ΑΝΔΡΟΥΛΛΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2696/18,

ΑΝΔΡΟΥΛΛΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2696/18, 22/11/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Παπανδρέου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2696/18 Μεταξύ: ΑΝΔΡΟΥΛΛΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Ενάγουσας -και-

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΤΔ Εναγόμενων Ημερομηνία: 22 Νοεμβρίου 2024 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κα Α. Λιβέρα για Αγνή Λιβέρα Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους: κ. Α. Μ. Κλεάνθους ΑΠΟΦΑΣΗ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στις 16.1.2016 η ώρα 7:30 π.μ. έλαβε χώρα το επίδικο τροχαίο ατύχημα εντός της Επαρχίας Λευκωσίας, με εμπλεκόμενους την Ενάγουσα και τον Εναγόμενο 1, σε σχέση με το οποίο η Ενάγουσα αξιώνει εναντίον του αποζημιώσεις για ειδικές και γενικές ζημιές («το Ατύχημα»). Η Εναγόμενη 2 ενάγεται υπό την ιδιότητα της ως ασφαλιστική εταιρεία του οχήματος που οδηγείτο από τον Εναγόμενο
Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η Ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο του Ατυχήματος οδηγούσε αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του συζύγου της, μάρκας Nissan Qashqai («το Πρώτο Αυτοκίνητο») και ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε αυτοκίνητο δικής του ιδιοκτησίας, τύπου διπλοκάμπινο και μάρκας Toyota («το Δεύτερο Αυτοκίνητο»). Αμφισβητούμενη είναι η ευθύνη για το Ατύχημα όσο και οι ειδικές και γενικές αποζημιώσεις που προκλήθηκαν, σύμφωνα με τη θέση της Ενάγουσας, συνεπεία του Ατυχήματος. ΙΙ. ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ i. Δικογραφημένες θέσεις ως προς την ιδιότητα της Εναγόμενης 2
Αποτέλεσε τη θέση της Ενάγουσας ότι η Εναγόμενη 2 αποτελεί ασφαλιστική εταιρεία του οχήματος που οδηγείτο από τον Εναγόμενο 1 θέση την οποία η Εναγόμενη 2 δια της παρ. 3 της Υπεράσπισης των Εναγόμενων, αρνήθηκε. Παρά την εν λόγω άρνηση της, ουδόλως προωθήθηκε οιαδήποτε θέση κατά την ακρόαση ότι η Εναγόμενη 2 δεν αποτελεί την ασφαλιστική εταιρεία του Δεύτερου Αυτοκινήτου και αντιθέτως η Εναγόμενη 2 αμφισβήτησε την απαίτηση της Ενάγουσας στη βάση του ότι πράγματι η ίδια παρέχει τέτοια ασφαλιστική κάλυψη. Συνάγεται συνεπώς ότι η ιδιότητα της Εναγόμενης 2 απέμεινε αναντείλεκη και την αποδέχομαι. ii. Δικογραφημένες θέσεις σε σχέση με την ευθύνη του Ατυχήματος
Η δικογραφημένη θέση της Ενάγουσας ως προς τις συνθήκες του Ατυχήματος είναι ότι, η ίδια οδηγούσε το Πρώτο Αυτοκίνητο επί της Λεωφόρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ («η Λεωφόρος»), με κατεύθυνση από τη οδό Ορφέας προς τη Λευκωσία, στην αριστερή λωρίδα του δρόμου. Συνεχίζει ότι: «
(.) Στα φώτα τροχαίας σταμάτησε στο κόκκινο και με την συμβολή των φώτων τροχαίας με πράσινο έκανε καθόλα νόμιμα και ορθά εκκίνηση και προχώρησε κανονικά στην πορεία της ευθεία. 5.Την ίδια ημέρα και ώρα ο Εναγόμενος οδηγούσε το όχημα του στην Λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ στην Λακατάμια, με κατεύθυνση από την Στράκκα προς την συμβολή με την οδό Παντελή Κατελάρη, η οποία ελέγχεται από φώτα τροχαίας. Φθάνοντας στην ως άνω συμβολή εισήλθε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, η οποία δεν ελέγχεται από φώτα τροχαίας και έστριψε αριστερά στην Λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ', όταν λόγω αμέλειας και/ή κατά παράβαση των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων του, αυτός προσέκρουσε και/ή συγκρούστηκε με το όχημα της ενάγουσας και/ή απέκοψε την πορεία της ενάγουσας προκαλώντας δυστύχημα. Συγκεκριμένα ο εναγόμενος 1 κτύπησε το όχημα της ενάγουσας στο πίσω μέρος με τόσο μεγάλη ταχύτητα και/ή δύναμη, το οποίο στην συνέχεια προσέκρουσε σε κιγκλίδωμα, πίσω ξανά με το όχημα του εναγόμενου 1 και ξανά δεύτερη φορά στο κιγκλίδωμα.
Ακολούθως καταγράφονται λεπτομέρειες αμέλειας καταλήγοντας ότι την αποκλειστική ευθύνη για το εν λόγω δυστύχημα φέρει ο Εναγόμενος 1, το όχημα του οποίου ήταν ασφαλισμένο στην Εναγόμενη
Δια της Υπεράσπισης τους οι Εναγόμενοι αρνούνται τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του Ατυχήματος, προβάλλοντας ότι εάν ήθελε φανεί ότι τα δύο αυτοκίνητα χτυπήθηκαν, τότε το Ατύχημα προκλήθηκε συνεπεία της αποκλειστικής ή συντρέχουσας αμέλειας της Ενάγουσας. iii. Δικογραφημένες θέσεις σε σχέση με τις σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία της Ενάγουσας
Δικογραφεί η Ενάγουσα ότι, συνεπεία του Ατυχήματος, υπέστη σωματικές βλάβες, πόνο, ταλαιπωρία και ειδικές ζημιές παρέχοντας προς τούτο σχετικές λεπτομέρειες. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι: (α) Μετά το Ατύχημα η ίδια και ο υιός της, λόγω των τραυματισμών που υπέστησαν συνεπεία αυτού, μεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου έτυχαν πρώτων βοηθειών, υποβλήθηκαν σε ακτινολογικό έλεγχο και απολύθηκαν∙ (β) Στην συνέχεια, ενόψει του ότι η Ενάγουσα δεν αισθανόταν καλά, ζαλιζόταν και ένιωθε μούδιασμα στο αριστερό πόδι και δεξί χέρι, την ίδια ημέρα, επισκέφθηκε τις πρώτες βοήθειες του Αρεταιείου Νοσοκομείου, όπου εξετάστηκε και υποβλήθηκε ε μαγνητική τομογραφία σπονδυλικής στήλης και σε ακτινολογικό έλεγχο κατωτέρω θωρακικών πλευρών. Λόγω του έντονου άλγους στις πιο πάνω περιοχές και ζάλης και αδυναμίας στο άνω άκρος, η Ενάγουσα εισήχθη στο νοσοκομείο και κρατήθηκε για παρακολούθηση∙ (γ) Η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε εκφυλιστικές αλλοιώσεις «του Α2/Α3 δίσκου» με αφυδάτωση όπως επίσης «και του L5/S1» η οποία προκαλεί κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου με στένωση του αριστερού τρίματος∙ (δ) Στην συνέχεια εξετάστηκε από νευρολόγο και της συστήθηκε φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία∙ (ε) Ακολούθως, υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας καθώς επίσης σε ηλεκτρομυογράφημα. Η μαγνητική τομογραφία κατέγραψε εκφυλιστικές αλλοιώσεις «στους μεσοσπονδύλιους δίσκους Α2/Α3 - Α3/Α4 και Ο5/Ι1» ενώ το ηλεκτρομυογράφημα κατέδειξε «μία ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια.» Της χορηγήθηκε μυοχαλαρωτική αντιφλεγμονώδη και παυσίπονη θεραπεία, τοποθετήθηκε σε μαλακό νάρθηκα αυχένα για περίοδο τεσσάρων μηνών και ακολούθησε φυσικοθεραπεία για μακρύ χρονικό διάστημα∙ (στ) Πάσχει από μετατραυματικό σύνδρομο και έχει υποστεί κάκωση των μικρών αυχενικών μυών της αυχενικής μοίρας και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
Συνεχίζει ότι συνεπεία του Ατυχήματος μέχρι και σήμερα: (α) Υποφέρει τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο και συνεχίζει μέχρι και σήμερα να υποφέρει από τα πιο πάνω και από έντονες κρίσεις πόνου και δυσκαμψίας, ειδικότερα στην στροφή της κεφαλής της στα δεξιά· (β) Υποφέρει από έντονη σωματική κόπωση και αίσθηση μουδιάσματος των δύο δακτύλων του δεξιού χεριού της· (γ) Η φυσικοθεραπεία αλλά και η χρήση νάρθηκα (κολάρου) καθίσταται απαραίτητη προς αποφυγή περαιτέρω καταπόνησης και αποφυγής περαιτέρω κρίσεων πόνου· και (δ) Έχασε την ηρεμία και τον ύπνο της και υπέστη υπέρμετρη ψυχική και σωματική ταλαιπωρία αφού ο ανήλικος υιός της, συνεπιβάτης στο όχημα της ενάγουσας στο επίδικο δυστύχημα, υπέστη έντονα ψυχολογικά προβλήματα και ανησυχίες.
Προσθέτει ότι σήμερα εργάζεται ως μάγειρας και η ιατρική της κατάσταση δεν της επιτρέπει την διεκπεραίωση της εργασίας της στο μέγιστο βαθμό των ικανοτήτων της αφού ανά τακτά χρονικά διαστήματα αισθάνεται πόνο, ζάλη μούδιασμα στα άκρα με αποτέλεσμα να της διαφεύγουν αντικείμενα και μαγειρικά σκεύη από τα χέρια της.
Οι Εναγόμενοι δια της υπεράσπισης τους αρνούνται τις πιο πάνω θέσεις της Ενάγουσας προβάλλοντας ότι εάν ήθελε αποδειχθεί ότι συνεπεία του Ατυχήματος η Ενάγουσα υπέστη οιεσδήποτε σωματικές βλάβες αυτές ήταν πολύ μικρότερες και δεν παρουσιάζουν οιαδήποτε μελλοντικά προβλήματα. iv. Δικογραφημένες θέσεις σε σχέση με τις ειδικές ζημιές
Η Ενάγουσα εκκρεμούσης της εκδίκασης της αγωγής απέσυρε αξίωση της που αφορούσε στη ζημιά του Πρώτου Αυτοκινήτου, ως η παρ. 8(α) της Έκθεσης Απαίτησης.[1] Επίσης μέρος των ειδικών ζημιών δηλώθηκαν από κοινού, ως καταγράφεται στην παρ. 111 πιο κάτω. Αμφισβητούμενοι απέμειναν μόνο οι ισχυρισμοί της Ενάγουσας στην παρ.8(β) και 8(δ) της Έκθεσης Απαίτησης της, ήτοι, ότι η ίδια επωμίστηκε το συνολικό κόστος ύψους €1642 για 56 επισκέψεις φυσιοθεραπείας καθώς και το ποσό των €890 ως έξοδα της κλινικής Αρεταίειο Ιατρικό Κέντρο Λτδ. III. ΣΥΝΟΨΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ
Προς υποστήριξη της απαίτησης κατέθεσε η Ενάγουσα (ΜΕ1) η οποία κατέθεσε γραπτή δήλωση, ως μέρος της κυρίως εξέτασης της και η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α καθώς και τα Τεκμήρια Α μέχρι Χ. Προς υποστήριξη της απαίτησης κατέθεσε επίσης και ο Δρ. Μιχάλης Πρωτοπαπάς, Ειδικός Νευρολόγος (ΜΕ2) για τις σωματικές της βλάβες. Κατέθεσε και ο κ. Αιμίλιος Ξενοφώντος (ΜΕ3), Αστυφύλακας, εξεταστής του Ατυχήματος, αναφορικά με τις συνθήκες του Ατυχήματος.
Προς υποστήριξη της υπεράσπισης κατέθεσε ο Δρ. Κώστας Μιχαηλίδης, Ειδικός Νευρολόγος (ΜΥ1) ο οποίος κατέθεσε ιατρική έκθεση που ετοίμασε σε σχέση με τις σωματικές βλάβες της Ενάγουσας στις 18.11.2019 κατόπιν ιατρικής της εξέτασης ημερ. 14.11.2019, ως Τεκμήριο Ψ, καθώς και ο οδηγός του Δεύτερου Αυτοκινήτου, κ. Παναγιώτης Παναγιώτου (ΜΥ2) ο οποίος ετοίμασε γραπτή δήλωση και σημειώθηκε ως Έγγραφο Β. i. Σύνοψη μαρτυρίας Ενάγουσας
H Ενάγουσα στα πλαίσια της γραπτής της δήλωσης, επανέλαβε τους ισχυρισμούς της στην Έκθεση Απαίτησης της αναφορικά με τις συνθήκες του Ατυχήματος. Συνέχισε ότι η πρώτη της ενέργεια μετά το Ατύχημα ήταν να κατέβει από το Πρώτο Αυτοκίνητο για να διαπιστώσει εάν ο υιός της ήταν καλά, ο οποίος όμως δεν κατέβαινε καθώς «είχε κτυπήσει το πλαϊνό του και ήταν σοκαρισμένος». Στη συνέχεια, αντίκρυσε τον Εναγόμενο, τον ρώτησε εάν έπινε και αυτός της απάντησε επί λέξη «όχι σήμερα» ενώ επαναλάμβανε πολλές φορές τη φράση «συγνώμη, συγνώμη δεν σε είδα, είχα τον ήλιο απέναντι μου» χτυπώντας το κεφάλι του με τα χέρια του από απόγνωση.[2] Ακολούθως, επανέλαβε τις λεπτομέρειες αμέλειας που κατέγραψε επί του δικογράφου της, καθώς και της λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων σωματικών βλαβών της, του πόνου και ταλαιπωρίας που υπέστη συνεπεία του Ατυχήματος (βλ. παρ. 7 - 9 πιο πάνω). Προς επίρρωση των εν λόγω ισχυρισμών της κατέθεσε τα εξής έγγραφα ως τεκμήρια, τα οποία σημειώθηκαν ως εξής: (α) Ως Τεκμήριο Α αντίγραφο πιστοποιητικού εγγραφής μηχανοκίνητου οχήματος αναφορικά με το Πρώτο Αυτοκίνητο∙ (β) Ως Τεκμήριο Β αντίγραφο ασφαλιστηρίου συμβολαίου αναφορικά με το Πρώτο Αυτοκίνητο∙ (γ) Ως Τεκμήριο Γ αντίγραφο Υπεύθυνης Δήλωσης Εξυπηρέτησης Οχήματος αναφορικά με το Πρώτο Αυτοκίνητο∙ (δ) Ως Τεκμήριο Δ αντίγραφο Αστυνομικής Έκθεσης ημερ. 22.10.2017∙ (ε) Ως Τεκμήριο Ε ιατρική συνταγή του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών, ημερ.16.01.2016∙ (στ) Ως Τεκμήριο Στ βεβαίωση Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών, ημερ. 16.01.2016∙ (ζ) Ως Τεκμήριο Ζ έντυπο για επανεξέταση της Ενάγουσας στην ορθοπεδική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ημερ.16.01.2016∙ (η) Ως Τεκμήριο Η έκθεση Αρεταίειου Νοσοκομείου δυνάμει «μαγνητικής τομογραφίας Σ.Σ. και Α/Α Κατώτερων Θωρακικών πλευρών» ημερ.16.01.2016∙ (θ) Ως Τεκμήριο Θ έκθεση Εξέτασης Ατυχημάτων και Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Νοσοκομείου, ημερ.16.01.2016∙ (ι) Ως Τεκμήριο Ι ιατρική συνταγή του ΜΕ2 ημερ.21.01.2016 και απόδειξη φαρμακείου ημερ.21.01.2016∙ (κ) Ως Τεκμήριο Κ ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρα Μιχάλη Καηλίδη από το Αρεταίειο Νοσοκομείο, ημερ. 21.01.2016∙ (λ) Ως Τεκμήριο Λ αντίγραφο ιατρικής έκθεσης του ΜΕ2, ημερ.10.06.2016∙ (μ) Ως Τεκμήριο Μ αντίγραφο ιατρικής έκθεσης του ΜΕ2, ημερ. 30.01.2018∙ (ν) Ως Τεκμήριο Ν αντίγραφο ιατρικής έκθεσης του ΜΕ2, ημερ.16.12.2019∙ (ξ) Ως Τεκμήριο Ξ ιατρική έκθεση του ΜΕ2 αναφορικά με ιατρικά νευροφυσιολογικά ευρήματα∙ (ο) Ως Τεκμήριο Ο παραπεμπτικά του ΜΕ2 ημερ. 26.01.2016 και 07.03.2016 σε φυσιοθεραπεία∙ (π) Ως Τεκμήριο Π αποδείξεις είσπραξης από Αρεταίειο Νοσοκομείο ημερ. 21.01.2016, 26.01.2016, 15.02.2016 και 05.07.2016∙ (ρ) Ως Τεκμήριο Ρ έκθεση του κ. Ελευθερίου, Φυσιοθεραπευτή∙ (σ) Ως Τεκμήριο Σ αποδείξεις πληρωμής για φυσιοθεραπείες ημερ.03.03.2016 και 01.10.2016∙ (τ) Ως Τεκμήριο Τ αποδείξεις πληρωμής για φυσιοθεραπείες ημερ.13.12.2017, 24.01.2018 και 02.03.2018∙ (υ) Ως Τεκμήριο Υ έκθεση ζημιών του Πρώτου Αυτοκινήτου ημερ.09.03.2016∙ (φ) Ως Τεκμήριο Φ τιμολόγια αναφορικά με τις ζημιές του Πρώτου Αυτοκινήτου και (χ) Ως Τεκμήριο Χ επιστολές δικηγόρων ενάγουσας ημερ. 05.08.2016 και ημερ.3.10.2018 προς εναγόμενους μετά σχετικής απόδειξης παραλαβής.
Ερωτηθείσα κατά την αντεξέταση της με πόση ταχύτητα οδηγούσε το Πρώτο Αυτοκίνητο κατά το χρόνο της σύγκρουσης απάντησε, περίπου με 20 χιλιόμετρα. Διευκρίνισε ότι ήταν σταματημένη στα πρώτα φανάρια με κόκκινο και όταν ξεκίνησε με το πράσινο, από πρώτη έβαλε δεύτερη ταχύτητα. Μόλις έβαλε δεύτερη ταχύτητα ο Εναγόμενος 1 την χτύπησε. Ανέφερε επίσης ότι η ίδια πιστεύει ότι ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε με 60 - 70 χιλιόμετρα την ώρα, ίσως και περισσότερο. Διαφώνησε με την υποβολή του συνηγόρου των Εναγόμενων δια το ότι η ίδια έτρεχε και ότι ο Εναγόμενος «μόλις είχε εκκινήσει από το αλτ.» Ερωτηθείσα σχετικά ανέφερε ότι το Δεύτερο Αυτοκίνητο χτύπησε το Πρώτο Αυτοκίνητο στο πίσω μέρος στο πλάι, στην αριστερή πλευρά. Ακολούθως, έκανε μια στροφή, χτύπησε μπροστά στο κιγκλίδωμα, ξαναχτύπησε με το Δεύτερο Αυτοκίνητο, ακολούθως, χτύπησε ξανά στο κιγκλίδωμα και σταμάτησε επάνω στο κιγκλίδωμα. Ερωτηθείσα πώς επεξηγεί ότι τα δύο αυτοκίνητα κοίταζαν το ένα το άλλο με βάση το σχεδιάγραμμα της Αστυνομίας, ανέφερε ότι «(δ)εν κοίταζαν. Το σχεδιάγραμμα δείχνει ότι το αυτοκίνητο ήταν σταματημένο στο κιγκλίδωμα το διό μου τζιαι το δικοπλάμπινο ήταν που πίσω μου». Σε υποβολή του συνηγόρου των Εναγόμενων ότι το μπροστινό μέρος του Πρώτου Αυτοκινήτου χτύπησε με το μπροστινό μέρος του Δεύτερου Αυτοκινήτου, επανέλαβε τις θέσεις της ως προς τις περιστάσεις του Ατυχήματος. Ερωτηθείσα κατά πόσο γνωρίζει ότι η θέση του ΜΥ1, ο οποίος την εξέτασε εκ μέρους της Εναγόμενης 2, αμφισβητεί ότι οι τραυματισμοί της προκλήθηκαν από το Ατύχημα, παρέθεσε τους λόγους για τους οποίους διαφωνεί και ακολούθως αναφέρθηκε σε συμπτώματα που την ταλαιπωρούσαν για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα και συνεχίζουν να την ταλαιπωρούν. ii. Σύνοψη μαρτυρίας Δρ. Μιχάλη Πρωτοπαπά (ΜΕ2)
Ο ΜΕ2 κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι τα ιατρικά πιστοποιητικά ημερομηνίας Τεκμήρια Λ μέχρι και Ξ τα συνέταξε ο ίδιος και τα υιοθέτησε. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι την πρώτη φορά που εξέτασε την Ενάγουσα ήταν κατά την ημερομηνία του Ατυχήματος. Του ανέφερε τα συμπτώματα της και ο ίδιος την παρέπεμψε για εξέταση MRI, τα αποτελέσματα της οποίας αποτελούνται, ως ανέφερε, από το Τεκμήριο Η. Η εξέταση MRI έγινε την ίδια ημερομηνία με το Ατύχημα. Αναφέρθηκε στο περιεχόμενο των αποτελεσμάτων της εξέτασης MRI και σε υποβολή του κ. Κλεάνθους δια το ότι τα αποτελέσματα MRI δεν έδειξαν κανένα τραυματισμό της αυχενικής μοίρας, απάντησε ότι δεν έδειξε κάταγμα κάποιο ιστού ή ρήση μεσοπονδύλιου δίσκου. Ακολούθως επεξήγησε τη διαφορά μιας εξέτασης MRI με ηλεκτρομυογράφημα παραθέτοντας τα ευρήματα του και τις θέσεις του ως προς τους λόγους που, κατά την εισήγηση, του οι τραυματισμοί και οι πόνοι της Ενάγουσας φαίνεται να έχουν προκληθεί από το Ατύχημα. iii. Σύνοψη μαρτυρίας κ. Αιμίλιου Ξενοφώντος (ΜΕ3)
Ο ΜΕ3 αναγνώρισε το Τεκμήριο Δ ως την αστυνομική έκθεση που αφορά το Ατύχημα αναφέροντας ότι ήταν ο Αστυφύλακας ο οποίος διερεύνησε το Ατύχημα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι είναι ο ίδιος που ετοίμασε το σχέδιο που επισυνάπτεται επί της Αστυνομικής Έκθεσης, το περιεχόμενο του οποίου επεξήγησε ενώπιον του Δικαστηρίου. Πρόσθεσε ότι είναι ο ίδιος που μετέβηκε στη σκηνή του Ατυχήματος όταν έγινε το Ατύχημα και, στη συνέχεια, έλαβε καταθέσεις για να συμπληρωθεί ο φάκελος της υπόθεσης, οι οποίες όμως δεν υπάρχουν λόγω καταστροφής του φακέλου. Ανέφερε όμως ότι την έκθεση γεγονότων ετοίμασε τρίτο πρόσωπο, στη βάση των καταθέσεων που είχαν ληφθεί. Πρόσθετα, ερωτηθείς σχετικά, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει κατά πόσο είχαν μετακινηθεί τα αυτοκίνητα προτού καταφθάσει ο ίδιος στη σκηνή. Ακολούθως, αναφέρθηκε στις περιστάσεις του Ατυχήματος με αναφορά στο σχέδιο που ο ίδιος είχε ετοιμάσει, παραπέμποντας στις αποστάσεις των εμπλεκόμενων αυτοκινήτων από το σημείο σύγκρουσης, τις κλίσεις των δύο αυτοκινήτων και το περιθώριό αντίδρασης της Ενάγουσας. Ανέφερε ότι εάν υπήρχαν ίχνη τροχοπέδησης θα τα τοποθετούσε. iv. Σύνοψη μαρτυρίας Δρ. Κώστα Μιχαηλίδη (ΜΥ1)
Ο ΜΥ1 αφού παρέθεσε τα προσόντα του ως ειδικός νευρολόγος, ανέφερε ότι εξέτασε την Ενάγουσα στις 14.11.2019, ότι έχει ετοιμάσει ιατρική έκθεση η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο Ψ, την οποία υιοθέτησε. Εκεί καταγράφεται το ιστορικό της Ενάγουσας και τα συμπτώματα για τα οποία η Ενάγουσα παραπονείτο κατά την ιατρική της εξέταση. Αναφέρθηκε στα αποτελέσματα της εξέτασης MRI προβάλλοντας ότι είναι δύσκολο να προσδιορίσει κάποιος πότε μπορεί να δημιουργήθηκε η αφυδάτωση χρονικά, η οποία παίρνει χρόνο για να δημιουργηθεί και τούτο από μόνο του, κατά την εισήγηση του, αποδεικνύει ότι το Ατύχημα το οποίο ήταν τον ίδιο μήνα με το MRI δεν ήταν η αιτία της αφυδάτωσης των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Συνέχισε ότι η Εξέταση MRI δεν δείχνει οποιανδήποτε ένδειξη πρόσφατης ή ενεργούς φλεγμονής που να υποδεικνύει ότι προκλήθηκε από το Ατύχημα, επιχειρώντας να αναδείξει τους λόγους που κατά την εισήγηση του τα συμπτώματα της Ενάγουσας δεν οφείλονται στο Ατύχημα. ν. Σύνοψη μαρτυρίας κ. Παναγιώτη Παναγιώτου (ΜΥ2)
Ο ΜΥ2 στα πλαίσια της δήλωσης του, Έγγραφο Β ανέφερε ότι προτού εξέλθει της Λεωφόρου έλεγξε τον δρόμο αλλά η Ενάγουσα έτρεχε με μεγάλη ταχύτητα και είναι για τον λόγο αυτόν που επήλθε η σύγκρουση. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι ο ίδιος εξερχόταν από το αλτ με ταχύτητα κάτω των πέντε χιλιομέτρων την ώρα, ότι δεν σταμάτησε στο αλτ, ότι δεν είδε την Ενάγουσα παρά το ότι έλεγξε τον δρόμο προς τα δεξιά, ότι η Ενάγουσα έτρεχε με ιλιγγιώδη ταχύτητα ενώ εάν η Ενάγουσα προέβαινε σε ελιγμό προς τα δεξιά τότε θα αποφεύγετο το Ατύχημα.
Στρέφομαι στην αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας αναφορικά με τις περιστάσεις του Ατυχήματος. ΙV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ
Το Δικαστήριο έχει κατά νουν το συμφέρον της Ενάγουσας στην έκβαση της υπόθεσης και συναφώς προσεγγίζει την μαρτυρία της με την ανάλογη περίσκεψη και προσοχή. Η ίδια όμως άφησε εξαιρετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Από το εδώλιο του μάρτυρα παρέμεινε σταθερή στις θέσεις της χωρίς την παραμικρή προσπάθεια υπερβολής ως προς τις συνθήκες του Ατυχήματος, καταθέτοντας με αφοπλιστική απλότητα και εντός των ορίων της δικής της γνώσης. Οι θέσεις της επί της ουσίας τους συνάδουν και στηρίζονται από την ανεξάρτητη μαρτυρία του ΜΕ3 (εξεταστή του Ατυχήματος), την ενώπιον μου έγγραφη μαρτυρία, την Αστυνομική Έκθεση, Τεκμήριο Δ, αλλά και τις ίδιες της θέσεις του Εναγόμενου 1, ως θα καταδειχθεί κατωτέρω.
Ειδικότερα, οι αναφορές της ως προς τις περιστάσεις του Ατυχήματος αντανακλούν το ίδιο το περιεχόμενο του σχεδίου που επισυνάπτεται επί της Αστυνομικής Έκθεσης («το Σχέδιο»). Μαρτυρία για εν λόγω σχέδιο δόθηκε από τον ίδιο τον συντάχτη του, τον ΜΕ3, ο οποίος και μετέβη στη σκηνή του Ατυχήματος, την μαρτυρία του οποίου αποδέχομαι ως αξιόπιστη. Αναφέρω στο σημείο αυτό ότι ο ΜΕ3, από το εδώλιο του μάρτυρα κατέθετε εξίσου με ειλικρίνεια και σταθερότητα, χωρίς οιαδήποτε προσπάθεια να υπερβάλει ως προς το πεδίο της δικής του γνώσης εν σχέσει με τις συνθήκες του Ατυχήματος ή ως προς την ευθύνη των δύο οδηγών, παρά το ότι ερωτήθηκε κατ' επανάληψη να τοποθετηθεί επί του ζητήματος της ευθύνης. Ο ίδιος ήταν πλήρως επεξηγηματικός ως προς το περιεχόμενο του Σχεδίου, η ορθότητα του οποίου δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης από την πλευρά των Εναγόμενων. Σημειώνω πρόσθετα ότι το ίδιο το Σχέδιο υπογράφηκε και από τον Εναγόμενο 1, γεγονός που καταδεικνύει την αναγνώριση του ως προς την ορθότητα του. Των πιο πάνω δοθέντων, συμπεραίνω ότι τα όσα εκεί καταγράφθηκαν και επεξηγήθηκαν από τον ΜΕ3 και την ΜΕ1 αποτελούν τα πραγματικά γεγονότα ως προς τις συνθήκες του Ατυχήματος.
Σε ό,τι αφορά την συνοπτική έκθεση γεγονότων η οποία επισυνάπτεται επί της Αστυνομικής Έκθεσης, παρατηρώ ότι οι εκεί αναφορές αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. Ειδικότερα, ως επεξήγησε ο ΜΕ3, κάποιο τρίτο πρόσωπο προέβη σε σύνοψη των καταθέσεων των μερών, οι οποίες όμως αποτελούν μέρος φακέλου που καταστράφηκε. Η πιο πάνω θέση του δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης. Συνεπώς, ευλόγως συνάγεται ότι τα όσα καταγράφονται επί της συνοπτικής έκθεσης γεγονότων αποτελούν μια σύνοψη των θέσεων της Ενάγουσας και του Εναγόμενου 1 σύμφωνα με τις καταθέσεις που παραχώρησαν στην Αστυνομία. Ενόψει του ότι τα όσα εκεί καταγράφονται αντανακλούν με ακρίβεια τα όσα ήδη προκύπτουν από το ίδιο το Σχέδιο, το οποίο υπογράφεται από τον ίδιο τον Εναγόμενο 1, κρίνω ότι θα πρέπει να αποδοθεί περιορισμένης έκτασης βαρύτητα στην εν λόγω έκθεση γεγονότων, ήτοι, ως ενισχυτική μόνο στην έκταση που τα όσα εκεί καταγράφονται αντανακλούν το περιεχόμενο της αξιόπιστης μαρτυρίας της ΜΕ1 και του ΜΕ3, στη βάση του Σχεδίου.
Σημειώνω εδώ ότι η θέση της Ενάγουσας ότι είχε σταματήσει αμέσως πριν την σύγκρουση στα φώτα τροχαίας επί της Λεωφόρου δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της. Η θέση του συνηγόρου των Εναγόμενων ότι δεν γνώριζε ο ΜΕ3 κατά πόσο λειτουργούσαν τα εν λόγω φώτα τροχαίας, δεν δύναται να οδηγήσει σε ένα τέτοιο συμπέρασμα, με δεδομένο το ότι δεν τέθηκε στην ίδια την Ενάγουσα κατά τη δική της αντεξέταση, ώστε να της δοθεί η ευκαιρία να τοποθετηθεί αναλόγως και συνεπώς δεν δύναται να ληφθεί και δεν λαμβάνεται υπόψιν (βλ. Frederickou Schools Co Ltd a.o. v. Acuac Inc.

(2002)1 ΑΑΔ 1527, Adidas v. Jonitexo Ltd

(1987)1 C.L.R. 383, 384 και Philippou General Bonded Warehouse Ltd ν. Κώστα Νικολαΐδη

(2006)1 Α.Α.Δ. 1057). Περιπλέον, η Ενάγουσα ανέφερε ότι κινείτο επί της Λεωφόρου με ταχύτητα περίπου 20 χιλιομέτρων και προς τούτο παρείχε πλήρεις επεξηγήσεις.[3] Ούτε και αυτή της η θέση αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της. Συνεπώς, αποδέχομαι τις πιο πάνω θέσεις της.

Σημειώνω επίσης ότι η Ενάγουσα παρέμεινε σταθερή στις θέσεις της παρά τις προσπάθειες του τότε συνηγόρου των Εναγόμενων να προβάλει διάφορες εκδοχές ως προς την ευθύνη, με αναφορά στις ζημιές των αυτοκινήτων, οι οποίες όμως εντάσσονται στη σφαίρα απλών εικαστικών.[4] Η θέση μάλιστα του τότε συνηγόρου των Εναγόμενων κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας, ότι, «το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου σου κτύπησε με το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου του και εκεί έλαβε περιστροφική πορεία το αυτοκίνητο σου»,[5] δεν στηρίζεται από την ενώπιον μου μαρτυρία ούτε και αποτέλεσε τη θέση του ίδιου του Εναγόμενου
Η δε υποβολή του τότε συνηγόρου των Εναγόμενων στην Ενάγουσα, ότι ο Εναγόμενος 1 μόλις είχε εκκινήσει από το αλτ,[6] είναι αντίθετη με την ίδια τη μαρτυρία του Εναγόμενου 1 ο οποίος ανέφερε ρητώς ότι δεν είχε σταματήσει προτού εξέλθει επί της Λεωφόρου. Ούτε και η θέση του συνηγόρου των Εναγόμενων κατά τη αντεξέταση του ΜΕ3, ότι ο Εναγόμενος 1 είδε το Πρώτο Αυτοκίνητο και έκανε «λανθασμένο υπολογισμό» ότι θα «προβάλει και θα εισέλθει στην πορεία του» απλά δεν «πρόλαβε και έγινε η σύγκρουση»,[7] στηρίζεται από την ίδια τη μαρτυρία του Εναγόμενου 1, ο οποίος ήταν κατηγορηματικός ότι «δεν είδε» την Ενάγουσα καθ' οιονδήποτε χρόνο. Συναφώς, δεν δύναμαι να αποδεχθώ τις ως άνω εισηγήσεις της πλευράς των Εναγόμενων.
Δεν με βρίσκει σύμφωνη ούτε η θέση του συνηγόρου των Εναγόμενων ότι παρουσιάζεται ουσιώδης αντίφαση μεταξύ των θέσεων της Ενάγουσας, ως προς το σημείο που ο Εναγόμενος 1, με το Δεύτερο Αυτοκίνητο, χτύπησε το Πρώτο Αυτοκίνητο. Κατά την κυρίως εξέταση της, ανέφερε ότι την χτύπησε στο πίσω μέρος. Η αναφορά της κατά την αντεξέταση της ότι ήταν στο πλαϊνό πίσω μέρος που χτυπήθηκε το Πρώτο Αυτοκίνητο, αποτελεί διευκρίνιση και όχι μεταβολή της ως άνω θέσης που προέβαλε κατά την κυρίως εξέταση της. Ούτε όμως και η πιο πάνω θέση της αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση της και συνεπώς την αποδέχομαι.
Προσθέτω εδώ ότι σε ό,τι αφορά το σημείο σύγκρουσης, τούτο διεφάνη από την αντεξέταση του ΜΕ3 ότι είναι κοινώς αποδεκτό. Προκύπτει ότι το Ατύχημα έλαβε χώρα εντός της Λεωφόρου, πλησίον της διακεκομμένης άσπρης γραμμής και ειδικότερα σε απόσταση 1,90 μέτρων περίπου από αυτήν.[8]
Η θέση της Ενάγουσας ότι από το χτύπημα περιστράφηκε αριστρερόστροφα δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της. Επιπλέον, προκύπτει ως εύλογη απόρροια του σημείου όπου χτύπησε το Δεύτερο Αυτοκίνητο (με την μπροστινή δεξιά πλευρά και το Πρώτο Αυτοκίνητο (στην πίσω αριστερή πλευρά). Το γεγονός ότι το Δεύτερο Αυτοκίνητο χτυπήθηκε στο μπροστινό δεξιό μέρος δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης. Αντιθέτως, αποτέλεσε τη βάση δια σχετική υποβολή ως προς τη ζημιά του Δεύτερου Αυτοκινήτου κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας.[9] Το γεγονός ότι το Πρώτο Αυτοκίνητη χτυπήθηκε στην πίσω αριστερή πλευρά προκύπτει από την αναντίλεκτη μαρτυρία της Ενάγουσας επί του σημείου αλλά και επί της αναφοράς στο Τεκμήριο Υ, σε χτύπημα και στο «πισινό μέρος» αλλά και το ίδιο το περιεχόμενο της Αστυνομικής Έκθεσης.
Η θέση της Ενάγουσας ότι το Πρώτο Αυτοκίνητο περιστράφηκε αριστερόστροα ενισχύεται ακόμα και από το γεγονός ότι παρουσιάζονται επί του Σχεδίου δύο χτυπήματα του Πρώτου Αυτοκινήτου επί του προστατευτικού κιγκλιδώματος, θέση την οποία επίσης προέβαλε η Ενάγουσα. Τέλος, ενισχύεται και από την τελική θέση των οχημάτων, ως φαίνεται επί του σχεδίου, όπου, ως η ίδια η πλευρά των Εναγόμενων προέβαλε, απολήγουν να κοιτάζουν το ένα το άλλο. Συνεπώς, αποδέχομαι τις θέσεις της Ενάγουσας ότι συνεπεία του Ατυχήματος το Πρώτο Αυτοκίνητο περιστράφηκε αριστερόστροφα και χτύπησε δύο φορές στο προστατευτικό κιγκλίδωμα και ξανά άλλη μία φορά στο Δεύτερο Αυτοκίνητο.
Υπό το φως όλων των πιο πάνω, αποδέχομαι ως αξιόπιστη τη μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΕ3, ως προς τις περιστάσεις του Ατυχήματος, στην πλήρη της έκταση.
Ο Εναγόμενος 1 (ΜΥ2) δεν άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Από το εδώλιο του μάρτυρα επιδείκνυε νευρικότητα και ανασφάλεια περιορίζοντας τον εαυτό του σε λίγες προτάσεις δίδοντας την εντύπωση ότι δεν ήταν επιθυμία του να επεκταθεί κατά την αντεξέταση του. Τούτο, παρά και την επιμονή της συνηγόρου της Ενάγουσας να του παραχωρεί την ευχέρεια να επεξηγήσει το εύλογο των θέσεων του και, πρόσθετα, σε πλήρη αντιδιαστολή των διεξοδικών αναφορών του που διανθίζουν το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης. Η δε ουσία των θέσεων του παρουσίαζε έλλειψη πειστικότητας, υπερβολές, μεταβολές και εικασίες ενώ αποτέλεσμα είχε την ενίσχυση των θέσεων της Ενάγουσας.
Βασική του θέση ήταν ότι έλεγξε τον δρόμο προς τα δεξιά, προτού εισέλθει επί της Λεωφόρου. Κατά την αντεξέταση μετέβαλε την πιο πάνω θέση του, προβάλλοντας ότι η τελευταία φορά που έλεγξε τον δρόμο προς τα δεξιά ήταν δύο τουλάχιστον μέτρα πριν από την διακεκομμένη άσπρη γραμμή. Ακολούθως, ως ο ίδιος ανέφερε, συνέχισε την πορεία του χωρίς να σταματήσει.
Μη πειστική κρίνεται και η θέση του όμως ότι ο ίδιος κοίταξε δεξιά πριν να προχωρήσει προς την διακεκομμένη γραμμή και ότι οδηγούσε με 5 χιλιόμετρα την ώρα. Εάν πράγματι αυτή ήταν η ταχύτητα με την οποία οδηγούσε και ήλεγχε τον δρόμο προς τα δεξιά, ως ανέφερε κατά την μαρτυρία του, τότε, θα είχε την ευχέρεια να εντοπίσει και θα εντόπιζε την παρουσία του Πρώτου Αυτοκινήτου εντός της Λεωφόρου. Το εν λόγω συμπέρασμα ενισχύεται από το γεγονός ότι το Πρώτο Αυτοκίνητο, διένυε κατά τον ουσιώδη χρόνο απόσταση 36,80 μέτρων, ως προκύπτει από το ίδιο το Σχέδιο και τις επεξηγήσεις του ΜΕ3, σε αντίθεση με την μικρή απόσταση που ο ίδιος διένυε, στα δύο μέτρα, ως ο ίδιος ανέφερε, εντός της παρόδου από την οποία εξήλθε. Ενισχύεται ακόμα και από το γεγονός ότι, ως ο ίδιος ανέφερε, είχε πλήρη ορατότητα από την πάροδο, από το σημείο που βρίσκεται η κτιστή νησίδα, προς τα δεξιά. Αντιθέτως, η επανάληψη της θέσης του ότι ο ίδιος δεν την εντόπισε, καταδεικνύει του λόγου το αληθές της Ενάγουσας, ότι ο ίδιος δεν είχε εντοπίσει την Ενάγουσα, και όχι ότι η Ενάγουσα έτρεχε με τέτοια ταχύτητα που ήταν αδύνατον να την εντοπίσει έγκαιρα, υπό τις συνθήκες μάλιστα που ο ίδιος περιέγραψε. Συνεπώς δεν αποδέχομαι της πιο πάνω θέσεις του ΜΥ
Η δε θέση του ότι πάτησε τα φρένα αντικρούεται από την ενώπιον μου Αστυνομική Έκθεση όπου αναφέρει ότι ουδείς πάτησε τα φρένα του, εφόσον δεν υπήρχαν ίχνη τροχοπέδησης, και δεν την αποδέχομαι.
Αστάθεια παρατηρείται ως προς τις θέσεις του ως προς τα όσα λέχθηκαν μεταξύ του ιδίου και της Ενάγουσας αμέσως μετά το Ατύχημα. Ενώ ανέφερε ότι δεν θυμόταν τί ειπώθηκε μεταξύ τους εντούτοις ανάφερε ότι της ζήτησε μια φορά «συγνώμη» και κατόπιν επανέλαβε ότι δεν θυμόταν τί της ανέφερε.
Υπό το φως των πιο πάνω δεν αποδέχομαι την μαρτυρία του ΜΥ2, πλην των όσων κατέγραψε στις παρ. 2 και 3 της γραπτής του δήλωσης, αναφορές οι οποίες δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης και συνεπώς τις αποδέχομαι. V. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ
Στη βάση της ενώπιον μου αξιόπιστης και αποδεχτής μαρτυρίας βρίσκω ότι την 16.1.2016 και περί τις 7:30 π.μ., η Ενάγουσα οδηγούσε το Πρώτο Αυτοκίνητο, με συνεπιβάτη της τον υιό της, επί της Λεωφόρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ (δηλ. επί της Λεωφόρου) με κατεύθυνση από την οδό Ορφέας προς την Λευκωσία, στην αριστερή λωρίδα του δρόμου. Επί της Λεωφόρου, υπάρχουν φώτα τροχαίας στα οποία η Ενάγουσα σταμάτησε στο κόκκινο. Με την σήμανση πράσινου, συνέχισε κανονικά ευθεία την πορεία της. Η ίδια κινείτο επί της Λεωφόρου με ταχύτητα 20 χιλιομέτρων. Ταυτόχρονα, ο Εναγόμενος 2 οδηγούσε το Δεύτερο Όχημα επί της Λεωφόρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στην Λακατάμια με κατεύθυνση προς την οδό Παντελή Κατελάρη, η οποία ελέγχεται από φώτα τροχαίας, με πρόθεση να στρίψει αριστερά εντός της Λεωφόρου και προς τη Λευκωσία.
Ο ως άνω δρόμος επί του οποίου κινείτο ο Εναγόμενος 2, είναι διπλής κατεύθυνσης και στην αριστερή άκρια, ως η πορεία του Εναγόμενου 2, υπάρχει πάροδος με υποχρεωτική κατεύθυνση προς τα αριστερά, πριν από την συμβολή του εν λόγω δρόμου με την Λεωφόρου, η οποία συμβολή δεν ελέγχεται από φώτα τροχαίας. Εκεί υπάρχει κτιστή νησίδα, και φθάνοντας στην συμβολή των εν λόγω δρόμων υπάρχει διακεκομμένη άσπρη γραμμή. Ο Εναγόμενος 2, κινήθηκε στην αριστερή λωρίδα υποχρεωτικής κατεύθυνσης προς τα αριστερά. Χωρίς να σταματήσει αλλά και χωρίς να ελέγξει τον δρόμο προς τα δεξιά εξήλθε επί της Λεωφόρου.
Ακολούθως επήλθε η σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων. Η σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων έλαβε χώρα επί της Λεωφόρου, πλησίον της άσπρης διακεκομμένης γραμμής, σε απόσταση 38,80 μέτρων από τα φώτα τροχαίας επί της Λεωφόρου και σε απόσταση 1,90 μέτρων περίπου από την διακεκομμένη άσπρη γραμμή. Ειδικότερα, ο Εναγόμενος 2, εξερχόμενος από την πιο πάνω πάροδο, χτύπησε στο πίσω μέρος του Πρώτου Αυτοκινήτου, στην αριστερή πλευρά. Ο ίδιος χτύπησε το Δεύτερο Αυτοκίνητο με το δεξί μπροστινό μέρος. Κατά το χρόνο της σύγκρουσης η Ενάγουσα κινείτο με 20 χιλιόμετρα την ώρα με δεύτερη ταχύτητα ενώ δεν υπήρχαν ίχνη τροχοπέδησης.
Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης, το Πρώτο Αυτοκίνητο περιστράφηκε αριστερόστροφα, ακολούθως προσέκρουσε με το μπροστινό μέρος στο σιδερένιο κιγκλίδωμα, το οποίο βρίσκεται στην αριστερή άκρη του δρόμου, ακολούθως ξανά με το Δεύτερο Αυτοκίνητο και ξανά δεύτερη φορά στο κιγκλίδωμα. Στο κιγκλίδωμα προκλήθηκαν ζημιές.
Οι ζημιές του Πρώτου Αυτοκινήτου εντοπίστηκαν στο μπροστινό μέρος, στα φανάρια και τον προφυλακτήρα και στο πίσω αριστερό φτερό. Οι ζημιές του Δεύτερου Αυτοκινήτου εντοπίστηκαν στο μπροστινό δεξιό μέρος, στο φανάρι, τον προφυλακτήρα και το φτερό. VI. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ
Η βάση αγωγής εδράζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας που καθορίζεται στο άρθρο 51 του Κεφ. 148 καθότι λόγω της αμελούς οδήγησης του Εναγόμενου 1 προκλήθηκε το δυστύχημα και η Ενάγουσα τραυματίστηκε σοβαρά και υπέστη ζημιές. Από την έκθεση απαίτησης προκύπτει επίσης ότι η Ενάγουσα βασίζει την αξίωση της και σε «παράβαση των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων» του Εναγόμενου
Σχετικά με την τελευταία αιτία αγωγής διαπιστώνεται ότι αυτή δεν δικογραφείται επαρκώς. Το Δικαστήριο υιοθετεί το ακόλουθο απόσπασμά από την πρωτόδικη απόφαση στην Χατζημάρκου ν. Cyprus Popular Public Co Ltd, πρώην Marfin Popular Bank Co Ltd κ.ά. Αρ. Αγ. 7022/12, 4.12.20, υπό τον Έντιμο Χ. Χαραλάμπους, Π.Ε.Δ. (ως ήταν τότε): «Σε αρκετές αποφάσεις, με πιο πρόσφατη τη Λέντζας ν. Laos Bros Ltd, Πολ. Εφ. 140/11, ημερ. 22.12.16, το Ανώτατο Δικαστήριο τόνισε εμφαντικά πως το αστικό αδίκημα της αμέλειας είναι διαφορετικό από τη θεμελίωση της παράβασης νόμιμου καθήκοντος (βλ. Γενικός Εισαγγελέας ν. Κωστάκη κ.α.

(2008), 1(Α) Α.Α.Δ. 432, Μ. Σ. Ιακωβίδης και Σία Λτδ κ.ά. ν. Γενικού Εισαγγελέα, Πολ. Εφ. 378/09 κ.α. ημερ. 10.7.15). Όπως έχει λεχθεί, η αξίωση για αποζημιώσεις λόγω παράβασης νομίμων καθηκόντων αποτελεί θεραπεία του Κοινοδικαίου και δεν πρέπει να συγχύζεται ή να αναμειγνύεται με την αξίωση αποζημιώσεων για αμέλεια, έστω και αν κάποια συγκεκριμένη ζημιά είναι δυνατό να προέλθει είτε από συμπεριφορά που συνάδει με συνήθη αμέλεια είτε από συμπεριφορά που ισοδυναμεί με διάρρηξη νόμιμου καθήκοντος. Για αυτό και η ορθή δικογράφηση απαιτεί ξεχωριστή καταγραφή των δύο αγώγιμων δικαιωμάτων και περαιτέρω απαιτείται ιδιαίτερη δικογράφηση των λεπτομερειών που αφορούν σε παράβαση νομίμων καθηκόντων (Bullen and Leak "Precedents of Pleadings", 12η έκδοση, σελ. 59, Annual Practice 1958, σελ. 468). Όπως διαπιστώνεται, στην παρούσα περίπτωση υπήρξε δεόντως χωριστή δικογράφηση και διάκριση των λεπτομερειών αμέλειας αφενός και αυτών της παράβασης καθηκόντων αφετέρου, ενώ υπήρξε και εξειδίκευση των κανόνων που κατ' ισχυρισμόν στοιχειοθετούν παράβαση νόμιμου καθήκοντος, όπως επιτάσσει η πιο πάνω νομολογία.»

Στην παρούσα περίπτωση δεν υπάρχει χωριστή δικογράφηση για παραβίαση νόμιμου καθήκοντος. Στις λεπτομέρειες που παρέχονται δεν υπάρχει ούτε αναφορά σε ποια νομοθεσία ερείδεται η κατ' ισχυρισμό παράβαση. Όμως για σκοπούς δικογράφησης παραβίασης νόμιμου καθήκοντος επιβάλλεται αναφορά στη συγκεκριμένη νομοθεσία δυνάμει της οποίας, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας, δημιουργείτο το νόμιμο καθήκον έναντί της και το οποίο ο Εναγόμενος 1 παράβηκε (βλ. σχετικά παραδείγματα Bullen & Leake & Jacob's "Precedents of Pleadings", Sweet & Maxwell, 18η έκδοση, σελ. 460, ενότητα 81-Χ2). Αυτό κατ' εξαίρεση του γενικού κανόνα ότι απαγορεύεται η αναφορά σε νομοθεσία επί των δικογράφων, ούτως ώστε η πλευρά του εναγόμενου να γνωρίζει και λαμβάνει επαρκή ειδοποίηση αναφορικά με το περιεχόμενο και το εύρος της αξίωσης του ενάγοντα.
Στρεφόμενη στο αστικό αδίκημα της αμέλειας, αυτό ορίζεται από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, το οποίο αποτελεί κωδικοποίηση των αρχών του κοινοδικαίου (Στρατμάρκο Λτδ ν. Πέτρου Μιχαήλ

(1989)1 ΑΑΔ 453). Η νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου αναφορικά με την εφαρμογή του Άρθρου 51, Κεφ.148 σε περιπτώσεις τροχαίων αδικημάτων είναι πλούσια με τις πράξεις ή παραλείψεις του οδηγού να κρίνονται με βάση το επίπεδο του «μέσου συνετού οδηγού».[10] Επομένως, η Ενάγουσα θα πρέπει να αποδείξει ότι Εναγόμενος 1 (α) τέλεσε πράξη την οποία υπό τις περιστάσεις ένας λογικός συνετός οδηγός δεν θα τελούσε ή παρέλειψε να τελέσει πράξη που ένας τέτοιος οδηγός θα τελούσε και (β) υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις να μην επιδείξει αμέλεια. 46. Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Μαρίας Αλεξάνδρου κ.ά. ν. Άντρης Σωτηρίου Λεβέντη κ.ά.

(1996)1 ΑΑΔ 420, αναγνωρίστηκε ότι το καθήκον οδηγού «γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους».[11] Κατ' ακολουθίαν, η Ενάγουσα και ο Εναγόμενος 1 ως χρήστες δημόσιου δρόμου υπείχαν καθήκον ο ένας απέναντι στον άλλον για την προστασία της ασφάλειας τους. 47. Αναφορικά με το πρώτο σκέλος, η έννοια της αμέλειας αποτελεί ζήτημα πραγματικών γεγονότων τα οποία θα πρέπει να εξακριβωθούν υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε περίπτωσης και συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 ΑΔΑ 457). Το κριτήριο για τον καθορισμό αμέλειας δεν συναρτάται με τους υποκειμενικούς παράγοντες που προσδιορίζουν τις δυνατότητες του οδηγού για επιμελή οδήγηση αλλά κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο από εύλογα προβλεπτούς κινδύνους (βλ. Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., Π.Ε. 333/09 12.2.14, Παλαιομυλίτης ν. Τροχαίας

(1996)2 ΑΑΔ 300 και εκεί αναφερόμενες αυθεντίες και Αλεξάνδρου (ανωτέρω)). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στην Αριστείδου ν. Πολυδώρου Π.Ε. 346/10 15.1.2016: «Ο Εναγόμενος θα πρέπει να έχει συμπεριφερθεί και θα πρέπει να έχει επιδείξει προσοχή και φροντίδα χαμηλότερου επιπέδου, υπό τις περιστάσεις, από το επίπεδο που αναμένεται από έναν λογικό, συνετό, ικανό και έμπειρο οδηγό. Το μέτρο δεν είναι εκείνο του τέλειου οδηγού, αλλά του λογικού, συνετού και ικανού οδηγού.» 48. Αναφορικά με το θέμα ευθύνης, σημειώνεται ότι για να δικαιούται η Ενάγουσα στις αξιούμενες αποζημιώσεις θα πρέπει εκτός από την αμέλεια από τον Εναγόμενο 1, να αποδείξει και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ του εν λόγω αστικού αδικήματος και της προκληθείσας ζημίας, δηλαδή να αποδείξει με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων πώς το αστικό αδίκημα προκάλεσε ή ουσιαστικά συνέδραμε στην προκληθείσα ζημιά της (βλ. Παρασκευαϊδης ν. Συμεωνίδης και Υιοί Λτδ

(1994)1 ΑΑΔ 560). 49. Εάν αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος του Εναγόμενου 1 σύμφωνα με τις πιο πάνω νομολογιακές αρχές, τότε το Δικαστήριο, εφόσον εγείρεται το ζήτημα, όπως στην παρούσα περίπτωση, εξετάζει με βάση του άρθρο 57 του Κεφ. 148 εάν η Ενάγουσα έχει συντρέχουσα αμέλεια. Εφαρμόζοντας τις ίδιες αρχές ως προς την αιτιώδη συνάφεια, αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ της Ενάγουσας και του Εναγόμενου 1, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το τυχόν ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας της Ενάγουσας (βλ. κατ' αναλογίαν Μαυρίδης ν. Dharaghji

(1990)1 AAΔ 1013). 50. Ο καταμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες· το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness) κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς η οποία προκύπτει (causative potency) (Βλ. Χαριλάου ν. Νικολάου

(2003)1 ΑΑΔ 1460, Αλεξάνδρου κ.ά. ν. Λεβέντης κ.ά.

(1996)1 Α.Α.Δ. 420, Μαυρίδης ν. Dharaghji

(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, Χαραλάμπους ν. Στυλιανού

(1991)1 Α.Α.Δ. 284, Βελάρης ν. Ηροδότου

(1991)1 Α.Α.Δ. 881, Γεωργίου ν. Παναγιωτίδη κ.ά.

(1994)1 Α.Α.Δ. 80, Bullows v. Νεοφύτου κ.ά.

(1994)1 Α.Α.Δ. 41 και Νικολάου κ.ά. ν. Γεωργίου

(1993)1 Α.Α.Δ. 938). Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνιά του μέσου συνετού πολίτη (βλ. Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 178, Βελάρης (ανωτέρω), Charalambous v. Kassapis

(1988)1 C.L.R. 25 και Polycarpou v. Adamou

(1989)1 C.L.R. 727). 51. Στη βάση των ευρημάτων του Δικαστηρίου προκύπτει αβίαστα ότι ο Εναγόμενος 1 εξήλθε αιφνιδίως από την πάροδο εντός της Λεωφόρου χωρίς να σταματήσει και χωρίς να ελέγξει τη Λεωφόρο προς τα δεξιά του, ως όφειλε, σύμφωνα και με την σήμανση της διακεκομμένης άσπρης γραμμής. Όφειλε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός προσεγγίζοντας τη Λεωφόρο, με δεδομένη και τη διαμόρφωση της παρόδου, σε μορφή καμπύλης προς την ίδια με την πορεία της Ενάγουσας κατεύθυνση, ως προκύπτει από το Σχέδιο. Πρόσθετα, συνάγεται ότι είχε κάθε ευχέρεια να ελέγξει επαρκώς τη Λεωφόρο, εφ' όσον ως ο ίδιος απεδέχθη, η ορατότητα του προς τα δεξιά του επί της Λεωφόρου ήταν ανεμπόδιστη (βλ. Ιωαννίδου ν. Γιάννη

(1990)1 ΑΑΔ 213) πριν ακόμη πλησιάσει την άσπρη διακεκομμένη γραμμή. Παρά τα πιο πάνω, δεν το έπραξε. Υπενθυμίζω ότι είναι ο ίδιος που ανέφερε στην δική του μαρτυρία ότι ουδόλως εντόπισε την ίδια την Ενάγουσα να κινείται επί της Λεωφόρου, παρά και την ορατότητα που ο ίδιος είχε σε όλη την απόσταση που η Ενάγουσα διένυσε εντός της Λεωφόρου, όπως και πάλιν ο ίδιος ανέφερε. Τούτο από μόνο του καταδεικνύει την έκταση της ως άνω παράλειψης του και κατ' επέκταση, αναδεικνύει την παράβαση του καθήκοντος του έναντι της Ενάγουσας, ως χρήστης δημοσίου δρόμου, για δέουσα παρατηρικότητα (Κωνσταντίνου ν. Κατσουρής

(1975)1 ΑΑΔ 188). Πρόσθετα, στη βάση των ευρημάτων του Δικαστηρίου προκύπτει ότι είναι αυτή καθ' εαυτή παράλειψη του Εναγόμενου 1 η οποία προκάλεσε τη σύγκρουση εφ' όσον η Ενάγουσα κινείτο κανονικά στην δική της πορεία.

Αποτέλεσε τη θέση των Εναγόμενων ότι η Ενάγουσα θα έπρεπε να είχε κινηθεί δεξιότερα, ή να φρενάρει, ώστε να αποφύγει τη σύγκρουση με τις εν λόγω παραλείψεις της να συνιστούν συντρέχουσα αμέλεια από μέρους της. Η εν λόγω εισήγηση δεν με βρίσκει σύμφωνη. Κατ' αρχάς εδράζεται επί απλών εικασιών. Δεν αναφέρθηκε, για παράδειγμα, κατά τη μαρτυρία κατά πόσο ο δρόμος «δεξιότερα» της Ενάγουσας ήταν άδειος από άλλους χρήστες του δρόμου, ώστε να δύναται να αξιολογηθεί η ως άνω εισήγηση της πλευράς των Εναγόμενων. Ούτε και αναφέρθηκε με ποιον τρόπο το «φρενάρισμα» θα αποτελούσε ενέργεια προς αποφυγή της σύγκρουσης, με δεδομένο το σημείο σύγκρουσης και της αιφνίδιας εξόδου του Εναγόμενου 1 από την πάροδο. Όπως αναφέρθηκε στην Χρίστος Χρίστου ν.
Ανδρούλλας Χρίστου κ.ά.

(2015)1 ΑΑΔ 1527: «Είναι δε καλώς εδραιωμένη νομολογιακή αρχή ότι οι οδηγοί επί του κυρίου δρόμου έχουν προτεραιότητα για τη χρήση του δρόμου, η οποία πρέπει να γίνεται σεβαστή από τους άλλους οδηγούς που προσεγγίζουν τον κύριο δρόμο από πάροδο. Γι' αυτό, κατά κανόνα, καταλογίζεται αποκλειστική ευθύνη στους οδηγούς που εισέρχονται σε κύριο δρόμο από παρόδους και οι οποίοι ανακόπτουν τη νόμιμη πορεία οδηγών που κινούνται στον κύριο δρόμο, εκτός εάν συντρέχουν ιδιαίτεροι λόγοι που δικαιολογούν όπως επιμεριστεί κάποιο ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας στον οδηγό του κυρίου δρόμου (βλ. μεταξύ άλλων Ιωαννίδη ν. Γιαννή

(1990)1 Α.Α.Δ. 213, Παναγιώτου ν. Χατζηπαναγή

(1994)1 Α.Α.Δ. 178, Νικολάου ν. Καϊμακκάκη

(2004)1 Α.Α.Δ. 570 και Μeemanage v. Αναστασίου

(2008)1 Α.Α.Δ. 59), οι οποίες αναφέρονται και στην πρωτόδικη απόφαση. Όμως, όπου ο οδηγός του κυρίου δρόμου εξ αντικειμένου δεν έχει δυνατότητα να αντιληφθεί άλλο όχημα που εισέρχεται στην πορεία του από πάροδο πριν αυτό εισέλθει στον κύριο δρόμο - όπως συμβαίνει στην παρούσα - η νομολογία είναι επιφυλακτική προτού του αποδώσει ευθύνη. (Βλ. Meemanage ανωτέρω, η οποία παραπέμπει στις Ιωαννίδη (ανωτέρω) και Βλάσιος ν. Αντωνίου

(1990)1 Α.Α.Δ. 815).» 53. Σχετική είναι η Κυριάκου Παύλου ν. Ανδρέα Παπακυρπιανού

(2000)1 ΑΑΔ 974: «Σε σχέση με την πρώτη υποχρέωση έχει νομολογηθεί ότι το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών. Ο νουνεχής οδηγός μπορεί εύλογα να υποθέσει ότι όπως ο ίδιος έτσι και άλλοι οδηγοί θα εκπληρώσουν το καθήκον επιμέλειας έναντι του ιδίου και άλλων οδηγών (Βλ. Varnakides v. Police

(1969)2 C.L.R. 1, Νικολαΐδης κ.α. ν. Κλεοβούλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 422, 428, Κυριάκου κ.α. ν. Κανάρη, Πολιτική ΄Εφεση 8907/5.11.97). Σε σχέση με τον οδηγό οχήματος που οδηγεί κατά μήκος κύριου δρόμου, έχει νομολογηθεί ότι, δεν χρειάζεται, εκτός αν υπάρχουν συνθήκες τέτοιες που να προδιαθέτουν για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, να προβλέψει ότι άλλος οδηγός θα μπεί από πάροδο στον κύριο δρόμο, χωρίς πρώτα να σταματήσει και να βεβαιωθεί ότι είναι ασφαλές να το πράξει (Βλ. Varnakides v. Papamichael and Another

(1970)1 C.L.R. 367 και Χατζηγιάννη ν. Κουμάση κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ. 150, 154). Δεν έχει καθήκον να λάβει εξαιρετικές προφυλάξεις εκτός εάν είχε οποιαδήποτε προειδοποίηση ή ένδειξη ότι άλλος οδηγός που χρησιμοποιεί το δρόμο θα εισέρχετο στον κύριο δρόμο από πάροδο χωρίς να σταματήσει στη συμβολή των δύο δρόμων και να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να προχωρήσει (Βλ. Τουλουπή ν. Λαμπασκή, Πολιτική ΄Εφεση 9605/23.9.97, Σοφοκλέους ν. Χαριλάου, Πολιτική ΄Εφεση 9761/22.9.98). [.] ΄Εχουμε, επομένως, την άποψη ότι στην απουσία ένδειξης ότι ο άγνωστος οδηγός δεν θα σταματούσε στη συμβολή των δύο δρόμων, ο εφεσείων δεν είχε υποχρέωση να ελαττώσει την ταχύτητα του. Καθώς έχει νομολογηθεί η ταχύτητα από μόνη της δεν είναι αρκετή για να οδηγήσει σε συμπέρασμα για αμέλεια (Βλ. Demou v. Constantinou and Another

(1979)1 C.L.R. 21, Ioakim v. Soteriades

(1984)1 C.L.R. 175, Alexandrou v. Gamble

(1974)1 C.L.R. 5, Βρυωνίδη ν. Σωφρονίου, Πολιτική ΄Εφεση 9479/23.9.97 και Ξυπτερά ν. Κυπριανού, Πολιτική ΄Εφεση 9250/16.12.97). Στην κρινόμενη περίπτωση ο εφεσείων οδηγούσε εντός του ορίου της επιτρεπόμενης ταχύτητας. Δεν υπάρχει τίποτε ενώπιον μας που να υποδεικνύει ότι η ταχύτητα του εφεσείοντα έχει αιτιώδη συνάφεια με το συμβάν. Αναφορικά με τη δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookout) με την εκκαλούμενη απόφαση το πρωτόδικο δικαστήριο εναπόθεσε υποχρέωση στον εφεσείοντα να τηρεί δέουσα και συνεχή παρατηρητικότητα εντός της παρόδου Κοτσιάτη. ΄Εχουμε ήδη υποδείξει ότι οι οδηγοί του κύριου δρόμου δεν υπέχουν τέτοια υποχρέωση εκτός αν συντρέχουν οι ενδείξεις που υποδεικνύονται πιο πάνω. Και εδώ δεν υπήρχαν τέτοιες ενδείξεις. Το πρωτόδικο δικαστήριο εναπόθεσε, επίσης, υποχρέωση στον εφεσείοντα να τηρεί τη δέουσα παρατηρητικότητα για να αντιληφθεί το όχημα του εφεσίβλητου. Αυτή η θέση του πρωτόδικου δικαστηρίου εναποθέτει υποχρέωση στον προπορευόμενο οδηγό να ελέγχει συνέχεια την τροχαία που τον ακολουθεί. Δεν υφίσταται τέτοια απόλυτη υποχρέωση. Είναι μεν αλήθεια ότι η υποχρέωση τήρησης δέουσας παρατηρητικότητας βαρύνει τους οδηγούς πάντοτε και υπό όλας τας περιστάσεις (βλ. Constantinou v. Katsouris and Another

(1975)1 C.L.R. 188, 192). Ωστόσο αυτή η υποχρέωση πρέπει να κρίνεται υπό το φως των πραγματικών περιστατικών της κάθε περίπτωσης και των οδικών συνθηκών κάτω από τις οποίες βρίσκεται ένας οδηγός. Ο εφεσείων οδηγούσε σε υπεραστικό δρόμο μονόδρομης κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Δεν είχε υποχρέωση να ελέγχει συνέχεια την τροχαία που τον ακολουθούσε. Τέτοια υποχρέωση εγείρεται στην περίπτωση που ο προπορευόμενος οδηγός προτίθεται να προβεί σε οποιοδήποτε ελιγμό π.χ. να σταματήσει (βλ. Σαββίδης ν. Ηρακλέους

(1992)1 Α.Α.Δ. 1290, 1295), να ελαττώσει ταχύτητα, να στρίψει δεξιά ή αριστερά (βλ. Constantinou, πιο πάνω, σελ. 192) ή να αλλάξει λωρίδα κυκλοφορίας (βλ. Γεωργίου κ.α. ν. Πιερίδη, Πολιτική ΄Εφεση 8959/23.9.97).»

Υπό το φως των ανωτέρω, ουδόλως προκύπτει ότι η Ενάγουσα είχε καθήκον να κινηθεί δεξιότερα και η σχετική εισήγηση των Εναγόμενων απορρίπτεται. Αντιθέτως, σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, το Πρώτο Αυτοκίνητο χτυπήθηκε στο πίσω αριστερό μέρος από το Δεύτερο Αυτοκίνητο. Τούτο καταδεικνύει ότι η Ενάγουσα κατά το χρόνο της σύγκρουσης είχε σχεδόν προσπεράσει τη συμβολή της Λεωφόρου με την πάροδο από την οποία ο Εναγόμενος 1 εξήλθε. Κατ' επέκταση, καταδεικνύεται ότι δεν υπήρχε κανένα χρονικό περιθώριο αντίδρασης από μέρους της Ενάγουσας, ως αποκλειστική απόρροια των πιο πάνω παραλείψεων του Εναγόμενου 1 και όχι ως αποτέλεσμα οιαδήποτε δικής της ενέργειας ή παράλειψης.
Των πιο πάνω δοθέντων, δεν δύναται να καταλογιστεί οιαδήποτε αμέλεια έναντι της Ενάγουσας.
Υπό το φως όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι την πλήρη ευθύνη για το Ατύχημα ο ίδιος ο Εναγόμενος
Στρέφομαι στις θέσεις της Ενάγουσας ως προς τις ζημιές της που επωμίστηκε συνεπεία του Ατυχήματος. VII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ, ΠΟΝΟ ΚΑΙ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ (α) Γενικές παρατηρήσεις
Στρέφομαι πρωτίστως στη μαρτυρία της Ενάγουσας. Η Ενάγουσα παρέμεινε σταθερή και ως προς τις θέσεις της αναφορικά με τις σωματικές της βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που, κατά τη θέση της, υπέστη συνεπεία του Ατυχήματος, με το ουσιώδες των θέσεων της να μην έχει αμφισβητηθεί κατά την αντεξέταση της. Η ίδια κατέθετε με ειλικρίνεια χωρίς διάθεση υπερβολής, ενώ η ουσία των θέσεων της στηρίζεται, ως θα διαφανεί στη συνέχεια, επί της ενώπιον μου έγγραφης μαρτυρίας.
Σε ό,τι αφορά την ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε, σημειώνω εδώ ότι αποδέχομαι ότι οι ΜΕ2 και ΜΥ1 αποτελούν εμπειρογνώμονες ιατρούς και δη Ειδικούς Νευρολόγους και ότι αμφότεροι κατέθεσαν εντός της σφαίρας της εμπειρογνωμοσύνης τους.[12] Τούτο προκύπτει από τα προσόντα τους στα οποία αμφότεροι αναφέρθηκαν και δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης αλλά και την ουσία των εκατέρωθεν θέσεων τους.
Ως μάρτυρας, ο ΜΕ2 παρέμεινε σταθερός στις θέσεις που εξέφρασε μέσω των ιατρικών πιστοποιητικών του που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο ίδιος ήταν σε θέση να παράσχει πλήρεις λεπτομέρειες και επεξηγήσεις ως προς τα στοιχεία που στηρίζουν τη διάγνωση του αναφορικά με τους τραυματισμούς της Ενάγουσας αλλά και ως προς τα ιατρικά του συμπεράσματα. Σημειώνω επίσης εδώ ότι πρόκειται για τον θεράποντα ιατρό της Ενάγουσας, στοιχείο το οποίο προσδίδει σημαντική αξία στα λεχθέντα του. Σχετική είναι πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. Χ.Γ. Πολ. Έφ. 152/15, 23.5.24 όπου αναφέρθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι «ο ιατρός που περιθάλπει ένα ασθενή κατά κανόνα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να μαρτυρήσει για την κατάσταση του. Και εφόσον κριθεί ως αξιόπιστος η μαρτυρία του είναι υψίστης σημασίας για το δικαστήριο.»
Από την άλλη, η ΜΥ1 εξέτασε την Ενάγουσα τέσσερα έτη μετά το Ατύχημα και συγκεκριμένα στις 14.11.
Ως εκ τούτου η μαρτυρία του περιορίστηκε στα όσα ο ίδιος διαπίστωσε από τη ημερομηνία που εξέτασε την Ενάγουσα και όχι προηγουμένως. Από το περιεχόμενο μάλιστα του ιατρικού του πιστοποιητικού, Τεκμήριο Ψ, προκύπτει ότι ο ίδιος δεν αμφισβήτησε οιαδήποτε θέση της Ενάγουσας πριν από τις 14.11.2019 με τον ίδιο να περιορίζεται σε αξιολόγηση του κατά πόσο η Ενάγουσα παρουσίαζε οιαδήποτε μόνιμη βλάβη τη συγκεκριμένη στιγμή της εξέτασης της από τον ίδιο. Συναφώς, εν τη απουσία οιασδήποτε άλλης μαρτυρίας, η μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΕ2 σε ότι αφορά τα όσα ανέφεραν ότι είχαν λάβει χώρα πριν τις 14.11.2019 απέμεινε αναντίλεκτη.
Σε ό,τι αφορά τις θέσεις του ΜΥ1 ως προς τις σωματικές βλάβες της Ενάγουσας κατά το χρόνο της εξέτασης της από τον ίδιο, αναφέρω στο σημείο αυτό ότι η ουσία των θέσεων του, για τους λόγους που καταγράφονται πιο κάτω, παρουσίαζε γενικότητα και έλλειψη σταθερότητας και πειστικότητας. Έσπευσε για παράδειγμα ο ΜΥ1 να πιθανολογήσει για την αιτία των πόνων που παρουσιάζει η Ενάγουσα, υποδεικνύοντας την φύση της εργασίας της ως την πιθανότερη αιτία. Η θέση του αυτή, ως θα διαφανεί στη συνέχεια, δεν ερείδεται επί αντικειμενικής βάσης.
Για τους πιο πάνω λόγους αλλά και για τους λόγους που καταγράφονται πιο κάτω, το Δικαστήριο αποδέχεται ως αξιόπιστη τη μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΕ2 σε σχέση με τις σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία της Ενάγουσας, στην πλήρη της έκταση, πλην μίας πτυχής από την μαρτυρία της Ενάγουσας για τους λόγους που καταγράφονται στην παρ. 102 πιο κάτω. Αποδέχεται τη μαρτυρία του ΜΥ1 μόνο στο βαθμό που συνάδει με την μαρτυρία του ΜΕ
Κατά τα λοιπά δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Στρέφομαι στην αξιολόγηση των επί μέρους θέσεων των πιο πάνω μαρτύρων. (β) Μαρτυρία αναφορικά με τις διαγνωστικές εξετάσεις της Ενάγουσας, το περιεχόμενο τους και στοιχεία αποθεραπείας
Οι θέσεις της Ενάγουσας που καταγράφονται στην παρ. 7 ανωτέρω απέμειναν αναντίλεκτες. Επιπρόσθετα σημειώνονται τα εξής: (α) Η θέση της ότι αμέσως μετά το Ατύχημα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου έτυχε πρώτων βοηθειών υποστηρίζεται και από τα Τεκμήρια Ε, ΣΤ και Ζ∙ (β) Από τα ως άνω τεκμήρια που αποτέλεσαν μέρος της μαρτυρίας της, προκύπτουν και τα εξής: ότι στο Γενικό Νοσοκομείο, Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών διαγνώστηκε με κάκωση αυχένα και οσφύος (βλ. Τεκμήριο Στ), της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και η χρήση μαλακού κολάρου αυχένα (βλ. Τεκμήριο Ε), της χορηγήθηκε άδεια ασθενείας από 17.1.2016 μέχρι 23.1.2016 και της προτάθηκε επανεξέταση εντός επτά ημερών (βλ. Τεκμήριο Ζ). Σημειώνω εδώ ότι ουδόλως η Ενάγουσα αντεξετάστηκε επί των ως άνω τεκμηρίων, ούτε και το περιεχόμενο τους αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης. Σημειώνω εδώ ότι κ. Κλεάνθους ανέφερε επί του σημείου ότι η Ενάγουσα δεν ανέφερε οτιδήποτε ως προς την άδεια ασθενείας που της δόθηκε, ότι η ίδια εργάστηκε και δεν έλειψε από την εργασία της, στοιχείο που αποδυναμώνει την αξιοπιστία της. Η θέση αυτή δεν με βρίσκει σύμφωνη καθώς ουδόλως της τέθηκε κατά την αντεξέταση της ώστε να δύναται να τοποθετηθεί αναλόγως (βλ. Frederickou Schools Co Ltd a.o. v. Acuac Inc.

(2002)1 ΑΑΔ 1527, Adidas v. Jonitexo Ltd

(1987)1 C.L.R. 383, 384 και Philippou General Bonded Warehouse Ltd ν. Κώστα Νικολαΐδη

(2006)1 Α.Α.Δ. 1057)∙ (γ) Η θέση της ότι την ίδια ημερομηνία επισκέφθηκε και τις πρώτες βοήθειες του Αρεταιείου Νοσοκομείου, όπου εξετάστηκε και υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης όπως επίσης και σε ακτινογραφία κατώτερων θωρακικών πλευρών υποστηρίζεται από τα Τεκμήρια Η, Θ, Κ, Λ και Ν και την μαρτυρία του ΜΕ2 την οποία το Δικαστήριο αποδέχεται ως αξιόπιστη (βλ. πιο κάτω)∙ (δ) Η θέση της ότι είναι λόγω του ότι η ίδια δεν αισθανόταν καλά που επισκέφθηκε το Αρεταίειο Νοσοκομείο στηρίζεται, και από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων Ε, ΣΤ και Ζ, το περιεχόμενο των οποίων περιγράφεται στην υποπαράγραφο (β) πιο πάνω∙ (ε) Η θέση της ότι η μαγνητική τομογραφία έδειξε εκφυλιστικές αλλοιώσεις «του Α2/Α3 δίσκου» με αφυδάτωση όπως επίσης «και του L5/S1» η οποία προκαλεί κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου με στένωση του αριστερού τρίματος, στηρίζεται και

(1)από το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρ. Μιχάλη Καηλίδη, Γενικού Χειρούργου, ημερ. 26.1.2016, Τεκμήριο Κ,

(2)από το περιεχόμενο της ιατρικής έκθεσης του ΜΕ2, Τεκμήριο Λ και

(3)από το περιεχόμενο της ιατρικής έκθεσης του Δρα Χριστόφορου Νικολάου, Ραδιολόγου Τεκμήριο Η∙ (στ) Η θέση της ότι στη συνέχεια εξετάστηκε από νευρολόγο και της συστήθηκε φαρμακευτική αγωγή, υποστηρίζεται από το Τεκμήριο Ι. Εκεί εμπεριέχεται η συνταγογράφηση φαρμάκων από τον ΜΕ2, ημερομηνίας 21.1.2016, πέντε ημέρες μετά το Ατύχημα καθώς και η απόδειξη για την αγορά των εν λόγω φαρμάκων από συγκεκριμένο φαρμακείο∙ (ζ) Σε σχέση με την παραπομπή της σε φυσιοθεραπεία, η σχετική της θέση ερείδεται και επί των Τεκμηρίων Ρ (βεβαίωση του Κύπρου Ελευθερίου, Φυσιοθεραπευτή), Δέσμη Τεκμηρίων Σ (αποδείξεις φυσιοθεραπείας από το Κέντρο Φυσιοθεραπείας "Eleftheriou Physiotherapy Center Ltd") και Δέσμη Τεκμηρίων Τ (αποδείξεις φυσιοθεραπείας από τον το Κέντρο Φυσικοθεραπείεας & Αποκατάστασης, Μάριος Μάμας), το περιεχόμενο των οποίων δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης∙ (η) Η θέση της ότι στη συνέχεια υπεβλήθη σε ηλεκτρομυογράφημα από τον ΜΕ2 το οποίο κατέδειξε «μία ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια» υποστηρίζεται από την προαναφερθείσα Ιατρική Έκθεση του ιδίου, Τεκμήριο Λ, όπου εκεί καταγράφονται αυτούσια τα πιο πάνω και πρόσθετα αναφέρεται ότι το ηλεκτρομυογράφημα διενεργήθηκε στις 26.1.

Ο ΜΕ2 κατά τη δική του μαρτυρία, την οποία το Δικαστήριο αποδέχεται ως αξιόπιστη, επεξήγησε ότι τα αποτελέσματα του εν λόγω ηλεκτρομυογραφήματος καταγράφηκαν επί του Τεκμηρίου Ξ, θέση η οποία επίσης δεν αμφισβητήθηκε.
Συνεπώς, αποδέχομαι το σύνολο των πιο πάνω θέσεων της Ενάγουσας. (γ) Μαρτυρία ως προς τη φύση των σωματικών βλαβών της Ενάγουσας
Αποτέλεσε τη θέση της Ενάγουσας ότι η ίδια διαγνώστηκε με μετατραυματικό σύνδρομο και κάκωσης των μικρών μυών της αυχενικής και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και «ήπια μορφής Α5 ριζοπάθεια.» Η περιγραφή κατ' αυτόν τον τρόπο των τραυμάτων της αντανακλούν το περιεχόμενο της ιατρικής έκθεσης του θεράποντα ιατρού της ΜΕ2, Τεκμήριο Λ. Εκεί καταγράφεται ότι: «Κατά την κλινική εξέταση καταγράφεται πιεστικός πόνος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Επώδυνη στροφή προς τα δεξιά της κεφαλής ενώ η έκταση και η κάμψη της κεφαλής είναι περιορισμένη λόγω πόνου. Αιμωδίες, υπαισθησία στο Α5 δερμάτωμα (.) Διαγνωστικά πρόκειται για μετατραυτματικό σύνδρομο μετά από οδικό δυστύχημα στις 16.1.
Αποτέλεσμα του τραυματισμού αυτού ήταν η κάκωση των μικρών αυχενικών μυών της αυχενικής μοίρας και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.»
Πρόσθετα, η καταγραφή της εικόνας της Ενάγουσας δυνάμει των διαγνωστικών εξετάσεων που έλαβαν χώρα κατόπιν του Ατυχήματος, έχει, σύμφωνα με το εν λόγω ιατρικό πιστοποιητικό, ως εξής: «Στην μαγνητική τομογραφία ημερομηνίας 16/1/2016 (.) καταγράφονται εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους μεσοσπονδύλιους δίσκους Α2/Α3 - Α3/Α4 και Ο5/11, ενώ στο ηλεκτρομυογράφημα στις 26/1/16 καταγράφεται μία ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια.»
Στρέφομαι στις επί μέρους θέσεις των ΜΕ2 και ΜΥ1 ως προς την φύση των τραυματισμών της Ενάγουσας. Εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους μεσοσπονδύλιους δίσκους
Ανατρέχοντας στα πρακτικά της διαδικασίας που αφορούν στη μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΥ1 αλλά και τις εκατέρωθεν ιατρικές τους εκθέσεις (βλ. Τεκμήρια Λ και Ψ, αντίστοιχα) προκύπτει ότι αμφότεροι ήταν σύμφωνοι ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που καταγράφηκαν στους μεσοσπονδύλιους δίσκους της Ενάγουσας προϋπήρχαν του Ατυχήματος, εφ' όσον, ως επίσης συμφώνησαν, χρειάζεται χρόνος για να επέλθει η συγκεκριμένη φθορά. Συναφώς, αποδέχομαι την πιο πάνω θέση των ιατρών. Ως ο ΜΕ2 επίσης επεξήγησε, τα συμπτώματα ύπαρξης τέτοιων εκφυλιστικών αλλοιώσεων δύνανται να ποικίλουν από έντονους πόνους μέχρι κανένα σύμπτωμα.[13] Η θέση του αυτή δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης και την αποδέχομαι. Κακώσεις οσφυϊκής μοίρας και αυχενικής μοίρας
Κατά το στάδιο των αγορεύσεων αποτέλεσε τη θέση του συνηγόρου των Εναγόμενων ότι αντεξεταζόμενος ο ΜΕ2 αποδέχθηκε ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα MRI δεν διεφάνη οιοσδήποτε τραυματισμός της αυχενικής μοίρας της Ενάγουσας. Ειδικότερα, παραπέμπει στη θέση του ΜΕ2 ότι «(δ)εν έδειξε κάταγμα κάποιου οστού ή δεν έδειξε μια ρήξη μεσοσπονδύλιου δίσκου». Η εν λόγω θέση του συνηγόρου των Εναγόμενων δεν με βρίσκει σύμφωνη καθώς αγνοεί την τοποθέτηση του ΜΕ2 ως προς το ότι η διαγνωστική εξέταση ΜRI δεν δύναται να εντοπίσει θλάσεις ριζών του νεύρου, διάγνωση η οποία επιτυγχάνεται μέσω ηλεκτρομυογραφήματος, όπως και έγινε στην υπό κρίση περίπτωση όπου και, κατόπιν τούτου, εντοπίσθηκε ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια.[14] Αγνοεί επιπρόσθετα και την τοποθέτηση του ΜΕ2 ότι με την κίνηση του κεφαλιού κατά το χρόνο του Ατυχήματος, δημιουργούνται μικροαιμμοραγίες, οι οποίες δεν ανιχνεύονται στην μαγνητική τομογραφία και οι οποίες, προκαλούν χρόνιο μυϊκό σπασμό που στη συνέχεια μετατρέπεται σε μυϊκό πόνο. Αγνοεί ακόμα και τη θέση του ΜΕ2 ότι η Ενάγουσα υπέστη κάκωση της οσφυϊκής μοίρας και αυχενικής μοίρας, θέση την οποία ο ΜΥ1 δεν αμφισβήτησε. Σχετική είναι η εξής στιχομυθία κατά την αντεξέταση του ΜΥ1: «E. Μάλιστα. Το συμπέρασμα του συνάδελφου το οποίο αναφέρετε εσείς ο ίδιος στη δεύτερη σελίδα που ο συνάδελφος ήταν ο θεράπων ιατρός της που την εξέταζε σε τακτά χρονικά διαστήματα από το ατύχημα και μετά ότι το αποτέλεσμα του τραυματισμού ήταν η κάκωση των αυχενικών μυών της αυχενικής μοίρας και της οσφϋικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης δεν μπορεί να αμφισβητηθεί βεβαίως, σωστά; A. Εντάξει, με ρωτάτε να σχολιάσω το συμπέρασμα του συναδέλφου. Το συμπέρασμα του συναδέλφου είναι το συμπέρασμα του συναδέλφου, δεν είναι το δικό μου συμπέρασμα. E. Απλώς αυτό που λέω είναι ότι εσείς την εξετάσετε μια φορά μετά από 4 χρόνια και ερμηνεύετε κάποιες διαγνωστικές εξετάσεις, είναι λογικό το συμπέρασμα του συναδέλφου που ήταν ο θεράπων ιατρός το οποίο ο ίδιος αναφέρεται στην ιατρική σας έκθεση να ισχύει; A. Κοιτάξετε, η κάκωση είναι το αποτέλεσμα ενός τραυματισμού, δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω ότι ο τραυματισμός της προκάλεσε κάποια κάκωση, πάντα υπάρχει κάποια κάκωση μετά από οποιονδήποτε τραυματισμό. Το θέμα είναι αν η κάκωση, η οποία υπήρχε συνήθως σημαίνει ότι είναι μια παροδική κατάσταση και κατά πόσο παροδική είναι. όταν την εξέτασε ο συνάδελφος, αν ήταν η εξέταση κοντά στον τραυματισμό πολύ πιθανό να υπήρχε κάκωση, ιδιαίτερα από ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα αλλά ταυτόχρονα δεν αναμένω ότι 4 χρόνια μετά θα υπάρχει κάκωση, κάκωση συνήθως είναι μια παροδική κατάσταση.»[15]
Επιπλέον, η ως άνω διάγνωση του του ΜΕ2 επιρρώνεται ανεξάρτητα και από το Τεκμήριο ΣΤ, Βεβαίωση του Γενικού Νοσοκομείου, όπου εκεί καταγράφεται ως διάγνωση η «κάκωση αυχένα και οσφύος» και χορηγείται μάλιστα, άδεια ασθενείας, σωρεία φαρμάκων και χρήση αυχενικού κολλάρου (βλ. Τεκμήριο Ε) με την Ενάγουσα να καλείται για επανεξέταση εντός λίγων ημερών (βλ. Τεκμήριο Ζ).
Συνεπώς, αποδέχομαι τη θέση του ΜΕ2, ότι συνεπεία του Ατυχήματος η Ενάγουσα υπέστη κάκωση των μικρών αυχενικών μυών της αυχascuενικής μοίρας και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ριζοπάθεια στην Α5 ρίζα
Αναφορικά με την αναφορά του ΜΕ2 σε ήπιας μορφής ριζοπάθεια στην Α5 ρίζα, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι η εν λόγω πάθηση αναδείχθηκε από το ηλεκτρομυογράφημα που διενήργησε ο ίδιος. Παρείχε προς τούτο πλήρεις επεξηγήσεις αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι: «Η ρίζα η Α5 εκπηγάζει από τον Α5 μεσοσπονδύλιο δίσκο, δηλαδή εκπηγάζει από τον νωτιαίο μυελό, είναι η ρίζα Α5, η οποία δείχνει τις κακώσεις της ρίζας του νεύρου που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Σε οξεία απονεύρωση, σε ήπια μορφή απονεύρωση και σε παλαιότερη ριζοπάθεια. Εδώ σε αυτήν την περίπτωση έχουμε εικόνα ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια, δείχνει ήπια ρήξη.»
Ερωτηθείς σχετικά ο ΜΕ2 από τον κ. Κλεάνθους, αναφέρθηκε στη φύση της ιατρικής εξέτασης MRI σε αντιδιαστολή με την ιατρική εξέταση ηλεκτρομυογραφήματος. Ανέφερε ειδικότερα ότι εάν υπάρχουν θλάσεις ρίζων του νεύρου, αυτά δεν μπορούν να εντοπιστούν από την εξέταση MRI. Η εν λόγω θέση του δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του και την αποδέχομαι.
Ο ΜΥ1 απέφυγε να τοποθετηθεί δια το κατά πόσο ο ίδιος απεδέχθη ότι η Ενάγουσα παρουσίαζε ριζοπάθεια, κατά τον τρόπο που ο ΜΕ2 περιέγραψε. Ειδικότερα, ανέφερε ότι το ηλεκτρομυογράφημα «ανέδειξε ότι ο δελτοειδής μυς, που είναι ένας μυς ο οποίος είναι στην ωμική μοίρα του άνω άκρου, έχει κάποια αδυναμία» συνεχίζοντας ότι «συμπέρανε ο συνάδελφος ότι η ρίζα του νεύρου που ξεκινά από τον αυχένα και πάει στον δελτοειδή που είναι η Α5 ρίζα έχει κάποιο πρόβλημα.»[16] Δεν επεξήγησε κατά πόσο ο ίδιος συμφωνεί ή διαφωνεί με την πιο πάνω τοποθέτηση του ΜΕ
Ούτε και η πιο πάνω θέση του ΜΕ2 αμφισβητήθηκε κατά τη δική του αντεξέταση και συνεπώς την αποδέχομαι.
Ο ΜΥ1 έσπευσε να αναφέρει, γενικά και αόριστα ότι το ηλεκτρομυογράφημα δεν ήταν δυνατό να αναδείξει το χρόνο που προέκυψε η ριζοπάθεια στην Α5 ρίζα. Η θέση του αυτή πάσχει από παντελή έλλειψη τεκμηρίωσης. Αντίθετη ήταν η προσέγγιση του ΜΕ2 ο οποίος ήταν πλήρως επεξηγηματικός προς επίρρωση της περί του αντιθέτου θέσης του, ως εξής: «A. Εάν ήταν πάθηση πριν το ατύχημα θα φαίνετουν στο ηλεκτρομυογράφημα. Αν θέλετε να σας εξηγήσω τι είναι. Είναι μια εξέταση με μια βελόνα, η βελόνα τούτη είναι ενωμένη με οπτικοακουστικές ύλες, ένα σύρμα, το οποίο καταλήγει σε ένα computer, ενεργοποιεί τον μυ, στη συγκεκριμένη περίπτωση την Α5 και την Α6 είναι ο τρικέφαλος και η Α7, όταν ενεργοποιηθεί ο μυς και δημιουργηθούν ηλεκτρικά πεδία μεταφέρεται στην οθόνη του υπολογιστή η εικόνα και ήχος. Από αυτά μπορεί να εξάξει ο γιατρός τέσσερα πράγματα. Το ένα είναι εάν είναι φυσιολογικές οι μονάδες του δεν έχει τίποτε ο μυς, ούτε η ρίζα του νεύρου. Εάν υπάρχει οξείας μορφής απονεύρωση καταστρέφεται το νεύρο πολύ έντονα. Εάν υπάρχει ήπιας μορφής και το τέταρτο είναι αν είναι παλαιότερη απονευρωτική νόσος χρόνια και τούτο το καταλάβεις γιατί οι μονάδες μετρούνται σε μίλιβολτς. Μέχρι δύο είναι φυσιολογικές μονάδες ή αν δείξει μια πάθηση σημαίνει εν πρόσφατη. Όσο πιο ψηλή εν η μονάδα τόσο πιο παλιά εν η πάθηση και είναι πράγμα το οποίο το καταγράφουμε ξεκάθαρα. Υπάρχουν σωρεία ευρημάτων που το γράφουν τούτο το πράγμα μέσα.»[17]
Ούτε και η πιο πάνω θέση του αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του.
Υπό το φως των πιο πάνω, αποδέχομαι και τη θέση του ΜΕ2 ότι η ριζοπάθεια που εντόπισε στην Α5 ρίζα της αυχενικής μοίρας, δεν προϋπήρχε του Ατυχήματος. Πόνοι και ταλαιπωρία
Πέραν των όσων καταγράφηκαν στην παρ. 7 και 64 πιο πάνω, αποτέλεσε πρόσθετα τη θέση της Ενάγουσας ότι από το Ατύχημα μέχρι και σήμερα συνεχίζει να υποφέρει από έντονες κρίσεις πόνου και δυσκαμψία ειδικότερα στην στροφή του κεφαλιού της στα δεξιά και από έντονη σωματική κόπωση και αίσθηση μουδιάσματος των δύο δακτύλων του δεξιού χεριού της. Παράλληλα αποτέλεσε τη θέση της ότι η φυσιοθεραπεία και η χρήση κολάρου είναι απαραίτητη προς περαιτέρω καταπόνηση και αποφυγή περαιτέρω κρίσεων πόνου. Πρόσθεσε ότι έχασε την ηρεμία και τον ύπνο της και υπέστη υπέρμετρη ψυχική και σωματική ταλαιπωρία αφού ο ανήλικος υιός της, συνεπιβάτης στο όχημα της ενάγουσας στο επίδικο δυστύχημα, υπέστη έντονα ψυχολογικά προβλήματα και ανησυχίες. Επίσης, ανέφερε ότι σήμερα εργάζεται ως μάγειρας και η ιατρική της κατάσταση δεν της επιτρέπει την διεκπεραίωση της εργασίας της στο μέγιστο βαθμό των ικανοτήτων της αφού ανά τακτά χρονικά διαστήματα αισθάνεται πόνο, ζάλη μούδιασμα στα άκρα με αποτέλεσμα να της διαφεύγουν αντικείμενα και μαγειρικά σκεύη από τα χέρια της.
Το σύνολο των πιο πάνω θέσεων της, πλην μίας πτυχής αναφορά στην οποία προβαίνω πιο κάτω, ερείδονται τόσο επί της ευρύτερης αξιόπιστης εικόνας της ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. παρ. 21 και 58 πιο πάνω) όσο και επί σωρείας άλλων στοιχείων από την ενώπιον μου μαρτυρία, ως καταγράφονται πιο κάτω.
Ειδικότερα, η περιγραφή του πόνου που αισθανόταν κατά το χρόνο του Ατυχήματος και αμέσως μετά, στηρίζεται από το περιεχόμενο των εγγράφων που εκδόθηκαν από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας κατά την ίδια ημερομηνία του Ατυχήματος (Τεκμήρια Ε, ΣΤ και Ζ) το περιεχόμενο των οποίων συνοψίστηκε στην παρ. 64(β) πιο πάνω. Στηρίζεται επίσης και επί του Τεκμηρίου Ι, συνταγογράφηση του ΜΕ2 από τα οποία προκύπτει εκ νέου συνταγογράφηση παυσίπονων και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, λίγες ημέρες μετά το Ατύχημα. Οι ιατροί που την εξέτασαν επίσης καταγράφουν το κατ' επανάληψη παράπονο της για πόνους στα σημεία που υπέδειξε. Τα ίδια ανέφερε και στον ΜΥ1, ως καταγράφεται επί του δικού του ιατρικού πιστοποιητικού ημερ. 18.11.19 (Τεκμήριο Ψ). Σημειώνω εδώ το ότι η Ενάγουσα υπέφερε από πόνους, ως τους περιέγραψε κατά την μαρτυρία της, δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της με την πλευρά των Εναγόμενων να επικεντρώνεται στα της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του Ατυχήματος και των σωματικών βλαβών της. Συνεπώς, αποδέχομαι τη θέση της ότι υπέφερε από ζάλη, πόνους και μουδιάσματα ως τους περιέγραψε στην γραπτή της δήλωση.
Σε ό,τι αφορά τη θέση της για συνέχιση των πιο πάνω συμπτωμάτων της σχετικά είναι τα ιατρικά πιστοποιητικά του θεράποντα ιατρού της, ΜΕ2, ημερομηνίας 10.6.2016 (Τεκμήριο Λ), 30.1.2018 (Τεκμήριο Μ) και 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν), αντίστοιχα. Ειδικότερα, στο ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 10.6.2016 αναφέρεται ότι από την ημερομηνία του Ατυχήματος «παραπονείται για έντονο πόνο στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης», για «περιορισμό της στροφής της κεφαλής», για «επώδυνες κινήσεις της κεφαλής καθώς επίσης και πόνο στο δεξιό άνω άκρο με αιμωδίες στο Α5 δερμάτωμα.» Παραπονείται επίσης «για πόνο στην περιοχή της οσφύς.» Καταλήγει ότι «(κ)ατά πόσο θα υπάρξει πλήρη αποκατάσταση της υγείας της πρέπει να αξιολογηθεί πάλι σε τρεις μήνες.» Σημειώνω εδώ ότι το εν λόγω πιστοποιητικό εκδόθηκε πέντε μήνες μετά το Ατύχημα. Συμπτώματα πόνου καταγράφονται και επί του ως άνω ιατρικού πιστοποιητικού ημερ. 30.1.2018 που και πάλιν εκδόθηκε από τον ΜΕ2, δύο περίπου έτη μετά το Ατύχημα. Αναφέρεται εκεί, μεταξύ άλλων, ότι: «Εξακολουθεί να παραπονείται για πόνο στον αυχένα και πόνο πάνω στο δελτοειδή μύ δεξιά. Η κατάσταση είναι καθημερινή και της περιορίζει την προσωπική της όσο και την επαγγελματική της ζωή. Ειδικά επώδυνη είναι η στροφή της κεφαλής στα δεξιά καθώς επίσης και κάτω από έντονη σωματική κόπωση. Κατά την κλινική εξέταση η κυρία Ανδρέου παρουσιάζει έντονο πιεστικό πόνο στους μικρούς αυχενικούς μύες της σπονδυλικής στήλης καθώς και στους άνω παρασπονδύλιους μύες της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι έχουν περάσει δύο χρόνια από την ημέρα του δυστυχήματος και η κυρία Ανδρέου δεν έχει πλήρη ανάρρωση θεωρώ ότι τα πιο πάνω προβλήματα θα συνεχίζουν να της επηρεάζουν την καθημερινότητα της τόσο σε προσωπική όσο και σε επαγγελματική βάση.»
Κατ' ίδιο πλέγμα παραπονείτο για αντίστοιχη συμπτωματολογία στον ΜΕ2, ως προκύπτει και από το περιεχόμενο του ιατρικού του πιστοποιητικού ημερ. 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν) αλλά και το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του ΜΥ1, ημερ. 18.11.2019 (Τεκμήριο Ψ), τέσσερα σχεδόν έτη μετά του Ατύχημα.
Αναφέρω στο σημείο αυτό ότι οι θέσεις της ως προς τους πόνους που την ταλαιπωρούσαν από το Ατύχημα μέχρι και την ημερομηνία που η ίδια κατέθεσε, δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση της, με τη σχετική της μαρτυρία να παραμένει εξίσου αναντίλεκτη. Το μόνο που της τέθηκε από τον τότε συνήγορο των Εναγόμενων, είναι ότι κατά την δεύτερη επίσκεψη της στον ΜΕ2 αναφέρθηκε σε συμπτωματολογία η οποία δεν υπήρχε προηγουμένως, γεγονός που προκύπτει από το ιατρικό πιστοποιητικό του ΜΕ2, ημερομηνίας 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν). Συνέχισε ο τότε συνήγορος των Εναγόμενων ότι, η αναφορά σε νέα συμπτωματολογία έγινε σε μια προσπάθεια της να αυξήσει της αποζημιώσεις της και ακολούθως «το ξέχασε.» Η ίδια τοποθετήθηκε με σαφήνεια παραμένοντας πλήρως σταθερή στις θέσεις της επί του σημείου, επεξηγώντας ότι παραπονείτο για ουσιαστικά τα ίδια συμπτώματα, γεγονός που πράγματι προκύπτει από το περιεχόμενο των εν λόγω ιατρικών πιστοποιητικών, Τεκμήρια Λ και Μ. Ο ίδιος ο ΜΕ2 δεν ερωτήθηκε για την ως άνω αναφορά του επί του ιατρικού του πιστοποιητικού ημερ. 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν) σε νέα συμπτωματολογία ώστε να παράσχει περαιτέρω επεξηγήσεις. Τούτο ήταν ευλόγως αναμενόμενο ενόψει του ότι η ως άνω εισήγηση του τότε συνηγόρου των Εναγόμενων ερείδετο επί αναφοράς του ίδιου του ΜΕ2 ο οποίος και αντεξετάστηκε εκτενώς εν σχέσει με τα ως άνω ιατρικά του πιστοποιητικά. Συναφώς, δεν δύναμαι ευλόγως να υιοθετήσω την πιο πάνω εισήγηση του τότε συνηγόρων των Εναγόμενων.
Παρατηρώ επίσης ότι από τα ιατρικά πιστοποιητικά που εκδόθηκαν από τους ΜΕ2 και ΜΥ1 τέσσερα περίπου έτη μετά του Ατύχημα (Τεκμήρια Ν και Ψ), υπάρχει σύμπνοια απόψεων ότι η συμπτωματολογία που ανέφερε η Ενάγουσα σε σχετική της ιατρική εξέταση από αμφότερους τους ιατρούς τέσσερα έτη μετά το Ατύχημα, δεν στηρίζεται από εργαστηριακά ευρήματα όπως τη μαγνητική τομογραφία και το ηλεκτρομυογράφημα. Όμως ο ΜΕ2 στα πλαίσια του σχετικού του ιατρικού πιστοποιητικού ημερ. 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν) επεξηγεί πρόσθετα ότι: «Βεβαίως η μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης μπορεί να καταδείξει μια οξεία ρήξη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Δεν μπορεί όμως να παρουσιάσει μικροαιμορραγίες, οι οποίες μπορούν να εμφανιστούν μετά από το δυστύχημα με τραυματισμό 'εις δίκην μαστιγίου' και να προκαλέσουν χρόνια αυχεναλγία και μυϊκή σύσπαση (.) Μικρές θλάσεις του νεύρου λόγω παροδικής μηχανικής συμπίεσης, μπορούν να εξαιρεθούν από το ηλεκτρομυογράφημα και να μην μπορούν να διαγνωστούν.»
Ο ΜΕ2 παρέμεινε πλήρως σταθερός στην πιο πάνω θέση του κατά την αντεξέταση του όπου και πάλιν επεξήγησε ότι «(.) αν υπάρχουν θλάσεις κακών ριζών του νεύρου, ο τομογράφος δεν δείχνει αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν άλλες εξετάσεις όπως το ηλεκτρομυογράφημα που μας δείχνει την εικόνα της κατάστασης.»[18]
Από την αντίπερα όχθη, ο ΜΥ1 περιορίστηκε στο να αναφέρει ότι υπήρχαν ασυμφωνίες ή διαφορές μεταξύ, αφενός, των συμπτωμάτων της Ενάγουσας και, αφετέρου, των ευρημάτων της κλινικής εξέτασης και των ακτινολογικών ευρημάτων. Ως εμπειρογνώμονας που κατέθεσε ενώπιον το Δικαστηρίου είχε καθήκον να θέσει με σαφήνεια τη θέση του ως προς το συμπέρασμα που θα πρέπει ευλόγως να εξαγάγει το Δικαστήριο στη βάση της δικής του ως άνω τοποθέτησης, με δεδομένη και τη δική του θέση (βλ. Τεκμήριο Ψ) ότι από την νευρολογική της εξέταση ο ίδιος διαπίστωσε «ενόχληση στην υπερέκταση του αυχένα» και «σύσπαση του δεξιού τραπεζοειδούς μυός.» Όπως λέχθηκε στην πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Μίκη Γαλανού ν. Ελληνικής Τράπεζας Δημόσιας Εταιρείας Λτδ Πολ. Έφ. 141/20, 12.11.24 (η έμφαση είναι του Δικαστηρίου): «(.) οι εμπειρογνώμονες υπόκεινται στους ίδιους κανόνες αξιολόγησης όπως και οι λοιποί μάρτυρες, με επιπρόσθετο της αξιοπιστίας, να εξετάζεται η εν γένει εμπειρογνωμοσύνη τους, η τεκμηρίωση και η πειστικότητα των λεγομένων τους, αλλά και η σαφήνεια της διαβιβασθείσας άποψης τους, στοιχεία βαρυσήμαντα ώστε να μπορεί το Δικαστήριο, στηριζόμενο σ΄ αυτή τη μαρτυρία, να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα και να διαμορφώνει ιδίαν άποψη, επί του επίμαχου, επίδικου θέματος (βλ. Σπύρου v. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1Ε Α.Α.Δ. 298 και Novichkova v. Βλάβη

(2012)1(Β) Α.Α.Δ. 1111, Μαρκίδου ν. Παπαμάρκου, Πολιτική Έφεση Αρ. 228/2018, ημερ. 16/7/2024).»

Πέραν της ασάφειας που διαπνέει την πιο πάνω θέση του, θα πρέπει επίσης στο σημείο αυτό να αναφέρω ότι ο ΜΥ1 δεν άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία του ήταν εμποτισμένη από σαφή προσπάθεια να αποδώσει τις σωματικές βλάβες της Ενάγουσας σε οτιδήποτε άλλο από το Ατύχημα. Τούτο παρά το γεγονός ότι ο ίδιος την εξέτασε μόνο μία φορά τέσσερα έτη μετά το Ατύχημα.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, ως ορθά υπέδειξε η συνήγορος της Ενάγουσας κατά την αντεξέταση του ΜΥ1, ο ίδιος δεν θεώρησε αναγκαίο να διενεργήσει ηλεκτρομυογράφημα, παρά τα συμπτώματα για τα οποία η Ενάγουσα παραπονείτο. Η επεξήγηση που παραχώρησε σε σχέση με την παράλειψη του αυτή ήταν ότι «το ηλεκτρομυογράφημα δεν μπορεί χρονικά να καταδείξει εάν οποιοδήποτε εύρημα σχετίζεται με το ατύχημα».[19] Με όλο το σέβας, το κατά πόσο δύναται να αποδειχθεί η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του Ατυχήματος και οποιασδήποτε ζημιάς της Ενάγουσας, δεν αποτελεί ζήτημα που θα έπρεπε ευλόγως να απασχολήσει έναν εμπειρογνώμονα ιατρό σε τέτοιαν έκταση που να τον οδηγήσει να αποκλείσει διαγνωστική εξέταση, η οποία, σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία, θα μπορούσε να καταστεί σχετική για την εξαγωγή ενός τέτοιου συμπεράσματος από το ίδιο το Δικαστήριο.
Η πιο πάνω θέση του δεν κρίνεται πειστική και για τον λόγο ότι είναι ο ίδιος που ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι το ηλεκτρομυογράφημα μπορεί να εντοπίσει εάν υπάρχει πίεση ενός νεύρου στον αυχένα η οποία να οδηγεί σε αδυναμία κάποιου μυός ή αν κάποιο άνω άκρο συμπιέζεται κάπου στην πορεία του.[20] Επεξήγησε μάλιστα ο ίδιος ότι «το MRI είναι μια φωτογραφία, δείχνει μια αποτύπωση της ανατομίας τη δεδομένη στιγμή που γίνεται, ενώ το ηλεκτρομυογράφημα είναι μια δυναμική εξέταση που δείχνει τη λειτουργία τη δεδομένη στιγμή».[21] Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασε και την άποψη ότι ένα ηλεκτρομυογράφημα έχει έναν βαθμό υποκειμενικότητας του ιατρού που το διενεργεί.[22]
Στη βάση λοιπόν (α) του γεγονότος ότι ο ΜΥ1 κλήθηκε να διενεργήσει νευρολογική εξέταση στην Ενάγουσα για να καταγράψει τις σωματικές της βλάβες,[23] (β) ο ίδιος είναι Ειδικός Νευρολόγος, (γ) της σημασίας και της αξίας που ο ίδιος αποδίδει στις δυνατότητες ενός ηλεκτρομυογραφήματος ως διαγνωστικού εργαλείου τη συγκεκριμένη στιγμή που αυτό διενεργείται, (δ) του στοιχείου υποκειμενικότητας που ο ίδιος απέδωσε σε μια τέτοια διαγνωστική νευρολογική εξέταση από τον ιατρό που το διενεργεί, (ε) το ότι ενώπιον του είχε το ηλεκτρομυογράφημα του ΜΕ2, την αξία του οποίου επιχείρησε να υποβιβάσει ακριβώς επί τη βάση του στοιχείου υποκειμενικότητας, (στ) των συμπτωμάτων που ο ίδιος εντόπισε κατά την κλινική εξέταση (βλ. παρ. 87 πιο πάνω), (ζ) των συμπτωμάτων που η Ενάγουσα του ανέφερε αλλά δεν συνάδαν, κατά τη θέση του, με τα αποτέλεσμα της εξέτασης MRI, η περαιτέρω διερεύνηση των συμπτωμάτων της Ενάγουσας μέσω ηλεκτρομυογραφήματος καθίστατο σαφώς εύλογη και αναγκαία από έναν εμπειρογνώμονα ιατρό ο οποίος γνησίως επιχειρεί να παραχωρήσει τα εφόδια στο Δικαστήριο ώστε να ελέγξει την ακρίβεια των συμπερασμάτων του (βλ. σύγγραμμα Ηλιάδη & Σάντη, «Το Δίκαιο της Απόδειξης», Β' Έκδοση, Λευκωσία, Hippasus Publishing, 2016, σελ. 580 - 582.)
Ο ΜΥ1 παρά τα πιο πάνω στοιχεία που είχε ενώπιον του, δεν διενήργησε ηλεκτρομυογράφημα. Παρά τούτο, έσπευσε να καταγράψει το συμπέρασμα του ότι η Ενάγουσα δεν υπέστη οιοδήποτε μόνιμο τραυματισμό,[24] προχωρώντας μάλιστα να αποδώσει ως πιθανότερη αιτία στα συμπτώματα της τη φύση της εργασίας της αλλά και να τα χαρακτηρίσει ως, όχι μόνο ασυμβίβαστα με την κλινική της εξέταση και την εξέταση των αποτελεσμάτων MRI αλλά και ως παντελώς υποκειμενικά. Χαρακτηριστική είναι η εξής αναφορά του κατά την αντεξέταση του: «Και πάλιν, ο πόνος είναι υποκειμενικό σύμπτωμα, δηλαδή ο οποιοσδήποτε μπορεί να πει ό,τι θέλει . δηλαδή χωρίς να θέλω να υποτιμήσω την ασθενή εμείς βασιζόμαστε σε αντικειμενικά ευρήματα.»[25]
Δεν είναι αντιληπτό όμως ποια είναι τα «αντικειμενικά» αυτά ευρήματα, στη βάση των λεχθέντων του, πέραν της εξέτασης MRI. Για παράδειγμα, παρουσιάζεται μεταβολή και αστάθεια ως προς το κατά πόσο βασίσθηκε και στο ηλεκτρομυογράφημα του ΜΕ
Ενώ αυτή ήταν η τοποθέτηση του, σε μια προσπάθεια να καταδείξει την αντικειμενικότητα της εξέτασης που διενήργησε,[26] αμέσως μετά έσπευσε να μειώσει την αξία του εν λόγω ηλεκτρομυογραφήματος, αναφέροντας ότι πρόκειται για εξέταση που εμπεριέχει έναν βαθμό υποκειμενικότητας του ιατρού ο οποίος το διενεργεί, αφήνοντας να νοηθεί ότι το αποτέλεσμα του δεν θα πρέπει να θεωρηθεί αξιόπιστο. Εύλογα εγείρεται το ερώτημα, και πάλιν, για ποιον λόγο ο ίδιος, τα πιο πάνω ως δεδομένα δεν προχώρησε σε ηλεκτρομυογράφημα. Παρουσιάζεται ακόμα συνεχής μεταβολή της αξίας που απέδωσε στα συμπτώματα της Ενάγουσας. Ενώ στα πλαίσια της προσπάθειας του να πείσει ότι βασίστηκε και σε κάτι πέραν των αποτελεσμάτων MRI, ανέφερε ότι σαφώς βασίστηκε και στα συμπτώματα της ίδιας ενώ σε άλλο σημείο ανέφερε ότι τα ευρήματα του δεν βασίζονται στα συμπτώματα τα οποία ανέφερε η ασθενής και τα οποία είναι υποκειμενικά.[27]
Από την αντίπερα όχθη, ο ΜΕ2 ήταν σαφώς αντικειμενικός και παρείχε πλήρεις επεξηγήσεις με σταθερότητα και λεπτομέρεια. Χαρακτηριστικό είναι το εξής απόσπασμα από την αντεξέταση του: «Για να καταλήξεις στη διάγνωση είναι σαν να κάνεις εικόνα πάζλ. Ένας άνθρωπος, ο οποίος είναι καλά και έχει ένα δυστύχημα και κατεβαίνει από το αυτοκίνητο και αμέσως έχει πόνο θεωρείς εύλογα ότι ο πόνος ο οποίος έχει, είναι λόγω του δυστυχήματος. Μετά είναι η κλινική εξέταση την οποία υποβάλλει στο Δικαστήριο. Στην κλινική εξέταση έχεις τα δικά σου τα ευρήματα, έχει δίκαιο το τι είπε προηγουμένως ο κύριος Κλεάνθους στο τι σου λέει ο ασθενής είναι υποκειμενικό. Ένας γιατρός δεν αποφύεται στο τι θα του πει ο ασθενής, αλλά τον εξετάζει κιόλας και αν έχει εμπειρία καταλάβει εάν τούτα που του λέει εν αλήθεια ή υπερβάλλει ή αν είναι εκτός πραγματικότητας. Μετά όταν εν να κλείσεις τούτο το διαγνωστικό κομμάτι πηγαίνεις στις εξετάσεις. Είναι η μαγνητική τομογραφία και το ηλεκτρομυογράφημα. Όμως δεν σημαίνει εάν κάποιος στη μαγνητική τομογραφία δεν έχει κάταγμα ή δεν έχει ρήξη μεσοσπονδυλίου δίσκου δεν πονά. Το ίδιο δεν σημαίνει ότι εάν έχει κάποιος ένα εύρημα στον μαγνητικό τομογράφο σημαίνει ότι έχει και ενοχλήσεις. Άρα το αντικείμενο είναι πώς εν να βοηθήσει έναν άνθρωπο ο οποίος υποφέρει. Είναι ένα βάσιμο εργαλείο αυτό. Εάν ήταν μόνο τούτο δεν θα υπήρχε λόγος να εξετάζεις τους ασθενείς.»
Τα πιο πάνω απαντούν και στην τοποθέτηση του ΜΥ1 περί υποκειμενικότητας της συμπτωματολογίας της Ενάγουσας.
Των πιο πάνω δοθέντων δεν αποδίδω αξία στη γενική αναφορά του ΜΥ1 δια το ότι υφίστανται ασυμφωνίες των συμπτωμάτων της Ενάγουσας με τα εργαστηριακά ευρήματα, τέσσερα έτη μετά το Ατύχημα. Επί των πιο πάνω σημείων αποδέχομαι τις θέσεις του ΜΕ2 που καταγράφονται στις παρ. 82, 85 και 86 στην πλήρη τους έκταση.
Δεν μου διαφεύγει ότι το τελευταίο ιατρικό πιστοποιητικό του θεράποντα ιατρού της, ΜΕ2, εκδόθηκε στις 16.12.2019 (Τεκμήριο Ν) ενώ ο ίδιος διαβεβαίωσε κατά την αντεξέταση του ότι δεν είναι σε θέση να καταθέσει για την κατάσταση της υγείας της από εκείνη την ημερομηνία. Ο δε ΜΥ1 στο δικό του ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 18.11.2019, εντοπίζει και εκείνος κάποιες ενοχλήσεις. Τούτο παρέχει έρεισμα στη θέση της Ενάγουσας ότι συνέχιζε να υποφέρει μέχρι και εκείνο το χρονικό σημείο. Η δική της αξιόπιστη εκδοχή ήταν ότι υποφέρει ακόμα μέχρι και σήμερα από ζάλη, μουδιάσματα στα άκρα, έντονες κρίσεις πόνου και δυσκαμψίας ειδικότερα στη στροφή του κεφαλιού της προς τα δεξιά και σωματική κόπωση. Η εν λόγω θέση της, ως προανέφερα, δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της και την αποδέχομαι.
Επιπρόσθετα, το εύλογο των θέσεων των ΜΕ1 και ΜΕ2 ως προς την έκταση των τραυματισμών της Ενάγουσας αλλά και τον πόνο που αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει, επιρρώνεται και ως ζήτημα κοινής λογικής από την σφοδρότητα του Ατυχήματος. Η σφοδρότητα του Ατυχήματος συνάγεται από το γεγονός ότι η σύγκρουση προκάλεσε περιστροφή του Πρώτου Αυτοκινήτου και ζημιές σε κιγκλίδωμα, ότι χτύπησε τρεις φορές προτού ακινητοποιηθεί αλλά και από την έκταση των ζημιών των δύο αυτοκινήτων (βλ. παρ. 40 πιο πάνω και Τεκμήριο Υ). Πέραν των πιο πάνω, οι θέσεις της ως προς τους πόνους που αντιμετώπιζε επιρρώνεται ανεξάρτητα και από το γεγονός ότι η ίδια υποβαλλόταν σε φυσιοθεραπείες για τουλάχιστον μέχρι και τις 2.3.2018, όπως προκύπτει από τη σχετική απόδειξη επί του Τεκμηρίου Τ. Αναφέρω στο σημείο αυτό, ότι αποδεκτή κρίνεται και η θέση της ότι υποβάλλεται μέχρι σήμερα σε φυσιοθεραπεία αλλά και στη χρήση κολλάρου, εφόσον οι εν λόγω θέσεις της δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση της και επίσης την αποδέχομαι.
Τα πιο πάνω παρέχουν περαιτέρω έρεισμα στην μαρτυρία της Ενάγουσας δια το ότι η ίδια εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πόνους και ενοχλήσεις, μαρτυρία η οποία επαναλαμβάνω, απέμεινε αναντίλεκτη κατά την αντεξέταση της.
Εξάλλου, αναντίλεκτη απέμεινε και η θέση της ότι επηρεάστηκε και εν μέρει η επαγγελματική της ικανότητα ως μάγειρας εφόσον ως αποτέλεσμα των συμπτωμάτων της, της διαφεύγουν αντικείμενα και μαγειρικά σκεύη από τα χέρια της και συνεπώς την αποδέχομαι.
Σε ό,τι αφορά τη θέση της ότι ο ανήλικος υιός της υπέστη ψυχολογικά προβλήματα και ανησυχίες και ότι συνεπεία τούτου η ίδια υπέστη έντονα ψυχολογικά προβλήματα, απουσιάζει οιαδήποτε εξειδίκευση της εν λόγω θέσης της. Συνεπώς δεν δύναμαι να αποδεχτώ ενόψει της γενικότητας που τη χαρακτηρίζει.
Υπό το φως όλων των πιο πάνω αποδέχομαι και τη θέση της Ενάγουσας ότι η ίδια από το Ατύχημα μέχρι υποφέρει από ζάλη, μούδιασμα στο αριστερό πόδι και δεξί χέρι, κρίσεις πόνου, δυσκαμψία ειδικότερα στη στροφή του κεφαλιού προς τα δεξιά και σωματική κόπωση. Περαιτέρω αποδέχομαι ότι η ίδια υποβαλλόταν σε φυσιοθεραπεία και χρήση κολλάρου από το Ατύχημα μέχρι και σήμερα, ιδίως σε περιόδους αλλαγής του καιρού. Αποδέχομαι επίσης ότι συνεπεία των ως άνω συμπτωμάτων της επηρεάστηκε εν μέρει η επαγγελματική της ικανότητα ως μάγειρας εφόσον, ως αποτέλεσμα, της διαφεύγουν αντικείμενα και μαγειρικά σκεύη από τα χέρια της. Αποδοχή ιατρικών συμπερασμάτων ως προς την πρόκληση των τραυματισμών και πόνων
Η θέση του ΜΕ2 ότι συνεπεία του Ατυχήματος η Ενάγουσα υπέστη κακώσεις στην αυχενική και οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης δεν αμφισβητήθηκαν (βλ. παρ 70 - 71 πιο πάνω). Πρόσθετα, το γεγονός ότι η ριζοπάθεια που εντόπισε ο ΜΕ2 δεν προϋπήρχε το Ατυχήματος καταδεικνύει ότι προκλήθηκε από το ίδιο το Ατύχημα, ως επεξηγήθηκε με λεπτομέρεια από τον ΜΕ2 (βλ. παρ. 73 και 76 πιο πάνω).
Αναφέρω επίσης ότι η θέση της Ενάγουσας ότι κανένα πόνο αντιμετώπιζε πριν από το Ατύχημα, δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση της. Η δε προσπάθεια της πλευράς των Εναγόμενων να καταδείξει κατά την αντεξέταση του ΜΕ2 ότι υπήρχαν εκφυλιστικές αλλοιώσεις στις οποίες δύναται να αποδοθούν οι αναφερόμενοι από την Ενάγουσα πόνοι, δεν δύναται να γίνει αποδεκτή. Ο ΜΕ2 ήταν πλήρως επεξηγηματικός αναφέροντας ότι τέτοιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις δεν συνοδεύονται πάντοτε από πόνους. Ούτε η εν λόγω θέση του αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του και συνεπώς την αποδέχομαι. Ενόψει των πιο πάνω, αποδέχομαι τη θέση της Ενάγουσας ότι ουδέν πόνο αντιμετώπιζε πριν από το Ατύχημα και ότι οι πόνοι για τους οποίους παραπονείτο ξεκίνσαν από το Ατύχημα.
Ο ΜΕ2 παρέθεσε πλήρεις επεξηγήσεις αναφορικά με το συμπέρασμα του ότι οι πόνοι που αντιμετωπίζει η Ενάγουσα από τον χρόνο του Ατυχήματος οφείλονται στο Ατύχημα. Στο ιατρικό του πιστοποιητικό ημερ. 16.12.2019, Τεκμήριο Ν, αναφέρεται ότι: «(θ)εωρώ ότι τα πιο πάνω τα οποία αναφέρει η κα Ανδρέου, είναι απότοκα του δυστυχήματος, αφού, σύμφωνα με τα λεγόμενα της, πριν το δυστύχημα δεν είχε οποιαδήποτε προβλήματα, ενώ είναι πολύ παράξενο μία νεαρή κυρία να παρουσιάζει τέτοιες ενοχλήσεις που να επηρεάζουν την καθημερινότητα της και να εμφανίζονται μετά το δυστύχημα.» Αντεξεταζόμενος παρέμεινε πλήρως σταθερός στην πιο πάνω θέση του παραχωρώντας περεταίρω επεξηγήσεις.[28] Χαρακτηριστική είναι η εξής στιχομυθία: «A. Επειδή επικαλεστήκετε τη βιβλιογραφία μου, λέει ότι 10% των τραυματισμών μετατρέπονται σε χρόνιους πόνους. Ο τρόπος που δημιουργείται τούτος ο πόνος ξέρετε πολύ καλά τι είναι, επιταχύνεται στο κεφάλι και έρχεται πίσω. Σε τούτην την κίνηση δημιουργούνται μικροαιμορραγίες, οι οποίες δεν ανιχνεύονται στη μαγνητική τομογραφία. E. Ούτε γίνεται καμία αναφορά μέσα; A. Τούτες οι μικροαιμορραγίες προκαλούν έναν χρόνιο μυϊκό σπασμό και τούτο μετατρέπεται σε χρόνιο πόνο, ο οποίος είναι φαρμακοανθεκτικός και ταλαιπωρεί τους ανθρώπους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ήρθε ένας άνθρωπος 36 χρονών, τότε η κοπέλα η οποία είχε ένα δυστύχημα, και από το δυστύχημα είχε ενοχλήσεις, οι οποίες ενοχλήσεις δυστυχώς όσο καιρό την είχα δει, είχαν χρονιοποιηθεί.[29]»
Χαρακτηριστικό είναι επίσης το εξής απόσπασμα από την αντεξέταση του: «A. Οι ενοχλήσεις στον ώμο, στον αυχένα ότι είναι σύνηθες είναι σύνηθες, ότι εν σπάνιο είναι σπάνιο. Έχω έναν άνθρωπο ο οποίος έρχεται ένα αυτοκίνητο και του κτυπά από πίσω και τραυματίζεται. 90% όλων των ατόμων έχουν σοβαρά προβλήματα από ένα τέτοιο δυστύχημα, έχει άλλους που κατεβαίνουν και δεν νιώθουν τίποτε. Η πρώτη τους ενόχληση είναι πόνος στον αυχένα, εν κάτι πάρα πολλά συνηθισμένο, άρα δεν πρέπει να ψάχνω τωρά αν ερεθίστηκε η ρίζα 6 και ενεργοποιεί τον δικέφαλο ή εάν υπάρχει συσχετισμός. Η εικόνα για εμένα, όχι σαν γιατρός που ήρθε να καταθέσει, αλλά σαν θεράπων γιατρός, η εικόνα του πόνου που είχε η γυναίκα ήταν ξεκάθαρος, ήταν συνέπεια του δυστυχήματος. Μιλούμε για μια κοπέλα 36 χρονών, δεν μιλούμε για κάποιον 65 που θα γίνω εγώ τωρά ας πούμε. Μιλούμε για έναν νεότατο άνθρωπο, ο οποίος εμπήκε στο αυτοκίνητό του, ήρτε ένα αυτοκίνητο εκτύπησε του, ποιος έχει την ευθύνη δεν ξέρω, και κατέβηκε με πόνους στον αυχένα. Άρα κατά τη δική μου την εκτίμηση ένα και ένα κάμουν δύο. E. Και όμως, γιατρέ μου, στην ιατρική επιστήμη η συνήθης εμφάνιση των εκφυλιστικών αλλοιώσεων παρουσιάζεται που τα 40 και πάνω. Άρα σε αυτήν τη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρξε μια πρώιμη, αν συμφωνείτε, εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Δεν έχει σχέση αν είναι 36 χρονών. Α. Συμφωνώ, όμως εν τζιαι αλλάσσει το γεγονός ότι επήεν ένα αυτοκίνητο τζιαι κτύπησε της, δεν αλλάσσει ότι ένας άνθρωπος μπήκε στο αυτοκίνητό του μια χαρά και κατέβηκε με πόνο. Εκφυλιστικές αλλοιώσεις, έχει δίκαιο ο κύριος Κλεάνθους ότι ξεκινούν με βάση την ιατρική επιστήμη, ότι ξεκινούν συνήθως μετά τα 40 τζιαι πάνω τζιαι συμφωνώ ότι εδώ υπάρχει μια πρώιμη εκφύλιση. Όμως τούτη η γυναίκα πριν να πάθει τούτο το δυστύχημα δεν είχε πόνους στον αυχένα. Έτσι είναι, δεν έχω κάτι άλλο να πω. E. Έτσι λαλεί η Ενάγουσα, κύριε Πρωτοπαπά. Α. Κύριε, αν εν ψέματα εν δουλειά σας να το αποδείξετε. Εγώ λέω σας τι συμπεράσματα έχω εξάξει σαν θεράπων γιατρός.»[30]
Ερωτηθείς κατά πόσο θα μπορούσαν οι πόνοι να προκαλούνται από τη φύση της εργασίας της, ως μάγειρας, και πάλιν απάντησε με σαφήνεια ως εξής: «(μ)ιλούμε για μια γυναίκα ότι εμπήκε στο αυτοκίνητό της χωρίς ενοχλήσεις και κατέβηκε με ενοχλήσεις, άρα για εμένα η πιο πιθανή αιτία για να έσιει τούτες τις ενοχλήσεις ήταν ο τραυματισμός που είχε με το δυστύχημα. Από εκεί και πέρα, έχετε δίκαιο ότι εν για τον αυχένα που μιλούμε, θωρώ 30 άρρωστους την ημέρα άρα ξέρω σε πολύ προσωπική βάση όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση μιλούμε για μια γυναίκα 36 χρονών η οποία επαναλαμβάνω εμπήκε μες το αυτοκίνητο καλά κτύπησε και κατέβηκε με πόνους. Άρα ο καθένας μπορεί να εξάξει ποια συμπεράσματα θέλει. Εγώ σαν γιατρός θεωρώ ότι οι ενοχλήσεις της ήταν συνέπεια τούτου του τραυματισμού.»[31]
Από την αντίπερα όχθη, ο ΜΥ1 δεν επεξήγησε για ποιον λόγο τοποθέτησε την φύση της εργασίας της ως την πιθανότερη αιτία του πόνου που την ταλαιπωρεί ενώ δεν φαίνεται να τον απασχόλησε η θέση της Ενάγουσας, προς εξαγωγή του εν λόγω συμπεράσματος του, ότι η ίδια καμία ενόχληση είχε πριν από το Ατύχημα παρά το ότι η ίδια εκτελούσε επαγγελματικά την ίδια εργασία.
Υπό το φως των πιο πάνω αποδέχομαι τη θέση του ΜΕ2 ότι οι πόνοι για τους οποίους παραπονείτο η Ενάγουσα προκλήθηκαν από το Ατύχημα. Δεν αποδέχομαι τις θέσεις του ΜΥ1 επί του σημείου. VIII. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΑΣ
Εκκρεμούσης της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκαν τα πιο κάτω ως από κοινώς αποδεκτά γεγονότα: (α) Ότι η Ενάγουσα επωμίσθηκε κόστος αγοράς φαρμάκων ύψους €34, ως το Τεκμήριο Ι. (β) Ότι η Ενάγουσα κατέβαλε στον ΜΕ2 το συνολικό ποσό των €100, ως το Τεκμήριο Π. (γ) Ότι η Ενάγουσα υπέστη έξοδα ύψους €80 για ηλεκτρομυογράφημα, ως η απόδειξη που περιλαμβάνεται επί του Τεκμηρίου Π.
Συναφώς προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα.
Ως προανέφερα στην παρ. 11, παρέμεινε υπό αμφισβήτηση ο ισχυρισμός της Ενάγουσας στην παρ. 8(β) της Έκθεσης Απαίτησης ότι η ίδια υπέστη συνολικό κόστος φυσιοθεραπειών ύψους €1642, ποσό το οποίο αντιστοιχεί σε 56 συνεδρίες. Ανατρέχοντας στα Τεκμήρια Σ και Τ, αποτελούμενα από αποδείξεις φυσιοθεραπείας, προκύπτει το αληθές του λόγου της Ενάγουσας, ήτοι, ότι υπεβλήθη σε 56 συνεδρίες φυσιοθεραπείας οι οποίες συνολικά κόστισαν €
Τα εν λόγω έγγραφα αποτελούν πρώτου βαθμού εξ ακοής μαρτυρία η οποία κατατέθηκε αυτούσια σε έγγραφη και πρωτότυπη μορφή. Το περιεχόμενο των εν λόγω τεκμηρίων δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης. Συναφώς, συνάγεται τα όσα εκεί καταγράφονται αφορούν φυσιοθεραπείες στις οποίες υπεβλήθη η Ενάγουσα, σε χρόνο που εκεί αναφέρεται. Ο συνήγορος των Εναγόμενων επιχειρηματολόγησε στα πλαίσια της τελικής του αγόρευσης ότι ο ως άνω αριθμός φυσιοθεραπειών είναι υπερβολικός ενώ οι συνεδρίες δεν σχετίζονται με τον αυχένα. Η θέση αυτή δεν υποβλήθηκε στους ΜΕ1 και ΜΕ2 ώστε να δύνανται να τοποθετηθούν και συνεπώς δεν δύναται να ληφθεί υπόψιν. Των πιο πάνω δοθέντων, αποδέχομαι την σχετική θέση της Ενάγουσας.
Υπό αμφισβήτηση απέμεινε και η θέση της Ενάγουσας ότι η ίδια επωμίστηκε κόστος €890 ως έξοδα της κλινικής Αρεταίειο Ιατρικό Κέντρο Λτδ. Προς υποστήριξη της θέσης της αυτής κατέθεσε το Τεκμήριο Π επί του οποίου περιλαμβάνονται τιμολόγιο και απόδειξη της ως άνω κλινικής για το πιο πάνω ποσό. Και πάλιν, τα εν λόγω έγγραφα αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία η οποία αξιολογείται θετικά. Πρόκειται για αυτούσια έγγραφη μαρτυρία σε πρωτότυπη μορφή, πρώτου βαθμού εξ ακοής, με χρόνο έκδοσης των σχετικών εγγράφων την ημερομηνία τα οποία εκείνα αναφέρονται και με ισχυριζόμενη καταβολή του εν λόγω ποσού από την Ενάγουσα προς την ως άνω κλινική, για υπηρεσίες που έλαβε. Περιπλέον, ουδόλως το περιεχόμενο των εν λόγω εγγράφων αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης ούτε και η Ενάγουσα αντεξετάστηκε είτε ως προς τη θέση της ότι η ίδια επωμίστηκε το κόστος αυτό είτε ως προς το περιεχόμενο των εν λόγω εγγράφων. Συναφώς, η μαρτυρία της επί τούτου απέμεινε αναντίλεκτη. Υπό το φως όλων των πιο πάνω αποδέχομαι τη θέση της ότι επωμίστηκε κόστος ύψους €890 ως έξοδα κλινικής προς το Αρεταίειο Ιατρικό Κέντρο Λτδ. IX. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ, ΤΟΝ ΠΟΝΟ, ΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΗΣ ΖΗΜΙΕΣ
Στη βάση της ενώπιον μου αξιόπιστης και αποδεχτής μαρτυρίας βρίσκω ότι η Ενάγουσα, κατόπιν του Ατυχήματος μεταφέρθηκε με τον υιό της στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών όπου έτυχε πρώτων βοηθειών. Εκεί, υποβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο και διαγνώστηκε με κάκωση αυχένα και οσφύος. Της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή, της συστάθηκε η χρήση μαλακού κολάρου αυχένα και της χορηγήθηκε άδεια ασθενείας από 17.1.2016 μέχρι 23.1.
Επίσης, της προτάθηκε επανεξέταση εντός επτά ημερών και απολύθηκε αυθημερόν.
Λόγω του ότι δεν αισθανόταν καλά, ζαλιζόταν και ένοιωθε μουδιάσματα στο αριστερό πόδι και δεξί χέρι, την ίδια ημέρα επισκέφθηκε τις πρώτες βοήθειες του Αρεταίειου Νοσοκομείου. Εκεί, αυθημερόν, υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία (MRI) της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Παράλληλα, λόγω του έντονου πόνου που αισθανόταν κρατήθηκε για παρακολούθηση στο Αρεταίειο Νοσοκομείο για μία ημέρα.
Η ως άνω αναφερόμενη μαγνητική τομογραφία ανέδειξε εκφυλιστικές αλλοιώσεις «του Α2/Α3 δίσκου» με αφυδάτωση όπως επίσης «και του L5/S1» η οποία προκαλεί κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου με στένωση του αριστερού τρίματος.
Στη συνέχεια εξετάστηκε από Ειδικό Νευρολόγο, τον ΜΕ2, ο οποίος της συνέστησε φαρμακευτική αγωγή, ως το Τεκμήριο Ι. Ο ΜΕ2, στις 26.1.24 διενήργησε ηλεκτρομυογράφημα δια του οποίου καταγράφηκε μια ήπιας μορφής Α5 ριζοπάθεια, η οποία δεν προϋπήρχε το Ατυχήματος.
Η Ενάγουσα επωμίστηκε κόστος ύψους €890 ως έξοδα της κλινικής Αρεταίειο Ιατρικό Κέντρο Λτδ.
Οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που καταγράφηκαν από την μαγνητική τομογραφία προϋπήρχαν του Ατυχήματος. Τέτοιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις δύνανται να προκαλούν έντονους πόνους αλλά μπορεί και να μην προκαλούν οιαδήποτε συμπτώματα. Η Ενάγουσα πριν από το Ατύχημα δεν αντιμετώπιζε πόνους αντίστοιχους με αυτούς που αντιμετώπισε κατόπιν του Ατυχήματος.
Συνεπεία του Ατυχήματος η Ενάγουσα υπέστη κάκωση των μικρών αυχενικών μυών της αυχενικής μοίρας και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και με ριζοπάθεια στην Α5 ρίζα, ήπιας μορφής.
Συνεπεία των τραυματισμών της, η ίδια από το Ατύχημα μέχρι και σήμερα υπέφερε και υποφέρει από ζάλη, μούδιασμα στο αριστερό πόδι και δεξί χέρι, κρίσεις πόνου, δυσκαμψία ειδικότερα στη στροφή του κεφαλιού προς τα δεξιά και σωματική κόπωση. Συνεπεία των πιο πάνω επηρεάστηκε εν μέρει η επαγγελματική της ικανότητα ως μάγειρας εφόσον ως αποτέλεσμα των ως άνω συμπτωμάτων της, διαφεύγουν αντικείμενα και μαγειρικά σκεύη από τα χέρια της.
Περαιτέρω, η ίδια υπεβλήθη σε 56 συνεδρίες φυσιοθεραπειών επωμιζόμενη το συνολικό ποσό των €
Σήμερα, υποβάλλεται ενίοτε σε φυσιοθεραπεία με τη χρήση κολάρου να καθίσταται απαραίτητη προς αποφυγή πόνου και περαιτέρω καταπόνησης. X. ΥΨΟΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ
Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου οι ζημιές που έχουν αποκρυσταλλωθεί μέχρι τη δίκη και ο αριθμητικός υπολογισμός τους είναι δυνατός, επιδικάζονται ως ειδικές αποζημιώσεις. Οι μελλοντικές απώλειες, δαπάνες και οι αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια της προσωπικής άνεσης συναποτελούν και επιδικάζονται υπό τη μορφή γενικών αποζημιώσεων (Jamal Ismail v. Αντωνίου κ.ά. Πολ. Εφ. 333/2009 12.2.2014 και Κυριακή Κολάνη ν. Δημήτρη Ταμπούρα

(2001)1 ΑΑΔ 1108). 124. Όσον αφορά την κατηγορία γενικών αποζημιώσεων, το Δικαστήριο δύναται να αποδώσει ποσό στη βάση τους αρχής τη αποκατάστασης (Alfa Concrete Public Company Ltd ν. Γλυκύ Πολ. Εφ. 316/13 21.7.20), ECLI:CY:AD:2020:A253 και όχι τιμωρίας του παραβάτη. Η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί ως επαύξηση των αποζημιώσεων (Μαυρομετρή ν. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66). Στόχος των αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Ismail (ανωτέρω) και εκεί αναφερόμενες αποφάσεις). 125. Προς τούτο το Δικαστήριο καθοδηγείται από προηγούμενες αποφάσεις οι οποίες δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια τους αρχής του stare decisis (Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 ΑΑΔ 1303). Η συνεχής μείωση τους αξίας του χρήματος λαμβάνεται σοβαρά υπόψη με τη νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου να δείχνει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων (βλ. Ismail (ανωτέρω), Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου

(1999)1 ΑΑΔ 687, Λαγοπίδης ν. Αναστασίου Αναστασιάδη άλλως Τάσος Πολ. Εφ. 250/2011 28.5.2017, ECLI:CY:AD:2017:A180 και G&L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού

(2003)1 ΑΑΔ 948) με το Ανώτατο Δικαστήριο να έχει τονίσει την ανάγκη για δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου (Ismail (ανωτέρω) και εκεί αναφερόμενες αποφάσεις. Επομένως θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πάροδος του χρόνου από την επιδίκαση αποζημιώσεων σε ανάλογα ατυχήματα σε παλαιότερα χρόνια (Alfa Concrete Public Company Ltd ν. Γλυκύ Πολ. Εφ. 316/13 21.7.20), ECLI:CY:AD:2020:A

Η αρχή τους αποκατάστασης εφαρμόζεται και σε σχέση με την κατηγορία των ειδικών αποζημιώσεων. Στα πλαίσια αυτά ο Ενάγοντας έχει το βάρος να αποδείξει με σαφή και συγκεκριμένη μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές με την απόδειξη τους να κυμαίνεται σε αυστηρά πλαίσια (Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου κ.ά.

(1999)1 ΑΑΔ 687, Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (Αρ.2)

(2012)1 ΑΑΔ 753).

Κατ' εφαρμογή των πιο πάνω και στη βάση της ενώπιον μου αποδεκτής και αξιόπιστης μαρτυρίας η Ενάγουσα έχει αποδείξει τον ισχυρισμό της περί ειδικών ζημιών για τα ποσά που αξιώνει ως έξοδα για φυσιοθεραπείες (€1642) και ως ιατρικές υπηρεσίες που έλαβε από το Αρεταίειο Νοσοκομείο Λευκωσίας (€890). Επιπλέον, στη βάση της από κοινού δήλωσης ενώπιον μου έχει επίσης αποδειχθεί ότι επωμίσθηκε κόστος προς €
Τούτων δοθέντων, κρίνω ότι δικαιούται το ποσό των €2746 ως ειδικές αποζημιώσεις.
Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις στην Χριστοφίνη ν. Φραντζή Πολ. Εφ. 328/11, 31.5.17, ECLI:CY:AD:2017:A202, η εφεσίλβητη υπέστη διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και αιμωδίες άνω άκρων, θλάση προσθίου θωρακικού τοιχώματος και μώλωπες στην περιοχή στέρνου. Έγινε θεραπεία με τοποθέτηση αυχενικού κολλάρου για 15 μέρες, αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα, φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Περαιτέρω, έγινε αποδεχτό ότι υπήρχαν κατάλοιπα κατά το χρόνο έκδοσης της απόφασης υπό μορφή άλγους, δυσκαμψίας του αυχένα και αιμωδίες των άνω άκρων κατά τις αλλαγές του καιρού ή αρκετής κούρασης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των €7000 ήταν εύλογο υπό τις περιστάσεις.
Στην Alfa Concrete Public Company Ltd ν. Γλυκύ Πολ. Εφ. 316/13 21.7.20, ECLI:CY:AD:2020:A253, ο εφεσίβλητος υπέστη βαθύ θλαστικό τραύμα στο τριχωτό της κεφαλής, εγκεφαλική διάσειση, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, έντονο πονοκέφαλο, ζαλάδες και ίλιγγο, αλλά και διαταραχή μνήμης και αδυναμία συγκέντρωσης ως εκ των οποίων του έγινε συρραφή του τραύματος, του χορηγήθηκε προστατευτικό κολλάρο για τον αυχένα, εμβόλιο τετάνου, αντιβίωση και παυσίπονα. Πρόσθετα, είχε μυϊκό σπασμό στην αυχενική περιοχή και την ωμοπλάτη, ενώ υπήρχε και τοπική ευαισθησία και περιορισμός κινητικότητας. Καθόρισε ως δίκαιο ποσό αυτό των €6000 η οποία επικυρώθηκε από το Ανώτατο.
Στην Χριστοδούλου ν. Hoffer Πολ. Έφ. Αρ. 263/2012, ημερ. 10.1.2018, η εφεσείουσα συνεπεία ατυχήματος διαγνώστηκε με κάκωση του αυχένα, τραυματισμό στην περιοχή του θώρακα και φούσκωμα στο πηγούνι. Την επόμενη μέρα του ατυχήματος επισκέφθηκε τα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας όπου παραπονέθηκε για πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη. Της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και της συστήθηκε να χρησιμοποιεί κολάρο αυχένα. Την 21.6.2008 επισκέφθηκε τον Δρα Σεργίου, ορθοπεδικό ιατρό, ο οποίος διέγνωσε κάκωση του αυχένα, με τις κινήσεις αυτού να είναι επώδυνες και περιορισμένες. Παρουσίαζε ζάλη και κεφαλαλγία. Της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή. Εξετάστηκε ξανά από τον Δρα Σεργίου στις 10.7.2008, 19.7.2008 και 25.8.
Κατά την τελευταία εξέταση, η βελτίωση της κατάστασης της ήταν ικανοποιητική, εξακολουθούσε όμως να παραπονείται για ελαφριά ζάλη. Τα συμπτώματα ζάλης διήρκησαν για δύο με τρεις μήνες περίπου μετά το ατύχημα, όπως έκρινε το πρωτόδικο Δικαστήριο. Επιπλέον, 6 μήνες μετά το ατύχημα, εξετάστηκε από ειδικό νευρολόγο κατόπιν παραπομπής από τον ειδικό ορθοπεδικό χειρούργο που την παρακολουθούσε. Το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου για γενικές αποζημιώσεις ύψους €
Στην Στέλιος Δημητρίου ν. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.ά.

(2003)1 ΑΑΔ 274 ο εκεί εφεσείων είχε υποστεί διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας. λόγω αυτών των σωματικών τραυματισμών ταλαιπωρήθηκε, αισθανόμενος πόνο, ζάλη, κεφαλαλγία και περιορισμό των κινήσεων, για ένα διάστημα 10 εβδομάδων. Λόγω των τραυμάτων αυτών το Δικαστήριο επιδίκασε ποσό των Λ.Κ. 800 το οποίο επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στη απόφαση αυτή με έχει παραπέμψει ο συνήγορος των Εναγόμενων. Η εν λόγω αυθεντία, ως αναφέρθηκε στην Στεφάνου ν. Αντωνίου Πολ. Έφ. 508/12, 17.12.18, ECLI:CY:AD:2018:A545, δεν ανταποκρίνεται στην σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. 132. Στην Κεζαρίδης ν. Κωνσταντίνου

(2007)1 ΑΑΔ 1373, ο εφεσίβλητος, λίγο μετά το δυστύχημα, ένιωσε ζαλάδες και πόνο στον αυχένα. Επισκέφθηκε το Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο και του χορηγήθηκαν φάρμακα. Οι πόνοι συνεχίστηκαν όλο το βράδυ και την επομένη πήγε ξανά στο Απολλώνιο. Υποβλήθηκε σε ακτινογραφία και ο γιατρός του συνέστησε κολάρο του λαιμού. Οι πόνοι στον αυχένα και την κεφαλή συνεχίστηκαν για 14 μήνες και για όλο αυτό το χρονικό διάστημα ήταν αναγκασμένος να φορεί τον κολάρο και να επισκέπτεται το γιατρό περίπου δυο φορές το μήνα. Υποβλήθηκε σε εξετάσεις M.R.I. και αξονική τομογραφία. Για κάποια περίοδο υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Ο εφεσίβλητος είχε υποστεί σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση. Του χορηγήθηκαν αυχενικό κολάρο, αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα και παρακολουθείτο ως εξωτερικός ασθενής. Οι ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας έδειξαν ευθειασμό της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις στους Α5 και Α6 σπονδύλους. Επειδή η κατάσταση του δεν παρουσίαζε βελτίωση με τα φάρμακα και τον κολάρο συνεστήθη αγωγή φυσιοθεραπείας την οποία ακολούθησε. Παρόλες τις θεραπείες, ο εφεσίβλητος παραπονείτο για έντονους πονοκεφάλους, αδυναμία συγκέντρωσης, έντονο πόνο και δυσκαμψία του αυχένα, με πόνο και μούδιασμα στα άνω άκρα. Υποβλήθηκε κατόπιν σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου και το Σεπτέμβρη του ίδιου έτους σε μαγνητική τομογραφία του αυχένα. Καμιά από αυτές τις εξετάσεις έδειξε ότι υπήρχε ο,τιδήποτε το παθολογικό. Ο εφεσίβλητος εξακολουθούσε να παραπονείται για πονοκεφάλους οι οποίοι φαίνονταν έντονοι μετά από εργασία 2-3 ωρών. Αισθανόταν επίσης πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα γεγονός που του προκαλούσε δυσκολία στην εξάσκηση του επαγγέλματός του. Τα αντικειμενικά ευρήματα από την εξέταση έδειξαν ότι ο εφεσίβλητος αισθανόταν πόνο κατά την πίεση στη μεσότητα του αυχένα και ότι οι κινήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ήταν επώδυνες και περιορισμένες στα τελικά τους στάδια. Εκεί επιδικάστηκε το ποσό των Λ.Κ. 6000 με το Δικαστήριο να επισημαίνει ότι τα συμπτώματα ήταν υπαρκτά και τον ενοχλούσαν για διάστημα 14 μηνών πλην όμως δεν ήταν ανίκανος για εργασία. Σημειώθηκε επίσης ότι η ένταση του πόνου και των άλλων ενοχλήσεων ήταν πιο έντονη στην αρχή, σταδιακά όμως, με την πάροδο του χρόνου γίνονταν ολοένα και πιο ήπιοι. 133. Λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πάνω αυθεντίες, τις γενικές αρχές επιδίκασης γενικών αποζημιώσεων ως έχουν παρατεθεί πιο πάνω, την αυξητική τάση των αποζημιώσεων και παράλληλα την συνεχή μείωση του χρήματος, στη βάση των ευρημάτων του Δικαστηρίου περιλαμβανομένου και του γεγονότος ότι η Ενάγουσα ταλαιπωρείται μέχρι σήμερα, κρίνεται ότι το ποσό το οποίο εύλογα θα μπορούσε να επιδικασθεί για γενικές αποζημιώσεις της Ενάγουσας ανέρχεται στο ποσό των €9.000. 134. Στρέφομαι στο ζήτημα του τόκου. 135. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ

Σε σχέση με της ειδικές αποζημιώσεις εκεί αναφέρθηκε ότι: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και, ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. Αναφέρεται το παράδειγμα της απώλειας απολαβών που είναι σταδιακή και που εκτείνεται στη μεγάλη καμιά φορά περίοδο από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη. Έτσι, ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται, από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή*. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.»
Κατ' εφαρμογή των πιο πάνω κρίνω ότι δεν δικαιολογείται απόκλιση από τον γενικό κανόνα που έθεσε η Φοινικαρίδης και συνεπώς σε σχέση με το ποσό των €2746 επιδικάζεται ο νόμιμος τόκος από τις 16.1.2016, ημερομηνία του Ατυχήματος μέχρι σήμερα, μειωμένος κατά το ήμισυ. Ακολούθως, επιδικάζεται νόμιμος τόκος από τις 23.11.24 μέχρι πλήρους εξόφλησης του εν λόγω εξ αποφάσεως ποσού.
Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις εκτός εάν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή ολιγωρία εκ μέρους της Ενάγουσας (Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ

(2005)1(Β) ΑΑΔ 1246), επιδικάζεται νόμιμος τόκος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα που προκύπτει το αγώγιμο δικαίωμα (άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, και άρθρο 33

(2)-

(4)του περί Δικαστηρίων Ν.14/60). Στην υπό εξέταση περίπτωση, δεν προκύπτει τέτοια ολιγωρία. Συνεπεία τούτου, κρίνω δίκαιο και εύλογο όπως ο τόκος επιδικασθεί επί του ποσού των €9000 από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. XI. ΚΑΤΑΛΗΞΗ

Ως εκ τούτου εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον των Εναγόμενων αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα ως εξής: (α) Για το ποσό των €2.746 πλέον νόμιμο τόκο από 16.1.2016 μέχρι σήμερα μειωμένο κατά το ήμισυ, πλέον νόμιμο τόκο από 23.11.24 μέχρι πλήρους εξόφλησης. (β) Για το ποσό των €9.000 πλέον νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής μέχρι πλήρους εξόφλησης.
Ενόψει της επιτυχίας της απαίτησης της Ενάγουσας, τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της και εναντίον των Εναγόμενων, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα, όπως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)............. Ν. Παπανδρέου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Βλ. πρακτικά 13.6.
[2] Βλ. παρ. 6 του Έγγραφου Α. [3] Βλ. πρακτικά ημερ. 17.11.23, γρ. 1 -
[4] Βλ. λ.χ. πρακτικά ημερ. 17.11.24, σελ.
[5] Βλ. πρακτικά ημερ. 17.11.24, σελ.9 [6] Βλ. πρακτικά ημερ. 17.11.23, γρ. 9 -
[7] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ. 24, γρ. 11 -
[8] Βλ. πρακτικά ημερ. 21.3.24, σελ. 20, γρ.
[9] Βλ. πρακτικά ημερ. 17.11.23, σελ. 7, γρ.
[10] Βλ. Στρατμάρκο (ανωτέρω), Αριστείδου ν. Πολυδώρου, Πολιτική Έφεση Αρ. 346/2010, απόφαση ημερ. 15.1.2016, [11] Βλ. επίσης Κυριάκος Αργυρού ν. Αστυνομίας

(2002)2 ΑΑΔ 378: «Η αμέλεια ενός οδηγού βασίζεται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος εκδήλωσης μέριμνας και φροντίδας για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο» και Παλαιομυλίτης ν. Τροχαίας

(1996)2 ΑΑΔ 300. [12] Θεοσκέπαστη Φαρμ. ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984, Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Πολιτική Έφεση 53/11, Κυριάκου ν. Γρίβα

(2002)1 Α.Α.Δ

[13] Βλ. πρακτικά 21.3.2024, σελ. 6, γρ. 32 μέχρι σελ.
[14] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ. 6, γρ. 1 -
[15] Βλ. πρακτικά 3.6.24, σελ.
[16] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.
[17] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ. 8, γρ. 26 μέχρι σελ. 9, γρ.
[18] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ.5, γρ. 9 -
[19] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.9, γρ. 18 -
[20] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.
[21] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ. 8, γρ. 13 -
[22] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.12, γρ.
[23] Βλ. πρακτικά 3.6.24, σελ. 10, γρ. 24 -
[24] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.10, γρ. 25 -
[25] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.11, γρ. 17 -
[26] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.12, γρ.
[27] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ. 14, γρ. 7 -
[28] Βλ. λ.χ. πρακτικά ημερ. 21.3.24, σελ. 5, γρ. 14 -
Σελ. 7, γρ. 17 -
[29] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ. 8, γρ. 14 -
[30] Βλ. πρακτικά 21.3.24, σελ.
[31] Βλ. πρακτικά ημερ. 3.6.24, σελ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.