← Κύπρος

Μαρία Αντωνίου κ.α. ν. Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας, Αρ. Αγωγής: 6145/13, 23/4/2024

Μαρία Αντωνίου κ.α. ν. Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας, Αρ. Αγωγής: 6145/13, 23/4/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας Ενώπιον: Δ. Θεοδώρου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6145/13 Μεταξύ:

  1. Μαρία Αντωνίου
  2. Κυριάκος Περικλέους
  3. Ανδρέας Περικλέους Εναγόντων -και- Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας Εναγομένων Ημερομηνία: 23 Απριλίου, 2024 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κα Νικολαΐδου, με κα Γεωργίου Για Εναγόμενη: κος Βορκάς, με κα Νικολαΐδου Η απαίτηση Με την υπό τον ως άνω τίτλο και αριθμό αγωγή, οι Ενάγοντες (αδέρφια), ιδιοκτήτες ακινήτου (τα στοιχεία του οποίου αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης), επιζητούν αποζημιώσεις (για διάφορους λόγους) εναντίον του Eναγόμενου Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας (στο εξής "οι Εναγόμενοι"), στους οποίους αποδίδουν πράξεις και/ή παραλήψεις που είχαν ως αποτέλεσμα, αρχικώς, να καταστήσουν το ακίνητο τους επικίνδυνο και, ακολούθως, κατεδαφιστέο. Κοινώς αποδεκτά γεγονότα Τα όσα ακολουθούν αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων της παρούσας αγωγής, είτε στη βάση, σχετικών, παραδεκτών γεγονότων είτε στη βάση αναντίλεκτης μαρτυρίας που επιτρέπει το σχηματισμό σχετικής κρίσης. Έχουν ως εξής: Οι Ενάγοντες, κατά τον ουσιώδη, για την παρούσα αγωγή, χρόνο, ήταν οι ιδιοκτήτες ενός παλαιού ακινήτου, το οποίο αποτελείτο από δύο ανώγειες οικίες (στο εξής «τα διαμερίσματα») και ισόγεια καταστήματα,. Ο σύζυγος της Ενάγουσας 1 (Μ.Ε.1, ως θα διαφανεί κατωτέρω), ανέλαβε, εκ μέρους όλων των Εναγόντων, τη διαχείριση του όλου ακινήτου, τα διάφορα μέρη του οποίου, κατά καιρούς, ενοικιάζονταν προς τρίτους. Πρόκειται για ακίνητο που ανεγέρθηκε προ εκατονταετίας, περίπου, και βρισκόταν στην, εντός των τοίχων, παλιά Λευκωσία, παραπλεύρως του νέου Δημαρχείου. Πρόκειται, επίσης, για ακίνητο, που, συνεπεία του χρόνου και τεχνοτροπίας κατασκευής του, δεν εδραζόταν επί θεμελίων, ως σήμερα τούτα είναι γνωστά (ενιαίο πέδιλο ή, έστω μεμονωμένα πέδιλα), παρά μόνο επί της εξωτερικής τοιχοποιίας του, η οποία θεμελιωνόταν επί του εδάφους, σε βάθος περίπου 50?70 εκατοστά. Οι εξωτερικές τοιχοποιίες του ήταν κατασκευασμένες με λιθοδομή από πουρόπετρα. Το έδαφος της όλης εκεί περιοχής, περιλαμβανομένου και αυτού στο οποίο θεμελιωνόταν το ακίνητο των Εναγόντων, ήταν τέτοιας σύνθεσης, που, κατόπιν διάβρωσης του, συρρικνώνετο, με αποτέλεσμα, τούτο να υπόκειται σε καθιζήσεις ελέω και του βάρους των ακινήτων που εδράζονται σε αυτό (ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες η διάβρωση προκαλεί τέτοιες καθιζήσεις, οι 2 πλευρές παρουσίασαν διαφορετικές εκδοχές). Το ακίνητο αποτελείτο από 6 καταστήματα, στο ισόγειο του, και 2 διαμερίσματα, στον όροφο, ο οποίος όροφος βρισκόταν πάνω από τα 4 εκ των 6 καταστημάτων. Είχε δε ανεγερθεί εντός 3 τεμαχίων γης, με αριθμούς 153,154 και
  4. Το διώροφο μέρος του ακινήτου, το οποίο είχε ανεγερθεί στα τεμάχια 154 και 155 (στο τεμάχιο 153 βρίσκονταν μόνο τα δύο καταστήματα, άνωθεν των οποίον δεν υπήρχε όροφος), είχε κριθεί, από τις αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας, ως διατηρητέο (στο εξής «το επίδικο ακίνητο» ή «το ακίνητο») και είχε εγκριθεί γι' αυτό συγκεκριμένο κονδύλι ύψους €39.573, πλέον ΦΠΑ, το οποίο θα παραχωρείτο στους Ενάγοντες από τον Δήμο Λευκωσίας (στο εξής «ο Δήμος»), για σκοπούς αναβάθμισης και ανακαίνισης της πρόσοψης του. Τα διαμερίσματα, στο παρελθόν, ενοικιάζονταν προς τρίτους, ενώ από τη δεκαετία του 90 και εντεύθεν δεν τύγχαναν οποιασδήποτε χρήσης αφού είχαν εγκαταλειφθεί από τους ένοικούς τους. Τέσσερα από τα καταστήματα του όλου ακινήτου, κατά τον ουσιώδη, για την παρούσα αγωγή, χρόνο, ενοικιάζονταν προς τρίτους, ένα εκ των οποίων λειτουργούσε ως κουρείο. Κατά καιρούς, και συγκεκριμένα κατά το 1994, 1999 και 2010, το ακίνητο παρουσίασε διάφορες αστοχίες και ή φθορές και ή ρηγματώσεις και ή ζημιές, σε διάφορα σημεία του, και ή κατάρρευση στέγης, και ή αποκόλληση τοίχου με παρατηρούμενη κλίση και ή ανικανότητα του υπεδάφους του να το στηρίξει, με αποτέλεσμα ο Δήμος, στη βάση της οικείας νομοθεσίας, να αποστείλει σχετικές ειδοποιήσεις στους Ενάγοντες για να λάβουν μέτρα επιδιόρθωσης τους, καθότι, σε κάθε, τέτοια, περίπτωση, κρίθηκε τούτο επικίνδυνο για το κοινό. Ποιο συγκεκριμένα, κατά το 1994, στη βάση της σχετικής ειδοποίησης του Δήμου, στο ακίνητο παρατηρείτο αποκόλληση του τοίχου πρόσοψης από τον δυτικό τοίχο του, καθώς επίσης και ανικανότητα του υπεδάφους να το στηρίξει, το 1999, παρατηρήθηκε κατάρρευση τμήματος της στέγης και επικινδυνότητα άλλου μέρους της και εμφάνιση επικίνδυνων ρωγμών στο τοίχο του κλιμακοστασίου, και το 2010 παρατηρήθηκε κατάρρευση τμημάτων της βόρειας πλινθόκτιστης τοιχοποιίας του, με την υπόλοιπη τοιχοποιία του να φέρει ανοικτές ρωγμές και γενικότερα το ακίνητο να παρουσιάζει φθορά στη στέγη, καθώς και στο μπαλκόνι της πρόσοψης (στο εξής, και για τις τρεις αυτές περιπτώσεις, «οι βλάβες»). Οι Ενάγοντες, στη βάση των ειδοποιήσεων αυτών του Δήμου, προχώρησαν, σε κάθε τέτοια περίπτωση, σε εργασίες επιδιόρθωσης των βλαβών (ως προς τις ακριβείς επιδιορθωτικές εργασίες που προέβηκαν οι Ενάγοντες και το κατά πόσο, συνεπεία τούτων, ήρθη η, σε κάθε περίπτωση, επικινδυνότητα του ακινήτου, οι 2 πλευρές διαφωνούν). Στις 05.10.2012, οι Εναγόμενοι, στο πλαίσιο εργασιών που προέβαιναν στη γύρω περιοχή, σταμάτησαν την υδροδότησή της, και αφού επιλήφθηκαν του προβλήματος που αντιμετώπισαν, αποκατέστησαν, την ίδια μέρα, την υδροδότηση της. Στις 06.10.2012, περί τις 06:00π.μ, πελάτης του κουρείου επικοινώνησε με τους Εναγόμενους και ανέφερε ότι, έξωθεν του ακινήτου, στη γωνία των οδών Παλαιού Δημαρχείου και Επτανήσου, ανάβλυζε νερό. Ως αποτέλεσμα της πληροφόρησης αυτής, περί τις 06:30, αντιπρόσωπος των Εναγόμενων επισκέφθηκε το σημείο για σκοπούς διερεύνησης του λόγου που παρατηρείτο η εν προκειμένω διαρροή. Λίγο πριν τις 07:30, και ενώ στο κουρείο εξυπηρετείτο συγκεκριμένος πελάτης, το πάτωμα του κουρείου, επί του οποίου εδραζόταν το κάθισμα του, υποχώρησε, με αποτέλεσμα να διαφανεί ότι μεταξύ του πατώματος και του υπεδάφους υπήρχε εμφανές και, σημαντικού βάθους, κενό (ως προς την αιτία που προκάλεσε το κενό, το πότε τούτο δημιουργήθηκε, καθώς επίσης και κατά πόσο, τη συγκεκριμένη στιγμή, το εκεί υπέδαφος ήταν ή όχι, βρεγμένο, οι 2 πλευρές προωθούν διαφορετικούς ισχυρισμούς). Έχοντας, από προηγουμένως (πάντα στις 06.10.2012), οι εκπρόσωποι των Εναγόμενων προσδιορίσει το σημείο, επί του οδοστρώματος, απ' όπου ανάβλυζε το νερό, αποφάσισαν να διακόψουν την παροχή ύδατος στην περιοχή και να προχωρήσουν σε εκσκαφή στο σημείο. Η διακοπή της παροχής, διήρκησε 30 περίπου λεπτά. Περί τις 07:45, χρησιμοποιώντας διάφορα όργανα, οι Εναγόμενοι προέβησαν σε εκσκαφή 2 x 3 μέτρα και βάθους περίπου 1 μέτρο, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να γίνουν ορατά, σε πρώτο χρόνο, το δίκτυο της ΑΗΚ, το οποίο εγκαταστάθηκε περί το 2005, στο συγκεκριμένο σημείο, πάνω από το δίκτυο των Εναγόμενων, και σε δεύτερο χρόνο, ο αγωγός των τελευταίων. Διεφάνη, επίσης, ότι, ο αγωγός των Εναγόμενων, στο συγκεκριμένο σημείο, είχε υποστεί κάθετη ρήξη (κάθετη ρωγμή), από την οποία ανάβλυζε, ακόμη, νερό, και αποφασίστηκε η επιδιόρθωσή του. Το αναβλύζον νερό δεν απορροφείτο από το υπέδαφος, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν, στην εκσκαφή, λιμνάζοντα νερά, τα οποία και αντλήθηκαν, μηχανικώς, για να μπορεί να διενεργηθεί η επιδιόρθωση της βλάβης. Για σκοπούς επιδιόρθωσής της, οι Εναγόμενοι επίδεσαν τον αγωγό τους, ο οποίος είναι κατασκευασμένος από αμιαντοτσιμέντο, με ειδικό συνδετήρα πλάτους 20 εκατοστών στο σημείο της ρήξης, στεγανοποιώντας τη διαρροή, επιδιορθώνοντας έτσι τη βλάβη (ως προς την αιτία που προκάλεσε τη ρήξη στον αγωγό των Εναγόμενων, τη στιγμή που επήλθε τούτη - και κατά συνέπεια άρχισε και η διαρροή - και τον όγκο του διαρρεύσαντος νερού, οι 2 πλευρές διαφωνούν). Το σημείο επισκέφθηκαν εκπρόσωποι του Δήμου και των Εναγόντων και κατά την εκεί συνάντηση τους παρατηρήθηκε ότι το ακίνητο έφερε σοβαρές ρηγματώσεις στην τοιχοποιία της νότιας όψης, με εμφανή καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας του, καθώς επίσης και κλίση της εξωτερικής τοιχοποιίας του, βλάβες, που, κατά τους τεχνικούς του Δήμου, κρίθηκαν ως προκαλούσες επικινδυνότητα στο ακίνητο με πιθανή την κατάρρευσή του. Στη βάση θέσης που προβλήθηκε από πλευράς των εκπροσώπων του Δήμου, ότι, συνεπεία της επικινδυνότητας του, το ακίνητο θα έπρεπε να κατεδαφιστεί, οι Ενάγοντες διόρισαν σύμβουλο/πολιτικό μηχανικό (ως θα φανεί κατωτέρω πρόκειται για τον Μ.Ε.4), για να αποφανθεί, τόσο ως προς την αιτία που προκάλεσε τις εν λόγω βλάβες στο ακίνητο όσο και για την τυχόν επικινδυνότητα του, αλλά και την ανάγκη για κατεδάφισή του. Την επομένη, και δη στις 07.10.2012, ο διορισθείς σύμβουλος των Εναγόντων επισκέφθηκε το σημείο και επιθεώρησε το ακίνητο, και αφού, προηγουμένως, η όποια εισήγησή του, στους εκεί αντιπροσώπους του Δήμου, για περίσωση του ακινήτου - αντί κατεδάφισής του - απορρίφθηκε από τους τελευταίους για διάφορους λόγους, εισηγήθηκε στους Ενάγοντες όπως αποδεχτούν τη θέση του Δήμου και συγκατατεθούν στην κατεδάφισή του. Οι Εναγόμενοι, αφού ενημερώθηκαν περί της πρόθεσης του Δήμου και των Εναγόντων να κατεδαφιστεί το ακίνητο, και έχοντας ήδη τύχει ενημέρωσης ότι οι τελευταίοι τους καθιστούσαν υπεύθυνους για τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο, ζήτησαν, δια επιστολών τους, να μην προχωρήσει η κατεδάφισή του, έως ότου δυνηθούν να συλλέξουν στοιχεία και πληροφορίες που τα θεωρούσαν απαραίτητα για να μπορούν να απαντήσουν στα όσα τους αποδίδονταν, αρνούμενοι την όποια ευθύνη για τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο (ως προς το κατά πόσο το ακίνητο θα έπρεπε να κατεδαφιστεί ή θα μπορούσε να διασωθεί, αλλά και αναφορικά με την αιτία που προκάλεσε τις βλάβες και πότε και υπό ποιες περιστάσεις προκλήθηκαν τούτες, οι διάδικοι προωθούν διαφορετικές εκδοχές). Εν τέλει, στις 09.10.2012, και δη σε χρόνο προτού ο σύμβουλος των Εναγόντων εκπονήσει την έκθεσή του, άρχισαν οι εργασίες κατεδάφισης του ακινήτου, που περατώθηκαν την ίδια μέρα. Κατά την κατεδάφιση, οι ενοικιαστές των δύο καταστημάτων επί των οποίων δεν υπήρχε όροφος, αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τούτα, με αποτέλεσμα να κατεδαφιστεί μόνο το επίδικο ακίνητο και να διασωθούν τα εν προκειμένω δύο καταστήματα. Για τα πιο πάνω γεγονότα προβαίνω, από το σημείο αυτό, σε ανάλογα ευρήματα. Οι εκδοχές των μερών Η εκδοχή των Εναγόντων Κατά την εκδοχή των Εναγόντων, τα όποια προβλήματα παρουσίασε, στο παρελθόν, το ακίνητο, επιδιορθώθηκαν από αυτούς και οι σχετικές εργασίες επιθεωρήθηκαν από τον Δήμο και η όποια, τότε, επικινδυνότητα του ήρθη. Τελευταία τέτοια άρση, επιβεβαιώθηκε από τον Δήμο τον Γενάρη του 2012, αναφορικά με τις βλάβες που παρουσίασε τούτο κατά το 2010, χωρίς να παρατηρείται, τότε, οποιαδήποτε εμφανής ζημιά που να καθιστούσε το ακίνητο επικίνδυνο ή που να σχετίζεται με τις ζημιές που παρατηρήθηκαν στο ακίνητο τη μέρα του επίδικου συμβάντος (06.10.2012). Η απόφαση του Δήμου να μην αποδεχτεί τις εισηγήσεις του συμβούλου τους για σκοπούς περίσωσης του ακινήτου ήταν δικαιολογημένες και κατά συνέπεια η κατεδάφισή του αναγκαία, αφού η διαμπερής ρηγμάτωση που, κατά τους ίδιους, εμφανίστηκε στην νότια τοιχοποιία του, μετά τη διαρροή, μεγάλωνε, γεγονός που συνηγορούσε με κρίση ότι βρισκόταν σε εξέλιξη συνεχής καθίζηση στη νοτιοανατολική γωνία του και, κατά συνέπεια άμεσος κίνδυνος κατάρρευσής του. Οι ζημιές που κατέστησαν το ακίνητο επικίνδυνο προκλήθηκαν συνεπεία της διαρροής από τον αγωγό των Εναγόμενων, η οποία διαρροή ήταν το αποτέλεσμα ενεργειών και ή παραλείψεων των τελευταίων, οι οποίες ισοδυναμούν με διάπραξη αστικού αδικήματος. Είναι η περαιτέρω θέση των Εναγόντων ότι, εν πάση περιπτώσει, και ανεξάρτητα της αιτίας που προκάλεσε τη ρήξη του αγωγού και κατ' επέκταση την έναρξη της διαρροής, οι Εναγόμενοι απέτυχαν να αντιληφθούν γρήγορα τη διαρροή, παρά τη δυνατότητα τους να πράξουν τούτο (μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων τους), με αποτέλεσμα να αντιδράσουν καθυστερημένα, και συνεπεία της διαρροής να εισχωρήσει στο υπέδαφος του ακινήτου μεγάλος όγκος νερού, ο οποίος συρρίκνωσε τούτο και προκάλεσε καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνιάς του, η οποία προκάλεσε, συστημικά, τη σοβαρή διαμπερή ρωγμή και επακόλουθή κλίση της εξωτερικής τοιχοποιίας του, η οποία και αποτέλεσε τη βάση για να κριθεί το ακίνητο επικίνδυνο και κατεδαφιστέο. Πάντα κατά τους Ενάγοντες, η επίδικη διαρροή άρχισε μεταξύ τις 20:30 και 00:00 της 5.10.2012 και συνέχισε μέχρι και τη στιγμή που επιδιορθώθηκε η βλάβη από τους Εναγόμενους. Στη βάση της θεώρησης αυτής, οι Ενάγοντες επιζητούν την επιδίκαση υπέρ τους και εναντίον των Εναγόμενων, αποζημιώσεων τόσο αναφορικά με την αξία του κατεδαφισθέντος ακινήτου, περιλαμβανομένου και του εγκριθέντος κονδυλίου για σκοπούς ανακαίνισης της πρόσοψης του (το οποίο και δεν πρόλαβαν να εισπράξουν και χρησιμοποιήσουν), όσον και αναφορικά με τα απολεσθέντα ενοίκια που θα συνέχιζαν να εισπράττουν εάν και εφόσον το ακίνητο δεν κατεδαφιζόταν. Ζητούν επίσης και τα έξοδα κατεδάφισης, τα οποία κατέβαλαν, καθώς επίσης και αυτά που δαπάνησαν, κατά το 2011-2012, για επιδιόρθωση βλαβών που παρουσίασε το ακίνητο το
  5. Τέλος επιζητούν και αποζημιώσεις για τα έξοδα που υπέστησαν για τον διορισμό διαφόρων συμβούλων, ως αναγκαία έξοδα. Η εκδοχή των Εναγόμενων Κατά τους Εναγόμενους, η καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνιάς του ακινήτου, η οποία, όντως, οφείλεται στη συρρίκνωση του υπεδάφους επί του οποίου θεμελιωνόταν λόγω διάβρωσής του, άρχισε πολύ πριν το επίδικο συμβάν και τούτη είναι ορατή, τόσο στη βάση σχετικών ζημιών που παρουσίασε τούτο κατά τα προηγούμενα έτη, όσο και στη βάση της εικόνας του, ως αυτή προκύπτει από φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά το 2009 και
  6. Η εν προκειμένω καθίζηση, ήταν το αποτέλεσμα της διαχρονικής διάβρωσης του υπεδάφους λόγω αστοχιών και ζημιών που παρουσίασε το ακίνητο στο παρελθόν, αλλά και μη συντήρησής του από τους Ενάγοντες, η οποία διάβρωση προκαλούσε αθροιστικές συρρικνώσεις του εδάφους, οι οποίες, συστημικά, προκάλεσαν την καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνιάς του σε χρόνο πριν το επίδικο συμβάν. Το ακίνητο, παρουσίαζε, κατά τα προηγούμενα αυτά έτη, διάφορες βλάβες, όπως κατάρρευση της στέγης, ανοικτές ρηγματώσεις, αποκόλληση και κλίση τοιχοποιίας, οι οποίες συνηγορούν με την πιο πάνω εκδοχή τους, και οι οποίες είναι άρρηκτα συνυφασμένες με τις βλάβες που παρατηρήθηκαν σε αυτό μετά την επίδικη διαρροή. Είναι η εν προκειμένω εκδοχή των Εναγόμενων ότι, η ουσιώδης ρηγμάτωση που έγινε αντιληπτή στις 06.10.2012 ήταν υφιστάμενη και τις προηγούμενες μέρες και απλά δεν έγινε αντιληπτή από τον οποιονδήποτε, και κατά συνέπεια τούτη είναι άσχετη με την επίδικη διαρροή. Αποδίδουν στους Ενάγοντες παραμέληση του ακινήτου και απουσία συντήρησής του, παρά τις κατά καιρούς παρατηρήσεις του Δήμου, καθώς επίσης και επιπόλαιες επιδιορθώσεις (πατσιαρίσματα), που σκοπό είχαν απλά, οπτικώς, να καλύπτονται οι ζημιές, χωρίς ποτέ να αντιμετωπιστεί η γενεσιουργός αιτία που προκαλούσε τις καθιζήσεις, και δη η ανικανότητα του υπεδάφους του να το στηρίξει, αιτία η οποία και υποδείχθηκε από τον Δήμο στους Ενάγοντες στις κατά καιρούς ειδοποιήσεις που τους απέστελλε πριν το επίδικο συμβάν. Όσον δε αφορά στη ρήξη του αγωγού τους, που προκάλεσε τη διαρροή, είναι η θέση των Εναγομένων ότι αυτή προκλήθηκε από πίεση που δέχθηκε από το υπέδαφος που τον περιτοίχιζε, πίεση η οποία προκλήθηκε λόγω μετακίνησης του γύρω εδάφους, συνεπεία της καθίζησης του ίδιου του ακινήτου και όχι συνεπεία οποιασδήποτε δικής τους αμέλειας και/ή πράξης και/ή παράλειψης και/ή αστοχίας και/ή έλλειψης συντήρησης του αγωγού. Είναι, περαιτέρω, η συναφής θέση των Εναγόμενων ότι, η ρήξη του αγωγού έλαβε χώρα περί τις 05:20π.μ-06:00π.μ. της 06.10.2012 και δεν θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή από τα ηλεκτρονικά συστήματα που διατηρούσαν, σε χρόνο πριν ενημερωθούν από τον πελάτη του κουρείου περί της διαρροής. Θεωρούν, δε, τη μετέπειτα ανταπόκρισή τους για σκοπούς επιδιόρθωσης της βλάβης, άμεση και την επιδιόρθωση, που ακολούθησε, ως διενεργηθείσα εντός χρόνου «ρεκόρ». Είναι, εν προκειμένω, η θέση των Εναγόμενων ότι, συνεπεία της διαρροής, διέρρευσε μόνο 1m³ ? 1,5m³ νερό, το οποίο δεν εισχώρησε στο υπέδαφος επί του οποίου θεμελιωνόταν η παρακείμενη, νότια, τοιχοποιία του ακινήτου, με αποτέλεσμα η διαρροή να θεωρείται γι' αυτούς άσχετο, με τις παρατηρηθείσες στις 06.10.2012 βλάβες, γεγονός. Κατά συνέπεια, θεωρούν ότι οι Ενάγοντες απέτυχαν να αποδείξουν την υπόθεσή τους, γιατί δεν απέδειξαν, (α) ότι οι Εναγόμενοι ευθύνονται για τη ρήξη του αγωγού ή την έγκαιρη επιδιόρθωσή της, (β) ότι το διαρρεύσαν νερό διάβρωσε το υπέδαφος επί του οποίου θεμελιωνόταν το ακίνητο και (γ) αιτιώδη συνάφεια των όποιων ενεργειών ή παραλήψεων τους αποδίδουν με το όποιο ζημιογόνο, για αυτούς αποτέλεσμα. Τέλος, αποτελεί θέση των Εναγομένων ότι το ακίνητο μπορούσε να διασωθεί και η κατεδάφισή του δεν αποτελούσε τη μόνη και ορθή επιλογή. Επίδικα ζητήματα Στη βάση των ανωτέρω αναφερόμενων εκδοχών των διαδίκων, και των, ανωτέρω, κοινώς αποδεκτών γεγονότων, επί των οποίων έγιναν ήδη σχετικά ευρήματα, τα επίδικα, προς απόφανση, επί γεγονότων, ζητήματα της παρούσας αγωγής έχουν ως εξής: · Ποια η αιτία που προκάλεσε στο παρελθόν (1994, 1999 και 2010) τις διάφορες βλάβες που παρατηρήθηκαν στο ακίνητο; · Με τις επιδιορθωτικές εργασίες των βλαβών αυτών, στο παρελθόν, αντιμετωπίστηκε και η γενεσιουργός αιτία που τις προκάλεσε, με αποτέλεσμα να αρθεί η, σε κάθε τέτοια περίπτωση, επικινδυνότητα του ακινήτου; · Ποια η αιτία της ρήξης του αγωγού των Εναγομένων, και πότε επήλθε τούτη; · Πόσο νερό διέρρευσε συνεπεία της ρήξης του αγωγού των Εναγομένων και που κατέληξε τούτο; · Πότε προκλήθηκαν οι παρατηρηθείσες στις 06.10.2012 βλάβες του ακινήτου και ποια η αιτία που τις προκάλεσε; · Ορθώς κρίθηκε στις 06.10.2012 και 07.10.2012 το ακίνητο επικίνδυνο και κατεδαφιστέο; και · Ποια η ζημιά των Εναγόντων συνεπεία της κατεδάφισης; Ακροαματική Διαδικασία Οι Ενάγοντες προς απόδειξη της αγωγής, παρουσίασαν 8 μάρτυρες, ήτοι: τον σύζυγο της Ενάγουσας (Μ.Ε.1), την Μ. Τύμβιου (Μ.Ε.2), τον Α. Σταύρου (Μ.Ε.3), τον Μ. Πίττα (Μ.Ε.4), τον Ν. Λογίδη (Μ.Ε.5), τον Π. Αργυρού (Μ.Ε.6), την Ε. Αντωνίου (Μ.Ε.7) και τον Γ. Μαυρέα (Μ.Ε.8). Για σκοπούς αναχαίτισης της αγωγής, οι Εναγόμενοι παρουσίασαν τον Μ. Καβαδά (Μ.Υ.1) και τον Γ. Δημητριου (Μ.Υ.2). Συνοπτική παράθεση μαρτυρίας Μ.Ε.1 Ο Μ.Ε.1, προώθησε ισχυρισμούς ως η ανωτέρω περιγραφόμενη εκδοχή των Εναγόντων και στον βαθμό που η μαρτυρία του δεν καλύπτεται από τα κοινώς αποδεκτά γεγονότα (ανωτέρω), ισχυρίστηκε ότι η, σε κάθε περίπτωση, επικινδυνότητα που παρουσίασε το ακίνητο κατά τα προηγούμενα, του επιδίκου συμβάντος, έτη, ήρθη διά εργασιών που εκτέλεσαν διάφορα πρόσωπα και εργολάβοι, τους οποίους διόρισαν, μέσω του, οι Ενάγοντες, τις εργασίες των οποίων έλεγξαν οι τεχνικοί του Δήμου και αφού τις ενέκριναν, ήραν τούτη. Μέσω του κατατέθηκε πλειάδα εγγράφων που σκοπό είχαν να υποστηρίξουν την εκδοχή των Εναγόντων, τόσο αναφορικά με την αιτία που προκάλεσε την παρατηρηθείσα, μετά τη διαρροή, καθίζηση του ακινήτου, και κατά συνέπεια την ανάγκη κατεδάφισής του, όσο και αναφορικά με τις επικαλούμενες οικονομικές ζημιές που υπέστησαν συνεπεία της κατεδάφισης. Είχαν, περαιτέρω, σκοπό, να αποδείξουν την εκδοχή τους, ως προς τις, προ του επίδικου συμβάντος, ζημιές που παρουσίασε το ακίνητο και τις όποιες επιδιορθωτικές τούτων εργασίες που έλαβαν χώρα. Αναφορικά τώρα με την αιτία που προκάλεσε τη διαρροή, το χρόνο που τούτη διήρκησε, και την αιτία που προκάλεσε τις παρατηρηθείσες, στις 06.10.2012, βλάβες στο ακίνητο, μολονότι ο Μ.Ε.1 προώθησε σχετικούς ισχυρισμούς, παρέπεμψε στους τεχνικούς του Δήμου που αναμείχθηκαν στα τότε γεγονότα, καθώς επίσης και στον Μ.Ε.4, τους οποίους χαρακτήρισε ως ειδικούς και πρόσωπα που θα μπορούσαν να δώσουν σχετικές απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά. Κρίνεται, επίσης, σημαντικό να υποδειχθεί ότι, στη βάση της μαρτυρίας του, ο Μ.Ε.1 δεν επισκεπτόταν συχνά το ακίνητο, παρά μόνο σποραδικά (ανά 3 με 4 μήνες), όταν και εισέπραττε το ενοίκιο από τους ενοικιαστές των καταστημάτων, με τελευταία τέτοια επίσκεψη, πριν τις 06.10.2012, την 27.07.
  7. Αποδέχτηκε ότι το ακίνητο δεν βρισκόταν στην καλύτερη κατάσταση και ότι παρουσίαζε εμφανείς φθορές, οι οποίες, ωστόσο, όταν και εφόσον παρατηρούνταν, και οι Ενάγοντες λάμβαναν σχετική ειδοποίηση από τον Δήμο, επιδιορθώνονταν, ως οι υποδείξεις του τελευταίου, και οι επιδιορθώσεις αυτές ελέγχονταν από τους μηχανικούς του Δήμου και εγκρίνονταν. Γενικότερα, ο Μ.Ε.1, αν και προέβαλε διάφορους ισχυρισμούς ως προς τη γενική κατάσταση του ακινήτου και την όποια, κατά καιρούς, επικινδυνότητά του, καθώς επίσης και την αιτία και χρόνο ρήξης του αγωγού των Εναγομένων και του όγκου του διαρρεύσαντος νερού, σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του, ανάφερε ότι δεν είναι ειδικός για να τοποθετηθεί επί τέτοιων ζητημάτων και ότι, για τα θέματα αυτά, καλύτερα είναι να ρωτηθούν οι ειδικοί, παραπέμποντας σχετικώς, στους μηχανικούς του Δήμου και τον Μ.Ε.
  8. Ως προς δε την όποιαν τοποθέτησή του αναφορικά με τα κατά καιρούς προβλήματα επικινδυνότητας που παρουσίασε το ακίνητο και την επικαλούμενη άρση τούτης, παρέπεμψε, αφενός, ως προς τα εκάστοτε παρατηρηθέντα προβλήματα, στις σχετικές γραπτές ειδοποιήσεις του Δήμου, κατά τα έτη 1994, 1999 και 2010 (σχετικά έγγραφα κατατέθηκαν ως τεκμήρια), και αφετέρου, ως προς την άρση της επικινδυνότητας, στις μετέπειτα χειρόγραφες σημειώσεις των εκπροσώπων του Δήμου επί αυτών (ειδοποιήσεις/έγγραφα), με τις οποίες επιβεβαίωναν ότι έγιναν οι απαραίτητες επιδιορθώσεις ή ότι ήρθη η όποια επικινδυνότητα. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας του, ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε ότι η ρήξη του αγωγού των Εναγόμενων προκλήθηκε λόγω του ότι το δίκτυό τους ήταν κατασκευασμένο με πεπαλαιωμένους αγωγούς, με αποτέλεσμα τούτο να μην είναι ασφαλές και να παρουσιάζεται το φαινόμενο ρήξεων αγωγών σε διάφορα σημεία του δικτύου, καθώς επίσης και ότι τούτο, έχριζε αντικατάστασης αφού δεν συντηρείτο επαρκώς από τους Εναγόμενους. Τέλος, ο Μ.Ε.1 κατέθεσε αριθμό αποδείξεων, τιμολογίων και προσφορών, προς απόδειξη της εκδοχής των Εναγόντων ότι κατέβαλαν χρήματα, (α) για επιδιορθώσεις του ακινήτου από τον 1994 μέχρι και το 2011, (β) για ετοιμασία εκτιμήσεων και εκθέσεων εμπειρογνωμόνων και (γ) για τα έξοδα κατεδάφισης του ακινήτου. Μ.Ε.2 Η Μ.Ε.2, κατά τον ουσιώδη, για την παρούσα αγωγή, χρόνο, εργαζόταν στον Δήμο και ειδικότερα στο γραφείο Ενιαίου Ρυθμιστικού Σχεδίου Λευκωσίας. Επιβεβαίωσε ότι ο Δήμος θα κατέβαλε, για σκοπούς επιδότησης για την ανακαίνιση της πρόσοψης του επίδικου ακινήτου, το συνολικό ποσό των €39.573 πλέον ΦΠΑ. Ερωτηθείσα, ειδικώς, ως προς το κατά πόσο, στο πλαίσιο του σχεδίου ανάπλασης της εντός των τειχών πόλης της Λευκωσίας, θα αντικαθίστατο και το δίκτυο των Εναγόμενων, αν και αρχικώς απάντησε καταφατικά, κατά το στάδιο της αντεξέτασής της αποδέχθηκε ότι το εν λόγω δίκτυο ίσως, λόγω, προφανώς, της καταλληλότητάς του, να ήταν το μόνο που θα διατηρείτο ως είχε. Ως προς την παρακολούθηση του επίδικου ακινήτου από πλευράς του Δήμου, ισχυρίστηκε ότι τούτη γινόταν μέχρι και το τέλος του 2010, όταν και ετοιμάστηκε η σχετική μελέτη του Τμήματός της για τους σκοπούς της ανάπλασης και από τις παρακολουθήσεις αυτές δεν προέκυψε, οπτικώς, ανάγκη στήριξης ή αντιστήριξής του. Από τα τέλη του 2010 μέχρι και την επίδικη διαρροή, το ακίνητο δεν παρακολουθείτο από τον Δήμο, με αποτέλεσμα η ίδια να μην έχει εικόνα της όλης κατάστασής του κατά τον χρόνο της διαρροής, ούτε και μετέπειτα, μέχρι και την κατεδάφισή του. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας της, αναγνώρισε τρεις φωτογραφίες του ακινήτου, οι οποίες λήφθηκαν από την ίδια κατά το έτος 2009, και, ως δέσμη, τις κατέθεσε ως Τεκμήριο
  9. Διευκρίνισε ότι στο πλαίσιο της ανάληψης, από πλευράς του Δήμου, της υποχρέωσης για ανακαίνιση της πρόσοψης του ακινήτου, δεν ελέγχθηκε, καθ' οιονδήποτε χρόνο, το εσωτερικό του, ούτε η όποια ανάγκη για στήριξη ή αντιστήριξη του, επαναλαμβάνοντας ότι οι έλεγχοι ήταν οπτικοί, και περιορίστηκαν στην εξωτερική του πλευρά. Στη βάση των όποιων, τέτοιων, ελέγχων που έγιναν μέχρι και το τέλος του 2010, δεν προέκυψε τέτοια ανάγκη. Η εικόνα που αποκόμισε σε σχέση με το ακίνητο, κατά τον χρόνο που παρακολουθείτο από το Τμήμα της, ήταν ότι τούτο ήταν παραμελημένο, πλην όμως διορθώσιμο, με τις όποιες ζημιές του δυνάμενες να αποκατασταθούν. Ανέφερε, δε, ότι η κατάσταση του ακινήτου ήταν όπως η κατάσταση του 80% των ακινήτων της παλιάς πόλης της Λευκωσίας. Μ.Ε.3 Ο Μ.Ε.3, υπάλληλος, τότε, του λογιστηρίου του Δήμου, ανάφερε ότι στις 05.10.2012, ημέρα Παρασκευή, περί τις 15:30 ? 16:00, καθώς σχολνούσε από την εργασία του, πρόσεξε στην Πλατεία Δημαρχίας «μια λάντα με νερό», χωρίς ωστόσο να δώσει σημασία στο γεγονός αυτό, ή να τον απασχολήσει, τη συγκεκριμένη στιγμή, η αιτία που προκάλεσε το φαινόμενο αυτό. Ερωτηθείς ως προς το πώς ενθυμείται το περιστατικό αυτό, ισχυρίστηκε ότι, την επόμενη Δευτέρα (08.10.2012), και αφού μεσολάβησαν τα γεγονότα της 06ης.10.2012 και η απόφαση του Δήμου για κατεδάφιση του επίδικου ακινήτου, είχε συνομιλήσει με τη Μ.Ε.7 αναφορικά με την ασφάλιση του ακινήτου και την όποια σχετική ευθύνη του Δήμου, ζήτημα, που εν τέλει, ανέλαβε ο δικηγόρος του Δήμου. Δεν ήταν, ωστόσο, σε θέση να προσδιορίσει την όποιαν εγγύτητα του σημείου που είδε την «λάντα» με το επίδικο ακίνητο. Μ.Ε. 4 Ο Μ.Ε.4 παρουσιάστηκε από τους Ενάγοντες ως έμπειρος σύμβουλος, εμπειρογνώμονας, Πολιτικός Μηχανικός σε σχέση με παλαιές διατηρητέες οικοδομές, ως το επίδικο ακίνητο. Πρόκειται για πολιτικό μηχανικό, ο οποίος, κατόπιν διορισμού του από τους Ενάγοντες, ετοίμασε έκθεση αναφορικά με την ασφάλεια και επικινδυνότητα του επίδικου ακινήτου, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  10. Στο πλαίσιο της δια ζώσης μαρτυρίας του, υιοθέτησε το περιεχόμενο του τεκμηρίου 35 και ακολούθως, με παραπομπή στις εκεί παρατηρήσεις του, αναφέρθηκε στην όλη εμπλοκή του στην υπόθεση, καθώς επίσης και την γνώμη του, τόσο ως προς την αιτία που προκάλεσε την ρήξη του αγωγού των Εναγόμενων, όσο και την αιτία, που, κατά τον ίδιο, προκάλεσε τις βλάβες στο επίδικο ακίνητο, οι οποίες κατέστησαν τούτο επικίνδυνο και κατεδαφιστέο. Ως προς τη ρήξη του αγωγού των Εναγόμενων, με παραπομπή στα διάφορα παραρτήματα της εκθέσεως του, τα οποία παρέλαβε από διάφορες πηγές (μεταξύ των οποίων και γραφικές παραστάσεις και αριθμητικοί πίνακες της (α) υδροδότησης της περιοχής 20 - στην οποία βρισκόταν και το ακίνητο - (β) της διακύμανσης της πίεσης και της ροής στο κεντρικό σημείο τροφοδότησης της περιοχής 20, (γ) της ροής που καταγράφηκε στη δεξαμενή της Έγκωμης σε σχέση με την τροφοδότηση της περιοχής 20 και (δ) της ροής που καταγράφηκε στη δεξαμενή της Έγκωμης σε σχέση με την τροφοδότηση της περιοχής 5, που αντιστοιχεί στη περιοχή του Αγίου Ανδρέα - την οποία θεωρεί συγκρίσιμη - τα οποία του δόθηκαν από τους Εναγόμενους - στο εξής «οι μετρήσεις»), προώθησε την θέση ότι τούτη πιθανό να επεσυνέβη κατά τις νυκτερινές ώρες της 05.10.2012 σε χρόνο μετά που οι Εναγόμενοι επανάφεραν την υδροδότηση στην περιοχή, η οποία είχε προηγουμένως διακοπεί για λόγους άσχετους με τα επίδικα ζητήματα της παρούσας αγωγής. Στο πλαίσιο της σχετικής αυτής μαρτυρίας του, ως πιθανότερο σενάριο, προώθησε τη θέση ότι η ρήξη του αγωγού, και κατά συνέπεια η έναρξη της διαρροής στο επίδικο σημείο, άρχισε περί τις 00:00 - 00:30 στις 06.10.2012, και διήρκησε μέχρι και τη στιγμή που οι Εναγόμενοι επιδιόρθωσαν την βλάβη, παρά το γεγονός ότι, πριν την επιδιόρθωση, διέκοψαν, εκ νέου, την παροχή νερού, αφού μέχρι και την εν προκειμένω επιδιόρθωση, από το σημείο της ρήξης του αγωγού ανάβλυζε ακόμη νερό. Στη βάση αυτής της θεώρησης, ισχυρίστηκε ότι συνεπεία της εν λόγω ρήξης, το νερό που διέρρευσε δεν ήταν περί τα 1m³ ? 1,5m³, ως οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται, αλλά πολύ περισσότερο, και δη πάνω από 6m³. Για σκοπούς επίρρωσης της εκφρασθείσας γνώμης του ως προς τον χρόνο που διήρκησε η διαρροή, παρέπεμψε στις διάφορες μετρήσεις που του δόθηκαν από τους Εναγόμενους, τονίζοντας τις χρονικές περιόδους που παρατηρείται, αναφορικά με την περιοχή 20, αύξηση ροής ή πίεσης, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες μετρήσεις που αφορούσαν την προηγούμενη, του επιδίκου συμβάντος, εβδομάδα, καθώς επίσης και σε σύγκριση με τις αντίστοιχες μετρήσεις που αφορούν στην περιοχή 5 της παλιάς Λευκωσίας. Ως προς την όποια επίδραση της διαρροής αυτής στην στατική κατάσταση του επίδικου ακινήτου, και τις όποιες ζημιές παρατηρήθηκαν σε αυτό το πρωί της 06.10.2012, και την εν τέλει κατάταξη του ως επικίνδυνου και κατεδαφιστέου, ο Μ.Ε.4, στη βάση διαφόρων παραγόντων και δεδομένων, στα οποία και αναφέρθηκε (αναφέρονται και στο τεκμήριο 35) εξέφρασε την γνώμη ότι τούτη (η διαρροή) είχε ως αποτέλεσμα το νερό να εισχωρήσει στο υπέδαφος επί του οποίου θεμελιωνόταν η εξωτερική νότια τοιχοποιία του ακινήτου (όχι στο υπέδαφος του εσωτερικού του ακινήτου), με αποτέλεσμα τούτο να διαβρωθεί και να συρρικνωθεί, και το ακίνητο να παρουσιάσει εμφανή καθίζηση στην νοτιοανατολική γωνία του, η οποία προκάλεσε σοβαρές ρηγματώσεις, εκ των οποίων η μια συνέχιζε να μεγαλώνει κατά τις επόμενες δυο ημέρες (η διαμπερή ρωγμή). Ισχυρίστηκε, ακόμη, ότι, ως αποτέλεσμα της διάβρωσης του υπεδάφους παρατηρήθηκαν και ρωγμές στο ασφαλτικό οδόστρωμα, παρά το επίδικο ακίνητο, οι οποίες, λόγω της εικόνας τους, συνέπιπταν με τις σοβαρές ρηγματώσεις που παρουσίαζε το ακίνητο τη συγκεκριμένη μέρα. Θεωρώντας ότι οι σοβαρές ρηγματώσεις, που παρουσίαζαν, στις 06.10.2012, (α) το επίδικο ακίνητο στην νότια και ανατολική όψη του και (β) το ασφαλτικό οδόστρωμα έμπροσθεν του ακινήτου, προκλήθηκαν μετά την επίδικη διαρροή και ότι η διαμπερής ρωγμή του ακινήτου μεγάλωνε κατά τις επόμενες δυο ημέρες, και δεδομένου ότι ήταν Σαββατοκύριακο, και από Δευτέρας, πρωί, η περιοχή θα παρουσίαζε αυξημένη κίνηση από αυτοκίνητα και πεζούς, προβληματίστηκε ως προς το κατά πόσο η όλη διαδικασία της καθίζησης του ακινήτου βρισκόταν υπό εξέλιξη και η όλη στατική δομή του, την δεδομένη στιγμή, να οφείλεται σε οριακή ισορροπία. Στη βάση των δεδομένων αυτών, συμφώνησε με τους μηχανικούς του Δήμου ότι το ακίνητο είναι επικίνδυνο, τόσο για τους χρήστες του, όσο και για τυχόν διερχόμενους από το σημείο. Με την θεώρηση αυτή δεδομένη, συζήτησε με τους εν λόγω μηχανικούς ενδεχόμενα περίσωσης του ακινήτου, πλην όμως οι μόνες διαθέσιμες μέθοδοι, θα απέληγαν, είτε στο κλείσιμο του οδικού δικτύου της περιοχής, κάτι που δεν αποδέχονταν οι μηχανικοί του Δήμου, είτε στην πιθανότητα πρόκλησης περαιτέρω βλαβών στο ακίνητο, αφού οι λοιπή τοιχοποιία του, επί της οποίας θα έπρεπε να γίνουν αντιστηρίξεις για συγκράτηση της επηρεασμένης και σε κλίση, από τις ρωγμές, τοιχοποιίας του, ήταν παλαιά (με φθορές) και κατά συνέπεια μη κατάλληλη να αντισταθεί σε μια πιθανή μελλοντική εξέλιξη της καθίζησης. Ούτε ήταν δυνατή η περίσωση του, δια μεταλλικών δοκών, εν είδει αντιστήριξης, καθότι τούτοι (οι δοκοί) θα έπρεπε να θεμελιωθούν εξωτερικά και στη ρίζα των τοίχων, των οποίων η κατάσταση ήταν υπό αμφισβήτηση, και για την όποια θεμελίωση των δοκών θα έπρεπε, στο ακίνητο, του οποίου η ασφάλεια ήταν, επίσης, υπό αμφισβήτηση, να εισέλθουν εργαζόμενοι για να την εκτελέσουν. Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, και ότι, ενδεχομένως, να βρισκόταν σε εξέλιξη η καθίζηση του ακινήτου, κάτι που καθιστούσε πιθανή, τουλάχιστον, την μερική κατάρρευση του, και συνυπολογίζοντας την εγγύτητα του ακινήτου με το οδικό δίκτυο που θα χρησιμοποιείτο από Δευτέρας από μεγάλο αριθμό πολιτών, συμβούλεψε τους Ενάγοντες όπως αποδεχθούν την εισήγηση των μηχανικών του Δήμου, και συνηγορήσουν στην κατεδάφιση του. Κατόπιν της συμβουλής του αυτής, οι τελευταίοι, συγκατατέθηκαν στην κατεδάφιση του ακινήτου. Στην ουσία, ο Μ.Ε.4, στη βάση του ότι, (α) η όποια επικινδυνότητα του ακινήτου άρθηκε ένα περίπου χρόνο πριν το επίδικο συμβάν, μέσω εργασιών που εκτέλεσαν οι Ενάγοντες για επιδιόρθωση των βλαβών που παρουσίαζε το 2010, με αποτέλεσμα ο Δήμος να το εντάξει στο πρόγραμμα ανακαίνισης όψεων, (β) τα όποια προβλήματα του, πριν το επίδικο συμβάν δεν ήταν ικανά να προκαλέσουν σοβαρές, διαμπερείς, και καθ' όλο το ύψος του, ρηγματώσεις, (γ) οι όποιες επίδικες ρηγματώσεις εμφανίστηκαν απότομα, μετά τη διαρροή, και παρουσίασαν εξέλιξη σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, (δ) δεν παρατηρήθηκε ρηγμάτωση στο πάτωμα του εσωτερικού του ακινήτου, ούτε και οποιαδήποτε αστοχία, συνεπεία κενού, που να δημιουργήθηκε από καθίζηση του εδάφους κάτω από αυτό πριν από το επίδικο συμβάν, (ε) ρωγμές σε ένα κτήριο, του τύπου και συνθηκών του επιδίκου ακινήτου, μπορούν να παρουσιάζονται χωρίς να έχει προκληθεί μια ξαφνική αλλαγή συνθηκών, όπως σεισμός, έκρηξη, κατάρρευση στέγης ή πατώματος, διαρροή ή ακόμα και πρόσκρουσης μεγάλης ισχύος, πλην όμως αυτές θα είναι στην αρχή τριχοειδείς και σε μικρό μήκος και θα μεγαλώνουν σταδιακά, τόσο σε μήκος όσο και σε εύρος, σε βάθος χρόνου, και δη μηνών ή ακόμα και χρόνων, και όχι εντός λίγων ωρών, ως συνέβη στη προκείμενη περίπτωση, (στ) η διαρροή διήρκησε κάποιες ώρες, με αποτέλεσμα να διοχετευθεί αρκετή ποσότητα νερού κατά μήκος της νότιας και ανατολικής όψης μόνο, χωρίς να διεισδύσει τούτο στο εσωτερικό του κτιρίου, προκαλώντας έτσι αλλοίωση των συνθηκών έδρασης του, η οποία ήταν ικανή να οδηγήσει στην ανάπτυξη των ρωγμών που παρατηρήθηκαν μετά την διαρροή και (ζ) οι τάσεις των τοίχων του ακινήτου, υπό κανονικές συνθήκες και δη χωρίς κάποια ξαφνική αλλαγή, ως ανωτέρω περιεγράφηκαν, ήταν ανεκτές και μη ικανές να προκαλέσουν τέτοια ρηγμάτωση, η οποία, μάλιστα, να παρουσιάζει ακολούθως, τόση ταχύρρυθμη εξέλιξη, ισχυρίστηκε ότι «η αλλοίωση των συνθηκών έδρασης από την διαρροή, δεν ήταν μόνο ικανή συνθήκη για ανάπτυξη των ρωγμών, αλλά κι η αναγκαία συνθήκη και δεν μπορεί να είναι τυχαία σύμπτωση η ανάπτυξη και εξέλιξη των ρωγμών αυτών αμέσως μετά την διαρροή». Μ.Ε.5 Ο Μ.Ε.5 είναι υπάλληλος του Δήμου Λευκωσίας στο Τμήμα Μελετών και Κατασκευών. Όσον αφορά στους ουσιώδεις, για την παρούσα αγωγή, χρόνους, ισχυρίστηκε ότι στον Δήμο υπήρχε, και υπάρχει ακόμα, ομάδα τεχνικών και μηχανικών με εξειδίκευση στην επιθεώρηση και έλεγχο οικοδομών, του τύπου του επίδικου ακινήτου. Ο έλεγχος που διενεργούσε η ομάδα αυτή ήταν κυρίως οπτικός. Αν στη βάση του ελέγχου αυτού προέκυπτε συγκεκριμένη ανάγκη, τότε η ομάδα θα εισερχόταν, αν ήταν εφικτό, και στην οικοδομή, για να προβεί και σε εργαστηριακούς ελέγχους. Ισχυρίστηκε, ακόμα, ότι, αν κατά τους ελέγχους αυτούς προέκυπτε ανάγκη να γίνουν κάποιες κατασκευές ή να εκτελεστούν εργασίες επιδιόρθωσης, τότε ο Δήμος θα καλούσε τους ιδιοκτήτες της οικοδομής να προβούν σε αυτές, και στην περίπτωση που οι τελευταίοι δεν ενεργούσαν ως οι οδηγίες του, αυτές θα εκτελούντο από τον Δήμο. Ισχυρίστηκε επίσης, ότι δεν αναφέρονταν, από τον Δήμο, στους ιδιοκτήτες της οικοδομής, επ' ακριβώς, οι εργασίες και ή διαδικασίες που θα έπρεπε να γίνουν για επίλυση των παρατηρηθέντων προβλημάτων. Η σχετική ειδοποίηση του Δήμου περιοριζόταν στην υπόδειξη του παρατηρηθέντος προβλήματος ή ελαττώματος, και ακολούθως ήταν θέμα του μελετητή που θα διόριζαν οι ιδιοκτήτες να βρει τον τρόπο επιδιόρθωσής του. Ως προς τα υλικά που πρέπει να χρησιμοποιούνται για επιδιόρθωση παραδοσιακών οικοδόμων, ως το επίδικο ακίνητο, ισχυρίστηκε ότι πρόκειται για εξειδικευμένα υλικά, τα οποία θα πρέπει να τοποθετηθούν με παραδοσιακή τεχνοτροπία, με αποτέλεσμα οι μηχανικοί που μπορούν να γνωματεύσουν και να ετοιμάσουν σχετική μελέτη θα πρέπει να έχουν σχετική εξειδίκευση και εμπειρία. Στο πλαίσιο της μαρτυρίας του, κατέθεσε ως Τεκμήρια 37 ? 42 τις κατά καιρούς επιστολές, έγγραφα και ΜΕΜΟ του Δήμου, που αφορούσαν στα προβλήματα που παρουσίασε το ακίνητο κατά τα έτη 1994, 1999 και 2010, για τα οποία ο Δήμος απέστειλε σχετικές ειδοποιήσεις στους Ενάγοντες και τους ζητούσε όπως προχωρήσουν στη λήψη διορθωτικών μέτρων για άρση της, εκάστοτε, επικινδυνότητας που παρουσίαζε. Ισχυρίστηκε, συναφώς, ότι, όταν και εφόσον οι ιδιοκτήτες ενός κτηρίου, που διατάχθηκαν από τον Δήμο να προβούν σε επιδιορθωτικές κινήσεις για αποκατάσταση βλάβης ή επικινδυνότητας του, ενημερώσουν ότι προέβηκαν στις αναγκαίες επιδιορθωτικές εργασίες, τότε η ανωτέρω αναφερόμενη ομάδα του Δήμου θα επιθεωρήσει το κτήριο για να αποφασίσει αν όντως έγιναν τούτες, και στη περίπτωση που όντως έγιναν, τότε αίρει την επικινδυνότητα. Ανέφερε, ακόμα, ότι, η κατεδάφιση μίας διατηρητέας οικοδομής αποτελεί πάντα το τελευταίο μέτρο και είναι κάτι που ο Δήμος προσπαθεί πάντοτε να αποφύγει. Προκύπτει, δε, ως ανάγκη, είτε στις περιπτώσεις που είναι αδύνατη η επιδιόρθωσή του, είτε στις περιπτώσεις που τούτη είναι ασύμφορη. Εν πάση περιπτώσει, σε μια τέτοια περίπτωση, της κατεδάφισης, θα προηγηθεί η αποτύπωση του κτηρίου, ούτως ώστε να μπορεί στο μέλλον να ανακατασκευαστεί. Στη βάση των χειρόγραφων σημειώσεων των λειτουργών του Δήμου, που παρατηρούνται επί των Τεκμηρίων 38, 40 και 42, ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι οι ιδιοκτήτες του επίδικου ακινήτου προέβηκαν στις απαραίτητες εργασίες για επιδιόρθωση των βλαβών που παρουσίαζε τούτο κατά τα έτη 1994, 1999 και 2010 (αντίστοιχα), και ότι, συνεπεία τούτων, η όποια επικινδυνότητα του ακινήτου είχε αρθεί. Αν και ο ίδιος δεν είχε οποιανδήποτε ανάμειξη στα γεγονότα του 2012 (ούτε των προηγούμενων ετών) και τη συναφή απόφαση για κατεδάφιση του ακινήτου, στη βάση του περιεχομένου των Τεκμηρίων 43 και 44, ισχυρίστηκε ότι η εν προκειμένω κατεδάφιση ήταν το αποτέλεσμα παρέμβασης του Δήμου. Ως προς τα έξοδα κατεδάφισης, προσδιόρισε τούτα στα €13.275, αναφέροντας ότι, λόγω του ότι οι ιδιοκτήτες του ακινήτου (οι Ενάγοντες) ήταν τρεις, εκδόθηκαν τρία διαφορετικά τιμολόγια για το ποσό των €4.425, έκαστο. Ως προς το κατά πόσο θα ήταν δυνατό, για σκοπούς περίσωσης του ακινήτου, να τοποθετούνταν αντηρίδες στο οδικό δίκτυο για προσωρινή στήριξή του, με αποτέλεσμα να αποκοπεί η οδική κυκλοφορία, ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι ο Δήμος δεν δίδει τέτοιες εγκρίσεις, ιδιαίτερα εκεί που επηρεάζονται δρόμοι με αρκετές απαιτήσεις, ως ο δρόμος που περνούσε μπροστά από το επίδικο ακίνητο. Κατά την αντεξέτασή του, επαναλαμβάνοντας την αρχική του θέση, ότι για τις επιδιορθώσεις επί κτηρίων, ως το επίδικο, θα πρέπει να εκπονηθεί μελέτη και να γίνει γνωμάτευση από εξειδικευμένο μελετητή με εμπειρία στα παραδοσιακά κτήρια, δήλωσε άγνοια αν κάτι τέτοιο έχει γίνει σε σχέση με το επίδικο ακίνητο αναφορικά με τις κατά καιρούς επιδιορθωτικές εργασίες που έγιναν σε αυτό. Ισχυρίστηκε, συναφώς, ότι, στην περίπτωση που οι ιδιόκτητες διόριζαν έναν τέτοιο μελετητή και ενημέρωναν, σχετικώς, τον Δήμο, τέτοια ενημέρωση θα βρισκόταν στον φάκελο του ακινήτου που τηρείται στον τελευταίο. Όσο δε αφορά στην ομάδα του Δήμου που επιθεωρούσε, κατά το 2012, τα παραδοσιακά κτήρια, ανέφερε ότι αυτή απαρτιζόταν από δύο ? τρία άτομα, χωρίς ωστόσο να ήταν σε θέση να πει το τι, σχετικώς, ίσχυε κατά τη δεκαετία του '
  11. Ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες η ομάδα αυτή διενεργεί ελέγχους, ανέφερε ότι αυτοί μπορεί να προκύψουν ως αποτέλεσμα κάποιας καταγγελίας ή συνεπεία σχετικής παρατήρησης, στην περίπτωση που η ομάδα βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή για οποιοδήποτε λόγο ή στο πλαίσιο τακτικού ελέγχου ρουτίνας που πρέπει η ομάδα να διενεργεί. Ο έλεγχος αυτός, είναι κυρίως οπτικός και εξωτερικός, και στην περίπτωση που προκύψει ευδιάκριτη βλάβη, τότε φωτογραφίζεται το συγκεκριμένο σημείο του κτηρίου, και γενικότερα η περιοχή, και καταγράφονται τα προβλήματα που παρατηρούνται. Αν οι συνθήκες επιτρέπουν και την είσοδο στο κτήριο, τότε θα γίνει και αυτό, ενώ όταν η είσοδος του κτηρίου είναι κλειδωμένη ή είναι «καρφωμένη», τότε ο έλεγχος περιορίζεται εξωτερικά. Ως προς τους ελέγχους που διενεργούνται από πλευράς των ιδιοκτητών ή των όποιων μελετητών τους για σκοπούς επιδιόρθωσης των ζημιών ή ελαττωμάτων που παρατηρήθηκαν από τον Δήμο, ο τελευταίος δεν ενημερώνεται από τους πρώτους, παρά μόνο για τον «σχεδιασμό» ως προς τις εργασίες που θα εκτελεστούν. Ούτε ο Δήμος προχωρεί σε οποιουσδήποτε τέτοιους ελέγχους. Ερωτηθείς, ειδικώς, ως προς το κατά πόσο έγιναν οποιοιδήποτε εργαστηριακοί έλεγχοι αναφορικά με την κατάσταση του υπεδάφους του επίδικου ακινήτου για σκοπούς άρσης της σχετικής επικινδυνότητας που παρουσίασε στο παρελθόν, και για την οποίαν έγινε ειδική αναφορά στις ειδοποιήσεις του Δήμου, ο Μ.Ε.5 ανάφερε ότι από τον φάκελο που τηρεί ο Δήμος για το επίδικο ακίνητο, δεν προκύπτει να έχουν γίνει τέτοιοι έλεγχοι. Ανάφερε, επίσης, πάντα συναφώς, ότι ο Δήμος δεν υπέχει υποχρέωσης να εξετάσει αν έγιναν τέτοιοι έλεγχοι, και ότι η ενίσχυση των θεμελίων ενός κτηρίου αποτελεί ευθύνη που αναλαμβάνει ο μελετητής των ιδιοκτητών. Η ευθύνη του Δήμου, κατά τον Μ.Ε.5, περιορίζεται στο να εξετάσει, απλώς, ότι διορίστηκε ορθός μελετητής και ανέλαβε μια τέτοια ευθύνη. Το μόνο που απασχολεί τον Δήμο, είναι να εξακριβώσει ότι έχει διοριστεί συγκεκριμένος πολιτικός μηχανικός που ανέλαβε τη συγκεκριμένη ευθύνη και έχει διαβεβαιώσει ότι έλεγξε αυτά που όφειλε, χωρίς να δύναται (ο Δήμος) να προβεί σε περαιτέρω έλεγχο του μελετητή. Αποδέχθηκε ότι, στον φάκελο που τηρεί ο Δήμος για το επίδικο ακίνητο, δεν προκύπτει να έχει ποτέ διοριστεί ένας τέτοιος μελετητής, που να έδωσε τέτοιες διαβεβαιώσεις προς τον Δήμο. Δεν αμφισβήτησε, επίσης, τη θέση των Εναγόμενων ότι οι κατά καιρούς έλεγχοι που έγιναν από τον Δήμο σε σχέση με το επίδικο ακίνητο ήταν επιφανειακοί ή απλώς οπτικοί. Επίσης, δεν αμφισβήτησε ότι, στο πλαίσιο των διαφόρων εργασιών επιδιόρθωσης που έγιναν στο ακίνητο, πριν το επίδικο συμβάν, δεν θεραπεύτηκαν τα γενεσιουργά αίτια των βλαβών και της επικινδυνότητας που παρουσίασε, προσθέτοντας, ωστόσο, ότι, για να μπορεί να εκφράσει ξεκάθαρη, σχετική, θέση, θα πρέπει να έχει υπόψη του την όποια μελέτη, τυχόν, έγινε, καθώς επίσης και τα προβλήματα που παρουσίασε το ακίνητο. Στη βάση της ιδιότητάς του, ως πολιτικός μηχανικός με εξειδίκευση σε παλαιά κτήρια, ανέφερε ότι, στην περίπτωση που παρουσιαζόταν πρόβλημα στο υπέδαφος του επίδικου ακινήτου, θα έπρεπε να γίνει προσπάθεια ενίσχυσης της θεμελίωσής του, κάτι, για το οποίο, δεν ανηύρε οποιαδήποτε σχετική σημείωση, ούτε και σχέδια, στον φάκελο που διατηρεί, για αυτό, ο Δήμος. Δήλωσε άγνοια ως προς τη δυνατότητα διάσωσης του ακινήτου μετά το επίδικο συμβάν, καθότι δεν το επιθεώρησε ο ίδιος και δεν ήταν γνώστης των γεγονότων που περιέβαλαν την όποιαν ανάγκη κατεδάφισής του. Ως προς τη θέση που διατυπώθηκε από τον Δήμο σε σχετικό σημείωμα του, ότι η καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνιάς του ακινήτου και η επίδικη διαμπερής ρωγμή που παρουσιάστηκε ήταν το αποτέλεσμα της επίδικης διαρροής, ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι δεν συνηθίζεται ο Δήμος να προβαίνει σε τέτοιες διατυπώσεις, και ότι αυτό που συνήθως γίνεται, είναι απλά να υποδεικνύεται το πρόβλημα που προκαλεί τον κίνδυνο. Εξέφρασε, δε, τον προβληματισμό του ως προς το γιατί έγινε τέτοια διατύπωση από τον Δήμο, και χαρακτήρισε τούτη ως κακή αναφορά. Μ.Ε.6 Ο Μ.Ε.6, κατά τους ουσιώδεις, για την παρούσα αγωγή, χρόνους, εργαζόταν ως πολιτικός μηχανικός στον Δήμο και ασχολείτο με επικίνδυνες ετοιμόρροπες παραδοσιακές και διατηρητέες οικοδομές και κάποια επιμέρους έργα αποκατάστασής τους. Αναγνώρισε, επί του Τεκμηρίου 27 (τρεις φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά το 2009), το ακίνητο, και ισχυρίστηκε ότι τούτο αποτελούσε ένα από τα κτήρια που έλεγχε και ο ίδιος. Ως προς το Τεκμήριο 41, ισχυρίστηκε ότι πρόκειται για το έντυπο αξιολόγησης του Δήμου, στη βάση του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι το ακίνητο, τον Οκτώβριο του 2010, χαρακτηρίστηκε ως επικίνδυνο. Στο πίσω μέρος του εν λόγω τεκμηρίου καταγράφονται τα προβλήματα που παρουσίαζε το ακίνητο κατά τη σχετική επιθεώρηση

(2010)και οι εργασίες που θα έπρεπε να γίνουν για να αρθεί η επικινδυνότητά του. Αναγνώρισε, επίσης, την υπογραφή του στο πάνω αριστερό μέρος της πίσω σελίδας του εν λόγω τεκμηρίου. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 47, χειρόγραφο ΜΕΜΟ, που συνέταξε ο ίδιος, με το οποίο πιστοποίησε ότι εκτελέστηκαν συγκεκριμένες επιδιορθωτικές εργασίες, έχοντας, από τότε, υπόψη και δισέλιδη επιστολή που ετοιμάστηκε από τους αρχιτέκτονες των Εναγόντων (Τεκμήριο 48), στην οποίαν αναφέρονται οι εργασίες που έγιναν για επιδιόρθωση των εν προκειμένω βλαβών του ακινήτου. Επί της δεύτερης φωτογραφίας του Τεκμηρίου 27 (φωτογραφίες του επίδικου ακινήτου, που λήφθηκαν το 2009) αναγνώρισε τριχοειδή ρωγμή, στο μέσω της τοιχοποιίας (αριστερά από το μπαλκόνι), δηλώνοντας ότι η επιδιόρθωση της βλάβης αυτής δεν περιλαμβανόταν στις εργασίες που έπρεπε να γίνουν για σκοπούς άρσης της επικινδυνότητας που παρουσίαζε το ακίνητο κατά το 2010, καθότι, τούτη (η βλάβη) δεν χρήζει επισκευής. Η τελευταία φορά που είδε το επίδικο ακίνητο, ήταν όταν περατώθηκαν, κατά το 2011, οι εργασίες επιδιόρθωσης των βλαβών που παρατηρήθηκαν το
  1. Ως προς την τριχοειδή ρωγμή που αναγνώρισε επί της φωτογραφίας του 2009, ισχυρίστηκε ότι αυτή δεν μπορούσε, στη βάση, απλώς, των εποχιακών αντιδράσεων, ξαφνικά να παρουσιάσει την εικόνα που παρουσίαζε μετά την επίδικη διαρροή, αναγνωρίζοντας, στην ουσία, ότι η διαμπερής ρωγμή που παρατηρήθηκε στις 06.10.2012, αποτελεί μεταβολή της τριχοειδούς αυτής ρωγμής του
  2. Ως ισχυρίστηκε, συναφώς, για να μπορούσε η τριχοειδή εκείνη ρωγμή του 2009 να μετατραπεί στη διαμπερή ανοικτή ρωγμή που παρατηρήθηκε μετά το επίδικο συμβάν, θα έπρεπε να προκύψει συγκεκριμένη γενεσιουργός αιτία. Ο ίδιος δεν είχε οποιανδήποτε ανάμειξη στον οποιονδήποτε έλεγχο έγινε στο επίδικο ακίνητο κατά τον χρόνο και/ή μετά την επίδικη διαρροή. Κατά την αντεξέτασή του, του υπεδείχθησαν φωτογραφίες, τις οποίες αναγνώρισε ως απεικονίζουσες την κατάσταση διαφόρων σημείων του επίδικου ακινήτου πριν γίνουν οι όποιες επιδιορθωτικές, των βλαβών του 2010, εργασίες. Σε αυτές αναγνώρισε διάφορες βλάβες που παρουσίαζε το εσωτερικό του ακινήτου, για τις οποίες ανέφερε ότι έχρηζαν άμεσης επιδιόρθωσης. Ερωτηθείς ως προς το γιατί οι βλάβες αυτές δεν αναφέρονται στην ειδοποίηση που ετοίμασε ο Δήμος ως αναγκαίες εργασίες που θα έπρεπε να διεκπεραιωθούν, ισχυρίστηκε ότι, στην πολιτική μηχανική του Δημαρχείου δεν περιλαμβάνεται η αντιμετώπιση της επικινδυνότητας κάποιας οικοδομής, την ευθύνη, για την οποία έχει ο εκάστοτε πολιτικός μηχανικός του ιδιοκτήτη, ο οποίος θα έπρεπε, παράλληλα, να προβεί στη δική του αυτοψία και να αναλάβει να αποκαταστήσει την όποιαν τέτοια επικινδυνότητα. Προς τούτο, ως ισχυρίστηκε, θα πρέπει στον Δήμο να δίνονται σχετικές πιστοποιήσεις από τον μηχανικό των ιδιοκτητών, χωρίς να αποκλείεται ο σχετικός κλάδος του Δήμου, όταν δεν μπορεί να παρακολουθήσει της οικοδομές, να προβαίνει και αυτός, από μόνος του, σε σχετικούς ελέγχους. Όταν, δε, ο επιβλέπων μηχανικός του ιδιοκτήτη δεν πιστοποιεί, από μόνος του, την άρση της επικινδυνότητας, ο Δήμος προχωρά, μέσω δικού του μηχανικού, στον σχετικό έλεγχο. Ως προς την υπό κρίση περίπτωση, ανέφερε ότι δεν θυμάται αν έγινε οποιοσδήποτε σχετικός έλεγχος από τον οποιονδήποτε. Ερωτηθείς, επισταμένως, επί των θεμάτων αυτών, ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι ανακάλεσε στη μνήμη του ότι, πέραν των εργασιών που ο αρχιτέκτονας των ιδιοκτητών ανέφερε ότι εκτέλεσε για αντιμετώπιση των προβλημάτων του 2010 (βλ. Τεκμήριο 48), ανακατασκευάστηκε και η ανατολική τοιχοποιία του ακινήτου, και στα δύο διαζώματα, και έγινε και πέδιλο για να στηρίξει την τοιχοποιία αυτή ώστε να μπορεί «να φέρει επαρκώς τα φορτία της στέγης». Όταν, ακολούθως, του υποδείχθηκε ότι ούτε στα σχετικά σημειώματα του Δήμου (Τεκμήρια 41 και 47), ούτε στη σχετική επιστολή του αρχιτέκτονα των Εναγόντων (Τεκμήριο 48) γίνεται αναφορά για πρόβλημα στην εν λόγω τοιχοποιία ή για εκτέλεση τέτοιας εργασίας, αναγνώρισε την έλλειψη αυτή, και ανέφερε «νομίζω ότι έχει γίνει», προσθέτοντας ότι «προφανώς δεν καταγράφηκε» στο σχετικό ΜΕΜΟ του Δήμου (Τεκμήριο 41). Πρόσθεσε, ακόμα, ότι, αναφορικά με τα προβλήματα επικινδυνότητας του ακινήτου κατά το 2010, εξ όσων πιστεύει, είχαν γίνει όλες οι εργασίες για άρση της. Όταν ακολούθως του υποδείχθηκε ότι στο σχετικό ΜΕΜΟ του Δήμου (Τεκμήριο 41) αναφέρεται και επικινδυνότητα που παρουσίαζε συγκεκριμένο μπαλκόνι της επίδικης οικοδομής, ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε αν είχαν γίνει οποιεσδήποτε εργασίες για επιδιόρθωση του μπαλκονιού. Όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με τη θέση των Εναγόμενων ότι, ούτε ο ίδιος προέβηκε σε οποιονδήποτε ειδικό έλεγχο για να διαφανεί κατά πόσο έχει αρθεί η επικινδυνότητα του ακινήτου, ούτε και ο μελετητής των Εναγόντων έχει πιστοποιήσει τέτοιαν άρση, ισχυρίστηκε ότι προέβη σε τέτοιον έλεγχο, χωρίς ωστόσο να ενθυμείτο οτιδήποτε σχετικό με αυτόν, πέραν του ότι τούτος ήταν απλά οπτικός. Ούτε ενθυμείτο αν και εφόσον λήφθηκε και η οποιαδήποτε γνώμη άλλου πολιτικού μηχανικού του Δήμου, ίσως πιο έμπειρου ή ακόμα και της Διευθύντριας του. Αναφέρθηκε γενικότερα στο τι συνήθως γίνεται σε τέτοιους ελέγχους, χωρίς, ωστόσο, να ήταν σε θέση να αναφερθεί, ειδικώς, στον, εν προκειμένω, κατά τον ίδιο, έλεγχο του επιδίκου ακινήτου. Αποδέχθηκε, επίσης, τη θέση των Εναγόμενων ότι ο ίδιος περιορίστηκε απλά στο να καταγράψει τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο κατά το έτος 2010 κατόπιν οπτικού ελέγχου, χωρίς να αναζητήσει την αιτία που προκάλεσε τούτες, προσθέτοντας ότι οι εργασίες τις οποίες ανέφερε ο μελετητής των Εναγόντων ότι εκτέλεσε για επιδιόρθωσή τους, ίσως να μην είναι οι μόνες εργασίες που εκτελέστηκαν, χωρίς ωστόσο να ήταν σε θέση να αναφερθεί, ειδικότερα σε αυτές. Δεν αμφισβήτησε τη θέση των Εναγόμενων ότι στον φάκελο που τηρεί ο Δήμος για το επίδικο ακίνητο δεν φαίνεται να έχουν γίνει οποιεσδήποτε άλλες εργασίες επιδιόρθωσης των ζημιών που παρατηρήθηκαν το 2010, πέραν των εργασιών τις οποίες αναφέρει ο μελετητής των Εναγόντων στο Τεκμήριο 48, προσθέτοντας ότι λόγω της παρόδου του χρόνου, από τότε, δεν ήταν σε θέση να θυμάται για να μπορεί να τοποθετηθεί. Ως προς την άρση της επικινδυνότητας του ακινήτου από πλευράς του Δήμου, ισχυρίστηκε ότι, αν και οι ανώτεροι του, όταν κρίνουν ότι η περίπτωση χρήζει περαιτέρω ελέγχου, δεν περιορίζονται στις όποιες παρατηρήσεις θα προβεί ο πολιτικός μηχανικός του Δήμου που επιθεωρεί το ακίνητο (στην προκειμένη περίπτωση, για το επίδικο ακίνητο, ο ίδιος), αλλά μεταβαίνουν και οι ίδιοι στο σημείο για επιτόπια εξέταση και επιβεβαίωση της άρσης της επικινδυνότητας, εντούτοις δεν γνώριζε αν έγινε τέτοιος περαιτέρω έλεγχος, αν και θυμόταν ότι δεν είχε την όποιαν σχετική παρέμβαση από τους ανωτέρους του. Σε υποβολή που του τέθηκε ότι ο ίδιος δεν προέβη σε επαρκείς ελέγχους προτού εισηγηθεί την άρση της επικινδυνότητας του ακινήτου, παρέπεμψε στους πιθανούς ελέγχους που μπορεί να έγιναν από τους ανωτέρους του για σκοπούς περαιτέρω ελέγχου της σχετικής κρίσης και εκτίμησής του, χωρίς ωστόσο να ήταν σε θέση να αναφέρει αν έγιναν τέτοιοι επιπρόσθετοι έλεγχοι. Μ.Ε.7 Η Μ.Ε.7, κατά τους ουσιώδης, για την παρούσα αγωγή, χρόνους, ήταν εκτελεστικός μηχανικός του Δήμου, στον Κλάδο Κατασκευών και απασχολείτο κυρίως με συντηρήσεις οδών και οδικών έργων, καθώς επίσης και συντηρήσεις, βελτιώσεις και αναβαθμίσεις δημοτικών κτηρίων και επικίνδυνων οικοδόμων. Αναγνώρισε επί του Τεκμηρίου 41 την υπογραφή της, με την οποία, στην ουσία, πιστοποίησε ότι ο Μ.Ε.6 προέβη σε επιτόπια επιθεώρηση, κατά το 2010, του επίδικου ακινήτου και παρατήρησε ότι αυτό παρουσίαζε συγκεκριμένες φθορές και ζημιές, οι οποίες αναγράφονται επί του εν λόγω τεκμηρίου. Αναγνώρισε, επίσης, το Τεκμήριο 42, ως την σχετική επιστολή του Δήμου προς τους Ενάγοντες για σκοπούς εκτέλεσης των επιδιορθωτικών εργασιών, αφού το ακίνητο κρίθηκε ως επικίνδυνο για το κοινό. Ως προς την άρση της επικινδυνότητας που παρουσίαζε το ακίνητο κατά το 2010, ισχυρίστηκε ότι αυτή ήρθη μετά από επιθεώρηση του από τον Μ.Ε.6, αφού προηγουμένως είχαν εκτελεστεί συγκεκριμένες εργασίες μέσω ιδιώτη πολιτικού μηχανικού που διόρισαν οι Ενάγοντες. Αναγνώρισε, δε, ως σχετικό, το Τεκμήριο
  3. Ως προς τη ρωγμή που παρατηρείται στη δεύτερη φωτογραφία του Τεκμηρίου 27, η οποία λήφθηκε το 2009, χαρακτήρισε τούτη ως τριχοειδή, η οποία δεν έχρηζε οποιασδήποτε επιδιόρθωσης το 2010, εφόσον δεν καθιστούσε το ακίνητο επικίνδυνο για το κοινό, και αυτός ήταν και ο λόγος που η επιδιόρθωσή της δεν περιλαμβανόταν στις απαιτούμενες από τον Δήμο, κατά τον εν λόγω χρόνο, εργασίες. Ήταν η θέση της ότι οι διαμπερείς ρωγμές, στη βάση των οποίων το επίδικο ακίνητο κρίθηκε, κατά το 2012, επικίνδυνο και κατεδαφιστέο, παρουσιάστηκαν μετά την επίδικη διαρροή και ήταν το αποτέλεσμα της καθίζησής της νοτιοανατολική γωνίας του, λόγω συρρίκνωσης του υπεδάφους επί του οποίου θεμελιωνόταν, συνεπεία της διάβρωσή του από τη διαρροή. Την επόμενη ημέρα της διαρροής, επισκέφθηκε εκ νέου το ακίνητο και παρατήρησε ότι το εύρος της διαμπερούς ρωγμής, στο νότιο τοίχο του, είχε αυξηθεί, με αποτέλεσμα η κατάσταση του ακινήτου να εμπνέει ανησυχία για κατάρρευση. Ως προς την προγενέστερη, της διαρροής, κατάσταση του ακινήτου, επικαλέστηκε την επιθεώρηση που έγινε το 2011 από τον Μ.Ε.6, και την άρση της τότε επικινδυνότητας του. Αναφορικά με τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο το πρωί της 06.10.2012, αλλά και το ασφαλτικό οδόστρωμα, έμπροσθεν του, ισχυρίστηκε ότι παρατήρησε ρωγμή στον ανατολικό τοίχο του ακινήτου, η οποία ξεκινούσε από το ανώφλι της θύρας του ισογείου, στο μέσω περίπου της όψης του, και συνέχιζε μέχρι και το ψηλότερο σημείο της στέγης. Επίσης, παρατήρησε ρωγμή και ανύψωμα στο κατώφλι της θύρας. Στο νότιο τοίχο του, υπήρχε ρωγμή, η οποία ξεκινούσε από το πέσσο του ισογείου, ανάμεσα στα δύο δυτικά ανοίγματα, και όδευε σε όλο το ύψος του ανωφλιού της θύρας του ισογείου μέχρι το κάτω μέρος του μπαλκονιού και μετά όδευε, πάνω από τη θύρα του ορόφου, μέχρι την οροφή. Επίσης, και πάλι στο νότιο τοίχο, υπήρχε οριζόντια ρωγμή, περίπου στη βάση του παραθύρου του ορόφου, από τη δυτική πλευρά και προς την κεντρική θύρα του ορόφου. Τέλος, παρατήρησε ρωγμές και στο ασφαλτικό οδόστρωμα έμπροσθεν του κτηρίου. Στη βάση των παρατηρήσεών της αυτών, μερίμνησε ώστε οι Ενάγοντες να λάβουν ανεξάρτητη γνώμη από πολιτικό μηχανικό για την κατάσταση του ακινήτου, με αποτέλεσμα, το βράδυ της 06.10.2012, να συνομιλήσει με τον Μ.Ε.4 και να του εξηγήσει την όλη κατάσταση και να διευθετήσει συνάντηση μαζί του την επόμενη μέρα στο σημείο. Στις 07.10.2012 και περί ώρα 08:00 π.μ. πραγματοποιήθηκε η συνάντηση στην παρουσία της ίδιας, του Μ.Ε.1, του Μ.Ε.4, του Ενάγοντα 3, του τότε αντιδημάρχου του Δήμου, της δημοτικού μηχανικού του Δήμου, και κάποιου συγκεκριμένου εργολάβου. Παρά την επικινδυνότητα του ακινήτου, με δικό τους ρίσκο, η ίδια, ο Μ.Ε.4 και ο εργολάβος εισήλθαν στο ισόγειο του και επιθεώρησαν τούτο. Κατά τη συνάντηση, συζητήθηκαν πιθανές λύσεις για άρση της επικινδυνότητας και διάσωσης του ακινήτου, πλην όμως, συνεπεία του γεγονότος ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, θα έπρεπε να διακοπεί η κυκλοφορία των οχημάτων, οι σχετικές εισηγήσεις του Μ.Ε.4 δεν έγιναν αποδεκτές από τη δημοτικό μηχανικό. Στη βάση, δε, της εκτίμησης ότι, τη δεδομένη στιγμή, βρισκόταν σε εξέλιξη διαδικασία καθίζησης του ακινήτου, το οποίο βρισκόταν σε περιοχή με πάρα πολλή κίνηση από οχήματα και πεζούς, ο Δήμος εισηγήθηκε, και ο Μ.Ε.4 συμφώνησε, ότι η μόνη λύση ήταν η κατεδάφιση του. Κατόπιν της σχετικής εισήγησης του Μ.Ε.4, οι Ενάγοντες συγκατατέθηκαν στην κατεδάφισή του, η οποία ανατέθηκε στην εταιρεία του παρευρισκόμενου, στη συνάντηση, εργολάβου. Στη βάση των πιο πάνω παρατηρήσεων και απόφασης που λήφθηκε στις 08.10.2012, συντάχθηκε και υπογράφηκε το σχετικό έντυπο αξιολόγησης (Τεκμήριο 44), επί του οποίου αναγράφεται, ως εισήγηση, η άμεση κατεδάφιση του ακινήτου. Οι εργασίες κατεδάφισης άρχισαν και τελείωσαν στις 09.10.
  4. Αν και η προσφορά του εργολάβου για την κατεδάφιση περιλάμβανε τόσο το επίδικο ακίνητο, όσο και τα ανεξάρτητα, εφαπτόμενα σε αυτό, δύο, ισόγεια, καταστήματα, μετά από σθεναρή αντίσταση των ενοικιαστών των καταστημάτων, οι οποίοι αρνούντο να μετακινηθούν, εν τέλει κατεδαφίστηκε μόνο το επίδικο ακίνητο, το οποίο και εμφάνιζε τις επικίνδυνες ρωγμές. Η κατεδάφιση έγινε με τρόπο που δεν προκάλεσε ζημιά στα δύο καταστήματα, με αποτέλεσμα αυτά να περισωθούν και να μην χαρακτηρίζονται πλέον ως επικίνδυνα. Ως προς τις ρωγμές που παρατηρούνται στο ασφαλτικό οδόστρωμα έξωθεν του ακινήτου, αναγνώρισε ότι αυτές μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της γήρανσης του οδοστρώματος, αποδεχόμενη τη θέση της Υπεράσπισης ότι η γήρανση μπορεί να είναι και το αποτέλεσμα επηρεασμού του υπεδάφους του από καθίζηση κάποιου τοίχου που εφάπτεται στον δρόμο, αναγνωρίζοντας ως τέτοια πιθανή αιτία για την εμφάνιση των ρωγμών που παρατηρούνται επί του οδοστρώματος έξω από το επίδικο ακίνητο, την καθίζηση της παρακείμενης τοιχοποιίας του τελευταίου. Αναφορικά με τις εργασίες που εκτελέστηκαν κατά το 2011 για επιδιόρθωση των βλαβών που παρατηρήθηκαν από τον Δήμο στο επίδικο ακίνητο κατά το 2010, ανέφερε ότι η ίδια δεν προέβηκε σε οποιονδήποτε έλεγχο και ότι η σχετική υπογραφή της επί του Τεκμηρίου 41 τέθηκε στη βάση των όσων σχετικών ανέφερε ο Μ.Ε.
  5. Σε σχέση δε με τις εργασίες αυτές, ισχυρίστηκε ότι, επειδή αφορούσαν σε ανοικτές ρωγμές του βόρειου τμήματος του ακινήτου και κατάρρευση τμήματος της πλινθόκτιστης τοιχοποιίας του, κατασκευάστηκε νέος βόρειος τοίχος από ντολμά, με πρωτοβουλία των Εναγόντων. Όταν της ζητήθηκε να υποδείξει πού φαίνεται να έγινε νέα κατασκευή του βόρειου τοίχου, αναφέρθηκε σε κάποιες φωτογραφίες που βρίσκονται στον φάκελο του ακινήτου που τηρεί ο Δήμος και σε σχετική πληροφόρηση που έλαβε από τον Μ.Ε.
  6. Ακολούθως, κατόπιν νέας, σχετικής ερώτηση, ανέφερε ότι ο Μ.Ε.6 την ενημέρωσε, γραπτώς, ότι ολοκληρώθηκαν οι εργασίες και ετοιμάστηκε σχετικό σημείωμα, το οποίο ωστόσο δεν είχε στην κατοχή της, στη βάση του οποίου προέκυπτε ότι επιδιορθώθηκε η στέγη και επιδιορθώθηκε η ρωγμή πάνω από το παράθυρο του ορόφου στην ανατολική όψη του ακινήτου. Ως προς την αιτία πρόκλησης των ρωγμών, γενικότερα, αλλά και ειδικότερα των ρωγμών που παρατηρήθηκαν το 2010 και επιδιορθώθηκαν το 2011, ισχυρίστηκε ότι αυτές μπορούν να προκληθούν λόγω καθιζήσεων συνεπεία του ότι η τοιχοποιία κατασκευάζεται από πλινθάρι, το οποίο είναι ευαίσθητο σε υγρασία, και γενικότερα από φθορές που προκαλούνται λόγω μη συντήρησης των κτηρίων. Συμπλήρωσε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, ειδικά για το επίδικο ακίνητο, δεν έγινε, από πλευράς του Δήμου, οποιοσδήποτε έλεγχος της γενεσιουργού αιτίας της πρόκλησης των παρατηρηθέντων ρωγμών, και ότι η αντιμετώπισή τους έγινε με την οικοδόμηση νέου βόρειου τοίχου. Ως προς, δε, την αντιμετώπιση της ρωγμής πάνω από το παράθυρο του ορόφου, στην ανατολική όψη του ακινήτου, χρησιμοποιήθηκαν, από ό,τι θυμόταν, ενέματα, προσθέτοντας ότι για τα θέματα αυτά υπήρχε συγκεκριμένο σημείωμα στον φάκελο του ακινήτου, στο οποίο και θα μπορούσε να ανατρέξει κάποιος για να λάβει πληροφόρηση. Όταν, ακολούθως, βρέθηκε αντιμέτωπη με τη θέση της Υπεράσπισης ότι, μολονότι, ο Δήμος αναφέρθηκε σε επικινδυνότητα του μπαλκονιού και ότι δεν έγιναν οποιεσδήποτε εργασίες από πλευράς των Εναγόντων για άρση της, ισχυρίστηκε ότι έγιναν τέτοιες εργασίες οι οποίες είναι εμφανείς από τις φωτογραφίες που λήφθηκαν μετά την εκτέλεση των σχετικών εργασιών, και ότι, ενδεχομένως, να επισκέφθηκε και η ίδια επιτόπου το κτήριο για σχετικό έλεγχο, πλην όμως δεν ενθυμείτο αν έπραξε τούτο. Σε υποβολή που της τέθηκε ότι ο Δήμος, γενικότερα, αλλά και η ίδια, ως προϊστάμενη του αρμόδιου κλάδου, δεν προέβηκε σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες και ελέγχους ώστε να διαφανεί αν όντως έχει αρθεί η επικινδυνότητα του ακινήτου λόγω των βλαβών που παρατηρήθηκαν το 2010, διαφώνησε με αυτήν αναφέροντας «πιστεύω ότι έγιναν όλοι οι έλεγχοι και δεν υπήρχε επικινδυνότητα». Δήλωσε άγνοια ως προς την αιτία που προκάλεσε τις βλάβες που παρατηρήθηκαν στο κτήριο κατά το 1994, καθώς επίσης και ως προς το τι θα έπρεπε να γίνει για σκοπούς άρσης της σχετικής επικινδυνότητάς του. Το ίδιο ισχυρίστηκε και σε σχέση με τη γενεσιουργό αιτία κατάρρευσης της στέγης του ακινήτου κατά το
  7. Στη βάση του περιεχομένου της δεύτερης φωτογραφίας του Τεκμηρίου 27 (φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά το 2009), αναγνώρισε την τριχοειδή ρωγμή, στην οποίαν αναφορά έγινε και από άλλους μάρτυρες, προσθέτοντας ότι βρίσκεται στο σημείο που παρατηρήθηκε, στις 06.10.2010, η επίδικη διαμπερής ρωγμή. Ως προς το κατά πόσο η διαμπερής αυτή ρωγμή που παρατηρήθηκε στις 06.10.2012 ήταν το αποτέλεσμα διαδικασίας επέκτασης της τριχοειδούς ρωγμής του 2009, η μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι, λόγω της καθίζησης στη νοτιοανατολική γωνία του κτηρίου, η ρωγμή αυτή άνοιξε στο σημείο που προηγουμένως υπήρχε η τριχοειδής ρωγμή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι προέκυψε χωρίς λόγο. Κατά τη μάρτυρα, το διαμπερές της επίδικης ρωγμής ήταν το αποτέλεσμα της καθίζησης του κτηρίου στη νοτιοανατολική του γωνία, το οποίο (το διαμπερές) ωστόσο, προέκυψε, πιο εύκολα λόγω της ύπαρξης, προηγουμένως, της λεπτής τριχοειδούς ρωγμής στο σημείο. Δήλωσε, συναφώς, ότι δεν είχε, προγενέστερη (της προηγούμενης μέρας) της διαρροής, εικόνα του ακινήτου, προσθέτοντας, επίσης, ότι, στη συγκεκριμένη περιοχή, το τότε χρονικό διάστημα, οι λειτουργοί του Δήμου κυκλοφορούσαν πολύ συχνά λόγω άλλων εργασιών που διεξάγονταν στην περιοχή, στις οποίες και αναφέρθηκε, με αποτέλεσμα, αν, πριν τη διαρροή, υφίστατο η διαμπερής αυτή ρωγμή, θα την έβλεπαν και θα της γινόταν σχετική ενημέρωση. Ερωτηθείσα ως προς τον ισχυρισμό της ότι, από τις 06.10.2012, όταν και επισκέφθηκε το επίδικο ακίνητο, μετά την διαρροή, μέχρι και τις 07.10.2012, το διαμπερές της επίδικης ρωγμής αυξανόταν, ισχυρίστηκε ότι η διαπίστωσή της αυτή ήταν οπτική, χωρίς να προβεί σε οποιανδήποτε σχετική μέτρηση. Ως προς τη θέση της ότι η καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας του ακινήτου, και κατά συνέπεια και η επίδικη διαμπερής ρωγμή, ήταν το αποτέλεσμα της επίδικης διαρροής, ισχυρίστηκε ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκληθεί μόνο στη βάση αλλαγής των δεδομένων του υποστρώματος, και το μόνο σχετικό με το ζήτημα αυτό γεγονός, ήταν η επίδικη διαρροή. Ισχυρίστηκε, συναφώς, ότι, λόγω της διαρροής μειώθηκε η φέρουσα ικανότητα του υπεδάφους, το οποίο ήταν ευάλωτο, με αποτέλεσμα να προκληθεί η καθίζηση από το βάρος της τοιχοποιίας του ακινήτου. Δήλωσε άγνοια ως προς το κατά πόσο ο επίδικος αγωγός των Εναγόμενων δυνατόν να επηρεάστηκε από πιέσεις του υπεδάφους που τον περιτοίχιζε, αναφέροντας, ωστόσο, ότι, οι ρωγμές που παρατηρήθηκαν στις 06.10.2012 δεν μπορεί να προκλήθηκαν λόγω της κακής δομικής κατάστασης του ακινήτου, παρά μόνο από τη διαρροή, διότι η καθίζηση που προκάλεσε τούτες, μπορούσε να προκληθεί μόνο από άλλη αιτία και τέτοια αιτία ήταν μόνο η διαρροή. Σε ερώτηση αν η ίδια έλαβε οποιαδήποτε δείγματα ή εξέτασε κατά το ποσό η υγρασία από τη διαρροή διείσδυσε στο υπόστρωμα του ακινήτου και επηρέασε τα θεμέλιά του, απάντησε αρνητικά. Ως προς το γιατί δεν σταμάτησαν οι εργασίες κατεδάφισης, ώστε να δοθεί στους Εναγόμενους ο χρόνος να προβούν στους αναγκαίους ελέγχους, μεταξύ των οποίων και το κατά πόσο, συνεπεία της διαρροής, διείσδυσε νερό στο υπέδαφος του ακινήτου, απάντησε ότι η σχετική επιστολή των Εναγόμενων παραλήφθηκε από τον Δήμο στις 10.10.2012 και δη σε χρόνο μετά την κατεδάφιση του. Εντούτοις, κατόπιν τηλεφωνικής συνομιλίας της με τον Μ.Υ.2, επισκέφθηκε μαζί του το σημείο, και στην παρουσία του εργολάβου που προέβηκε στην κατεδάφιση, υπάλληλος των Εναγόμενων προέβη στη συλλογή κάποιων στοιχείων που χρειαζόταν. Τη δεδομένη στιγμή, είχε ήδη ολοκληρωθεί η κατεδάφιση και οι εργασίες που διεξάγονταν αφορούσαν στην απομάκρυνση των κατεδαφισθέντων υλικών. Επί του Τεκμηρίου 27 (φωτογραφίες του ακινήτου κατά το 2009), η μάρτυρας αναγνώρισε ότι στο κατώφλι της εισόδου του δεξιού καταστήματος, στην πρώτη φωτογραφία τούτου, παρουσιάζεται ρηγμάτωση και κλίση, τις οποίες παρατήρησε και στις φωτογραφίες Τεκμήρια 36Α και 36Β (οι οποίες λήφθηκαν αμέσως μετά τη επίδικη διαρροή το 2012). Αποδέχθηκε, δε, ότι, πιθανόν, το κατώφλι που παρουσιάζεται στη φωτογραφία 36Β, είναι το κατώφλι που της υπεδείχθη προηγουμένως επί της πρώτης φωτογραφίας του Τεκμηρίου 27, με εμφανή τη σχετική κλίση και στις δύο φωτογραφίες. Ως προς την αιτία που προκάλεσε την ρωγμή στο συγκεκριμένο κατώφλι και την κλίση που παρατηρείται σε αυτό, η μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι αυτή ήταν η καθίζηση του ακινήτου στη νοτιοανατολική του γωνία. Ως προς το πού κατέληγε, κατά τις βροχερές μέρες, το νερό από τη στέγη του ακινήτου, ισχυρίστηκε ότι, πριν το 2011, μεταφερόταν, μέσω υδρορροών, στο οδόστρωμα, ενώ μετά το 2011, που δεν τοποθετήθηκαν ξανά υδρορροές, έπεφταν από τη στέγη στον δρόμο, σε όλο το μήκος του νότιου μέρους του. Μ.Ε.8 Ο Μ.Ε.8 είναι εκτιμητής ακινήτων, ο οποίος, ως μέρος της μαρτυρίας του, υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης που ετοίμασε κατόπιν οδηγιών των Εναγόντων (Έγγραφο Γ). Στη βάση του περιεχομένου της έκθεσής του, και ειδικότερα των παραγόντων που έλαβε υπόψη για την ετοιμασία της, καθόρισε την αγοραία αξία του οικοπέδου (τεμάχια 153, 154 και 155), επί του οποίου εβρίσκετο το όλο ακίνητο, στα €218.000 και ως αξία του επίδικου ακινήτου (πριν την κατεδάφισή του, και χωρίς να συνυπολογίζεται η αξία του οικοπέδου) στα €168.
  8. Ως αγοραία αξία του όλου ακινήτου, μετά την κατεδάφιση του επίδικου ακινήτου, καθόρισε τα €255.000, αφού πρόσθεσε επί της αξίας του οικοπέδου (€218.000), €37.000, ως την αξία των δύο εναπομεινάντων καταστημάτων που δεν κατεδαφίστηκαν. Στη βάση της θεώρησης αυτής, αφαιρώντας το ανωτέρω αναφερόμενο ποσό των €255.000 (αξία οικοπέδου και δύο εναπομεινάντων καταστημάτων) από το ποσό των €386.000 (αξία του επίδικου ακινήτου και του οικοπέδου προ της κατεδάφισης), καθόρισε την πραγματική ζημιά των Εναγόμενων στα €131.000, και πρόσθεσε επί του ποσού αυτού, τα έξοδα κατεδάφισης €12.500, πλέον ΦΠΑ, καθώς επίσης και την απώλεια του συντελεστή του ακινήτου, ως διατηρητέα οικοδομή, την οποίαν καθόρισε στα €71.000, καταλήγοντας, έτσι, ότι η συνολική πραγματική ζημιά των Εναγόμενων ανέρχεται στα €220.
  9. Τέλος, με γνώμονα τις ανωτέρω εκτιμήσεις του, στο σενάριο του να μην κατεδαφιζόταν η οικοδομή, και να προχωρούσαν οι Ενάγοντες στην ανακαίνισή της, καθόρισε την αξία της τυχόν τέτοιας ανακαινισμένης οικοδομής στα €700.000, στη βάση της πρόσθεσης της αξίας του οικοπέδου €218.000, με την αξία της ανακαινισμένης οικοδομής €411.000 και με την αξία του συντελεστή €71.
  10. Τέλος, ως τελική εισήγησή του για σκοπούς αποζημίωσης των Εναγόντων, καθόρισε το ποσό των €250.000, το οποίο χαρακτήρισε ως επαρκές για να χρησιμοποιηθεί για την ανοικοδόμηση της οικοδομής, δεδομένης και της σχετικής χορηγίας που παραχωρείται σε ιδιοκτήτες διατηρητέων οικοδόμων. Κατά τη μαρτυρία του, ισχυρίστηκε ότι, επειδή δεν είχε εικόνα της κατάστασης του ακινήτου, προ της κατεδάφισής του, θεώρησε ότι αυτή είχε την ίδια εικόνα με τα δύο εναπομείναντα καταστήματα, χωρίς να συνυπολογίσει την όποιαν τυχόν στατική και δομική κατάσταση του πριν την κατεδάφισή του. Αναγνώρισε, δε, ότι, η δομική και στατική κατάσταση ενός κτηρίου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την εκτίμηση της αξίας του. Ως προς, δε, τη μέθοδο που ακολούθησε για να καταλήξει στην αξία του ακινήτου, αυτή ήταν η συγκριτική μέθοδος, δηλαδή έλαβε υπόψη την αξία άλλων ακινήτων, στην ευρύτερη περιοχή, στα οποία αναφέρεται ειδικώς στη σελίδα 3 της έκθεσής του, και τα οποία υποδεικνύονται με ειδικό χρωματισμό σε σχετικά τοπογραφικά σχέδια που επισυνάπτει σ' αυτή. Μ.Υ.1 Κατά τον Μ.Υ.1, λόγω της δόμησης του ακινήτου, και των κατά καιρούς (1994-2011) προβλημάτων στην στέγη του, το υπέδαφος επί του οποίου τούτο θεμελιωνόταν, απορρόφησε περί τα 600m³ νερό, σε χρόνο πριν το επίδικο συμβάν, γεγονός που προκαλούσε συνεχείς καθιζήσεις, με εντονότερη την καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνιάς του. Οι καθιζήσεις αυτές ασκούσαν πιέσεις στο υπέδαφος, παραπλεύρως του ακινήτου, οι οποίες έσπρωχναν τούτο προς τον δρόμο και κατά συνέπεια και προς την διακλάδωση του δικτύου των Εναγομένων, πιέζοντας τον σχετικό αγωγό, με αποτέλεσμα να του προκαλέσουν την ρήξη που επέφερε την επίδικη διαρροή. Επί τούτου, ήταν η θέση του Μ.Υ.1 ότι, η μορφή της ρωγμής επί του αγωγού των Εναγομένων, και δη κάθετη, με μεγαλύτερο άνοιγμα στην πάνω παρειά του, δείχνει ότι πρόκειται για καμπτική ρωγμή που οφείλεται στην κάμψη του αγωγού λόγω μεγαλύτερης καθίζησης του δεξιού, της ρωγμής, τμήματος του ακινήτου, συνεπεία της αυξημένης καθίζησης του υπεδάφους στην νοτιοανατολική γωνία του, σε αντιδιαστολή με την μικρότερη καθίζηση του υπεδάφους του ακινήτου κατά μήκος της, προς τα αριστερά, νότιας πλευράς του. Πρόσθεσε, ακόμα, συναφώς, ότι, ο αγωγός των Εναγομένων ήταν εγκλωβισμένος, σε βάθος ενός μέτρου, περίπου, σε μικρή απόσταση από την εξωτερική τοιχοποιία του ακινήτου, με αποτέλεσμα να αναγκάζεται να «παρακολουθεί» την καθίζηση του υπεδάφους του ακινήτου και να κάμπτεται σε κάθε, τέτοια, καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας του όταν αυτή είναι αυξημένη σε αντιδιαστολή με το υπόλοιπο τμήμα της νότιας πλευράς του. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι δεν υπήρχαν άλλοι λόγοι που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την ρήξη του αγωγού, αφού, (α) δεν έγιναν πρόσφατες επεμβάσεις από τρίτους στο σημείο, (β) δεν υπήρχαν δέντρα, που το ριζικό τους σύστημα να επηρεάζει το συγκεκριμένο σημείο, (γ) η πίεση του διερχόμενου στον αγωγό νερού ήταν πολύ χαμηλή (2,5 ατμόσφαιρες), ενώ η επιτρεπόμενη πίεση ήταν οι 10 ατμόσφαιρες και η πίεση που θα προκαλούσε αστοχία, οι 15 ατμόσφαιρες και (δ) η επαναφορά του δικτύου των Εναγομένων σε λειτουργία μετά την διακοπή που έγινε στις 05.10.2012, έγινε με ομαλό τρόπο, χωρίς ποτέ να λειτουργήσει στον αγωγό πίεση πέραν των 2,5 ατμοσφαιρών, ώστε να προκαλέσει υδραυλικό πλήγμα, κάτι, που εν πάση περιπτώσει, δεν θα περιοριζόταν στην πρόκληση της μοναδικής αυτής ρήξης, αλλά θα προκαλούσε διαρροές σε αρκετούς αγωγούς της περιοχής, κάτι που δεν παρατηρήθηκε στην προκείμενη περίπτωση. Στη βάση αυτής της θεώρησης, προώθησε την συναφή θέση ότι η επίδικη ρήξη του αγωγού των Εναγόμενων δεν ήταν το αποτέλεσμα της όποιας φθοράς που παρουσίαζε τούτος, ούτε και της όποιας έλλειψης συντήρησης του σχετικού δικτύου. Ως προς δε την διαρροή, ο Μ.Υ.1 ισχυρίστηκε ότι αυτή δεν συνέβαλε, καθ' οιονδήποτε τρόπο, στην δημιουργία των βλαβών του ακινήτου, που παρατηρήθηκαν το πρωί της 06.10.2012, καθότι, ακόμα και στη βάση του σχετικού σεναρίου που προωθούν οι Ενάγοντες, θα διέρρεαν περί τα 6m³ νερό, σε αντιδιαστολή με τα 600m³ νερό που κατέληξαν, κατά τα τελευταία 17 έτη, στο υπέδαφος του ακινήτου και του προκαλούσαν διαχρονική συρρίκνωση/καθίζηση. Προς επίρρωση του ισχυρισμού του αυτού, ο Μ.Υ.1 αναφέρθηκε στο γεγονός ότι, ως διαφάνηκε, μετά την εκσκαφή στο σημείο τη διαρροής, το διαρρέον νερό δεν απορροφείτο από το υπέδαφος και κατέστη αναγκαία η μηχανική άντληση του, γεγονός που συνηγορεί ότι το υπέδαφος ήταν ήδη αρκούντος συρρικνωμένο από τα όμβρια ύδατα που κατέληγαν, για έτη, σε αυτό, λόγω των προβλημάτων δόμησης του ακινήτου. Ισχυρίστηκε, ακόμα, ότι, οι καθιζήσεις που προκλήθηκαν στο παρελθόν, προκάλεσαν κλήση στην νότια πλευρά του κτιρίου με αποτέλεσμα τα όμβρια ύδατα, κατά τα έτη αυτά, να συσσωρεύονται στην νοτιοανατολική γωνιά τούτου και λόγω φθορών που προκλήθηκαν στην εκεί βάση της τοιχοποιίας του, τούτα κατέληγαν στο έδαφός. Προς περεταίρω επίρρωση της θέσης του περί διαχρονικών καθιζήσεων του υπεδάφους κατά τα χρόνια που προηγήθηκαν του επιδίκου συμβάντος, ο Μ.Υ.1, παρέπεμψε, (α) στην κατάρρευση ενός παλιού κτίσματος από πλινθάρια στην αυλή του ακινήτου, (β) στο διαχωρισμό του νότιου τοίχου από τον κάθετο δυτικό τοίχο κατά το 1994, (γ) στην επικινδυνότητα που παρουσίαζε το 2010 ο βόρειος τοίχος και κατέστη αναγκαία η αντικατάστασή του, (δ) στις ρωγμές, που, κατά καιρούς, παρουσίαζε το ακίνητο και ειδικότερα στο νότιο παράθυρο του ανατολικού εξωτερικού τοίχου, (ε) στις παρατηρηθείσες σημαντικές ρωγμές στο δρόμο μπροστά από το ακίνητο και (στ) σε πληροφόρηση που έλαβε από τον Μ.Υ.2 ότι, προ εικοσαετίας, κατέστη αναγκαία η συμπλήρωση χώματος στην εσωτερική αυλή του, η οποία, κατά τον ίδιο, κατέστη αναγκαία λόγω καθίζησης του εδάφους της αυλής από την διάβρωση από τα όμβρια ύδατα. Μ.Υ.2 Ο Μ.Υ.2, πολιτικός μηχανικός και κάτοχος και άλλων ακαδημαϊκών προσόντων (σχετικό είναι το βιογραφικό του σημείωμα - Έγγραφο Ε1), Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών των Εναγομένων, ως μέρος της κυρίως εξέτασης του υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης που ετοίμασε (Έγγραφο Ε2). Στην ουσία, μέσω της μαρτυρίας του, προώθησε την εκδοχή των Εναγομένων ως αυτή καταγράφεται στα αρχικά στάδια της παρούσας απόφασης. Με παραπομπή στις σχετικές αναφορές του Μ.Υ.1, αλλά και στη βάση δικών του σχετικών ισχυρισμών, ανάφερε ότι η ρήξη του αγωγού των Εναγομένων ήταν το αποτέλεσμα πίεσης που δέχθηκε λόγω καθίζησης του υπεδάφους που τον περιτριγύριζε, συνεπεία της καθίζησης της νοτιοανατολικής γωνίας του ακινήτου, παραπλεύρως του οποίου, διερχόταν ο αγωγός. Απέκλεισε το ενδεχόμενο η ρήξη αυτή να οφείλεται σε υδραυλικό πλήγμα, αναφέροντας, συναφώς, ότι η πίεση που ασκείται, γενικότερα, αλλά και ασκείτο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, στον αγωγό, ήταν αυτή των 2,5 ατμοσφαιρών, και δη πίεση κατά πολύ μικρότερη της επιτρεπόμενης, που είναι 10 ατμόσφαιρες, αλλά και αυτής, που αν ασκείτο, θα προκαλούσε αστοχία στον αγωγό, που είναι αυτή των 15 ατμοσφαιρών. Ισχυρίστηκε, επιπροσθέτως, πάντα συναφώς, ότι, κατά την επαναφορά της λειτουργίας του δικτύου των Εναγομένων, μετά την διακοπή στις 05.10.2012, η ροή έγινε σταδιακά, σε πολύ χαμηλή πίεση, στη βάση κανόνων που διέπουν τέτοιες επαναφορές, με σταδιακό άνοιγμα των διαφόρων μοχλών, χωρίς ποτέ η πίεση αυτή να υπερβεί τις 2,5 ατμόσφαιρες. Ανάφερε και αυτός ότι, στη βάση των δεδομένων της συγκεκριμένης ημέρας (06.10.2012), και των περιβαλλόντων συνθηκών του ακινήτου, κανένας άλλος λόγος δεν υφίστατο για να προκληθεί η ρήξη του αγωγού των Εναγομένων, παρά μόνο η πίεση που ασκείτο σε αυτόν συνεπεία της διαχρονικής σταδιακής καθίζησης της νοτιοανατολικής γωνίας του ακινήτου. Κατά τον ίδιο, η ρήξη του αγωγού επήλθε μεταξύ των ωρών 05:20π.μ-06:00π.μ., της 06.10.
  11. Προς υποστήριξη της θέσης του αυτής, παρέπεμψε στις μετρήσεις των Εναγομένων, που αφορούν στη περιοχή 20 της Επαρχίας Λευκωσίας, στην οποία ανήκει και το επίδικο ακίνητο, προσθέτοντας ότι, οι όποιες αυξητικές διακυμάνσεις παρατηρούνται σε προηγούμενους χρόνους, μετά την επαναλειτουργία του δικτύου, στις 05.10.2012, μέχρι και τις 05:20πμ. της 06.10.2012, αφορούν, αφενός την ζήτηση νερού για σκοπούς συμπλήρωσης των ντεπόζιτων των καταναλωτών, τα οποία κενώθηκαν κατά την διάρκεια της διακοπής, και αφετέρου για κάλυψη των αναγκών των καταναλωτών που δεν μπορούσαν να ικανοποιηθούν λόγω της διακοπής της προηγούμενης ημέρας. Ήταν η συναφής θέση του ότι, η αδικαιολόγητη αύξηση στην ροή του δικτύου, που δικαιολογεί κρίση περί ύπαρξης διαρροής, παρατηρείται μεταξύ των ωρών 05:20π.μ-06:00π.μ., της 06.10.2012, εξ ου και ισχυρίστηκε ότι η επίδικη ρήξη του αγωγού έλαβε χώρα αυτή την χρονική στιγμή. Στη βάση της θεώρησης αυτής, και με γνώμονα τον όγκο του νερού που διοχετευόταν μέσω του αγωγού, καθόρισε ως διαρρέον, λόγω της ρήξης, νερό στο επίδικο σημείο τα 1m³ - 1.5m³, προσθέτοντας ότι πρόκειται για πολύ μικρή ποσότητα νερού που δεν δικαιολογεί τα όσα οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ως προς την επίπτωση του στην στατικότατα του ακινήτου. Πρόσθεσε, ακόμα, πάντα συναφώς, ότι, μετά την εκσκαφή στο οδόστρωμα έμπροσθεν του ακινήτου για σκοπούς επιδιόρθωσης του αγωγού, το διαρρέον νερό δεν απορροφείτο από το υπέδαφος, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται στη εκσκαφή και να καταστεί αναγκαία η μηχανική άντληση του προτού γίνει δυνατή η επιδιόρθωση του αγωγού, συμπληρώνοντας, έτσι, ότι, μεγάλο μέρος αυτών των 1m³ - 1,5m³, νερού, όχι απλά δεν εισχώρησε στο υπέδαφος του ακινήτου, αλλά μηχανικά (μέσω άντλησης), διοχετεύτηκε σε σημείο μακριά από το ακίνητο. Στη βάση των ανωτέρω, ο Μ.Υ.2 ισχυρίστηκε ότι η επίδικη διαρροή δεν σχετίζεται, καθ' οιονδήποτε τρόπο, με τις διαμπερείς ρηγματώσεις που παρουσίαζε το ακίνητο το πρωί της 06.10.2012, οι οποίες, κατά τον ίδιο, ήταν υπαρκτές και πριν την διαρροή, πλην όμως δεν έγιναν αντιληπτές από τον οποιονδήποτε. Συναφώς, ανέφερε ότι, στη όψη τους, οι ρωγμές αυτές, και ειδικότερα η διαμπερής ρωγμή στη νότια όψη του ακινήτου, φαινόταν ότι δεν ήταν πρόσφατη. Προς τούτο, με αναφορά τις σχετικές φωτογραφίες που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήρια, υπέδειξε τον σκούρο χρωματισμό που παρατηρείται στο εσωτερικό της ρωγμής αυτής, ισχυριζόμενος ότι τούτος συνηγορεί με την θέση ότι η εν προκειμένω διαμπερής ρωγμή υφίστατο για τέτοιο χρονικό διάστημα, που επέτρεψε ακαθαρσίες και νερό της βροχής να εισέλθουν στο εσωτερικό της, με αποτέλεσμα να παρατηρείται η σκουρόχρωμη αυτή απόχρωσή της. Ως προς τον τρόπο δράσης των Εναγομένων, μετά που πληροφορήθηκαν περί της διαρροής, προώθησε ισχυρισμούς ως αυτοί καταγράφονται στα αρχικά στάδια της παρούσας απόφασης στο πλαίσιο των κοινώς αποδεκτών γεγονότων, προσθέτοντας ότι οι Εναγόμενοι ενήργησαν σε χρόνο «ρεκόρ» και αντιμετώπισαν το πρόβλημα της διαρροής δια της αποκατάστασης της βλάβης στον αγωγό. Ανάφερε ακόμη ότι, (α) με δεδομένο τον χρόνο που επεσυνέβη η ρήξη στον αγωγό, και (β) της εικόνας των μετρήσεων των ηλεκτρονικών συστημάτων των Εναγομένων (λόγω των όσων προηγήθηκαν συνεπεία της διακοπής και μετέπειτα επαναλειτουργίας του δικτύου στις 05.10.2012), δεν ήταν δυνατό για τον λειτουργό τον Εναγομένων που παρακολουθούσε το ηλεκτρονικό σύστημα τους να αντιληφθεί την επίδικη ρήξη του αγωγού και την επακόλουθη διαρροή, προτού ενημερωθούν, τηλεφωνικώς, σχετικώς, οι τελευταίοι από τον πελάτη του κουρείου. Όσον αφορά στο υπέδαφος του ακινήτου, στο βαθμό που τούτο ήταν ορατό στο σημείο υποχώρησης του δαπέδου του κουρείου, ο Μ.Υ.2, επικαλούμενος δηλώσεις των λειτουργών των Εναγομένων που επισκέφθηκαν το σημείο τις πρωινές ώρες της 06.10.2012, ισχυρίστηκε ότι αυτό ήταν στεγνό, με προϋπάρχον το κενό κάτω από το πάτωμα του κουρείου, λόγω των κατά καιρούς καθιζήσεων του υπεδάφους, συνεπεία της διαχρονικής διάβρωσης του από τα όμβρια ύδατα, λόγω της κακής δομικής κατάστασης του ακινήτου και έλλειψης συντήρησής του. Παρέπεμψε δε, προς υποστήριξη της τελευταίας, αυτής, θέσης του, και στα όσα σχετικά ανέφερε και ο Μ.Υ.
  12. Στη βάση όλων των πιο πάνω, ισχυρίστηκε ότι οι Ενάγοντες απέτυχαν, αφενός να αποδείξουν ότι η επίδικη διαρροή αποτέλεσε την γενεσιουργό αιτία πρόκλησης της καθίζησης στη νοτιοανατολική γωνία του ακινήτου, καθώς επίσης και ότι, απέτυχαν να αποδείξουν τον ισχυρισμό τους ότι οι Εναγόμενοι καθυστέρησαν να αντιμετωπίσουν την βλάβη, με αποτέλεσμα να διαρρεύσει και να εισχωρήσει μεγάλος όγκος νερού στο υπέδαφος του ακινήτου. Προώθησε, περεταίρω, την θέση ότι, ανεξαρτήτως της αιτίας που προκάλεσε την επικινδυνότητα του ακινήτου, τούτο μπορούσε να περισωθεί, με συγκεκριμένες μεθόδους, με αποτέλεσμα η κατεδάφιση του να μην αποτελούσε ορθή ενέργεια, αποδίδοντας τούτη (την κατεδάφιση), σε σχετική πρόθεση των Εναγόντων, με σκοπό να απαιτήσουν από τους Εναγόμενους αποζημίωση για ένα ακίνητο το οποίο παρέλειπαν για χρόνια να συντηρήσουν και το οποίο αδυνατούσαν να ανακαινίσουν και να το εκμεταλλευτούν. Αξιολόγηση Εμπειρογνώμονες Ως προς την ευθύνη ενός μάρτυρα εμπειρογνώμονα έναντι του Δικαστηρίου, στην υπόθεση Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1 έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα: «
(1)The duty of an expert is to furnish the Judge with the necessary scientific criteria for testing the accuracy of their conclusions, so as to enable the Judge to form his own independent judgment by the application of these criteria to the facts proved in evidence.
(2)Trial Judges should not turn themselves into experts. They may look at the real and other evidence and draw inferences and reach conclusions as regards the existence of liability for negligence, not in the form of an expert opinion, but as a matter of sheer common sense.». Συναφώς, στην υπόθεση Σπύρου v. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(E) Α.Α.Δ. 298 σημειώθηκε ότι: «Τα Δικαστήρια δέχονται τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γνώμη τους για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον αυτών των μαρτύρων είναι να δώσουν στον Δικαστή τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων από την ενώπιον του μαρτυρία. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Andreas Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97 και Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 361. Στην πρόσφατη υπόθεση Κωνσταντίνα Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 53/2011, ημερ. 24.1.2013, το Δικαστήριο είπε τα ακόλουθα αναφορικά με το θέμα της αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα: «Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο αποφασίζει κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Για την εξακρίβωση τούτου, πρέπει να απαντηθούν δύο ερωτήματα: Πρώτο, κατά πόσο το αντικείμενο της εμπειρογνωμοσύνης του εμπίπτει στην κατηγορία των θεμάτων εκείνων για τα οποία επιτρέπεται να δοθεί μαρτυρία πραγματογνώμονα και δεύτερο, κατά πόσο ο μάρτυρας έχει αποκτήσει είτε κατόπιν σπουδών είτε λόγω εμπειρίας επαρκή γνώση του αντικειμένου ώστε η γνώμη του να καθίσταται πολύτιμη (of value) στην επίλυση των επίδικων θεμάτων (βλ. μεταξύ άλλων, R. ν Bonython
(1984)38 S.A.S.R. 45 και R. ν Henderson [2010] EWCA 1269). Είναι δε σαφώς νομολογημένο από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ.984.» Αφού το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ένας μάρτυρας μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας και αυτός αξιολογείται ανάλογα, η όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα δεν παραγνωρίζεται αλλά και αυτή λαμβάνεται υπόψη για τον σκοπό εκτίμησης της αξίας της μαρτυρίας του. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Jovcev. Yeomans
(1981)2 All Ε. R. 21.». Κρίνεται, επίσης, αναγκαίο να αναφερθεί, ότι, ένας εμπειρογνώμονας δύναται να παραπέμψει στο περιεχόμενο βιβλιογραφίας και επιστημονικών άρθρων, η αξία του οποίου (περιεχομένου) θα εκτιμηθεί από το Δικαστήριο. Σημειώνεται, συναφώς, ότι, η βιβλιογραφία, δεν αποτελεί μαρτυρία per se, αλλά είναι δυνατόν να καταστεί μέρος της μαρτυρίας του εμπειρογνώμονα ο οποίος παραπέμπει σ' αυτήν και την επεξηγεί (βλ. Τσαγγαρίδης κ.α. ν. Αυγουστή
(2000)1 Α.Α.Δ. 528, Concha v. Murieta
(1989)40 Ch. D. 543, Davie v. The Magistrates of Edinburgh
(1953)S.C.34 και Gerrard and Others v. The Royal Infirmary of Edinburgh NHS Trust
(2005)ScotCs CSIH 10 - 10.1.2005). Μάρτυρες γενικότερα Στο πλαίσιο της ζωντανής ατμόσφαιρας της ακροαματικής διαδικασίας, είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και να ακούσω με προσοχή και υπομονή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιόν μου και αξιολόγησα, ως θα φανεί κατωτέρω, τη μαρτυρία τους με γνώμονα πως η αξιοπιστία ενός μάρτυρα εκτιμάται αποσυναρτημένα του επιπέδου απόδειξης. Είχα επίσης συνέχεια κατά νου το διαδικαστικό στάδιο στο οποίο προέκυψε η κάθε μαρτυρία, την γνώση, πηγή και κύρος του κάθε μάρτυρα, αλλά και την ύπαρξη ή μη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης σε σχέση με τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση. Κατά νου είχα ακόμα και τη δυνατότητα μνήμης εκάστου μάρτυρα, αλλά και τους λόγους που είχαν ή που επικαλέστηκαν για το γεγονός ότι θυμούντο τα όσα κατέθεταν, καθώς επίσης και την αμεσότητα, σαφήνεια και ειλικρίνεια που ενδεχομένως χαρακτήριζε τις αναφορές τους. Βαρύτητα δόθηκε και στις όποιες υπερβολές, ανακολουθίες, ασυνέπειες και αντιφάσεις που ενδεχομένως παρατηρούνται στη μαρτυρία τους. Απέφυγα να αποδώσω υπέρμετρη βαρύτητα στα εξωτερικά γνωρίσματα της συμπεριφοράς των μαρτύρων και τούτο με γνώμονα το γεγονός ότι μια διαφορετική προσέγγιση ενέχει κινδύνους μια και, κάποιοι μάρτυρες, συνεπεία των εξωτερικών γνωρισμάτων της συμπεριφοράς τους, ενδεχομένως να δημιουργούν μια τελείως διαφορετική εντύπωση από εκείνη που πραγματικά τους χαρακτηρίζει (βλ. Νικολάου ν. Παπαϊωάννου
(2011)1(Γ) ΑΑΔ 1797, 1806, Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.
(2008)1(Α) ΑΑΔ 676, 685 και Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1(Α) ΑΑΔ 401, 406). Προτού προχωρήσω, ειδικώς, στην αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός εκάστου των μαρτύρων που κατέθεσαν ενώπιόν μου, κρίνω ορθό να σημειώσω ότι η εμπειρογνωμοσύνη όλων των μαρτύρων που παρουσιάστηκαν ως εμπειρογνώμονες, στην ουσία, δεν αμφισβητήθηκε από καμία πλευρά, με εξαίρεση την περίπτωση του Μ.Υ.2, όπου αμφισβητήθηκε, από τους Ενάγοντες, μερικώς, όχι όμως ως προς τις γνώσεις του περί ζητημάτων που άπτονται της υδατοπρομήθειας (οι οποίες ουδόλως αμφισβητήθηκαν), ή γενικότερα πολιτικής μηχανικής (κατέχει σχετικό τίτλο σπουδών), αλλά ειδικότερα και μόνο, ως προς τη δυνατότητα του να εκφράσει γνώμη περί τούτης (πολιτικής μηχανικής) αναφορικά με παλαιά κτήρια, ως το ακίνητο. Στη βάση των όσων, σχετικών, τέθηκαν ενώπιον μου μέσω της μαρτυρίας των εν λόγω μαρτύρων ή και της σχετικής αντιμετώπισής τους από την πλευρά που τους αντεξέτασε, έχω ικανοποιηθεί ότι κάθε τέτοιος μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας επί των υπό αμφισβήτηση επιδίκων ζητημάτων. Η κρίση μου αυτή καλύπτει και τον Μ.Υ.2, ακόμα και σε σχέση με το μέρος εκείνο της μαρτυρίας του που άπτεται γνώμης πολιτικής μηχανικής επί παλαιών κτηρίων, στη βάση της επικαλούμενης από τον ίδιο εμπειρίας του επί τέτοιων ζητημάτων, χωρίς, στην ουσία, τούτη η θέση του, να αμφισβητηθεί. Μ.Ε.1 Ο Μ.Ε.1, αν και γενικότερα, μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας, εν τούτοις, για του λόγους που θα εξηγήσω κατωτέρω, μέρη της μαρτυρίας του δεν μπορώ να τα αποδεχθώ. Το μέρος της μαρτυρίας που αποδέχομαι, σε μεγάλο βαθμό, υποστηρίζεται και από την υπόλοιπη ενώπιον μου αποδεχτή μαρτυρία. Δεν μπορώ, ωστόσο να αποδεχθώ τις θέσεις του που αφορούν στην αιτία της ρήξης του αγωγού των Eναγομένων, ή του χρόνου που επήλθε τούτη, ή του όγκου του διαρρεύσαντος νερού, ή του κατά πόσο τούτο εισχώρησε στο υπέδαφος του ακινήτου, ή των επιπτώσεων μίας τέτοιας τυχόν εισχώρησης, ή της αιτίας που προκάλεσε τις παρατηρηθείσες, στις 06.10.2012, βλάβες στο ακίνητο ή της όποιας τυχόν επικινδυνότητας παρουσίαζε το ακίνητο, συνεπεία τούτων ή, τέλος, της όποιας εξέλιξης, μετά τις 06.10.2012, μέχρι και την κατεδάφισή του, των ρωγμών του ακινήτου. Και τούτο, τόσο γιατί, αφορούν σε γνώμες που εξέφρασε ο μάρτυρας, χωρίς να παραθέσει απαραίτητο υπόβαθρο που να του επιτρέπει να τις εκφράζει, όσο και γιατί, ως ο ίδιος ισχυρίστηκε, τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να τοποθετηθούν επί των ζητημάτων αυτών ήταν οι μηχανικοί του Δήμου και ο Μ.Ε.4, αποδεχόμενος, στην ουσία, ότι η δική του σχετική μαρτυρία είχε ως πηγή τις θέσεις των προσώπων αυτών και όχι οποιανδήποτε δική του γνώση. Εν πάση περιπτώσει, οι πλείστες, επί τούτων, αναφορές του, εδράζονταν σε εξ' ακοής μαρτυρία, και δη σε θέσεις που του μετέφεραν τρίτα πρόσωπα και ειδικότερα ο Μ.Ε.4, ο οποίος και κατέθεσε ως μάρτυρας, τη μαρτυρία του οποίου και θα αξιολογήσω κατωτέρω. Δεν μπορώ επίσης να δεχτώ τη θέση του Μ.Ε.1 ότι οι παρατηρηθείσες στις 06.10.2012 ρηγματώσεις επί του ασφαλτικού οδοστρώματος, έμπροσθεν του ακινήτου, ήταν το αποτέλεσμα της επίδικης διαρροής. Και τούτο, τόσο για του λόγους που αναφέρω ανωτέρω, όσο και γιατί, οι ρηθείσες ρηγματώσεις είναι εμφανείς και υπαρκτές, τουλάχιστον από το 2009 (βλέπε Τεκμήριο 27). Τέλος, δεν μπορώ να αποδεχθώ και την θέση του ότι, κατά την τελευταία επίσκεψη του στο ακίνητο (27.07.2012), τούτο δεν είχε την εικόνα που παρουσίαζε ακριβώς μετά την διαρροή. Και τούτο γιατί, ως αβίαστα προκύπτει από την ενώπιον μου μαρτυρία, ουδέποτε οι Ενάγοντες, με δική τους πρωτοβουλία (είτε μέσω του, είτε οι ίδιοι), προέβηκαν σε οποιεσδήποτε εργασίες για σκοπούς επιδιόρθωσης του ακινήτου, παρά μόνο κατόπιν σχετικών ειδοποιήσεων που τους αποστέλλονταν από τον Δήμο. Οι όποιες, σχετικές, αντίθετες αναφορές του Μ.Ε.1, χαρακτηρίζονται από γενικότητα και αοριστία και, εν πάση περιπτώσει, αφορούσαν σε γενικές επιδιορθωτικές εργασίες συνήθων φθορών του ακινήτου (όπως μπογιατίσματα, σοβατίσματα κτλ), και όχι εργασίες για αντιμετώπιση βλαβών που προκαλούσαν επικινδυνότητα στο ακίνητο. Θεωρώ, εν προκειμένω, ότι, όποια και να ήταν η εικόνα του ακινήτου κατά την τελευταία αυτή επίσκεψη του Μ.Ε.1, τούτος, στη βάση του ανωτέρω αναφερόμενου τρόπου που ενεργούσε για χρόνια (από το 1994), ως αντιπρόσωπος των Εναγόντων, δεδομένης και της μη, τότε, εκκρεμότητας σχετικής, ειδοποίησης από πλευράς του Δήμου, αλλά και της επικείμενης ανακαίνισης της πρόσοψης του ακινήτου στο πλαίσιο της ανάπλασης των διατηρητέων κτηρίων στην εντός των τειχών πόλης της Λευκωσίας, δεν θα προσέδιδε οποιαδήποτε σημασία στην ύπαρξη ρωγμών ή άλλων βλαβών στο κτήριο, ώστε να ήταν σε θέση να τοποθετηθεί με ασφάλεια για το ζήτημα αυτό. Ας μη λησμονείται ότι, στη βάση του ιστορικού του ακινήτου, τούτο κατά καιρούς παρουσίαζε διαμπερείς και επικίνδυνες ρωγμές, και άλλες επικίνδυνες φθορές και ουδέποτε οι Ενάγοντες, ή ο Μ.Ε.1, ως αντιπρόσωπος τους, έδωσε οποιαδήποτε σημασία σε αυτές, παρά μόνο μετά που λάμβαναν οι πρώτοι σχετική ειδοποίηση από το Δήμο. Στη βάση των ανωτέρω, το σχετικό μέρος της μαρτυρίας του, και δη αυτό που αφορά στην εικόνα του ακινήτου κατά τις 27.07.2012, κρίνεται ανασφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή σχετικών ευρημάτων. Κατά συνέπεια, με εξαίρεση το μέρος εκείνο της μαρτυρίας του Μ.Ε.1, το οποίο, για τους λόγους που ανέφερα ανωτέρω, δεν μπορώ να αποδεχθώ, το υπόλοιπο μέρος της μαρτυρίας του το αποδέχομαι, και στη βάση του προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Μ.Ε.
  1. Η Μ.Ε.2 μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας, και δεν έχω κανένα λόγο να μην αποδεχθώ τη μαρτυρία της, πλην συγκεκριμένης θέσης της, στην οποία θα αναφερθώ κατωτέρω. Η ειλικρίνεια της, γενικότερα, ήταν εμφανής. Ενδεικτική τούτης είναι και η μεταβολή της αρχικής, αντίθετης, θέσης της, ως προς την ανάγκη αντικατάστασης του δικτύου των Eναγομένων στο πλαίσιο της ανάπλασης της, εντός των τειχών, παλαιάς πόλης της Λευκωσίας. Υπενθυμίζω, επί τούτου, ότι, ενώ κατά την κυρίως εξέτασής της, ισχυρίστηκε ότι, στο πλαίσιο της ρηθείσας ανάπλασης, το δίκτυο των Eναγομένων θα αντικαθίστατο, όταν, κατά το στάδιο της αντεξέτασής της, ερωτήθηκε, εκ νέου, σχετικώς, δεν δίστασε, επαναφέροντας στη μνήμη της τα δεδομένα που ίσχυαν κατά τον επίδικο χρόνο, να αποδεχθεί τη θέση των Eναγομένων ότι το εν λόγω δίκτυο, ίσως να ήταν και το μόνο δίκτυο που δεν θα αντικαθίστατο, αποδεχόμενη, στην ουσία, την καταλληλότητά του. Δεν μπορώ, ωστόσο, να δεχθώ τη θέση της ότι στα τέλη του 2010, όταν και επισκέφθηκε το Τμήμα της, τελευταία φορά, το ακίνητο, τούτο δεν παρουσίαζε φθορές που το καθιστούσαν επικίνδυνο σε βαθμό που να χρειάζεται στήριξη ή αντιστήριξη, καθότι, ως αβίαστα προκύπτει από το Τεκμήριο 41, του οποίου το περιεχόμενο είναι αποδεκτό από όλες τις πλευρές, τον Οκτώβριο του 2010, κατόπιν σχετικής επιθεώρησης από λειτουργούς του Δήμου, το ακίνητο παρουσίαζε σοβαρές βλάβες που το καθιστούσαν επικίνδυνο όπως, κατάρρευση του βόρειου τμήματος της πλινθόκτιστης τοιχοποιίας, διαμπερείς ρωγμές στην υπόλοιπη τοιχοποιία του, φθορά στη στέγη του και στο μπαλκόνι της πρόσοψης του, για τις οποίες και απέστειλε ο Δήμος σχετική ειδοποίηση στους Ενάγοντες για να τις επιδιορθώσουν, με τις όποιες σχετικές επιδιορθώσεις να λαμβάνουν χώρα κατά το 2011 και, μέρος τους να αποτελεί και η ανοικοδόμηση της βόρειας τοιχοποιίας του. Κατά συνέπεια, τη μαρτυρία της, με εξαίρεση την ανωτέρω αναφορά της, την αποδέχομαι και προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Μ.Ε.3 Αν και τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 την αποδέχομαι, αφού δεν αμφισβητήθηκε και δεν παρουσιάζει οποιεσδήποτε αντιφάσεις, εντούτοις κρίνω τούτη μη βοηθητική για την επίλυση των υπό αμφισβήτηση επίδικων ζητημάτων της παρούσας αγωγής. Υπενθυμίζω, ότι, η παρατηρηθείσα από αυτόν «λάντα», στις 05.10.2012, δεν συσχετίστηκε, καθ' οιονδήποτε τρόπο, με την επίδικη διαρροή στον αγωγό των Εναγομένων και γενικότερα με τα όποια επίδικα, υπό αμφισβήτηση, ζητήματα της παρούσας αγωγής. Μ.Ε.4 Αν και ο Μ.Ε.4, γενικότερα, επί των γεγονότων, μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας, και δεν έχω καμία, απολύτως, αμφιβολία ότι, επί τούτων είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια, εντούτοις, για τους λόγους που θα εξηγήσω ευθύς αμέσως, την γνώμη του ως προς το χρόνο ρήξης του αγωγού των Eναγομένων, του όγκου του νερού που διέρρευσε συνεπεία τούτης, και την αιτία, γενικότερα, της καθίζησης της νοτιοανατολικής γωνίας του επίδικου ακινήτου και της, κατά συνέπεια, πρόκλησης ρωγμών σε αυτό, δεν μπορώ να τη δεχθώ. Δεν μπορώ, επίσης, να δεχθώ την όποια θέση του ως προς την αιτία ρήξης του αγωγού των Εναγόμενων, καθότι τούτη ήταν εντελώς γενική και αόριστη και στηρίχθηκε επί υποθέσεων, για τις οποίες, όμως, εξέφρασε και ο ίδιος άγνοια. Τις υπόλοιπες γνώμες που εξέφρασε σε σχέση με τα υπό αμφισβήτηση επίδικα γεγονότα στη βάση της ιδιότητάς του ως πολιτικός μηχανικός με εμπειρία σε διατηρητέα, παλαιά, κτήρια, ως το επίδικο, την αποδέχομαι. Αποδέχομαι, εν προκειμένω, τη θέση του, η οποία, εξάλλου, ως θα διαφανεί κατωτέρω, υποστηρίζεται και από άλλη ενώπιόν μου, σχετική, αποδεχτή μαρτυρία, ότι η διαμπερής ρωγμή στην νότια τοιχοποιία του ακινήτου που παρατηρήθηκε το πρωί τις 06.10.2012, δεν μπορεί να παρουσιάσει, ξαφνικά (εντός μικρού χρονικού διαστήματος, παρά μόνο εντός κάποιων μηνών ή ακόμα και χρόνων), εκείνη την εικόνα, στη βάση μόνο του οποίου προβλήματος στο τρόπο δόμησης του ακίνητου και τις όποιες φθορές τυχόν παρουσιάζει, και ότι, αν τέτοια ρωγμή παρατηρηθεί ξαφνικά (εντός μικρού χρονικού διαστήματος), αυτή θα οφείλεται σε ειδική γενεσιουργό αιτία, όπως, σεισμός, πρόσκρουση μεγάλης ισχύος, κραδασμοί, άσκηση πίεσης, διαρροή κ.ο.κ.. Δέχομαι, επίσης, ως, εξάλλου, προκύπτει και από τα ανωτέρω, στο αρχικό στάδιο της παρούσας, κοινώς αποδεχτά γεγονότα, τη θέση του ως προς τη σύσταση του υπεδάφους του ακινήτου και ότι τούτο συρρικνώνεται σε περίπτωση διάβρωσης με αποτέλεσμα να υπόκειται σε καθιζήσεις. Αποδέχομαι ακόμα το μέρος εκείνο της μαρτυρίας του ως προς τη δυνατότητα διάσωσης του ακινήτου, τις μεθόδους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό, και της αδυναμίας εφαρμογής των συγκεκριμένων μεθόδων για τους λόγους που ευκρινώς και πειστικά εξήγησε. Αποδέχομαι, κατά συνέπεια, και τη συναφή, επιπρόσθετη θέση του, ότι υπό τις περιστάσεις, η συμβουλή του προς τους Ενάγοντες να συγκατατεθούν στην κατεδάφιση του ακινήτου, ήταν ορθή. Αποδέχομαι επίσης, την θέση του ότι, συνεπεία της διαρροής, δεν διαβρώθηκε, καθ' οιονδήποτε τρόπο οποιονδήποτε μέρος του υπεδάφους του εσωτερικού του ακινήτου, έχοντας υπόψη και το γεγονός ότι, τούτος επισκέφθηκε το ακίνητο το πρωί στις 07.10.2010 και είχε την ευκαιρία να επιθεωρήσει τα σημεία, στο εσωτερικό του ακινήτου, που υποχώρησε το δάπεδο στο κουρείο και ήταν ορατό τούτο, χωρίς να σημαίνει ότι αποδέχομαι την έτερη, σχετική θέση του περί διάβρωσης του υπεδάφους της νότιας τοιχοποιίας του, κάτι με το οποίο θα ασχοληθώ κατωτέρω. Ο λόγος, όμως, που δεν μπορώ να αποδεχθώ τη σχετική εμπειρογνωμοσύνη του για τα θέματα που ανέφερα ανωτέρω, είναι γιατί, τούτη, εδράστηκε επί συγκεκριμένων θεωρήσεων και ή υποθέσεων, οι οποίες, ως αποδείχθηκε από την ενώπιόν μου, σχετική με αυτές, αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, ήταν λανθασμένες. Ως προς το πότε επήλθε η ρήξη του αγωγού των Eναγομένων και τον όγκο του διαρρεύσαντος νερού, η σχετική γνώμη του εδράστηκε επί των μετρήσεων που του δόθηκαν από τους Eναγόμενους, χωρίς ωστόσο, να μπορεί να εξηγήσει, επαρκώς και πειστικά, τον τρόπο που πρέπει να αναγιγνώσκονται τα δεδομένα αυτά. Στην ουσία, με βάση μόνο τις εκεί αναφερόμενες μετρήσεις και την όποια αυξητική τάση στη ροή και πίεση του νερού στο δίκτυο των Eναγομένων (στη βάση γενικής θεώρησης ως προς το πότε μία τέτοια αυξητική τάση είναι δικαιολογημένη με γνώμονα τη ζήτηση και ανάγκη των καταναλωτών), προχώρησε και εξέφρασε τη γνώμη του ως προς το πότε άρχισε η επίδικη διαρροή, και, με γνώμονα το πότε επιδιορθώθηκε η βλάβη, εξέφρασε και την επιπρόσθετη θέση του ως προς τον όγκο του διαρρεύσαντος νερού. Ωστόσο, ως και ο ίδιος αποδέχθηκε κατά τη μαρτυρία του, το μόνο πρόσωπο που είναι σε θέση να εξηγήσει τις μετρήσεις αυτές και γενικότερα τον τρόπο λειτουργίας του δικτύου των Eναγομένων και τον όγκο του νερού που διαπερνά τούτο, είναι ο Μ.Υ.2, ως ειδικός επί τέτοιων θεμάτων. Παραδείγματος χάρη, στη συλλογιστική του για επεξήγηση του πότε μία παρατηρούμενη στις μετρήσεις των Eναγομένων αύξηση της ροής του δικτύου δικαιολογεί κρίση περί διαρροής, θεώρησε ως δεδομένο, συγκεκριμένο χρόνο που οι δημότες καταναλώνουν νερό, καθώς, επίσης, και συγκεκριμένο χρόνο που δαπανείται για σκοπούς συμπλήρωσης των ντεπόζιτων τους, τα οποία είχαν κενωθεί κατά τη διακοπή της 05.10.2012, χωρίς στη συλλογιστική του αυτή, να συνυπολογίσει την επιπρόσθετη, αναμενόμενη, κατανάλωση νερού από αυτούς για την κάλυψη των αναγκών τους, οι οποίες δεν εκπληρώθηκαν την προηγούμενη μέρα, λόγω της διακοπής, παράγοντα, τον οποίο, ως σημειώθηκε ανωτέρω, κατά την παράθεση της μαρτυρίας του, συνυπολόγισε ο Μ.Υ.
  2. Επίσης, ενώ χαρακτήρισε τον όγκο του διαρρεύσαντος νερού ως μεγαλύτερο των 6m³, ισχυρίστηκε ότι τούτο εισχώρησε μόνο στο υπέδαφος κάτω από την νότια εξωτερική φέρουσα τοιχοποιία του (και όχι και στο υπέδαφος του εσωτερικού του ακινήτου), χωρίς να εξηγήσει γιατί να συμβαίνει αυτό, και χωρίς να έχει ελέγξει, μετά την κατεδάφισή του, αν όντως, στο συγκεκριμένο σημείο (υπέδαφος κάτω από την φέρουσα τοιχοποιία της νότιας όψης του ακινήτου) παρατηρείτο η όποια διάβρωση. Αναφορικά, τώρα, με τη θέση του ότι η εισχώρηση του διαρρεύσαντος νερού στο υπέδαφος της εξωτερικής τοιχοποιίας του ακινήτου αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία της καθίζησης στη νοτιοανατολική γωνία του, η οποία προκάλεσε και τις ρωγμές, αλλά, πολύ περισσότερο, τη διαμπερής επικίνδυνη, κάθετη ρωγμή στη νότια τοιχοποιία του και τη δημιουργία κλίσης τούτης, ο Μ.Ε.4, για να καταλήξει σε αυτή, θεώρησε, μεταξύ άλλων, ως δεδομένα ότι, (α) η διαμπερής αυτή ρωγμή, η παρατηρούμενη ρωγμή και κλίση στο κατώφλι της εισόδου της νότιας τοιχοποιίας και η παρατηρούμενη, συναφής, καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας του ακινήτου, δεν υφίσταντο πριν τη διαρροή, (β) το εύρος της διαμπερούς ρωγμής αυξήθηκε κατά τις επόμενες, της διαρροής, δύο ημέρες, (γ) η ρηγμάτωση επί του ασφαλτικού οδοστρώματος, έμπροσθεν του ακινήτου, ήταν το αποτέλεσμα της καθίζησης που προκλήθηκε στις 06.10.2012 και δεν προϋπήρχε και (δ) η όποια επικινδυνότητα του ακινήτου στη βάση των βλαβών που παρουσίαζε κατά το 2010, ήρθη, το 2011, στη βάση επιδιορθωτικών εργασιών που έγιναν από πλευράς των Εναγόντων. Επίσης, (ζ) δεν συνυπολόγισε, στη συλλογιστική του, το ενδεχόμενο η εκάστοτε γενεσιουργός αιτία, των κατά καιρούς προβλημάτων που αντιμετώπισε το ακίνητο, να μην αντιμετωπίστηκε ποτέ. Τέλος, (η) θεώρησε σημαντικό παράγοντα ότι δεν παρατηρήθηκε αστοχία, προ της διαρροής, στο εσωτερικό δάπεδο του ακινήτου, συνυπολογίζοντας, ως επιβεβαιωτική της γνώμης του, την αστοχία που παρουσίασε το δάπεδο του κουρείου, περί τις 07:30πμ., στις 06.10.
  3. Ως προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου σχετική μαρτυρία, στο σημείο της ουσιώδους αυτής διαμπερούς ρωγμής, τουλάχιστον από το 2009, παρατηρείται τριχοειδής ρωγμή σε όλο το μήκος της, που, με βάση την ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία, ένα τέτοιο φαινόμενο επιτρέπει, ευκολότερα, την μετέπειτά παρουσίαση, στο εν λόγω σημείο, διαμπερούς ρωγμής . Επίσης, ελλείπει οποιαδήποτε μαρτυρία ως προς την εικόνα της εν προκειμένω ρωγμής την προηγούμενη, της διαρροής, μέρα, αλλά, γενικότερα, από το 2011, όταν και έγιναν διορθωτικές, των βλαβών του 2010, εργασίες, μέχρι και το επίδικο συμβάν. Ελλείπει επίσης οποιαδήποτε μαρτυρία προσδιοριστική της οποιασδήποτε συνθήκης που θα δικαιολογούσε τη μεταβολή τριχοειδούς ρωγμής σε διαμπερή, σε χρόνο πριν τη διαρροή. Υπενθυμίζω, στο σημείο αυτό, ότι, η καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας του ακινήτου και η σχετική με αυτή ρωγμή και κλίση του κατωφλιού της νότιας θύρας του ακινήτου, είναι εμφανείς, τουλάχιστον, από το 2009 (βλ. Τεκμήριο 27 και σχετική μαρτυρία της Μ.Ε.7, Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2, η αξιολόγηση της μαρτυρίας των οποίων θα γίνει κατωτέρω). Εμφανείς, από το 2009, είναι και οι ρηγματώσεις του ασφαλτικού οδοστρώματος, τις οποίες ο Μ.Ε.4 θεώρησε ως συνάδουσες με τις ρηγματώσεις του ακινήτου και την εν προκειμένω καθίζηση της νοτιοανατολικής γωνίας που παρατηρήθηκε στις 06.10.
  4. Ακόμη, ο Δήμος, από το 1994, ειδοποίησε τους Ενάγοντες για διάφορες βλάβες του ακινήτου, μεταξύ των οποίων και η σταθερότητα του υπεδάφους επί το οποίο θεμελιωνόταν, για την οποία ζήτησε από αυτούς να προβούν σε επιδιορθωτικές εργασίες, πλην όμως στη βάση του ενώπιόν μου μαρτυρικού υλικού, δεν φαίνεται να έχουν γίνει τέτοιες εργασίες. Στην ουσία, ο Μ.Ε.4 θεώρησε συγκεκριμένες βλάβες του ακινήτου ή του ασφαλτικού οδοστρώματος, ως βλάβες που παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά μετά την επίδικη διαρροή, και είναι στη βάση αυτής της θεώρησης, που, ακολούθως, προώθησε την εν προκειμένω γνώμη του περί της αιτίας πρόκλησης τους. Επίσης, θεώρησε, λανθασμένα, κατά τη γνώμη μου, ότι, συνεπεία των διαφορών σημειώσεων των λειτουργών του Δήμου μετά που εκτελούντο οι κατά καιρούς επιδιορθωτικές εργασίες των Εναγόντων για αντιμετώπιση των κατά καιρούς προβλημάτων που παρουσίαζε το ακίνητο, ήρθη η εκάστοτε επικινδυνότητά του, χωρίς να αναζητήσει κατά πόσο, μέσω των εργασιών αυτών, αντιμετωπίστηκε και/ή επιδιορθώθηκε η γενεσιουργός αιτία που προκαλούσε τούτες. Επί του προκειμένου, ως, εξάλλου, αναφέρθηκε ανωτέρω κατά την παράθεση της λοιπής ενώπιόν μου μαρτυρίας, από τον φάκελο που τηρεί ο Δήμος για το ακίνητο, δεν προκύπτει να βεβαίωσε ή να πιστοποίησε, κάποιος μελετητής που διόρισαν οι Ενάγοντες, την άρση της εκάστοτε, παρατηρούμενης από τον Δήμο, επικινδυνότητάς του, ούτε και να έχει εκτελεστεί οποιαδήποτε εργασία για υποστήριξη της θεμελίωσης του ακινήτου, η οποία αδυναμία στη θεμελίωση παρατηρήθηκε, ειδικώς, από τον Δήμο, ως πρόβλημα που προκαλούσε επικινδυνότητα στο ακίνητο. Τέλος, ως προς την αστοχία του δαπέδου του κουρείου μετά την διαρροή, δεν φαίνεται να συνυπολογίζει το υπαρκτό, προ της διαρροής, κενό του υπεδάφους κάτω από αυτό, και το γεγονός ότι τούτο, κατά δική του ομολογία, δεν ήταν διαβρωμένο. Για τους λόγους που εξήγησα ανωτέρω, δεν μπορώ να αποδεχθώ το συγκεκριμένο μέρος της μαρτυρίας του ως βάση για να μπορώ να καταλήξω στα δικά μου ανεξάρτητα συμπεράσματα. Μ.Ε 5 Αν και γενικότερα ο Μ.Ε.5 μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας, την όποια γνώμη εξέφρασε ως προς την άρση της επικινδυνότητας του ακινήτου μετά την εκτέλεση των κατά καιρούς διορθωτικών εργασιών από πλευράς των Εναγόντων, δεν μπορώ να τη δεχθώ. Και αυτό γιατί, αυτή εδράστηκε μόνο επί του περιεχομένου των χειρόγραφων σημειώσεων των λειτουργών του Δήμου περί του ότι εκτελέστηκαν συγκεκριμένες επιδιορθωτικές εργασίες. Σημειώνω, επί του προκειμένου, ότι, ο ίδιος ο Μ.Ε.5 ισχυρίστηκε ότι ο Δήμος δεν αναφέρει στους ιδιοκτήτες των επικίνδυνων κτηρίων τις εργασίες που θα πρέπει να γίνουν για αντιμετώπιση της όποιας επικινδυνότητάς τους και περιορίζεται στην υπόδειξη των βλαβών, αφήνοντας το όλο ζήτημα επιλογής των επιδιορθωτικών εργασιών στους ιδιοκτήτες και/ή τους μελετητές τους. Υπενθυμίζω ακόμα, προς επίρρωση της ανωτέρω κρίσης μου ως προς μη αποδοχή των σχετικών θέσεών του, ότι ο Μ.Ε.5 αποδέχθηκε ότι, από τον φάκελο του ακινήτου που διατηρεί ο Δήμος, δεν φαίνεται ποτέ οι Ενάγοντες να ενημέρωσαν ότι διόρισαν εξειδικευμένο μελετητή για την εκτέλεση των διαφόρων εργασιών, ούτε ότι έχει γίνει οποιοσδήποτε εργαστηριακός έλεγχος για σκοπούς επίλυσης του προβλήματος στη ικανότητα του υπεδάφους του ακινήτου να στηρίξει τούτο, για την οποία είχε γίνει ειδική παρατήρηση από το Δήμο, ούτε ότι ένα τέτοιος μελετητής πιστοποίησε την όποια άρση της εκάστοτε επικινδυνότητας του. Επίσης ότι, δεν προκύπτει από τον φάκελο του ακίνητου να έχουν εκτελεστεί οποιεσδήποτε εργασίες για ενίσχυση της θεμελίωσής του. Κατά συνέπεια, στη βάση των μόλις ανωτέρω αναφερόμενων δεδομένων, οι οποίες τυχόν σημειώσεις των λειτουργών του Δήμου μετά τη διεκπεραίωση των διαφόρων επιδιορθωτικών εργασιών από πλευράς των Εναγόντων, δεν μπορούν να αποτελούν επαρκή βάση για έκφραση ασφαλούς γνώμης περί άρσης της, κατά καιρούς, επικινδυνότητάς του, με αποτέλεσμά η σχετική θέση του να μη μπορεί να γίνει δεκτή. Τη λοιπή μαρτυρία του την αποδέχομαι. Μ.Ε.6 Ο Μ.Ε.6, δεν μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και θεωρώ ότι, επί συγκεκριμένων ζητημάτων, δεν είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Ήταν εμφανής η προσπάθειά του να αποποιηθεί της όποιας τυχόν ευθύνης του περί ανεπαρκούς ελέγχου, από πλευράς του, ως ο μηχανικός του Δήμου που επιθεώρησε το ακίνητο κατά το 2010 και 2011 και κατέληξε ότι, συνεπεία εκτελεσθεισών επιδιορθωτικών εργασιών, ήρθη η επικινδυνότητά του. Προς επίρρωση της μόλις ανωτέρω αναφερόμενης κρίσης μου ως προς την ποιότητα της μαρτυρίας του Μ.Ε.6, σημειώνω ότι, ενώ από τη μία δήλωνε ότι δεν θυμόταν οι ανώτεροι του να προέβηκαν σε οποιονδήποτε επιπρόσθετο έλεγχο μετά τη δική του κρίση περί άρσης της επικινδυνότητας του ακινήτου, όταν, ακολούθως, βρέθηκε αντιμέτωπος με τη θέση των Εναγομένων ότι δεν προέβη στους απαραίτητους και επαρκείς ελέγχους, επικαλέστηκε ένα τέτοιο ενδεχόμενο επιπρόσθετο έλεγχο των ανωτέρων του, χωρίς ωστόσο να μπορούσε να επιβεβαιώσει ότι τέτοιος έλεγχος διενεργήθηκε. Επίσης, ενώ, ξεκάθαρα, από τα ενώπιον του Δικαστηρίου τεκμήρια (Τεκμήρια 41, 42, 47 και 48), προκύπτουν, τόσο οι παρατηρήσεις του Δήμου ως προς τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο κατά το 2010, όσο και οι σχετικές επιδιορθωτικές εργασίες που εκτελέστηκαν από πλευράς των Εναγόντων, εντούτοις, όταν και εφόσον βρέθηκε αντιμέτωπος με τη θέση των Eναγόμενων ότι ουδέποτε αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα της ικανότητας του υπεδάφους του ακινήτου να το στηρίξει, θυμήθηκε ότι, επιπροσθέτως, έγινε και αντικατάσταση της ανατολικής τοιχοποιίας με πέδιλο για σκοπούς στήριξης της στέγης, εργασία η οποία δεν απαντάται στα σχετικά τεκμήρια, ούτε και παρουσιάστηκε οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία περί του ότι εκτελέστηκε τέτοια εργασία. Ξενίζει δε το ενδεχόμενο, να έχει γίνει μία τόσο σημαντική εργασία στο ακίνητο, που σκοπό έχει να βελτιώσει τη θεμελίωσή του ώστε να συγκρατεί μία νέα στέγη, και ούτε ο μελετητής των Εναγόντων να αναφέρεται στην εκτέλεση τέτοιας εργασίας, ούτε και ο ίδιος ο Δήμος να επιβεβαιώνει, μέσω του Τεκμηρίου 47 (το οποίο ετοίμασε ο ίδιος (Μ.Ε.6)) την εκτέλεσή της, τη στιγμή που επιβεβαιώνει εκτέλεση άλλων εργασιών. Ακόμα, ενώ αποτέλεσε βασική θέση του ότι, μετά την εκτέλεση επιδιορθωτικών εργασιών σε ένα επικίνδυνο κτήριο για σκοπούς άρσης της επικινδυνότητάς του, ο Δήμος επιθεωρεί το ακίνητο και εξετάζει ότι επιδιορθώθηκαν όλες οι παρατηρηθείσες από τον Δήμο βλάβες, όταν του υποδειχθηκαν, επί φωτογραφιών που λήφθηκαν σε χρόνο πριν την εκτέλεση των επιδιορθωτικών εργασιών του 2011, εμφανή προβλήματα του ακινήτου που, ως ο ίδιος ανέφερε, θα έπρεπε αμέσως να επιδιορθωθούν, και του υποδείχθηκε, επίσης, ότι τούτες οι εργασίες δεν φαίνεται να εκτελέστηκαν, ούτε και, ακολούθως, να ελέγχθηκαν από τον ίδιο, προώθησε τη θέση ότι ο Δήμος δεν υποδεικνύει τις εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν, παρά μόνο τα προβλήματα που παρατηρούνται, και εναπόκειται πλέον στον μελετητή των Εναγόντων να επιλέξει τις εργασίες που πρέπει να γίνουν και να πιστοποιήσει την άρση της επικινδυνότητας. Επίσης, κάθε φορά που βρισκόταν αντιμέτωπος με ερώτηση που είχε ως βάση ότι ο ίδιος δεν προέβη, ως όφειλε, στους απαραίτητους ελέγχους, επιστράτευε τα «ίσως», «δεν θυμούμαι», «πιθανών», «συνήθως», «μπορεί», «αν», «ενδεχομένως», «πρέπει», κ.ο.κ., σε μία προσπάθειά του να αποφύγει να τοποθετηθεί επί του βασικού ερωτήματος που του τίθετο, και δη αν μέρος του ελέγχου στον οποίο ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι προέβη, ήταν και το κατά πόσο, συνεπεία των εκτελεσθεισών διορθωτικών εργασιών στο ακίνητο, ήρθη η επικινδυνότητα για την οποία έγινε η σχετική παρατήρηση από τον Δήμο. Έφθασε δε στο σημείο, να επιμένει ότι προέβη στον σχετικό έλεγχο, χωρίς ωστόσο να μπορούσε να αναφέρει ποιος ήταν ο έλεγχος αυτός, το εύρος του, και τα θέματα με τα οποία καταπιάστηκε. Για τους λόγους που εξήγησα, τη μαρτυρία του δεν την αποδέχομαι. Μ.Ε.7 Η Μ.Ε.7, γενικά, μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Δεν παρατήρησα οποιαδήποτε προσπάθεια της, επί σκοπώ, να ψευσθεί, ούτε και παρατηρούνται οποιεσδήποτε ουσιώδεις, σχετικές με πρόθεση να ψευσθεί, αντιφάσεις στη μαρτυρία της ή ταλαντεύσεις. Ωστόσο, για τους λόγους που θα εξηγήσω, ακολούθως, μέρος της μαρτυρίας της δεν μπορεί να γίνει δεχτό. Πιο συγκεκριμένα, η θέση της μάρτυρος ότι το εύρος της διαμπερούς ρωγμής, από τις 06.10.2012 όταν και η ίδια είχε πρώτη εικόνα τούτης, μέχρι και τις 08.12.2012, όταν και αποφασίστηκε η κατεδάφιση του ακινήτου, μεγάλωνε εμφανώς, δεν μπορεί να γίνει δεχτό. Τούτο γιατί, ο οποιοσδήποτε από πλευράς της σχετικός έλεγχος, ήταν απλά οπτικός, χωρίς να προχωρήσει σε σχετική μέτρηση, η οποία, ως προκύπτει από την ενώπιόν μου, λοιπή, σχετική, αποδεχτή μαρτυρία, μπορούσε απλά να γίνει και με ένα χάρακα. Επίσης, γιατί, ενώπιον του Δικαστηρίου έχουν κατατεθεί φωτογραφίες που απεικονίζουν την εν προκειμένω ρωγμή, τόσο κατά τις 06.10.2012 όσο και κατά τις επόμενες μέρες, εικόνα η οποία κρίνεται αρκούντως ικανοποιητική για να μπορεί να κριθεί ότι δεν παρατηρείται, τουλάχιστον, οποιαδήποτε εμφανής αύξηση του εύρους της, στην οποία αναφέρθηκε η μάρτυρας. Η τελευταία παρατήρηση του Δικαστηρίου, ουδόλως να εκληφθεί ως εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν μεγάλωσε το εύρος της ρωγμής. Απλά γίνεται για να καταδειχθεί ότι ο σχετικός ισχυρισμός της Μ.Ε.7 αποτελεί ακροσφαλές ή ανεπαρκές υπόβαθρο για να μπορεί το Δικαστήριο, στη βάση του, να προβεί σε ανάλογο εύρημα. Σημειώνεται στο σημείο αυτό ότι, η Μ.Ε.7 είναι και η μόνη μάρτυρας που παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προς απόδειξη της θέσης, αυτής, των Εναγόντων. Κάθε άλλη σχετική μαρτυρία που παρουσιάστηκε (π.χ. Μ.Ε.1 και Μ.Ε.4), είχε ως πηγή τη θέση αυτή της Μ.Ε.7, και όχι οποιανδήποτε ίδια γνώση των εν λόγω μαρτύρων. Δεν αποδέχομαι και την έτερη θέση της, περί του ότι, συνεπεία των κατά καιρούς επιδιορθωτικών εργασιών που έγιναν για αποκατάσταση των βλαβών που αντιμετώπισε το ακίνητο κατά το 1994, 1999 και 2010, ήρθη η όποια σχετική επικινδυνότητά του. Είναι ξεκάθαρα που προκύπτει και από τη μαρτυρία της ίδιας της Μ.Ε.7 ότι, τέτοια άρση εξαρτάτο, είτε από την όποια σχετική πιστοποίηση τυχόν θα εξέδιδε ο μελετητής των Εναγόντων που επιλαμβανόταν των κατά καιρούς επιδιορθωτικών εργασιών, είτε από οποιονδήποτε σχετικό, ειδικό, έλεγχο που θα προέβαιναν οι μηχανικοί του Δήμου. Σε ότι αφορά στα προβλήματα του ακίνητου κατά το 1994 και 1999, η Μ.Ε.7 δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει οτιδήποτε σχετικό, ενώ σε ότι αφορά στα προβλήματα του 2010, η όποια σχετική τοποθέτησή της, εδραζόταν στον όποιο τυχόν έλεγχο διενήργησε ο Μ.Ε.6, αναφορά στη μαρτυρία του οποίου έγινε ανωτέρω, η οποία, και για τους λόγους που εξηγήθηκαν, δεν έγινε δεχτή. Εν πάση περιπτώσει, στη βάση και της λοιπής σχετική με το εν προκειμένω ζήτημα μαρτυρίας, δεν προκύπτει από το φάκελο που τηρεί ο Δήμος για το ακίνητο να έχει ποτέ διοριστεί από τους Ενάγοντες μελετητής που να έχει πιστοποιήσει ότι ήρθη η εκάστοτε επικινδυνότητα του ακινήτου, και ειδικότερα η αδυναμία του υπεδάφους του να το στηρίξει. Δεν μπορώ, επίσης, να δεχθώ και την θέση της ότι ίσως, κατά το 2011-2012, μετά τον όποιο έλεγχο διενήργησε ο Μ.Ε.6, η ίδια, ενδεχομένως, να προέβη σε επιπρόσθετο, σχετικό έλεγχο, καθότι, αφενός, η σχετική, αρχική τοποθέτησή της ήταν σαφής και απόλυτη και τη θέλει να μην έχει προβεί σε τέτοιο έλεγχο (και για σκοπούς υπογραφής του Τεκμηρίου 41 να βασίζεται, αποκλειστικά στο Τεκμήριο 48, που ετοίμασε ο Μ.Ε.6), και αφετέρου, ο σχετικός ισχυρισμός της προωθήθηκε στη βάση υπόθεσης και πιθανότητας και είχε ως εξής: «Δεν θυμάμαι εάν είχα πάει, θυμάμαι το φωτογραφικό υλικό και το σημείωμα που μου έδειξε ο κύριος Αργυρού (Μ.Ε.6), πιθανόν να είχα πάει επιτόπου για έλεγχο, πιθανό, δεν μπορώ να θυμηθώ όμως.». Κατά συνέπεια ούτε αυτό το μέρος της μαρτυρίας της Μ.Ε.7 μπορώ να το δεχτώ. Τέλος, δεν μπορώ, στη βάση των σχετικών τοποθετήσεων της, να προβώ σε εύρημα ότι λειτουργοί του Δήμου που βρισκόντουσαν στη περιοχή, πριν την επίδικη διαρροή, θα έβλεπαν, αν ήταν υπαρκτές τότε, τις βλάβες που παρουσίαζε το ακίνητο μετά την επίδικη διαρροή, και θα την ενημέρωναν σχετικώς. Και τούτο γιατί, η σχετική αναφορά της ήταν εντελώς γενική και αόριστη, χωρίς να συγκεκριμενοποιηθεί ο ακριβής χρόνος, στον οποίο αναφερόταν, καθώς επίσης και ποιοι ήταν οι λειτουργοί αυτοί, ούτε και οι βλάβες, που, κατά την ίδια, θα οδηγούσαν τους εν λόγω λειτουργούς να την ενημερώσουν σχετικώς. Επίσης, πλην όμως συναφώς, ελλείπει μαρτυρία, είτε από την Μ.Ε.7 είτε από οποιονδήποτε μάρτυρα των Εναγόντων, που να θέλει τις παρατηρηθείσες, στις 06.10.2012, ρωγμές του ακινήτου, στην όψη τους, τουλάχιστον, να κρίνονται πρόσφατες (δηλαδή να έχουν προκύψει ξαφνικά, λίγες, μόνο, ώρες προηγουμένως), δεδομένης και της εμφανούς, πριν την επίδικη διαρροή, (α) ρωγμής και κλίσης του κατωφλιού της θύρας την νότια πρόσοψης του ακινήτου, (β) σχετικής κλίσης της νοτιοανατολικής γωνία του, (γ) ρηγμάτωσης, που συνάδει με την καθίζηση αυτή, του ασφαλτικού οδοστρώματος έμπροσθεν του ακινήτου και (δ) το εύρος και η επικινδυνότητα των κατά καιρούς βλαβών του ακινήτου (1994, 1999 και 2010) πριν την όποια σχετική παρατήρηση του Δήμου (χωρίς να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία που να θέλει τούτες (τις κατά καιρούς βλάβες) να είναι το αποτέλεσμα ειδικής γενεσιουργού αιτίας), σε αντιδιαστολή με τα όσα, σχετικώς, ανάφερε ο Μ.Υ.2, του οποίου η μαρτυρία θα αξιολογηθεί κατωτέρω. Δέχομαι ωστόσο το υπόλοιπο μέρος της μαρτυρίας της και ειδικότερα την κατάσταση στην οποία βρισκόταν το ακίνητο μετά το επίδικο συμβάν, καθώς και την αδυναμία, υπό τις περιστάσεις που εξήγησε, να διασωθεί τούτο, αφού οι μέθοδοι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, για τους λόγους, που, και πάλι, πειστικά και εμπεριστατωμένα, εξήγησε, δεν μπορούσαν να γίνουν δεκτές από την πλευρά του Δήμου. Αποδέχομαι επίσης τη θέση της ότι, η σχετική επιστολή των Εναγομένων, με την οποία ζητούσαν να μην προχωρήσει η κατεδάφιση, ώστε να τους δοθεί χρόνος για να συλλέξουν απαραίτητες πληροφορίες και στοιχεία, παραλήφθηκε, μόλις, στις 10.10.2012, και δη σε χρόνο μετά τη κατεδάφιση. Μ.Ε.8 Ο Μ.Ε.8, ως εμπειρογνώμονας, δεν έδωσε στο Δικαστήριο τα απαραίτητα εχέγγυα, στοιχεία και λεπτομέρειες που να μου επιτρέπουν, αφενός να εξετάσω την ορθότητας της εκφρασθείσας γνώμης του και αφετέρου, στη βάση τους, να μπορώ να καταλήξω στα δικά μου ανεξάρτητα σχετικά ευρήματα ή συμπεράσματα για τους εξής λόγους. Δεν ήταν ορθή η θεώρηση του Μ.Ε.8 ότι το επίδικο ακίνητο είχε την ίδια εικόνα με τα δυο διασωθέντα καταστήματα, καθότι, αποτελεί κοινό τόπο μεταξύ των μερών, και προκύπτει και από τα ενώπιον μου κοινώς αποδεκτά τεκμήρια ότι, τα καταστήματα, παρά τις όποιες τυχόν φυσικές φθορές τους, δεν παρουσίαζαν διαμπερείς ρηγματώσεις, ή καθίζηση ή κατάρρευση της στέγης τους ή άλλες βλάβες που να τα καθιστούσαν επικίνδυνη οικοδομή, ως κατά καιρούς, αλλά και κατά τον ουσιώδη χρόνο, ίσχυε σε σχέση με το επίδικο ακίνητο, τη στιγμή που αποδέχθηκε ότι η δομική και στατική κατάσταση ενός κτηρίου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την εκτίμηση της αξίας του. Ούτε, μέσω της μαρτυρίας του, προκύπτει να είχε εικόνα, κατά το χρόνο πώλησής τους, των τεσσάρων ακινήτων, τα οποία συνυπολόγισε ως συγκριτικά για σκοπούς ετοιμασίας της επίδικης εκτίμησής του. Στην ουσία, απλώς περιορίστηκε στο ανεύρει τις τιμές πώλησής τους, και στη βάση του μέσου όρου τους, χωρίς κάτι άλλο σχετικό, να καταλήξει στη αξία του επίδικου ακινήτου. Σημειώνεται, συναφώς, ότι, οι τιμές πώλησης και των τεσσάρων αυτών συγκριτικών ακινήτων, περιλαμβάνουν, τόσο την γη, όσο και τα παλαιά κτήρια επ' αυτής, ενώ, δεν φαίνεται να απασχόλησε τον μάρτυρα το, κατά πολύ διαφορετικό, με το επίδικο ακίνητο, εμβαδόν του τεμαχίου γης, στο οποίο βρισκόταν έκαστο τέτοιο παλαιό κτήριο. Επίσης, για σκοπούς της εκτίμησης του, θεώρησε ως δεδομένο ότι, στο παρελθόν, έγιναν επανειλημμένες επισκευές στο επίδικο ακίνητο προς ικανοποίηση των Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου (βλ. τελευταία παράγραφο της σελ. 4 του Εγγράφου Γ), χωρίς, προφανώς, να λάβει υπόψη το κατά πόσο, με τις επισκευές αυτές, αντιμετωπίστηκε και/ή επιδιορθώθηκε η γενεσιουργός αιτία που προκάλεσε τις βλάβες, που κατέστησαν αναγκαίες τις κατά καιρούς επισκευές του. Τέλος, η μαρτυρία του ως προς τα έξοδα ανοικοδόμησης του ακινήτου, είναι εντελώς γενική και αόριστη, χωρίς, μέσω της, να εκπληρώνει το ανωτέρω αναφερόμενο καθήκον του, ως μάρτυρας εμπειρογνώμονας, έναντι του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια, στη μαρτυρία του δεν μπορώ να προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα. Μ.Υ.1 Ο Μ.Υ.1 μου έκανε άριστη εντύπωση ως μάρτυρας και θεωρώ ότι μέσα από τη μαρτυρία του έδωσε στο Δικαστήριο όλα εκείνα τα απαραίτητα εχέγγυα, πληροφορίες, και στοιχεία, ώστε αφενός να μπορώ, μέσω τους, να εξετάσω την ορθότητα της γνώμης του και αφετέρου, να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα σχετικά συμπεράσματα. Ήταν σαφής, άμεσος, επεξηγηματικός, εκεί που χρειαζόταν, και σταθερός σε κάθε θέση που προώθησε, χωρίς να παρατηρείται η όποια αντίφαση ή διάθλαση στη μαρτυρία του, πλην μια περίπτωσης, στην οποία θα αναφερθώ κατωτέρω. Πρόκειται για ειλικρινή μάρτυρα, ο οποίος δεν προσπάθησε, καθ' οιονδήποτε τρόπο, να παραπλανήσει το Δικαστήριο. Η ειλικρίνεια του ήταν εμφανής, όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με το σενάριο, προ της διαρροής, να μην υφίστατο η διαμπερής αυτή ρωγμή στην νότια τοιχοποιία του ακινήτου, όπου, χωρίς κανέναν απολύτως ενδοιασμό, αποδέχθηκε ότι, σε μία τέτοια περίπτωση, δεν θα δικαιολογείτο η ξαφνική μεταβολή της προγενέστερης τριχοειδούς ρωγμής σε διαμπερή, χωρίς ειδική γενεσιουργό αιτία. Τη μαρτυρία του την αποδέχομαι, πλην του μέρους εκείνου, στο οποίο θα αναφερθώ κατωτέρω, και στη βάση της προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Δεν μπορώ να δεχθώ το μέρος εκείνο τη μαρτυρίας του, που θέλει, στη ουσία, εντός του εσωτερικού χώρου του ακινήτου, για 17 συναπτά έτη (1994-2011) να καταλήγει το νερό από τις βροχές λόγω προβλήματος στο υδατοστεγές της στέγης του. Και τούτο γιατί, ως ο ίδιος Μ.Υ.1 ισχυρίστηκε, θεώρησε ότι κατά τα έτη αυτά, ουδέποτε επιδιορθώθηκαν τα προβλήματα που παρουσίαζε η στέγη του ακινήτου. Ωστόσο, ως, αβίαστα, προκύπτει, έστω και αν, σε διάφορα χρονικά σημεία, η στέγη του ακινήτου παρουσίαζε προβλήματα στεγανότητας, οι Ενάγοντες, σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις, έχουν αντιμετωπίσει τούτα. Τονίζεται, ωστόσο, ότι, η όποια τέτοια αντιμετώπιση, ήταν το αποτέλεσμα σχετικής ειδοποίησης που απεστάλη στους Ενάγοντες από τον Δήμο, και όχι πρωτοβουλίας των ίδιων, με αποτέλεσμα να μπορώ, με ασφάλεια, να καταλήξω ότι, για σεβαστό χρονικό διάστημα, συνεπεία των προβλημάτων αυτών του υδατοστεγούς της στέγης του ακινήτου, μέχρι την όποια επιδιόρθωσή του, στο εσωτερικό του κατέληγε το νερό της βροχής. Εξάλλου, το πρόβλημα της διάβρωσης στο εσωτερικό του ακινήτου, όχι μόνο είναι αποδεκτό από τον Μ.Ε.1, αλλά και άλλους μάρτυρες που αναφέρθηκαν σχετικώς, αλλά προκύπτει και από το σχετικό φωτογραφικό υλικό που λήφθηκε πριν την επίδικη διαρροή. Από την άλλη, ο Μ.Υ.1, με ξεκάθαρο πειστικό και εμπεριστατωμένο τρόπο, εξήγησε και έπεισε ως προς το ότι, συνεπεία της σύστασης του υπεδάφους του ακινήτου, αυτό, διαχρονικά, συνεπεία διάβρωσής του, παρουσίαζε συνεχώς συρρίκνωση, η οποία, λόγω του βάρους της φέρουσας τοιχοποιίας του, προκαλούσε καθιζήσεις σε αυτό, οι οποίες, συστημικά, με τη σειρά τους, προκαλούσαν διάφορες βλάβες στο κτήριο, όπως ρωγμές, αποκολλήσεις τειχών, κλήσεις τοιχοποιίας, κατάρρευση στέγης, ρηγματώσεις στο εφαπτόμενο σε αυτό ασφαλτικό οδόστρωμα, κλήσεις στα κατώφλια των θυρών του, και εμφανή καθίζηση στην νοτιοανατολική γωνία του. Η γενεσιουργός αυτή αιτία του προβλήματος στη φέρουσα ικανότητα του υπεδάφους του ακινήτου, ουδέποτε, φαίνεται, να αντιμετωπίστηκε, με αποτέλεσμα, αυτή, συστημικά, να προκαλεί συνεχώς προβλήματα στο ακίνητο, με επακόλουθες καθιζήσεις του, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να παρασύρουν το υπέδαφος έξωθεν τούτου, το οποίο, με τη σειρά του, ασκούσε πίεση επί του αγωγού των Εναγομένων, και σε κάποιο σημείο, κατά τις πρώτες ώρες της 06.10.2012, η πίεση αυτή ήταν πέραν της αντοχής του (αγωγού), με αποτέλεσμα να προκληθεί η κάθετη ρήξη του και να παρουσιαστεί η επίδικη διαρροή στο σημείο. Έχοντας υπόψη ότι, από το 2009, στο σημείο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.