση περιαρθρίτιδος στον αριστερό ώμο είναι πολύ πιθανή. Η εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας θα είναι αδύνατη. Θα είναι ικανή μόνο για ελαφριά εργασία. Ως εκ τούτου η εφεσείουσα δεν είναι πλέον ικανή να ασκήσει τις προηγούμενες εργασίες της και δυσκολεύεται ακόμη και να εκτελέσει τις οικιακές εργασίες του δικού της σπιτιού καθώς και στην φροντίδα των τέκνων της και γενικότερα της οικογένειάς της. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το επιδικασθέν ποσό των Λ.Κ.7000 (€11.960) δεν αντανακλά στο δέοντα βαθμό τον πόνο και την ταλαιπωρία και τον περιορισμό των ανέσεων ζωής της Εφεσείουσας στο μέλλον, δοθέντος ότι υπήρχαν κατάλοιπα που θα προκαλούν πόνο και περιορισμό χρήσης του μέλους και του ώμου για το υπόλοιπο της ζωής της, ενώ η εμφάνιση περιαρθρίτιδας στον ώμο ήταν πολύ πιθανή. Με αυτά υπόψη αύξησε το ποσό σε Λ.Κ.10.000.- (€17.086). Στην αγωγή αρ. 2661/09 Ε. Δ. Λάρνακας, Μούζουρου v
- Πιττακού, κ.α., ημερ.27/2/2015, ο Ενάγοντας είχε υποστεί εγκεφαλική διάσειση με αποτέλεσμα να έχει απώλεια συνειδήσεως, κεφαλαλγία και ζάλη. Επίσης διαπιστώθηκε υπερξάρθημα της δεξιάς ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, υπερξάρθημα της αριστεράς στερνοκλειδικής άρθρωσης, θλάση και ανάπτυξη μεγάλου αιματώματος στο θωρακικό τοίχωμα, αιμάτωμα στο δεξί γόνατο και πολλαπλές εκδορές σε διάφορα μέρη του σώματος. Για τους συγκεκριμένους τραυματισμούς είχε παραμείνει εκτός εργασίας για σαράντα
(40)ημέρες, ενώ υπέφερε με πόνους για τρεις
(3)περίπου μήνες. Ο Ενάγοντας ήταν νεαρό πρόσωπο, ηλικίας τριάντα
(30)ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, το οποίο υπέστη πολύ επώδυνες κακώσεις. Μπορεί να παρέμεινε στο Νοσοκομείο για δυο μόνο μέρες, πλην όμως, συνέχισε να υποφέρει για τρεις
(3)ακόμα μήνες μετά την έξοδό του από το Νοσοκομείο. Η προπέτεια της κλείδας στον δεξιό ώμο καθώς και στο στέρνο, τα οποία είχαν προκληθεί από το υπεξάρθρημα που υπέστη στο δυστύχημα, συνιστούν μόνιμη κατάσταση με συνέπεια την ασυμμετρία και την μικρή διαταραχή της κοσμητικής εμφάνισης του θώρακα και τη μείωση της μυϊκής δύναμης του ώμου του, της τάξεως 10%, εκεί όπου απαιτείται η εξάσκηση της μέγιστης μυϊκής δύναμης. Επιδικάστηκε στον Ενάγοντα ποσό €20.000.-, με το Δικαστήριο να επισημαίνει ως μόνιμα κατάλοιπα την προπέτεια της κλείδας στον δεξιό ώμο και στο στέρνο του, καθώς και την απώλεια της μυϊκής δύναμης του ώμου της τάξεως του 10%. Τέλος, στην αγωγή αρ.880/2011, Κέλης v 1. Κυπριακή Δημοκρατία, κ.α., ημερ.10/3/2015, ο ενάγοντας, ηλικίας 43 ετών κατά την ημέρα του ατυχήματος, μεταξύ άλλων, υπέστη κάταγμα αριστερής κλείδας, κάκωση αριστερής ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης και κακώσεις μαλακών μορίων πέριξ της άρθρωσης του αριστερού ώμου. Επίσης διαπιστώθηκε προπέτεια του περιφερικού τμήματος της κλείδας. Κατά την κλινική εξέταση παρατηρήθηκε κριγμός που οφείλεται σε αστάθεια της μακράς κεφαλής δικεφάλου. Ακτινολογικός έλεγχος κατέγραψε εξάρθρημα αριστερής ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης 1ου βαθμού και στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση παρατηρήθηκε αρθρίτιδα 1ου προς 2ου βαθμού (εμφάνιση οστεόφυτων στην άρθρωση), που ήταν αποτέλεσμα του εξαρθρήματος της άρθρωσης. Η αρθρίτιδα με την πάροδο του χρόνου θα επιδεινωθεί και θα εμφανιστεί τοπικός πόνος ο οποίος θα χρειάζεται ιατρική παρέμβαση για να παρέλθει. Ο πόνος στην άρθρωση πιθανό να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για να αντιμετωπιστεί. Η πιθανότητα χειρουργικής επέμβασης είναι πολύ μεγάλη, ειδικότερα διότι ήδη εμφανίστηκε αρθρίτιδα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα μετά το επίδικο ατύχημα. Πέντε χρόνια περίπου μετά το ατύχημα διαπιστώθηκε ευαισθησία στην ψηλάφηση επί της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης και άλγος στη μέγιστη προσαγωγή του αριστερού ώμου, περιορισμός στην απαγωγή του αριστερού ώμου με άλγος και προστριβή μεταξύ του μείζονος ογκώματος του βραχιονίου και του ακρομύου (impigment syndrome). Στον Ενάγοντα προτάθηκε χειρουργική επέμβαση. Το Δικαστήριο αφού έλαβε υπόψη τον πόνο και ταλαιπωρία που έχει υποστεί, την ηλικία του, την φύση και την έκταση των τραυμάτων του, τη φαρμακευτική και θεραπευτική αγωγή που αναγκάστηκε να ακολουθήσει, περιλαμβανομένης της φυσιοθεραπείας, το χρόνο για τον οποίο απαιτήθηκε η νοσηλεία του στο Νοσοκομείο, καθώς επίσης ότι συνεπεία των τραυμάτων του ο Ενάγοντας θα είναι αναγκασμένος να υφίσταται και να υποφέρει από πόνους, ότι έχει εμφανίσει οστεοαρθρίτιδα η οποία θα επιδεινώνεται, ότι παρουσιάζει περιορισμό των κινήσεων και αδυναμία στο αριστερό χέρι καθώς και το ότι είναι πιθανόν να απαιτηθεί στο μέλλον χειρουργική επέμβαση για αντιμετώπιση του πόνου, του επιδίκασε ποσό €30.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Στην Συκοπετρίτης ο τραυματισμός ήταν σοβαρότερος αφού ο Ενάγοντας υπέστη κάταγμα. Επίσης, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση και στη συνέχεια σε άλλη επέμβαση για αποσυμπίεση, όπου διαπιστώθηκε και άλλο πρόβλημα και έγινε συρραφή του. Υπήρχαν δε παραμένοντα ενοχλήματα στον Ενάγοντα, που δεν θα του επέτρεπαν ν' ασχοληθεί με βαριά χειρωνακτική εργασία. Υπήρχε, επίσης, πιθανότητα ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Στην Πέτρου επίσης, η εφεσείουσα υπέστη συντριπτικό κάταγμα και έγινε επέμβαση. Υπήρχαν δε σοβαρότερα κατάλοιπα και υπήρχε πιθανότητα ανάπτυξης αρθρίτιδας. Σοβαρότερος ήταν ο τραυματισμός και στην Κέλης, όπου υπήρχε και κάταγμα. Ο ενάγοντας δε ανέπτυξε άμεσα αρθρίτιδα και η πιθανότητα να χρειαστεί επέμβαση για ν' αντιμετωπιστεί ο πόνος είναι μεγάλη. Τέλος, η Μούζουρου θα έλεγα ότι προσομοιάζει από άποψης καταλοίπων με τη δική μας περίπτωση, με την επισήμανση ότι επρόκειτο για νεαρό πρόσωπο ηλικίας 30 ετών. Στην εδώ περίπτωση, ο Ενάγοντας δεν υπέστη οποιοδήποτε κάταγμα. Η θεραπεία του περιορίστηκε σε ακινητοποίηση του ώμου, ανάπαυση, φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία. Τα κατάλοιπα του συνίστανται στα ενοχλήματα του πόνου, στην προπέτεια και τα ενοχλήματα της προπέτειας στην περιοχή του ώμου, τη μυϊκή αδυναμία και τη μείωση της συλληπτικής ικανότητας της μυϊκής ισχύος. Είναι γεγονός βεβαίως ότι υπέστη αρκετή ταλαιπωρία και θα συνεχίσει να ταλαιπωρείται ένεκα των πιο πάνω καταλοίπων. Έχοντας λοιπόν υπόψη τον τραυματισμό του Ενάγοντα, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και τα μόνιμα κατάλοιπα του, και προβαίνοντας στις αναγκαίες αναπροσαρμογές εν σχέση με τις αποφάσεις πιο πάνω και με βάση όσα αναφέρθηκαν, κρίνω ότι το δίκαιο και εύλογο ποσό αποζημίωσης που δικαιούται ο Ενάγοντας υπό τις περιστάσεις είναι €22.000.-. Ειδικές Αποζημιώσεις Σύμφωνα με την πάγια Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι ειδικές ζημιές θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και πρέπει ν' αποδεικνύονται αυστηρά, με συγκεκριμένη και θετική μαρτυρία[8]. Με βάση την έκθεση απαίτησης, ο Ενάγοντας παρέμεινε εκτός εργασίας από τις 29/6/2012 μέχρι 30/11/2012 και απώλεσε μισθούς €8.550.-. Έχοντας υπόψη τη μαρτυρία που έχει γίνει αποδεκτή, γίνεται εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο καθαρός μισθός του Ενάγοντα πριν το ατύχημα ανερχόταν σε €1.446,93 και πράγματι απώλεσε τους μισθούς του για την αναφερθείσα περίοδο ήτοι μισθούς 5 μηνών. Συνεπώς, βρίσκω ότι ο Ενάγοντας δικαιούται ποσό €7.234,65.- για απώλεια μισθών. Για την εξασφάλιση ιατρικών πιστοποιητικών, αξιώνει ποσό €347,84.-. Δεν έχουν δικογραφηθεί έξοδα θεραπείας ή επισκέψεων. Με βάση τις βεβαιώσεις του Σεργίου, τεκμήριο 14, τα έξοδα για εκθέσεις/ιατρικά πιστοποιητικά, θεραπεία και επισκέψεις ανέρχονται σε €1.100.-. Όσον αφορά τα έξοδα φυσιοθεραπείας, αξιώνεται ποσό €500, ενώ ως προκύπτει από το τεκμήριο 8 έχει πληρωθεί ποσό €600.-. Με δεδομένη την παρουσίαση των αποδείξεων τεκμήρια 8 και 14 και τη μη αμφισβήτηση τους, θεωρώ πως η ελλιπής δικογράφηση δεν αποτελεί κώλυμα για το Δικαστήριο να επιδικάσει στον Ενάγοντα το ποσό που αντιστοιχεί στη ζημιά που αποδεδειγμένα υπέστη και να αποδώσει έτσι δικαιοσύνη, διατάσσοντας βέβαια την ίδια στιγμή την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης ανάλογα. Τόκος Όσον αφορά το θέμα του τόκου, να σημειώσω ότι το θέμα ρυθμίζεται από το άρθρο 58Α του Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από τον Ν.82
(1)/2008, καθώς και από τη σχετική νομολογία[9]. Στην Φοινικαρίδης, για το θέμα της επιδίκασης τόκου επί των γενικών αποζημιώσεων, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, πως είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο, ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή προς εκδίκαση. Στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση, ο Ενάγων στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα. Εν προκειμένω, το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο καταχωρίστηκε στις 15/5/2015, δηλαδή 3 χρόνια περίπου μετά το επίδικο περιστατικό και επιδόθηκε αμέσως μετά στους Εναγόμενους 1, 2 και
- Στον Εναγόμενο 3 επιδόθηκε μεταγενέστερα, με υποκατάστατη επίδοση. Ουδεμία εξήγηση έχει δοθεί για την καθυστέρηση στην καταχώρηση του κλητηρίου εντάλματος. Γι' αυτό θα επιδικάσω τόκο επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων από 15/5/2015, ημερομηνία καταχώρησης του ειδικώς οπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος. Σε σχέση με τις ειδικές ζημιές, θα επιδικαστεί νόμιμος τόκος επί του ποσού των €7.234,65.- από 1/12/2012 και επί του ποσού των €1.700 από 29/8/2013, οπότε αποκρυσταλλώθηκε το σύνολο του ποσού που αφορούν τα τεκμήρια 8 και
- Προδικαστικές ενστάσεις της Εναγόμενης 4 Πριν αφήσω την απόφαση μου, αναφέρω πως δεν έχουν διαφύγει οι προδικαστικές ενστάσεις της Εναγόμενης
- Από την αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της, είναι σαφές ότι αυτές έχουν εγκαταλειφθεί και γι' αυτό δεν θεωρώ πως θα πρέπει να με απασχολήσουν. Ίσως εκ του περισσού, αναφέρω μόνον εδώ ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας έχει κατά τόπο δικαιοδοσία, ως εκ του ότι η Εναγόμενη 1 ευρίσκεται στη Λάρνακα (βλ. άρθρο 21
(1)(β) του Ν.14/1960), ενώ η δεύτερη προδικαστική ένσταση, ως έχει και χωρίς να έχουν δοθεί οιεσδήποτε διευκρινίσεις σε σχέση μ' αυτήν, κρίνεται παντελώς αβάσιμη. Κατάληξη Α. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγόμενων 3 και 4, αλληλέγγυα και ή κεχωρισμένα: i. Για ποσό €22.000 (γενικές αποζημιώσεις), πλέον νόμιμο τόκο από 15/5/2015 μέχρι εξόφλησης, και ii. Για ποσό €8.934,65 (ειδικές ζημιές), πλέον νόμιμο τόκο επί του ποσού των €7.234,65.- από 1/12/2012 μέχρι εξόφλησης και νόμιμο τόκο επί του ποσού των €1.700 από 29/8/2013 μέχρι εξόφλησης. iii. Τα έξοδα της αγωγής σε σχέση με τους Εναγόμενους 3 και 4, θα είναι υπέρ του Ενάγοντα και σε βάρος τους, αλληλέγγυα και ή κεχωρισμένα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Β. Η αγωγή εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2 απορρίπτεται, με έξοδα υπέρ τους και σε βάρος του Ενάγοντα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Γ. Διατάσσεται η τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης και πιο συγκεκριμένα της παραγράφου 13, ως εξής: i. Μετά τη φράση ιατρικά πιστοποιητικά στο σημείο α, να μπει κόμμα και να προστεθεί η φράση «έξοδα θεραπείας και επισκέψεων» και επίσης το ποσό €347,84 ν' αντικατασταθεί με το ποσό €1.100. ii. Το ποσό €500 για τις φυσιοθεραπείες στο σημείο β, ν' αντικατασταθεί με το ποσό των €600. Η παρούσα απόφαση να μην συνταχθεί, μέχρι να καταχωριστεί από μέρους του Ενάγοντα η τροποποιημένη έκθεση απαίτησης. (Υπ.) ............. Μ. Παπαθανασίου, Α.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφον Πρωτοκολλητής [1] Βλ. το σύγγραμμα Ηλιάδη και Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης», Β' Έκδοση, σελ. 141-143 και τις αποφάσεις, μεταξύ άλλων, στις υποθέσεις Σάββα ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 39, Σάββα v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, Νικολαίδης v. Αστυνομία
(2003)2 Α.Α.Δ. 271 και Π.Ε. 89/12 Αγαθοκλέους v. Αστυνομίας, ημερ.24/7/2013. [2] βλ., μεταξύ άλλων, Κούρτης v. Ιασωνίδη
(1980)1 CLR 180 και Παπαγεωργίου v. Κλάππας
(1991)1 ΑΑΔ 24. [3] 27.-
(1)Κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των περιστάσεων, από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της εν λόγω μαρτυρίας.
(2)Ειδικότερα, και χωρίς επηρεασμό της γενικότητας του εδαφίου
(1), το Δικαστήριο θα λαμβάνει υπόψη τα πιο κάτω: (α) Κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό ο διάδικος, που έχει προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση· (β) το χρονικό διάστημα μεταξύ της αρχικής δήλωσης και του γεγονότος στο οποίο αυτή αναφέρεται· (γ) το βαθμό της εξ ακοής μαρτυρίας, δηλαδή κατά πόσο η μαρτυρία περιλαμβάνει εξ ακοής μαρτυρία πέραν του πρώτου βαθμού· (δ) κατά πόσο οποιοδήποτε εμπλεκόμενο πρόσωπο είχε οποιοδήποτε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα· (ε) κατά πόσο η αρχική δήλωση μεταφέρθηκε επακριβώς ή όχι· (στ) το πλαίσιο μέσα στο οποίο, ή οποιοσδήποτε σκοπός για τον οποίο έγινε η αρχική δήλωση· (ζ) κατά πόσο η εξ ακοής μαρτυρία είναι ουσιωδώς διαφορετική από την αρχική δήλωση· (η) κατά πόσο, υπό τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες προσάγεται η εξ ακοής μαρτυρία, φαίνεται ότι δεν διευκολύνεται η ορθή αξιολόγηση της βαρύτητας της μαρτυρίας ή γίνεται προσπάθεια παρεμπόδισης της ορθής αξιολόγησης της βαρύτητας της μαρτυρίας.
(3)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που προσδίδεται από το Δικαστήριο σε εξ ακοής μαρτυρία, λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το κατά πόσο ο διάδικος θα μπορούσε να προσκομίσει την καλύτερη δυνατή μαρτυρία και δεν το έπραξε. [4] βλ. το σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Τόμος 2, σελ.7-9, των κ.κ. Αρτέμη & Ερωτοκρίτου και την Πολ. Έφ. 447/2011, Ξενοφώντος v. 1. K. N. Zoo Bar Restaurant Ltd, κ.α., ημερ.15/12/2016. [5] Δρουσιώτης v. Petrakis Exhaust Silencers Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1502, Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited ανωτέρω και Μιχαήλ v 1. Ττουνιά, κ.α. ανωτέρω. [6] βλ. Charalambous and Another v. Kassapis and Another
(1988)1 C.L.R. 25, Odysseos v. Mantovani & Sons
(1989)1 C.L.R. 321. [7] "Αν δύο ή περισσότεροι ευθύνονται παράλληλα βάσει των διατάξεων του Νόμου αυτού για οποιαδήποτε πράξη και η πράξη αυτή συνιστά αστικό αδίκημα, τα πρόσωπα αυτά ευθύνονται από κοινού για την πράξη αυτή ως συναδικοπραγήσαντες και δύνανται να εναχθούν για το σκοπό αυτό από κοινού ή χωριστά: ..." [8] βλ. Τηλεμάχου ν. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Πίριλλος v. Κονναρή
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1153, Μεταξάκης v. Δήμου Λευκωσίας
(2003)1 Α.Α.Δ. 467, Χρυσοστόμου Ανδρέας ν. Cyprialife Limited
(2011)1 Α.Α.Δ. 1490. [9] βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 και Λεριού ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1195. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο