← Κύπρος

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ν. ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΜΩΣΑΪΚΩΝ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ΛΤΔ, Αγωγή αρ. 1870/2015, 11/12/2023

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ν. ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΜΩΣΑΪΚΩΝ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ΛΤΔ, Αγωγή αρ. 1870/2015, 11/12/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 1870/2015 ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ Ενάγων ν. ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΜΩΣΑΪΚΩΝ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΤΖΙΑΜΑΛΗΣ ΛΤΔ Εναγόμενη Ημερομηνία: 11 Δεκεμβρίου 2023 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: Λ. Χ' Νεοφύτου για Γ. Χατζηνεοφύτου & Σία ΔΕΠΕ Για την Εναγόμενη: Κρ. Ερωτοκρίτου με Α. Φακοντή (κα) και Μ. Χ'Ιωάννου (κα) για Ε. Ερωτοκρίτου ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η Το πλαίσιο της διαφοράς Η εκδοχή του Ενάγοντος Ο Ενάγων, κατά την 15.05.2014, εργάζονταν στην Εναγόμενη, Κυπριακή εταιρεία που ασχολείται με την πώληση, επεξεργασία, μεταποίηση, εμπορία και τοποθέτηση μαρμάρων και συναφών ειδών. Καταλογίζει στην Εναγόμενη αμέλεια ή και παράβαση των νόμιμων καθηκόντων της, για ατύχημα που του συνέβη στον χώρο εργασίας του. Ειδικότερα, την 15.05.2014, κατά τη διαδικασία μεταφοράς πλάκας μαρμάρου με ανυψωτικό μηχάνημα από άλλο υπάλληλο της Εναγόμενης και υπεύθυνο ασφαλείας, τον ΕΤ, έσπασε το μάρμαρο και τραυμάτισε τον Ενάγοντα στο γόνατο, τη στιγμή που ο Ενάγων έδιδε οδηγίες στον οδηγό για την τοποθέτηση του μαρμάρου. Είναι η θέση του Ενάγοντος πως η Εναγόμενη παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε ή επαρκή μέτρα προφύλαξής του και τον εξέθεσε σε κίνδυνο σωματικής βλάβης, που γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Παρέλειψε, όπως θέτει, να προνοήσει ή να συντηρεί κατάλληλα όργανα, εργαλεία, συσκευές, οχήματα και μηχανήματα, ώστε να διεξάγεται με ασφάλεια η εργασία ή και να σηκώνονται και να μετακινούνται τα βαριά υλικά ακίνδυνα. Επίσης, παρέλειψε να επιβλέπει επαρκώς τη διεξαγωγή της εργασίας του Ενάγοντος ή των άλλων υπαλλήλων και να τον προειδοποιήσει για τον κίνδυνο. Ο υπεύθυνος χειριστής του ανυψωτικού οχήματος και υπεύθυνος ασφαλείας, μαζί με τους άλλους υπαλλήλους, παρέλειψαν, μεταξύ άλλων, να ελέγξουν ενδελεχώς και λεπτομερώς τη μεγάλη πλάκα μαρμάρου, αν είχε ράγισμα ή ρωγμές, πριν να τη φορτώσουν σε ανυψωτικό μηχάνημα, φόρτωσαν μια μεγάλη πλάκα μαρμάρου σε ανυψωτικό μηχάνημα για να το μετακινήσουν, ενώ γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν ή δεν ήλεγξαν πως ήταν ραγισμένη και υπήρχε κίνδυνος πτώσης της και πρόκλησης ατυχήματος ή χωρίς να ελέγξουν το μηχάνημα, με αποτέλεσμα το μάρμαρο να σπάσει και να τραυματίσει τον Ενάγοντα. Οι ίδιοι παρέλειψαν να προειδοποιήσουν τον Ενάγοντα για τον κίνδυνο να σπάσει το μάρμαρο και να τον τραυματιστεί και του επέτρεψαν να εργαστεί κοντά σε εν γνώσει τους ανασφαλές και επικίνδυνο μέρος. Ο Ενάγων θέτει πως, ενώ ήταν υγιής, στην ηλικία των 57 ετών, υπέστη κάταγμα έξω κνημιαίου κονδύλου αριστερού γόνατος (Schatzker τύπου 111). Χρειάστηκε αποκατάσταση αρθρικής επιφάνειας με χειρουργική επέμβαση, στην οποία τοποθετήθηκε μόσχευμα και σταθεροποίηση με εσωτερική οστεοσύνθεση (πλάκα-βίδες). Υπέστη μετατραυματική αρθρίτιδα και έντονες καταπονήσεις. Περιγράφει, στην αγωγή του, το πόνο και την ταλαιπωρία του, λόγω του τραυματισμού του, θέτοντας πως θα χρειαστεί και στο μέλλον χειρουργική επέμβαση για ολική αντικατάσταση της άρθρωσης (ολική αρθροπλαστική). Αξιώνει γενικές αποζημιώσεις, πλέον €14.280,00 απώλεια ημερομισθίων 7 μηνών, €6.610,00 ιατρικά έξοδα, και €11.500,00 έξοδα μελλοντικών επεμβάσεων. Η εκδοχή της Εναγόμενης Η Εναγόμενη αρνείται τις αξιώσεις του Ενάγοντος. Κατά τη δική της εκδοχή, ο Ενάγων, όντως, τραυματίστηκε την 15.05.2014 στο γόνατο, όταν, κατά τη μεταφορά πλάκας μαρμάρου με ανυψωτικό μηχάνημα που οδηγείτο από τον υπάλληλο της Εναγόμενης ΕΤ, κι ενώ η τσιμπίδα του μηχανήματος ήταν κλειδωμένη και το κρατούσε κατά τον συνήθη τρόπο μεταφοράς, η πλάκα έσπασε και ένα κομμάτι έπεσε. Ωστόσο, ο ΕΤ, που οδηγούσε το ανυψωτικό μηχάνημα, δεν ήταν ο υπεύθυνος ασφαλείας. Ο Ενάγων ήταν που είχε τη θέση του μοναδικού διευθυντή και μετόχου της Εναγόμενης, από το 1982 και, ως ο ιθύνων νους της εταιρείας, είναι ο ίδιος που είχε καθήκον να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα και να μεριμνήσει όπως η Εναγόμενη εταιρεία εκπληρώσει το καθήκον επιμέλειας και τις νομικές υποχρεώσεις της προς τους υπαλλήλους της, που είναι παραδεκτό πως υφίσταντο, καθώς και το εύρος τους. Επί τούτου, η Εναγόμενη εγείρει θέμα, κατά πόσο μπορεί ο μοναδικός διευθυντής και μέτοχός της και υπεύθυνος για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας της Εναγόμενης να αξιώνει αποζημίωση από την εταιρεία του, επιζητώντας όφελος από δικά του λάθη. Ο ΕΤ, κατά την Εναγόμενη, πλην του ότι ήταν επιστάτης και οδηγός του ανυψωτικού μηχανήματος, δεν είχε άλλο ρόλο και δεν ευθύνεται για τον τραυματισμό του Ενάγοντος, κατά τρόπο που να δημιουργεί εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης. Η ξαφνική πτώση της πλάκας μαρμάρου δεν οφείλονταν σε ενέργειες του ΕΤ, αλλά σε απρόβλεπτο και μη αναμενόμενο συμβάν. Ο ίδιος ο Ενάγων, ως διευθυντής της Εναγόμενης και εκπρόσωπος του εργοδότη, με δική του δήλωση και έκθεση απαίτησης προς την ασφαλιστική εταιρεία, για λογαριασμό της Εναγόμενης, ανέφερε πως το ατύχημα οφείλονταν σε «κακιά στιγμή», καθότι η πλάκα δεν φαίνονταν πως ήταν ραγισμένη. Σε κάθε περίπτωση, ευθύνη έχει ο ίδιος ο Ενάγων, ο οποίος, ενεργώντας απερίσκεπτα και αμελώς, με πλήρη αδιαφορία για τους κανόνες ασφαλείας και το καθήκον αυτοπροστασίας, τοποθέτησε τον εαυτό του σε χώρο, κάτω ή πλησίον του μεταφερόμενου μαρμάρου, αγνοώντας ενδεχομένως τους κινδύνους που προκύπτουν. Ο ίδιος ο Ενάγων είναι ειδικός και πεπειραμένος στον τρόπο εργασίας και στο σύστημα λειτουργίας της δικής του επιχείρησης και δεν υπήρχε άλλο άτομο ή όργανο, εκτός από τον Ενάγοντα, που θα μπορούσε να δώσει οδηγίες ή να υποδείξει ή να υποχρεώσει ενέργειες με συγκεκριμένο τρόπο. Η Εναγόμενη ήταν επιμελής ως προς τα καθήκοντα και υποχρεώσεις έναντι των υπαλλήλων της, εφόσον προμήθευσε και παραχώρησε όλα τα απαραίτητα και ασφαλή μέσα και τρόπο εργασίας, εργοδοτώντας ικανό και έμπειρο προσωπικό, ενώ ήταν ευθύνη του Ενάγοντος, ως ο διευθυντής της Εναγόμενης, να μεριμνήσει για την αυστηρή τήρηση και εφαρμογή τους, για την ασφάλεια των υπαλλήλων της Εναγόμενης, περιλαμβανομένου του ιδίου. Η Εναγόμενη δικογραφεί λεπτομέρειες αμέλειας του Ενάγοντος. Όσον αφορά τον τραυματισμό του Ενάγοντος, η Εναγόμενη δεν αρνείται την ύπαρξή του, ωστόσο θεωρεί πως ο Ενάγων διόγκωσε τα πράγματα, καθότι το τραύμα στο πόδι του αποκαταστάθηκε πλήρως και επέστρεψε στην εργασία του τρεις μήνες μετά το ένδικο συμβάν. Καλεί τον Ενάγοντα σε απόδειξη των ειδικών ζημιών του. Με απαντητικό δικόγραφο, ο Ενάγων αρνείται την εκδοχή της Εναγόμενης και επιμένει στη δική του εκδοχή. Επίδικα θέματα και περιορισμός Δεν αμφισβητούνται τα εξής γεγονότα: το ατύχημα έγινε μετά από τη πτώση του μαρμάρου από το ανυψωτικό μηχάνημα που το μετέφερε από τον χώρο αποθήκευσης στον χώρο επεξεργασίας, το οποίο οδηγούσε ο ΕΤ, υπάλληλος της εταιρείας· η πτώση του μαρμάρου δεν οφείλεται σε κακό χειρισμό του ανυψωτικού μηχανήματος από τον ΕΤ ή σε ελάττωμα στο μηχάνημα ή σε οποιοδήποτε μέρος του. Ο Ενάγων βρίσκονταν πλησίον του ανυψωτικού μηχανήματος κατά τη διαδικασία μεταφοράς του μαρμάρου. Το Δικαστήριο θα πρέπει να αποφασίσει εάν υπήρξε παράβαση κάποιου καθήκοντος υπαλλήλου της Εναγόμενης, άλλου από τον Ενάγοντα, που να δημιουργεί εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης έναντι στον Ενάγοντα. Ειδικότερα, εάν η πτώση της μαρμάρινης πλάκας από το ανυψωτικό μηχάνημα ήταν λόγω ραγίσματος, που μπορούσε να εντοπιστεί, ή εάν επρόκειτο για απρόβλεπτη συνθήκη που εκφεύγει του ελέγχου της Εναγόμενης ή για έκτακτο γεγονός οι συνέπειες του οποίου δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, παρ' όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια. Έπειτα, θα πρέπει να αποφασιστεί εάν υπήρχε παράβαση οποιουδήποτε άλλου καθήκοντος της Εναγόμενης ως εργοδότριας έναντι στον Ενάγοντα, σχετικού με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ευθύνη της Εναγόμενης, εκ προστήσεως ή πρωταρχική, θα πρέπει να αποφασιστεί η αιτιώδης σύνδεση του τραυματισμού του Ενάγοντος με αυτήν και κατά πόσον υπάρχει αποκλειστική ή συντρέχουσα ευθύνη του Ενάγοντος, λόγω της ιδιότητάς του ως ο διευθυντής της Εναγόμενης ή λόγω της από μέρους του φυσικής προσέγγισης του ανυψωτικού μηχανήματος. Κατά την έναρξη της διαδικασίας εκδίκασης, την 25.01.2023, δηλώθηκε από τους συνηγόρους των διαδίκων συμφωνία ότι οι ειδικές ζημιές ανέρχονται σε €17.500,00 επί ενδεχόμενης και πλήρους ευθύνης και ότι ο νόμιμος τόκος είναι από την καταχώριση της αγωγής. Το ποσό αυτό, στη συνέχεια, την 14.03.2023, περιορίστηκε στις €11.500,00. Επίσης, δηλώθηκε ότι οι γενικές αποζημιώσεις ανέρχονται σε €28.000,00 επί ενδεχόμενης και πλήρους ευθύνης και ότι ο νόμιμος τόκος είναι από την καταχώριση της αγωγής. Αναφορικά με τις ειδικές ζημιές, είχε αρχικά παραμείνει ως επίδικη η αξίωση της παραγράφου 11(γ) του παρακλητικού της Έκθεσης Απαίτησης, που αφορά σε έξοδα μελλοντικών εγχειρήσεων, η οποία κατά την 14.03.2023 αποσύρθηκε. Δηλώθηκε επίσης ως παραδεκτό γεγονός πως κατά τους επίδικους χρόνους της αγωγής, μοναδικός διευθυντής της Εναγόμενης ήταν ο Ενάγων. Διαδικασία Για την απόδειξη της απαίτησης του Ενάγοντος, προσφέρθηκε μαρτυρία μόνον από τον ίδιο, ο οποίος αντεξετάστηκε από τον συνήγορο της Εναγόμενης. Το σύνολο της μαρτυρίας του περιέχεται στα πρακτικά της δίκης. Κατατέθηκε εκ συμφώνου και δια του Ενάγοντος έγγραφη μαρτυρία, η οποία είναι στον φάκελο της υπόθεσης, με την ανάλογη σήμανση. Μετά την παρουσίαση του συνόλου της μαρτυρίας, οι δικηγόροι των δύο πλευρών αγόρευσαν. Είναι σε γνώση του Δικαστηρίου ό,τι κατατέθηκε και αναφέρθηκε, στην πλήρη του μορφή, ακόμα κι αν δεν γίνεται αυτούσια, ειδική ή λεπτομερής αναφορά. Νομικές πτυχές Οι πηγές ευθύνης Η ευθύνη του εργοδότη παραδοσιακά προσεγγίζονταν στο κοινοδίκαιο μέσω του δικαίου της αμέλειας. Ο εργοδότης έχει καθήκον επιμέλειας έναντι στους υπαλλήλους του σε σχέση με την τήρηση όλων των ευλόγως αναγκαίων μέτρων διασφάλισης της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία[1]. Με τη θέσπιση του περί Ασφαλείας και Υγείας στην Εργασία Νόμου 89(I)/1996, κωδικοποιήθηκαν ορισμένες από τις αρχές του κοινοδικαίου. Από το περιεχόμενο του Ν.89(Ι)/1996 και των σχετικών κανονισμών, προκύπτει και το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας στο πλαίσιο της εργασιακής σχέσης[2]. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη το άρθρο 13 Ν.89(Ι)/1996, ο εργοδότης πρέπει, μεταξύ άλλων, να διασφαλίζει την ασφάλεια, υγεία και ευημερία στην εργασία, όλων των υπαλλήλων του. Απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ανώμαλες ή και απρόβλεπτες συνθήκες (μη προβλέψιμες), που εκφεύγουν του ελέγχου του ή και σε έκτακτα γεγονότα οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με λογικά μέσα, παρ' όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια[3]. Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των υποχρεώσεών του, αυτές επεκτείνονται, ώστε να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την παροχή και διατήρηση εγκαταστάσεων, συστημάτων και μεθόδων εργασίας ασφαλή και χωρίς κινδύνους για την υγεία, τις διευθετήσεις που διασφαλίζουν την ασφάλεια και την απουσία κινδύνων για την υγεία σε σχέση με την χρήση, χειρισμό, αποθήκευση και μεταφορά αντικειμένων και ουσιών, την παροχή τέτοιων πληροφοριών, οδηγιών, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των υπαλλήλων του, την παροχή και τη διατήρηση οποιωνδήποτε χώρων εργασίας που είναι κάτω από τον έλεγχό του σε κατάσταση που να είναι ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την υγεία, κ.λπ.. Ο εργoδότης εφαρμόζει τα μέτρα που προβλέπονται στον νόμο και τους κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού, ακολουθώντας τις αρχές της πρόληψης. Όπως περαιτέρω αναδύεται από τη νομολογία[4], για τη διαπίστωση του κατά πόσον υπάρχει παράβαση καθήκοντος επιμέλειας, το μέτρο εξακολουθεί να είναι η συμπεριφορά του λογικού συνετού εργοδότη, που λαμβάνει θετικά υπόψη του την ασφάλεια των εργαζομένων, υπό το πρίσμα αυτών που γνωρίζει ή πρέπει να γνωρίζει. Όταν υπάρχει αναγνωρισμένη και γενική πρακτική που έχει ακολουθηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα σε παρόμοιες συνθήκες χωρίς ατυχήματα, δικαιούται να την ακολουθήσει, εκτός εάν, υπό το πρίσμα της κοινής λογικής ή νεότερης γνώσης, είναι σαφώς κακή. Όπου υπάρχει αναπτυσσόμενη γνώση, πρέπει να είναι ενήμερος γι' αυτήν και να μην αργεί πολύ να την εφαρμόσει. Όταν έχει πράγματι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο γνώση των κινδύνων, μπορεί να υποχρεωθεί να λάβει προφυλάξεις μεγαλύτερες από τον μέσο όρο ή από τις τυπικές προφυλάξεις. Πρέπει να σταθμίσει τον κίνδυνο όσον αφορά την πιθανότητα να συμβεί τραυματισμός και τις πιθανές συνέπειες εάν συμβεί. Πρέπει να εξισορροπήσει με αυτό την πιθανή αποτελεσματικότητα των προφυλάξεων που μπορούν να ληφθούν για την αντιμετώπισή του και το κόστος και την ταλαιπωρία που συνεπάγονται. Εάν διαπιστωθεί ότι έχει πέσει κάτω από το επίπεδο που πρέπει να αναμένεται από έναν λογικό και συνετό εργοδότη υπό τις ίδιες περιστάσεις, είναι αμελής. Συναφώς, όπως προβλέπεται και στα άρθρα 51επ. του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148, αμέλεια συνίσταται στην τέλεση πράξης την οποία, υπό τις περιστάσεις, δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε. Δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια. Αν κάποιος υποστεί ζημιά συνεπεία εν μέρει δικού του πταίσματος και εν μέρει πταίσματος άλλου ή άλλων, η αξίωση σε σχέση με τη ζημιά αυτή δεν αναιρείται λόγω πταίσματος του προσώπου που υπέστη τη ζημιά, αλλά η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί σε αυτό μειώνεται κατά την έκταση κατά την οποία το Δικαστήριο ήθελε κρίνει δίκαιο, λαμβάνοντας υπόψη το ποσοστό της ευθύνης του στη ζημιά. Το δικαστήριο πρέπει να σταθμίσει την αιτιώδη ισχύ της συμπεριφοράς του εναγόμενου και του ενάγοντος, για να οδηγηθεί στο τι είναι δίκαιο[5]. Σε αγωγή που εγείρεται για αστικό αδίκημα, συνιστά υπεράσπιση ότι o ενάγων είχε γνώση και αντίληψη ή πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει γνώση και αντίληψη της κατάστασης πραγμάτων που προκαλεί τη ζημιά και ότι εκούσια εξέθεσε τον εαυτό του ή την ιδιοκτησία του σε αυτήν (volenti not fit injuria). Αυτή η υπεράσπιση δεν ισχύει σε αγωγή που εγείρεται για αστικό αδίκημα που οφειλόταν στη μη εκπλήρωση υποχρέωσης που επιβάλλεται στον εναγόμενο από οποιοδήποτε νομοθέτημα. Οι υποχρεώσεις των εργαζομένων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη, η οποία, όπως προβλέπεται στον Ν.89(Ι)/1996, αλλά και όπως καθιερώθηκε στο κοινοδίκαιο, είναι απόλυτη (absolute liability) και διαρκής[6]. Σειρά αποφάσεων έχει καταδείξει πως το καθήκον του εργοδότη έναντι στον υπάλληλό του είναι «non-delegable»[7], δηλαδή δεν μπορεί να μεταβιβαστεί, συνεπώς ακόμα κι αν υπάρχει ανάθεση σε άλλο πρόσωπο για την εκτέλεσή του, δεν αφαιρείται από τον εργοδότη η προσωπική ευθύνη, εάν το μέρος στο οποίο ανατέθηκε η εκτέλεση δεν αποδίδει ορθά. Όταν ο λόγος είναι για παράβαση εκ του νόμου απορρέοντος καθήκοντος, μη μεταβιβάσιμου, δεν πρόκειται κατ' ακρίβεια για εκ προστήσεως ευθύνη, δεδομένου ότι ο ίδιος ο εργοδότης παραβιάζει καθήκοντα κατά τρόπο που καθίσταται πρωταρχικά υπεύθυνος. Η εκ προστήσεως ευθύνη είναι όμως μια παράλληλη οδός, όταν η απαίτηση πορεύεται στη βάση των αρχών της αμέλειας[8]. Συναφώς αναφέρεται, σε σχέση με την εκ προστήσεως ευθύνη, πως, σύμφωνα και με τα άρθρα 13 και 14 Κεφ. 148, o «κύριος» ευθύνεται για κάθε πράξη του «υπηρέτη» του, την οποία εξουσιοδότησε ή ενέκρινε, ή διαπράχθηκε κατά την απασχόλησή του. Δεν ευθύνεται για πράξη οποιουδήποτε προσώπου δεν είναι υπηρέτης του, προς το οποίο ο τελευταίος, χωρίς τη ρητή ή σιωπηρή εξουσιοδότηση, ανέθεσε καθήκοντα. Πράξη θεωρείται ότι έλαβε χώρα κατά την απασχόληση αν έγινε από αυτόν υπό την ιδιότητα του ως υπηρέτη και ενόσω εκτελούσε τα συνήθη και παρεμπίπτοντα με την απασχόληση καθήκοντα, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η πράξη αυτή ήταν πλημμελής τρόπος εκτέλεσης πράξης εξουσιοδοτημένης από τον κύριο, αλλά η πράξη δεν θεωρείται τέτοια εάν έγινε από υπηρέτη που ενεργούσε για δικούς του σκοπούς και όχι εκ μέρους του κυρίου. Η αναφορά σε πράξη περιλαμβάνει και παράλειψη. Σε κάθε περίπτωση, δεν επηρεάζεται η ευθύνη οποιουδήποτε υπηρέτη για την πράξη του. Όπως λέχθηκε και στη Majrowski v Guy's and St Thomas's NHS Hospital Trust [2007] 1 AC 224, η εκ προστήσεως ευθύνη είναι μια αρχή του κοινοδικαίου που δημιουργεί ένα είδος αυστηρής ευθύνης, χωρίς υπαιτιότητα. Σύμφωνα με αυτήν την αρχή, ένας άμεμπτος εργοδότης δυνατόν να είναι υπεύθυνος για πταίσμα του υπαλλήλου του, όταν ο τελευταίος ενήργησε για την επιχείρηση του εργοδότη του. Η διαχρονική φράση είναι «κατά τη διάρκεια της απασχόλησής του». Είναι μια μορφή δευτερεύουσας ευθύνης. Η κύρια ευθύνη είναι αυτή του υπαλλήλου που διέπραξε το πταίσμα. Σε περιορισμένο βαθμό, εκ προστήσεως ευθύνη μπορεί επίσης να υπάρχει και εκτός της εργασιακής σχέσης, που όμως δεν είναι επί του παρόντος[9]. Η αρχή της εκ προστήσεως ευθύνης έρχεται κατά κάποιον τρόπο σε αντίθεση με τη γενική προσέγγιση του κοινοδικαίου. Συνήθως, τα αδικήματα του κοινοδικαίου ή οι αδικοπραξίες περιλαμβάνουν συγκεκριμένους τύπους συμπεριφοράς που θεωρούνται άξιες ευθύνης. Σε σχέση με αυτά τα λάθη, το κοινοδίκαιο επιβάλλει την ευθύνη στον ίδιο τον παραβάτη. Η γενική προσέγγιση είναι ότι ένα άτομο είναι υπεύθυνο μόνο για τις δικές του πράξεις. Ανεξαρτήτως της ιστορικής προέλευσή της, η αρχή της εκ προστήσεως ευθύνης, δηλαδή της ευθύνης για τα λάθη ενός άλλου προσώπου, βρίσκει τη λογική της σήμερα σ' έναν συνδυασμό παραγόντων πολιτικής. Συνοπτικά, αυτοί οι παράγοντες είναι ότι όλες οι μορφές οικονομικής δραστηριότητας ενέχουν κίνδυνο βλάβης σε άλλους, και η δικαιοσύνη απαιτεί οι υπεύθυνοι για τέτοιες οικονομικές δραστηριότητες να είναι και υπεύθυνοι έναντι ατόμων που υφίστανται ζημία από αδικήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διεξαγωγή της επιχείρησης. Αυτό είναι «δίκαιο», διότι σημαίνει ότι οι τραυματίες μπορούν να αναζητήσουν αποζημίωση από μια πηγή που βρίσκεται σε καλύτερη οικονομική θέση από τους μεμονωμένους υπαλλήλους που είναι πρωταρχικά υπαίτιοι. Σημαίνει, επίσης, ότι η οικονομική ζημιά που προκύπτει από τα λάθη μπορεί να εξασφαλιστεί καλύτερα με ασφάλιση αστικής ευθύνης του εργοδότη, και για υψηλότερα ποσά. Επιπλέον, και είναι σημαντικό, η επιβολή αυστηρής ευθύνης στους εργοδότες τους ενθαρρύνει να διατηρούν πρότυπα «καλής πρακτικής» από τους υπαλλήλους τους. Γι' αυτούς τους λόγους, οι εργοδότες πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνοι για αδικήματα που διέπραξαν οι εργαζόμενοί τους κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους. Κάθε εργαζόμενος, εφόσον βρίσκεται στην εργασία του, πρέπει και ο ίδιος να λαμβάνει εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια και υγεία του, καθώς και των άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από πράξεις ή παραλείψεις του, να συνεργάζεται με τον εργοδότη στην εκτέλεση κάθε καθήκοντος ή υποχρέωσης που επιβάλλεται σ' αυτόν σύμφωνα με τον νόμο, και να χρησιμοποιεί τον προστατευτικό εξοπλισμό ή ιματισμό που παρέχεται από τον εργοδότη σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου. Κανένα πρόσωπο πρέπει, εσκεμμένα ή απερίσκεπτα, να κάνει κακή χρήση ή να επεμβαίνει αυθαίρετα σε οτιδήποτε που να παρέχεται για την ασφάλεια, υγεία και ευημερία, του ιδίου ή άλλων προσώπων στην εργασία. Στον Ν.89(Ι)/1996, ο διευθυντής περιλαμβάνεται και ο ίδιος στην έννοια του «εργοδότη». Πρόσθετα, ο διευθυντής μιας εταιρείας έχει καθήκον έναντι στην εταιρεία του και υπό αυτή την ιδιότητά του ως διευθυντής, να ασκεί τα διευθυντικά καθήκοντά του με εύλογη επιμέλεια και επιδεξιότητα[10]. Στους περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμούς του 2002 (ΚΔΠ 173/2002), που εκδόθηκαν προς εναρμόνιση με την οδηγία-πλαίσιο της Ε.Ε. για την ασφάλεια και την υγεία κατά την εργασία (Οδηγία 89/391/ΕΟΚ), προβλέπονται ειδικότερες υποχρεώσεις του εργοδότη. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τον Κ.6, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που αναφέρονται στις παραγράφους

(12),
(13)και
(14), ο εργοδότης πρέπει να ορίζει έναν ή περισσότερους υπαλλήλους, για να ασχολούνται με τις δραστηριότητες προστασίας και πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων του υποστατικού, της επιχείρησης ή και της εγκατάστασης του και για σκοπούς παροχής συμβουλευτικής βοήθειας σ' αυτόν, για τη λήψη των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων. Ο εργοδότης πρέπει να διασφαλίζει ότι οι υπάλληλοι που έχουν ορισθεί για τους σκοπούς αυτούς έχουν τις αναγκαίες ικανότητες, διαθέτουν τα απαιτούμενα μέσα και είναι επαρκείς σ' αριθμό ούτως ώστε να μπορούν να αναλάβουν τις δραστηριότητες προστασίας και πρόληψης, ανάλογα με το μέγεθος του υποστατικού, της επιχείρησης ή και της εγκατάστασης ή και τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται οι υπάλληλοι του, την κατανομή των υπαλλήλων του στα διάφορα τμήματα στο σύνολο του υποστατικού, της επιχείρησης ή και της εγκατάστασης, τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται άλλα πρόσωπα που μπορεί να επηρεασθούν από τις δραστηριότητες ή τη διεύθυνση της επιχείρησης του στην εργασία. Υπάλληλος που ορίζεται από τον εργοδότη για να ασχολείται με τις δραστηριότητες προστασίας και πρόληψης θεωρείται ικανός για τους σκοπούς του εν λόγω κανονισμού εφόσον διαθέτει τα απαιτούμενα προσωπικά και επαγγελματικά προσόντα, όπως επαρκή κατάρτιση, πείρα ή γνώση σε θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία και άλλες ικανότητες που θα του επιτρέπουν να ασχολείται με τις δραστηριότητες προστασίας και πρόληψης και να καθιστούν δυνατή από μέρους του την παροχή κατάλληλης βοήθειας προς τον εργοδότη του, ώστε αυτός να παίρνει τα μέτρα που αναφέρονται στον κανονισμό. Τα ονόματα των προσώπων τα οποία ορίζονται για την εκτέλεση των καθηκόντων και δραστηριοτήτων αυτών, καθώς και τα σχετικά δικαιολογητικά τα οποία θα πιστοποιούν την κατάρτιση, την πείρα, τις γνώσεις ή τις ικανότητες τους, θα καταχωρούνται στο ειδικό αρχείο ασφάλειας και υγείας που προβλέπεται στον Κ.4.3. Στις περιπτώσεις που εργοδότης απασχολεί λιγότερα από πέντε πρόσωπα, μπορεί να αναλάβει ο ίδιος τις υποχρεώσεις αυτές, εφόσον διαθέτει τον εξοπλισμό καθώς και τα μέσα και τα αναγκαία προσωπικά και επαγγελματικά προσόντα, όπως επαρκή κατάρτιση, πείρα ή γνώση και άλλες ικανότητες που θα του επιτρέψουν να ασχολείται με τις δραστηριότητες προστασίας και πρόληψης. Εάν οι διαθέσιμες δυνατότητες μέσα στο υποστατικό, στην επιχείρηση ή και την εγκατάσταση δεν είναι επαρκείς για την οργάνωση των εν λόγω δραστηριοτήτων προστασίας και πρόληψης, ο εργοδότης πρέπει να απευθύνεται σε κατάλληλες υπηρεσίες ή κατάλληλα πρόσωπα εκτός της επιχείρησης ή και της εγκατάστασης του. Ο ίδιος ο εργοδότης, σύμφωνα με τον Κ.10, τηρεί τον κατάλογο και το μητρώο εργατικών ατυχημάτων και προβαίνει στις ανάλογες ενημερώσεις τους. Όταν ένας απλός υπάλληλος ενάγει τον εργοδότη του, συνήθως, δεν δημιουργούνται δυσκολίες ως προς τη διάγνωση της ευθύνης του εργοδότη. Το να ενάγει ο διευθυντής και μέτοχος της εταιρείας την εταιρεία του, ως υπεύθυνη για εργατικό ατύχημα που συνέβη στον ίδιο, κάνοντας χρήση της ιδιότητας του ως εργαζόμενος στην εταιρεία, προκειμένου να καλυφθεί από τη σχετική σύμβαση ασφάλισης που διατηρεί η εταιρεία, δημιουργεί μια εξαιρετική συνθήκη, στην οποία δεν μπορούν να αποφευχθούν οι πρακτικές δυσχέρειες. Για παράδειγμα, σχετικά με τη δυνατότητα της εναγόμενης εταιρείας, ως διακριτό πρόσωπο, να τύχει υπεράσπισης ανεξάρτητης, ή τη θέση του ενάγοντος διευθυντή, ως μάρτυρα, από τη μια, να πρέπει να καταλογίσει ευθύνη στην εταιρεία του, για να αποδείξει τη δική της αμέλεια, και από την άλλη, να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Εξάλλου, δεν αποκλείεται εάν η εναγόμενη εταιρεία καταδικαστεί σε καταβολή αποζημιώσεων στον ενάγοντα διευθυντή της, εάν το ατύχημα οφείλεται σε αμέλεια ή παράβαση καθήκοντος του ιδίου του ενάγοντος, εάν δεν συντρέχει λόγος για το αντίθετο, να επιχειρήσει να ανακτήσει το ποσό της αποζημίωσης από τον διευθυντή της[11]. Επομένως, θα ήταν και πάλι πέραν από προφανής η φαυλότητα, ή η ματαιότητα του όλου εγχειρήματος, ή ό,τι ο Δικαστής Pearson J στην Ginty v Belmont Building Supplies Ltd [1959] 1 All ER 414 περιέγραψε: «the litigation would go round in a circle». Ανεξάρτητα από τις προαναφερόμενες πρακτικές δυσχέρειες, που υπήρξαν έκδηλα και την παρούσα υπόθεση, επειδή και ο διευθυντής είναι υπάλληλος της εταιρείας, δεν απαγορεύεται να την ενάγει, όπως κάθε άλλος υπάλληλος, για εργατικό ατύχημα που συνέβη στον ίδιο. Είναι πρόσωπα με ξεχωριστές νομικές προσωπικότητες. Απλώς, σε ορισμένες περιπτώσεις, δυνατόν να ισχύει η «υπεράσπιση Brumder», όπως έμεινε να λέγεται η υπεράσπιση που είχε προκύψει από τη Brumder v Motornet Service and Repairs Ltd [2013] EWCA Civ 195, αν και εγχώρια απασχόλησε προηγουμένως το ζήτημα, λακωνικά, στην Παναγιώτου ν. Παναγιώτου
(2004)1 ΑΑΔ
  1. Η υπεράσπιση Brumder Στη Brumder (ανωτέρω), ο ενάγων ήταν ο μοναδικός διευθυντής και μοναδικός μέτοχος της εναγόμενης εταιρείας. Είχε υποστεί τραυματισμό σε ατύχημα στο συνεργείο της εταιρείας. Το Δικαστήριο, σε πρώτο βαθμό, έκρινε ότι η εταιρεία είχε παραβιάσει την απόλυτη υποχρέωσή που είχε βάσει των Provision and Use of Work Equipment Regulations 1998, για τη διασφάλιση ότι ο εξοπλισμός εργασίας διατηρήθηκε σε καλή λειτουργική κατάσταση, και ότι το ατύχημα οφείλονταν σε ελάττωμα στον σχετικό εξοπλισμό, ώστε η εταιρεία να έχει την πρωταρχική ευθύνη. Ωστόσο, έκρινε ότι ο ενάγων, ο οποίος δεν είχε λάβει υπόψη του την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης συμμόρφωσης με τους εν λόγω κανονισμούς, ήταν υπεύθυνος για την παράβαση, οπότε έκανε εύρημα για «100% συντρέχουσας αμέλειας», που οδήγησε στην απόρριψη της αξίωσής του για αποζημιώσεις. Η απόφαση εφεσιβλήθηκε. Κατ' έφεση, ήταν κοινά αποδεκτό πως ήταν λάθος η διατύπωση του ευρήματος για «100% συντρέχουσας αμέλειας», καθότι η συντρέχουσα αμέλεια προϋποθέτει την ευθύνη δύο προσώπων[12]. Προβλήθηκαν από τον εφεσείοντα επιμέρους ισχυρισμοί που είναι σκόπιμο να αναφερθούν, ότι, για παράδειγμα, το γεγονός ότι είναι διευθυντής και μέτοχος ένα πρόσωπο, ο ίδιος, δεν καθιστά ευλόγως εφικτό να μπορεί ή να έχει τη γνώση και την εξειδίκευση να ελέγχει τα πάντα, αλλά είχε την εύλογη προσδοκία πως τα μέτρα που είχαν ήδη τεθεί, εφαρμόζονταν και λειτουργούσαν. Η εταιρεία, από την άλλη, επικαλέστηκε την αναλογική εφαρμογή της υπεράσπισης των Ginty (ανωτέρω) και Boyle v Kodak Ltd [1969] 2 All ER 439, που εφαρμόζεται όταν η πράξη ή παράλειψη του ίδιου του ενάγοντος είναι εκείνη που έχει το νομικό αποτέλεσμα στο οποίο βρίσκεται ο εναγόμενος, της παράβασης εκ του νόμου υποχρέωσης. Ήταν χαρακτηριστικός ο λόγος του Lord Diplock's, στην Boyle (ανωτέρω): «[t]o say "You are liable to me for my own wrongdoing" is neither good morals nor good law». Το Court of Appeal, απορρίπτοντας την Έφεση, ανέφερε πως ένας ενάγων που είναι ο μοναδικός διευθυντής και μέτοχος μιας εταιρείας δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η εταιρεία δεν είχε αποδείξει ότι είχε κάνει ό,τι μπορούσε για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς, όταν ήταν μόνο μέσω του ιδίου που θα μπορούσε να ενεργήσει με τέτοιο τρόπο η εταιρεία. Ο διευθυντής/ενάγων, στην εν λόγω υπόθεση, δεν είχε δώσει σημασία σε θέματα υγείας και ασφάλειας και είχε καταργήσει ουσιαστικά τις ευθύνες που είχε ο ίδιος ως ιδιοκτήτης και διευθυντής. Οι λόγοι πολιτικής για το απόλυτο καθήκον των εργοδοτών στους κανονισμούς ήταν η προστασία των εργαζομένων, που είναι το αδύναμο μέρος της σχέσης, ως επίσης και να ενθαρρύνονται υψηλά πρότυπα συμμόρφωσης από τους υπεύθυνους για την εκπλήρωση της απόλυτης υποχρέωσης της εταιρείας. Εάν ο υπεύθυνος διευθυντής για την εκτέλεση των υποχρεώσεων της εταιρείας θα μπορούσε ο ίδιος να ενάγει την εταιρεία για παράβαση αυτής της υποχρέωσης, η πολιτική θα υπονομευόταν σημαντικά. Η προσέγγιση της Brumder (ανωτέρω) δεν είχε σχέση με την άρση του εταιρικού πέπλου, ούτε με κάποια απάρνηση της δυνατότητας του διευθυντή να ενεργεί υπό την ιδιότητά του ως υπάλληλος. Στην Brumder (ανωτέρω), η κατάληξη του Δικαστηρίου δεν αποκλείεται να ήταν διαφορετική, εάν αποδεικνύονταν πως ο ενάγων δεν ήταν αμελής, όσον αφορά το δικό του καθήκον επιμέλειας έναντι στην εταιρεία, που εκεί έδιδε αναφορά και στο άρθρο 174 της Companies Act
  2. Η αιτία του ατυχήματος όμως ήταν για λόγο που δεν μπορούσε να αποδοθεί αλλού ή να αποσυνδεθεί από τα καθήκοντα του ιδίου. Επίσης, δεν είχε αμφισβητηθεί πως ο ενάγων δεν είχε ασχοληθεί σε οποιαδήποτε στιγμή με ζητήματα ασφάλειας και υγείας. Το στίγμα της Brumder (ανωτέρω) είναι πως όταν ένας εργαζόμενος που υποβάλλει αξίωση για αποζημίωση για σωματική βλάβη εναντίον του εργοδότη του αποδεικνύει ότι ο τραυματισμός του προκλήθηκε από παραβίαση νόμου που καθιστούσε τον εργοδότη απολύτως υπεύθυνο, δεν χρειάζεται να κάνει κάτι περισσότερο. Ωστόσο, ο εργοδότης μπορεί στη συνέχεια να υποστηρίξει ότι ο εργαζόμενος ευθύνεται ο ίδιος του και η υπεράσπιση αυτή εφαρμόζεται: (α) όταν η πράξη ή η παράλειψη του ενάγοντος είχε το νομικό αποτέλεσμα ο εναγόμενος να παραβιάσει εκ του νόμου υποχρέωση, αλλά (β) ο εργοδότης απέδειξε ότι είχε κάνει ό,τι μπορούσε για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με το καθήκον. Οι λόγοι πολιτικής για την επιβολή του απόλυτου θεσμοθετημένου καθήκοντος στους εργοδότες, δηλαδή η απαλλαγή των τραυματισμένων εργαζομένων από την ανάγκη απόδειξης υπαιτιότητας και συνεπώς η προστασία τους ως το ασθενέστερο μέρος στη σχέση και η ενθάρρυνση υψηλών προτύπων συμμόρφωσης, δεν ισχύει για έναν ενάγοντα που ήταν διευθυντής του εργοδότη και το μόνο πρόσωπο μέσω του οποίου η εργοδοτική εταιρεία μπορούσε να ενεργήσει. Γι' αυτό τον λόγο, και δεδομένου ότι ισχύει η αρχή του κοινοδικαίου ότι ένα άτομο δεν μπορεί να αντλεί πλεονέκτημα από το δικό του λάθος, η υπεράσπιση είναι διαθέσιμη. Η διάσταση από την εξαιρετική περίπτωση της Brumder (ανωτέρω) κατέστη ακόμα πιο ορατή στην πιο πρόσφατη, Carr v Brands Transport Limited [2022] EWHC 3167 (KB), στην οποία, επίσης, ο μοναδικός διευθυντής και κάτοχος πλειοψηφικού μετοχικού πακέτου ενήγαγε την εταιρεία του, ως υπεύθυνη για το εργατικό ατύχημα που του συνέβη. Εκεί ο ενάγων φόρτωνε οχήματα σε πλατφόρμα πάνω σε τρακτέρ, όταν μία από τις ράγες ασφαλείας υποχώρησε, με αποτέλεσμα να πέσει από περίπου 14 πόδια πάνω σε σκυρόδεμα και να υποστεί σοβαρό κάταγμα στο κρανίο και βλάβες στον εγκέφαλο. Ήταν κοινός τόπος ότι η ράγα ασφαλείας είχε αστοχήσει λόγω σκουριάς σε έναν από τους προστατευτικούς άξονες. Η εταιρεία υποχρεούταν από το νόμο να έχει τις υπηρεσίες ενός διευθυντή μεταφορών, για να διασφαλίζει ότι εκπληρώνει τις κανονιστικές υποχρεώσεις της ως κάτοχος της άδειας για φορτηγά οχήματα και είχε προσλάβει έναν ανεξάρτητο εργολάβο για να εκτελέσει αυτόν τον ρόλο. Ο ενάγων ενήγαγε την εταιρεία του για αμέλεια με βάση ότι ο ανεξάρτητος εργολάβος υπέδειξε αμέλεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ως διευθυντής μεταφορών και ότι η εταιρεία ήταν υπεύθυνη γι' αυτήν την αμέλεια. Η εταιρεία, με τη σειρά της, προσεπικαλέστηκε τριτοδιάδικο. Ένας σημαντικός αιτιολογικός παράγοντας για το ατύχημα ήταν παραλείψεις του ανεξάρτητου εργολάβου που, εάν δεν είχαν συμβεί, δεν θα συνέβαινε το ατύχημα. Η εργοδότρια εταιρεία κατ' εξαίρεση διαγνώστηκε πως φέρει την ευθύνη ακόμα και για τις παραλείψεις που ανεξάρτητου εργολάβου, λόγω του ότι είναι μη μεταβιβάσιμο το καθήκον της. Έπειτα, με βάση τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε, η στάση του ενάγοντος για την υγεία και την ασφάλεια ήταν ακριβώς αντίθετη από τη στάση του ενάγοντος στην Brumder (ανωτέρω), που εκεί ήταν η απόλυτη αδιαφορία. Στην Carr (ανωτέρω), ο ενάγων ήταν επιμελής και ήθελε να «κάνει το σωστό», ωστόσο δεν εξαρτάτο από τον ίδιο το να γίνει το σωστό. Στον βαθμό που η υπαιτιότητα του ενάγοντος δεν ήταν συνεκτεταμένη με την υπαιτιότητα της ίδιας της εταιρείας, που προέκυψε από σφάλματα του ανεξάρτητου εργολάβου για τα οποία η εταιρεία νομικά ευθύνονταν, δεν μπορούσε να ισχύει η υπεράσπιση Brumder. Η κατάληξη του Δικαστηρίου ήταν ότι υπήρχε συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντος κατά 40%, ποσοστό ως προς το οποίο μειώθηκε η αντίστοιχη ευθύνη της εταιρείας. Μαρτυρία και εξέταση της παρούσας υπόθεσης Το Δικαστήριο ακούει μαρτυρία μόνο σε σχέση με τα επίδικα θέματα. Όταν η μαρτυρία είναι αντικρουόμενη ή αμφισβητείται, την αξιολογεί, να βρει εάν και ποια είναι η αξιόπιστη μαρτυρία, στην οποία να μπορεί να βασιστεί και, όπου χρειάζεται, να προβεί σε ευρήματα σε σχέση με τα γεγονότα. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας, η συμπεριφορά και οι τρόποι των μαρτύρων (demeanour) στο εδώλιο[13], που το Δικαστήριο έχει την ευκαιρία να παρατηρεί κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, προσεγγίζονται με παράλληλους άξονες το σύνολο της μαρτυρίας, αλλά και την αντικειμενική όψη των πραγμάτων[14]. Η εκδοχή του κάθε μάρτυρα δεν προσεγγίζεται μικροσκοπικά, με αναφορά στις λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ή τη σειρά τους, αλλά ως ένα σύνολο μέσα στη ζωντανή ατμόσφαιρα της προφορικής δίκης, με όσα την περιστοιχίζουν, και στην οποία ο προφορικός λόγος των μαρτύρων μπορεί να μην είναι σε τέλεια γλώσσα ή καλά συνταγμένος ή απόλυτα ακριβής. Ο Ενάγων, στη μαρτυρία του, ανέφερε πως, εκτός από διευθυντής, είναι και μισθωτός υπάλληλος της Εναγόμενης. Μέτοχοι της Εναγόμενης, επίσης, είναι και άλλα πρόσωπα, ενώ, μέχρι την 12.02.2014, διευθυντής ήταν, μαζί με τον Ενάγοντα, ο πατέρας του (Τεκμήρια 1, 2 και 7). Το ασφαλές σύστημα εργασίας που εφαρμόζει η Εναγόμενη, η εκπαίδευση του προσωπικού και ο καθορισμός των καθηκόντων των υπαλλήλων, είχε γίνει πριν να αποχωρήσει ο πατέρας του και συνεχίζεται από τον ίδιο. Ο ΕΤ είχε καθοριστεί στη Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εναγόμενης, την 08.09.2010, ως το εγκεκριμένο και υπεύθυνο πρόσωπο για να διεξάγει τις δραστηριότητες προστασίας και πρόσληψης στα υποστατικά της Εναγόμενης κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων της (Τεκμήριο 8). Ήταν ο επιστάτης. Είχε την εμπειρία στα θέματα ασφάλειας του εργοστασίου κατά τη διεξαγωγή των διαφόρων εργασιών. Την 08.09.2010, επίσης, καταρτίστηκε λίστα δραστηριοτήτων στο πλαίσιο καθήκοντος ασφάλειας και υγείας που εφαρμόζονταν έκτοτε (Τεκμήριο 9). Την ίδια ημέρα, 08.09.2010, η Εναγόμενη είχε καταρτίσει Εκτίμηση Κινδύνων (Τεκμήριο 10). Επίσης, καθόρισε ως επιτροπή ασφάλειας τέσσερα άτομα, που άλλαξαν την 01.03.2012, στα οποία περιλαμβάνονταν και ο Ενάγων (Τεκμήρια 11 και 12). Τέλος, είχε καταρτιστεί και έγγραφο Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνων στο εργοτάξιο και καθορίστηκαν υπεύθυνα πρόσωπα για την άσκηση των δραστηριοτήτων. Σ' αυτό το έγγραφο, που τροποποιήθηκε την 01.03.2012, καταγράφονται οι υπεύθυνοι για το ανυψωτικό μηχάνημα, την πυρασφάλεια και τις πρώτες βοήθειες (Τεκμήρια 13 και 14). Τα προαναφερόμενα έγγραφα είχαν καταρτιστεί μετά από γραπτές υποδείξεις του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας Πάφου ημερομηνίας 29.07.2010 (Τεκμήριο 15). Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, υπήρχε ασφάλιση ευθύνης εργοδότη, που στα καλυπτόμενα άτομα περιλάμβανε και τον διευθυντή της Εναγόμενης (Τεκμήρια 3, 3Α και 4). Τα καθήκοντα του Ενάγοντος, ως υπαλλήλου, ήταν η διεύθυνση, να φροντίζει για τις παραγγελίες των πελατών να εκτελούνται κανονικά, να δίνει οδηγίες για την εφαρμογή του προγράμματος εργασίας, την εκτέλεση διαφόρων εργασιών στο εργοστάσιο και γενικά σε ό,τι αφορά τη διοίκηση του εργοστασίου με σκοπό την καλή ποιότητα του εμπορεύματος και την καλή εξυπηρέτηση του πελάτη. Καθόριζε τις τιμές των εμπορευμάτων, έβλεπε τους πελάτες, ήταν υπεύθυνος για την αγορά υλικών. Διατηρεί γραφείο στο εργοτάξιο. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του, ως διευθυντής, διακινείται καθημερινά στον χώρο του εργοταξίου και δίδει οδηγίες στους υπαλλήλους σε σχέση με τα καθήκοντά τους. Την 15.05.2014, ενώ ήταν στο γραφείο του, είδε τον ΕΤ σε χώρο απέναντι από το γραφείο του, περίπου 30 μέτρα, όπου ήταν τοποθετημένες πλάκες μαρμάρων, να οδηγεί το ανυψωτικό μηχάνημα και να βρίσκεται στη διαδικασία μετακίνησης και μεταφοράς πλάκας μαρμάρου στον χώρο επεξεργασίας. Βγήκε από το γραφείο του και κατευθύνθηκε προς το ανυψωτικό μηχάνημα, για να τον ενημερώσει για την παραγγελία εκείνης της ημέρας. Είχε ήδη τοποθετηθεί η πλάκα μαρμάρου στο ανυψωτικό μηχάνημα και ήταν ανυψωμένη. Το μηχάνημα διαθέτει πιάστρα που πιάνει την πλάκα στο πάνω μέρος της και την σφίγγει. Πήγε δίπλα από την καμπίνα, που είναι η θέση του οδηγού, ενώ ήταν σε ακινησία, και μιλούσε με τον ΕΤ. Η απόστασή του από την πλάκα, όπως ήταν στην πιάστρα, στο μπροστινό μέρος του μηχανήματος, ήταν περίπου 3-4 μέτρα. Ενώ μιλούσε με τον ΕΤ, ξαφνικά, αποκόπηκε το μεγαλύτερο μέρος της πλάκας που ήταν πιασμένη στην πιάστρα, έπεσε στο έδαφος, και ένα κομμάτι της, όπως η πλάκα έπεσε στο έδαφος, πετάχτηκε και τον κτύπησε στο γόνατο. Ήταν στα καθήκοντα του ΕΤ, ως υπεύθυνου ασφαλείας και επιστάτη και εκ της εμπειρίας του στα τεχνικά θέματα, κατά τη μεταφορά μαρμάρων από τον χώρο αποθήκευσης στον χώρο επεξεργασίας τους, να επιθεωρεί τις πλάκες, ότι δεν έχουν ρωγμές ή ραγίσματα και ότι θα ήταν ασφαλές να τις μετακινήσει, ώστε να αποφεύγονται τα ατυχήματα. Υπήρχαν οδηγίες, ανέκαθεν, από τον καιρό που διευθυντής ήταν ο πατέρας του, όταν έχουν ρωγμές ή ραγίσματα τα μάρμαρα, να μην μετακινούνται. Το ατύχημα, κατά τον Ενάγοντα, οφείλεται σε αμέλεια του ΕΤ και άλλου υπαλλήλου της Εναγόμενους, του ΛΛ, που δεν διασφάλισαν ότι θα ήταν ασφαλές να μετακινηθεί η συγκεκριμένη πλάκα, με αποτέλεσμα, ενώ την φόρτωσαν στο ανυψωτικό μηχάνημα για να την μετακινήσουν, αυτή αποκόπηκε και το μεγαλύτερο μέρος της έπεσε στο έδαφος και κομμάτι της πετάχτηκε και τραυμάτισε τον Ενάγοντα. Παρέλειψαν να επιθεωρήσουν τη συγκεκριμένη πλάκα ή την επιθεώρησαν πλημμελώς και η ευθύνη των συγκεκριμένων υπαλλήλων, κατά τον Ενάγοντα, δημιουργεί ευθύνη της Εναγόμενης έναντι στον Ενάγοντα. Ο ΕΤ είναι άρτια εκπαιδευμένος και εργάζεται στην Εναγόμενη 45 χρόνια. Ως επιστάτης και υπεύθυνος ασφαλείας, φορτοεκφορτώνει εμπορεύματα, μεταφέρει υλικά όπου χρειάζεται, μέσα στο εργοστάσιο, ελέγχει τους υπαλλήλους για την ποιότητα της απόδοσης, και είναι υπεύθυνος για τυχόν απορίες των υπαλλήλων στην εκτέλεση των καθηκόντων τους. Ο ΛΛ είναι εξίσου έμπειρος εργάτης και κατά τον χρόνο του ατυχήματος είχε ήδη αρκετά χρόνια εργασίας στην Εναγόμενη. Το ατύχημα γνωστοποιήθηκε, σύμφωνα με τους περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (γνωστοποίηση ατυχημάτων και επικίνδυνων συμβάντων) Κανονισμούς του 2007, δια του σχετικού εντύπου, από τον ΕΤ, την 27.05.2014 (Τεκμήριο 5). Υποβλήθηκε και αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης (Τεκμήριο 6). Αναφορά του ατυχήματος έγινε από τον Ενάγοντα και προς την ασφαλιστική εταιρεία (Τεκμήριο 16), όπου, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις επί του εντύπου, στην ερώτηση εάν το ατύχημα οφείλονταν σε αμέλεια δική του ή άλλου προσώπου, απαντήθηκε «ήταν κακιά στιγμή διότι η πλάκα δεν φαινόταν ότι ήταν ραγισμένη». Δηλώθηκε επίσης πως το ατύχημα δεν οφείλονταν σε τεχνικό ελάττωμα του μηχανήματος ούτε ο Ενάγων παραβίασε οδηγίες. Απλώς, έτυχε να είναι εκεί, όταν έπεσε η πλάκα μαρμάρου, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του. Με επιστολή του δικηγόρου του Ενάγοντος, ημερομηνίας 18.12.2014, η ασφαλιστική εταιρεία έλαβε περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο του ατυχήματος, διευκρινίζοντας πως ο Ενάγων δεν κτύπησε μόνος του, αλλά υπήρχε αμέλεια των προσώπων που ήταν επιφορτισμένοι με το καθήκον ασφαλούς μεταφοράς του μαρμάρου. Κατά την αντεξέτασή του, ο Ενάγων, μεταξύ άλλων, ανέφερε πως, ως προς τον τρόπο μεταφοράς των μαρμάρων, είναι όπως σε όλα τα εργοστάσια, δεν μπορεί να αλλάξει κάτι, ένας είναι ο καθορισμένος τρόπος, γι' αυτό δεν υπάρχει αναφορά στα έντυπα που παρουσίασε σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία. Συνήθως, όπως δέχθηκε, δεν συμβαίνουν τραυματισμοί κατά τη μεταφορά μαρμάρων, ώστε να προκύπτει εκτίμηση κινδύνου. Δεχόμενος, παράλληλα, πως η Εναγόμενη παρέλειψε να εκτιμήσει οποιονδήποτε κίνδυνο σε σχέση με τη διαδικασία μεταφοράς μαρμάρου, περιλαμβανομένου του κινδύνου πτώσης του από το ανυψωτικό μηχάνημα κατά τη μεταφορά του. Στα ίδια έντυπα, δεν αναφέρεται ούτε ο κίνδυνος που προκύπτει από τη φυσική προσέγγιση του ανυψωτικού μηχανήματος, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία μεταφοράς μαρμάρου, και πριν να ολοκληρωθεί η τοποθέτηση του μαρμάρου στον χώρο προορισμού του. Υποβλήθηκε στον μάρτυρα ότι τα Τεκμήρια 8 έως 14 τα ετοίμασε τώρα, για να βοηθήσει την υπόθεσή του, ωστόσο, ο μάρτυρας εξήγησε τους λόγους που ετοιμάστηκαν, αναφερόμενος στην επιστολή του Τεκμηρίου 15, ως αποτέλεσμα της οποίας ήταν να γίνουν οι απαιτούμενες διαδικασίες, αλλά και στους λόγους για τους οποίους γίνονταν συχνά έλεγχοι από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας εκείνη την περίοδο. Ήταν πειστικός σε αυτή την εκδοχή του, που όντως συνάδει με τη λογική των πραγμάτων που θέτει και η επιστολή του Τεκμηρίου 15, όπως και το Τεκμήριο 5, που υπογράφει ο ΕΤ, αλλά και με το νομικό πλαίσιο. Δεν μπορεί να εκληφθεί ότι επειδή τα έντυπα των Τεκμηρίων 8 έως 14 δεν είναι καταχωρισμένα σε κάποια δημόσια αρχή, αλλά βρίσκονται στα αρχεία της επιχείρησης, όπως άλλωστε επιβάλλεται, είναι και πλαστά. Ούτε πλαστότητα μπορεί να προκύψει από το γεγονός ότι στο Τεκμήριο 12 αναφέρεται εκ λάθους, όπως δέχθηκε ο Ενάγων, δύο φορές το όνομα του ΣΣ, στα σημεία 2 και
  3. Δείχνουν μια προσπάθεια της Εναγόμενης να συμμορφώνεται με τις κανονιστικές υποχρεώσεις της. Είναι αποδεκτή η μαρτυρία του Ενάγοντος ότι ο ΕΤ ήταν ο υπεύθυνος ασφαλείας της Εναγόμενης, χωρίς, από την άλλη, αυτό να οδηγεί και μόνο του κάπου. Ο τρόπος που έγινε το ατύχημα Ως προς τον τρόπο που έγινε το ατύχημα, ο Ενάγων ήταν σταθερός στην εκδοχή του πως έπεσε η πλάκα μαρμάρου από το ανυψωτικό μηχάνημα στο έδαφος επειδή ήταν ραγισμένη. Δεν θα συμφωνήσω με τη θέση των συνηγόρων της Εναγόμενης πως ο Ενάγων υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις. Απεναντίας, μικρές αποκλίσεις από τη λεπτομέρεια των πραγμάτων, τόσα χρόνια μετά το ατύχημα, ανέδειξαν τη φυσικότητα με την οποία απαντούσε και το γεγονός ότι δεν είχε έτοιμη, δουλεμένη, μια εικόνα, για να μεταδώσει στο Δικαστήριο. Η προσπάθεια της πλευράς της Εναγόμενης να αναδείξει αντιφάσεις ως προς τον τρόπο που έγινε το ατύχημα, με αναφορά στο βάρος της μαρμάρινης πλάκας (150-300 kg), την απόστασή της από το έδαφος ενόσω ήταν σε ανύψωση (50cm), σε συνάρτηση με την απόσταση που ανέφερε πως βρίσκονταν ο Ενάγων (3-4 μέτρα), δεν οδηγούν στο ότι το ατύχημα μπορεί να έγινε με κάποιον άλλον τρόπο. Υπήρξε πτώση της μαρμάρινης πλάκας από το ανυψωτικό μηχάνημα. Δεν οφείλονταν σε λάθος χειρισμό του μηχανήματος ή σε ελάττωμα του μηχανήματος. Η μόνη λογική εξήγηση, που έδωσε ο Ενάγων, ήταν να ήταν ραγισμένη η πλάκα. Ειδικότερα, ανέφερε, με βεβαιότητα, που επανέλαβε σε αρκετά σημεία της μαρτυρίας του, ότι ο μόνος λόγος να πέσει η πλάκα, ενώ πλάκες φορτώνουν συνεχώς και πολλές καθημερινά, ήταν να υπάρχει προϋφιστάμενο ράγισμα στη συγκεκριμένη πλάκα. Δεν μπορεί να δικαιολογηθεί διαφορετικά «ξαφνική» πτώση από την πιάστρα του ανυψωτικού μηχανήματος χωρίς τη συνδρομή λόγου που να αναφέρεται στην κατάσταση του μαρμάρου, ενώ παράλληλα δεν συντρέχει λάθος χειρισμός του μηχανήματος ή ελάττωμα του μηχανήματος. Δεν πέφτουν «ξαφνικά» μαρμάρινες πλάκες από το ανυψωτικό μηχάνημα και μια τέτοια διάσταση που υποβλήθηκε στον μάρτυρα απέχει από ό,τι παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Δεν προσκομίστηκε αντικρουστική μαρτυρία από την Εναγόμενη, ότι το ατύχημα έγινε με τρόπο άλλον από τη πτώση του μαρμάρου από το ανυψωτικό μηχάνημα λόγω προϋφιστάμενου ραγίσματος. Δεν δόθηκε καν οποιαδήποτε πιθανή εξήγηση, διαφορετική από αυτήν που ο Ενάγων παρουσίασε ως τη μόνη λογική εξήγηση· ότι θα μπορούσε, λόγου χάριν, το μάρμαρο να ραγίσει μόνο του, ενώ είναι πιασμένο στην πιάστρα του ανυψωτικού μηχανήματος, λόγω της ποιότητάς του ή άλλως πώς. Ο Ενάγων δεν θα μπορούσε να προσκομίσει άλλη μαρτυρία, για να αποδείξει το γεγονός αυτό, το ράγισμα. Ταυτόχρονα, η βεβαιότητα του Ενάγοντος απέρρεε και από την εμπειρία που ο ίδιος έχει ως μαρμαράς. Στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, η καταληκτική διαπίστωση είναι πως η πτώση της μαρμάρινης πλάκας από το ανυψωτικό μηχάνημα στο έδαφος, που παραδεκτά συνέβη (παράγραφος 6 του δικογράφου της Εναγόμενης), οφείλεται σε ράγισμα του μαρμάρου που προϋφίστατο της φόρτωσής του στο ανυψωτικό μηχάνημα και της ανύψωσής του. Παράλειψη εντοπισμού του ραγίσματος Σύμφωνα με την μαρτυρία του Ενάγοντος, ήταν στα καθήκοντα του ΕΤ που επικουρείτο από τον ΛΛ, πριν να φορτώσουν την πλάκα μαρμάρου, να προβούν σε έλεγχο, ότι δεν υπήρχε ράγισμα. Προέβησαν μεν σε έλεγχο, αλλά δεν πρόσεξαν το ράγισμα, που, ως γεγονός, υφίστατο, ενώ όφειλαν και θα μπορούσαν να το προσέξουν, διαδικασία ως προς την οποία ο ίδιος δεν είχε κάποιαν εμπλοκή. Ο Ενάγων δεν δέχθηκε την εκδοχή πως, εάν υπήρχε ράγισμα, δεν θα μπορούσε να είναι ορατό, αναφερόμενος και στην εμπειρία των ΕΤ και ΛΛ. Το «δεν φαινόταν», που ο ίδιος ο Ενάγων είχε αναφέρει στο Τεκμήριο 16, εξήγησε πως δεν περιγράφει το αντικειμενικά αναπότρεπτο, γιατί μπορεί να είχε σκόνη το μάρμαρο και γι' αυτό να μην φαινόταν, αλλά μπορούσε να καθαριστεί καλύτερα, για να φανεί. Όπως διευκρίνισε και κατά την επανεξέτασή του επ' αυτού, δεν υπήρχε περίπτωση να ήταν εσωτερικό το ράγισμα και να μην φαίνονταν, εάν καθαρίζονταν καλά το μάρμαρο, θα φαίνονταν. Εάν ο ίδιος γνώριζε πως υπήρχε ραγισμένη πλάκα, όπως ανέφερε, θα έδιδε οδηγίες να μην μεταφερθεί, όπως άλλωστε είναι το λογικό. Εξάλλου, κατά την κυρίως εξέτασή του, ανέφερε πως υφίσταντο ήδη οδηγίες να μην μετακινούνται με το ανυψωτικό μηχάνημα ραγισμένες πλάκες. Δεν αμφισβητήθηκε το γεγονός της ύπαρξης οδηγιών. Ωστόσο, αυτό που ο Ενάγων εξέφρασε μέσα από τη μαρτυρία του, είναι πως δεν θα μπορούσε να γνωρίζει, υπό τις περιστάσεις, ο ίδιος, εάν ο ΕΤ ή και ο ΛΛ εκτέλεσαν ορθά το καθήκον τους ή όχι. Δεν θα μπορούσε ο ίδιος, ως διευθυντής, να πράξει κάτι άλλο, σχετικό με τα διευθυντικά του καθήκοντα, για να αποτρέψει την εξέλιξη αυτή. Παρά την προσπάθεια να συγχυστεί ο μάρτυρας από τον τρόπο διατύπωσης των γεγονότων στα διάφορα έγγραφα που παρουσίασε, ο Ενάγων απαντούσε σταθερά και με λογική. Παράλληλα, το Δικαστήριο δεν έχει τη μαρτυρία των ΕΤ και ΛΛ ή άλλου προσώπου, ότι, ενώ ελέγχθηκε από αυτούς η συγκεκριμένη πλάκα μαρμάρου, ήταν αδύνατον να εντοπιστεί τυχόν ράγισμα, κατά τον συνήθη και εύλογο έλεγχό της. Είναι αποδεκτή η εκδοχή του Ενάγοντος πως υπάλληλοι της Εναγόμενης, κατά την εκτέλεση των δικών τους καθηκόντων στην Εναγόμενη, παρέλειψαν να εντοπίσουν το ράγισμα στην πλάκα μαρμάρου πριν από τη φόρτωσή της στο ανυψωτικό μηχάνημα και την ανύψωση και μεταφορά της, και λόγω της παράλειψής τους αυτής, έπεσαν κάτω από το επίπεδο του μέσου λογικού εργαζόμενου υπό τις περιστάσεις. Ενήργησαν κατά την απασχόλησή τους, για τους σκοπούς της επιχείρησης, και κατά τρόπο που δημιουργεί και εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης. Είναι επίσης αποδεκτή η εκδοχή του Ενάγοντος, ότι ο Ενάγων δεν είχε κάποια εμπλοκή στη διαδικασία ελέγχου των μαρμάρινων πλακών πριν από τη φόρτωσή τους στο ανυψωτικό μηχάνημα, καθότι επρόκειτο για ρυθμισμένη ενέργεια, που απλώς έπρεπε να εκτελεστεί ορθά από υπαλλήλους της Εναγόμενης, με χρήση της δικής τους εμπειρίας, γνώσης και δεξιότητας, κατά τρόπο που δεν συμπλέκεται με τη διευθυντική ευθύνη του Ενάγοντος. Διασφάλιση απουσίας κινδύνων κατά τη μεταφορά: φυσική προσέγγιση ανυψωτικού μηχανήματος Ενώ, με βάση την αναντίλεκτη επί τούτου μαρτυρία του Ενάγοντος, υφίσταντο οδηγίες σε σχέση με τον προηγούμενο έλεγχο των μαρμάρων για την απουσία ραγισμάτων πριν από τη φόρτωση για μεταφορά τους, που οι υπάλληλοι της Εναγόμενης παρέλειψαν να εκτελέσουν επαρκώς, κατά τρόπο που δεν μπορούσε να πράξει κάτι διαφορετικό ο Ενάγων, με βάση την ίδια μαρτυρία του Ενάγοντος, δεν υπήρχε οποιαδήποτε πρόβλεψη και εκτίμηση κινδύνου σε σχέση με τη φυσική προσέγγιση του ανυψωτικού μηχανήματος κατά τη διαδικασία μεταφοράς ανυψωμένης πλάκας μαρμάρου και μέχρι την τοποθέτησή της σε ασφαλές σημείο. Ο Ενάγων επέδειξε επιμονή ως προς το ότι ο ίδιος δεν έπραξε κάτι παράλογο ή ασυνήθιστο με το να προσεγγίσει το ανυψωτικό μηχάνημα την ώρα που είχε μια βαριά πλάκα μαρμάρου ανυψωμένη και με το να απασχολεί τον χειριστή εκείνη τη στιγμή με οδηγίες για τους πελάτες. Όμως, ταυτόχρονα, δεν θεωρεί απρόβλεπτο τον κίνδυνο, όταν πέσει μια πλάκα στο έδαφος κατά τη μεταφορά της, για οποιονδήποτε λόγο, να επέλθει τραυματισμός προσώπου που βρίσκεται κοντά στο ανυψωτικό μηχάνημα. Όπως είναι κατανοητό, ενόσω το ανυψωτικό μηχάνημα μεταφέρει πλάκα μαρμάρου, αυτή δυνατόν πέσει στο έδαφος, είτε από σπάσιμο λόγω ραγίσματος (πιο ασυνήθης περίπτωση), όπως στην προκειμένη περίπτωση, είτε από απασφάλισή της από την πιάστρα λόγω λάθος χειρισμού ή ελαττώματος του μηχανήματος. Ακόμα κι αν η συχνότητα του κινδύνου δεν είναι μεγάλη, είναι προβλεπτός κίνδυνος, που δεν αποκλείεται να συμβεί. Ένας κίνδυνος, για να εμπίπτει στην υποχρέωση του εργοδότη να τον διασφαλίσει, δεν πρέπει κατ' ανάγκη να συμβαίνει με μεγάλη συχνότητα ή φορτικά, αλλά αρκεί να απορρέει από τη λογική ακολουθία των πραγμάτων. Όταν ένα άτομο βρίσκεται κοντά στο ανυψωτικό μηχάνημα κατά τη διαδικασία αυτή, της μεταφοράς, ακόμα κι αν δεν βρίσκεται στο μπροστινό μέρος ή κάτω από το μάρμαρο, είναι δυνατόν να τραυματιστεί, σε περίπτωση πτώσης του μαρμάρου. Η λογική λέει ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται ο κίνδυνος αυτός από τον εργοδότη, μέσα στο πλαίσιο των γενικών καθηκόντων του, όπως περιέχονται και στο άρθρο 13 Ν.89(Ι)/1996, να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα διασφάλισης της ασφάλειας και της απουσίας κινδύνων κατά τη μεταφορά αντικειμένων, περιλαμβανομένων μαρμάρινων πλακών, την παροχή σχετικών οδηγιών, και τη διατήρηση του περιβάλλοντος εκτέλεσης της συγκεκριμένης εργασίας ασφαλούς. Υπήρξε παράλειψη της Εναγόμενης να διασφαλίσει προβλεπτό κίνδυνο, που δημιουργεί πρωταρχική ευθύνη της ως προς το θέμα αυτό. Ως αποτέλεσμα της παράλειψης της Εναγόμενης, ο Ενάγων προσέγγισε το ανυψωτικό μηχάνημα κατά τη στιγμή που εκείνο εκτελούσε μεταφορά μαρμάρινης πλάκας, με αποτέλεσμα, όταν έπεσε η πλάκα μαρμάρου από το μηχάνημα, ο Ενάγων να τραυματιστεί. Σε σχέση όμως με αυτή την παράλειψη της Εναγόμενης, δεν έχω πειστεί για τη δυνατότητα του Ενάγοντος να ενάγει. Στην εκδοχή πως δεν ήταν δουλειά του ΕΤ ή κάποιου άλλου υπαλλήλου να πει στον Ενάγοντα να φύγει από το ανυψωτικό μηχάνημα, αλλά ήταν ευθύνη του ιδίου, ως διευθυντή, να καταρτίσει και να εφαρμόσει μέθοδο διασφάλισης μη φυσικής προσέγγισης του ανυψωτικού μηχανήματος κατά τη διαδικασία μεταφοράς πλάκας μαρμάρου ανυψωμένης, ο Ενάγων υπεραμύνθηκε. Ενώ δεν παρείχε μαρτυρία ότι υφίστατο σχετική διασφάλιση ή ότι θα μπορούσε πρόσωπο άλλο από τον Ενάγοντα, περιλαμβανομένου του ΕΤ ή του ΛΛ, να εκτελέσει το συγκεκριμένο καθήκον της Εναγόμενης έναντι σε όλους τους υπαλλήλους της, περιλαμβανομένου του Ενάγοντος, εστίασε μόνο στο ότι είναι κάτι που ο ίδιος απλώς κάνει για χρόνια και ότι μπορεί να εισέρχεται στον χώρο και να δίνει οδηγίες, για τους πελάτες, σε συνάρτηση με το γεγονός ότι δεν τοποθετήθηκε και κάτω από το μάρμαρο. Το ότι πράττει κάτι από συνήθεια για πολύ καιρό, που όμως κατά την κοινή λογική είναι επικίνδυνο, δεν μπορεί να αποτελέσει οδό αποφυγής της συνευθύνης του. Εφόσον είναι κοντινή η απόσταση από το γραφείο του, όπως είπε, δεν ακολουθεί άλλον τρόπο για να δίδει οδηγίες, όπως, για παράδειγμα, να τηλεφωνεί, αλλά προσεγγίζει τον χώρο και τα μηχανήματα με φυσικό τρόπο. Θα μπορούσε, όμως, να δημιουργήσει έναν ασφαλή τρόπο χορήγησης τυχόν αναγκαίων οδηγιών σε σχέση με τους πελάτες (εάν γι' αυτούς είναι οι οδηγίες, όπως ανέφερε), άλλον από τη φυσική προσέγγιση του ανυψωτικού μηχανήματος ενόσω εκτελείται μεταφορά μαρμάρου· όπως την αναφώνηση αναγκαίων ανακοινώσεων με χρήση μικροφώνου και μεγάφωνου, την ανάρτηση συγκεκριμένων οδηγιών σε συγκεκριμένο μέρος του εργοταξίου για να ελέγχονται σε κατάλληλο χρόνο, τη διενέργεια συναντήσεων σε συγκεκριμένες ώρες για την ανταλλαγή αναγκαίων πληροφοριών ή οδηγιών, κ.λπ.. Ο Ενάγων, αντεξεταζόμενος, εξέφρασε γενικότερα κάποια δυσκολία στο να αντιληφθεί τα καθήκοντά του ως διευθυντή σε συνάρτηση με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, επιμένοντας, κατ' ουσία, πως ο ίδιος δεν έχει σχέση με τα θέματα αυτά, εφόσον, στην πράξη, τα καθήκοντά του εστιάζονται περισσότερα στα διοικητικά θέματα, και η ασφάλεια και υγεία στην εργασία είναι θέματα τεχνικά, για τα οποία δεν έχει την πείρα. Όπως όμως προαναφέρθηκε, δεν είναι αυτή η προσέγγιση με βάση τον νόμο. Η υποχρέωση της Εναγόμενης να καταρτίσει διαδικασία διασφάλισης από τον συγκεκριμένο κίνδυνο δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα καθήκοντα του Ενάγοντος, ως διευθυντή της Εναγόμενης. Η παράλειψη οδηγιών προς τον Ενάγοντα συνεκτείνεται με τη δική του παράλειψη. Ο Ενάγων δεν αντιλήφθηκε καν την ανάγκη διασφάλισης του συγκεκριμένου κινδύνου. Το γεγονός ότι ο ΕΤ, υπάλληλος της Εναγόμενης, ορίστηκε ως «υπεύθυνος ασφαλείας», δεν απαλλάσσει τον Ενάγοντα από τα δικά του καθήκοντα. Ο ρόλος του ΕΤ, ως υπεύθυνου ασφαλείας ή επιστάτη, για τους σκοπούς της κανονιστικής συμμόρφωσης της Εναγόμενης, δεν φαίνεται να εκτείνεται με τρόπο που να απαλλάσσει τον Ενάγοντα από τα δικά του διευθυντικά καθήκοντα έναντι στην Εναγόμενη. Δεν υπήρχε πρόσωπο άλλο από τον Ενάγοντα, μοναδικό διευθυντή της Εναγόμενης, να καταρτίσει διαδικασία λήψης του συγκεκριμένου μέτρου ασφάλειας στην εργασία, εκ μέρους της Εναγόμενης, και η παράλειψη του Ενάγοντος ήταν εκείνη που οδήγησε την Εναγόμενη σε πρωταρχική ευθύνη έναντι στον ίδιο. Ισχύει, ως προς αυτήν, η υπεράσπιση Brumder, που πρόβαλε η Εναγόμενη. Η αιτιακή σύνδεση του τραυματισμού Συνοψίζοντας, υπάρχει εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης προκύπτουσα από την παράλειψη των υπαλλήλων της Εναγόμενης, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, να εντοπίσουν το ράγισμα στην πλάκα μαρμάρου πριν από τη φόρτωσή του στο ανυψωτικό μηχάνημα και την ανύψωσή της, που οδήγησε στο σπάσιμο και τη πτώση της κατά τη μεταφορά της. Υπάρχει επίσης πρωταρχική ευθύνη της Εναγόμενης για την παράλειψή της να διασφαλίσει τον Ενάγοντα από τον κίνδυνο τραυματισμού του, σε περίπτωση φυσικής προσέγγισης του ανυψωτικού μηχανήματος κατά τη διαδικασία μεταφοράς ανυψωμένης πλάκας μαρμάρου και πριν από την ολοκλήρωσή της. Ως προς την τελευταία, έγινε δεκτό πως ισχύει η υπεράσπιση Brumder. Ο Ενάγων τραυματίστηκε. Αυτό δεν αμφισβητείται. Ο τραυματισμός, σύμφωνα με την εκδοχή του Ενάγοντος, επήλθε από τη πτώση του μαρμάρου στο έδαφος και το σπάσιμό του, από ένα κομμάτι του, που πετάχτηκε. Ο Ενάγων, όπως ανέφερε, δεν βρίσκονταν κάτω από την πλάκα, ούτε εκείνη έπεσε απευθείας από την πιάστρα πάνω στο πόδι του, εξ ου και αναφέρθηκε σε «κακιά στιγμή», χωρίς με την αναφορά του αυτή να περιγράφει κάτι που δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί ή για το οποίο ευθύνεται αποκλειστικά ο ίδιος ή για κάτι που κινείται στη σφαίρα του τυχαίου. Το Δικαστήριο δεν έχει την εικόνα πως, όταν πέσει μια πλάκα τέτοιου βάρους (150-300 kg) στο έδαφος, από ύψος 50cm, είναι αδύνατον να σπάσει, ή εάν σπάσει, δεν είναι δυνατόν, σύμφωνα με τους νόμους της φυσικής, να πετιούνται κομμάτια της στην απόσταση των 3-4 μέτρων, όπου βρίσκονταν ο Ενάγων, ή σε ύψος όσο το γόνατο του Ενάγοντος. Ούτε ότι ο τραυματισμός του Ενάγοντος προήλθε από κάποια άλλη ενέργεια, για παράδειγμα ότι ο Ενάγων σκόνταψε και έπεσε στο έδαφος. Η μόνη μαρτυρία που έχει το Δικαστήριο σε σχέση με τον τρόπο τραυματισμού του Ενάγοντος ήταν αυτή του Ενάγοντος, η αξιοπιστία του οποίου δεν κλονίστηκε σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Το αναπόφευκτο το σπασίματος του μαρμάρου από το οποίο πετάχτηκε κομμάτι και τραυμάτισε τον Ενάγοντα δεν διασπά την αιτιακή σύνδεση του ατυχήματος με την παράλειψη εντοπισμού του ραγίσματος στο μάρμαρο, που ήταν η αιτία του σπασίματος και της πτώσης του στο έδαφος και του περαιτέρω θρυμματισμού του. Συντρέχουσα αμέλεια Ο Ενάγων δεν παρέλειψε να ασκήσει κάποιο δικό του διευθυντικό καθήκον σε σχέση με τον προηγούμενο έλεγχο της πλάκας μαρμάρου, και ως προς αυτό το θέμα, η διάσταση αποκλείει την εφαρμογή της υπεράσπισης Brumder, κατ' ακολουθία των όσων προαναφέρθηκαν στο κεφάλαιο των νομικών αρχών. Όσον αφορά την εκ προστήσεως ευθύνη της Εναγόμενης, σε σχέση με την παράλειψη διάγνωσης του ραγίσματος στην πλάκα μαρμάρου είναι αιτιωδώς συνδεδεμένη με τον τραυματισμό του Ενάγοντος, όπως προαναφέρθηκε. Ωστόσο, ο τραυματισμός του Ενάγοντος δεν θα συνέβαινε, όχι μόνον εάν δεν έσπαζε το μάρμαρο λόγω του ραγίσματος, εάν δηλαδή δεν μεσολαβούσε η αμέλεια αυτή της Εναγόμενης, δια των υπαλλήλων της, αλλά και εάν ο Ενάγων δεν προσέγγιζε το ανυψωτικό μηχάνημα. Η προσέγγιση του ανυψωτικού μηχανήματος από τον Ενάγοντα πριν να ολοκληρωθεί η διαδικασία μεταφοράς, ως έγινε, ακόμα κι αν γίνονταν κατά συνήθεια, όπως ο ίδιος ανέφερε, δεν ήταν απλώς δικαιωματική ή ακίνδυνη, όπως εξέλαβε (ασχέτως των λοιπών παραμέτρων, που προαναφέρθηκαν), δεν εξηγήθηκε πειστικά ότι ήταν ανάγκη ο Ενάγων, τη δεδομένη στιγμή, να προσεγγίσει το ανυψωτικό μηχάνημα για να δώσει οδηγίες για τους πελάτες που δεν μπορούσαν να αναμένουν να τοποθετηθεί πρώτα το μάρμαρο με ασφάλεια στον χώρο επεξεργασίας. Η παρουσία του Ενάγοντος πολύ κοντά στον χώρο διεξαγωγής της διαδικασίας μεταφοράς του μαρμάρου, ενώ υπήρχε δυνάμενος να προβλεφθεί κίνδυνος πτώσης της μαρμάρινης πλάκας από το ανυψωτικό μηχάνημα, συνέβαλε ουσιωδώς στον τραυματισμό του, κατά τρόπο και σε ποσοστό που ανέρχεται στο 50%. Το ποσοστό ευθύνη της Εναγόμενης κρίνεται δίκαιο να μειωθεί ανάλογα, στο εναπομείναν 50%. Συμπεράσματα και κατάληξη Καταλήγοντας πως η Εναγόμενη είναι εκ προστήσεως υπεύθυνη για τον τραυματισμό του Ενάγοντος, λόγω της παράλειψης των υπαλλήλων της να εφαρμόσουν υφιστάμενες οδηγίες και να εντοπίσουν ράγισμα στην πλάκα μαρμάρου πριν από την φόρτωσή της στο ανυψωτικό μηχάνημα και την ανύψωσή της για σκοπούς μεταφοράς της από τον χώρο αποθήκευσης στον χώρο επεξεργασίας, με ποσοστό ευθύνης 50%, και έχοντας υπόψη τα ποσά που δηλώθηκαν από κοινού επί ενδεχόμενης και πλήρους ευθύνης, με την ανάλογη προσαρμογή, θα πρέπει να επιδικαστεί ποσό €5.750,00 προς όφελος του Ενάγοντος, ως ειδικές αποζημιώσεις, και ποσό €14.000,00, ως γενικές αποζημιώσεις, πλέον τόκος επί αμφότερων των ποσών από την καταχώριση της αγωγής. Ενόψει και της μη διαφοροποίησης ως προς τον τόκο, τα δύο ποσά θα επιδικαστούν ως σύνολο. Όσο αφορά τα έξοδα της αγωγής, ακολουθώντας το αποτέλεσμά της, θα επιδικαστούν υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον της Εναγόμενης. Η επιτυχία της υπεράσπισης της Εναγόμενης περιορισμένα ως προς συγκεκριμένη πτυχή της υπόθεσης που αφορούσε την παράλειψη της Εναγόμενης να διασφαλίσει την απουσία κινδύνων κατά τη μεταφορά, καταρτίζοντας οδηγίες σχετικές με τη φυσική προσέγγιση του ανυψωτικού μηχανήματος κατά την ώρα της μεταφοράς ανυψωμένου μαρμάρου και την συνέκτασή της με την ευθύνη του Ενάγοντος ως διευθυντή της Εναγόμενης να δρομολογήσει σχετικά μέτρα, δεν ήταν ικανή να ανατρέψει το αποτέλεσμα, ενώ η Εναγόμενη επιδίωξε περισσότερο την ολική απόρριψη της αγωγής του Ενάγοντος. Δεν θα υπάρξει είτε απόκλιση από τον κανόνα σχετικά με τα έξοδα είτε περιορισμός τους, πέραν από τον περιορισμό που αναγκαστικά προκύπτει εκ της κατάληξης στα συγκεκριμένα ποσά, που βρίσκονται στην κλίμακα €10.000,00 - €50.000,
  4. Ως εκ των ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €19.750,00 (ειδικές και γενικές αποζημιώσεις), πλέον νόμιμος τόκος, πλέον για τα έξοδα της αγωγής, όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα €10.000,00 - €50.000,
  5. (Υπ.) ........... Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Wilson & Clyde Coal Co Ltd v English [1938] AC 57, 84, Stokes v Guest, Keen and Nettlefold (Bolts and Nuts) Ltd [1968] 1 WLR 1776,
  6. [2] Cockerill v CXK Limited [2018] EWHC 1155 (QB) [15]-[18], Chisholm v D&R Hankins (Manea) Ltd [2018] EWHC 3407 (QB, Palmer v Perrins Hill Partnership [2019] 4 WLUK 542, James v White Lion Hotel [2020] 1 WLUK 39, Jagger v Holland [2020] EWHC 46 (QB), Harris v Bartrums Haulage and Storage Ltd [2020] EWHC 900 (QB). Βλ. και στην πρόσφατη Χαιλής ν. Σταύρου, Πολιτική Έφεση 380/2014, ημερομηνίας 04.05.2023, ECLI:CY:AD:2023:A
  7. [3] βλ. και Αναγνού ν Alco Filters (Cyprus) Ltd 1 ΑΑΔ
(2002)918, St. Marina Sporting Promotions Ltd v. Dimitrov, 1 ΑΑΔ
(2004)
  1. [4] Wilson & Clyde Coal Co Ltd v English [1938] AC 57, 78, Stokes v Guest, Keen and Nettlefield (Bolts and Nuts) Ltd [1968] 1 WLR 1776, 1783, Barber v Somerset County Council [2004] 1 WLR 1089, [65]. [5] Jackson v Murray [2015] 2 All ER 805, [28]. [6] βλ. και Χαϊλής ν. Σταύρου, Πολιτική Έφεση 380/2014, ημερομηνίας 04.05.2023, ECLI:CY:AD:2023:A
  2. [7] Βλ. και Wilsons & Clyde Coal Co. v. English [1938] AC 57, McDermid v Nash Dredging & Reclamation Co Ltd [1987] AC 906, 919, Paine v Colne Valley Electricity Company [1938] 4 All ER 803,
  3. [8] Carr v Brands Transport Limited [2022] EWHC 3167 (KB). [9] Βλ. Carr v Brands Transport Limited [2022] EWHC 3167 (KB). [10] Re City Equitable Fire Insurance Co Ltd [1925] Ch 407, 427, Re D'Jan of London Ltd, Copp v D'Jan [1994] 1 BCLC
  4. [11] Safeway Stores Ltd v Twigger [2010] EWCA Civ
  5. [12] Pitts v Hunt [1990] 3 All ER 344, [1991] 1 QB 24, Anderson v Newham College of Further Education [2002] EWCA Civ
  6. [13] Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Vlatislaw
(2011)1 ΑΑΔ 55, Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1 ΑΑΔ 401. [14] Ιωάννου ν. Παλάζη
(2004)1 ΑΑΔ 576, Παπακοκκίνου ν. Σμυρλή
(2001)1 ΑΑΔ 1653, Χριστοδούλου ν. Αριστοδήμου
(1996)1 ΑΑΔ 552. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.