Πανίκου Χουβαρτά ν. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΜΟΥΔΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής

Πανίκου Χουβαρτά ν. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΜΟΥΔΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 4005/2015, 19/11/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Κ. Κωνσταντίνου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4005/2015 Μεταξύ: Πανίκου Χουβαρτά Ενάγοντα και ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΜΟΥΔΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ ΛΤΔ

ΑΡΓΥΛΕΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ Εναγόμενων --------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/11/2024 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για ενάγοντα: κ. Ν. Μετζίτικος, για Π. ΚΥΡΙΑΚΙΔΟΥ, Ν. ΜΕΤΖΙΤΙΚΟΣ Δ.Ε.Π.Ε. Για εναγόμενους 1: κ. Κ. Γεωργιάδης, για Chrysses Demetriades & Co LLC Για εναγόμενους 2: κ. Γ. Κωνσταντίνου, για ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Μ. ΧΑΤΖΗΠΙΕΡΑΣ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο ενάγοντας, με την αγωγή του αξιώνει εναντίον των εναγόμενων 1 και 2, αλληλέγγυα και κεχωρισμένα, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, καθώς και απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων και/ή απολαβών, συνεπεία εργατικού ατυχήματος που είχε στις 3/9/
Όσα ακολουθούν απορρέουν από το περιεχόμενο του τεκμηρίου 1 και αποτελούν παραδεκτά γεγονότα: Ο ενάγοντας, στον ουσιώδη χρόνο ήταν 50 ετών και από το 2011 εργοδοτείτο από τους εναγόμενους 1 με βάση σύμβαση αορίστου χρόνου, με καθαρές μηνιαίες απολαβές €1.
Οι τελευταίοι είναι εταιρεία μεταφορών και κάτοχοι φορτηγών αυτοκινήτων. Κατά τον ίδιο χρόνο, οι εναγόμενοι 2 διεξήγαγαν εργασίες κατασκευών αποχετευτικών, εργοληπτικών, εκφορτώσεων, χωματουργικών και άλλων εργασιών και ενεργούσαν ως υπεργολάβοι της εταιρείας Medcon Constructions Ltd, που ήταν οι κύριοι εργολάβοι, για την εκτέλεση του αποχετευτικού συστήματος Λεμεσού - Αμαθούντας. Το επίδικο ατύχημα έγινε σε λαστιχοφόρο τρακτέρ που ανήκε στους εναγόμενους 2, σε εργοτάξιο στην περιοχή Πάνθεα που λειτουργούσε υπό την εποπτεία και ευθύνη των εναγόμενων
Ο ενάγοντας διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού με ιδιωτικό όχημα το οποίο οδηγείτο από το διευθυντή των εναγόμενων
Μετά από μαγνητική τομογραφία, η οποία ανέφερε ήπια τενοντίτιδα και αρθρίτιδα της άρθρωσης του ώμου, ο ενάγοντας, στις 30/12/2013 χειρουργήθηκε αρθροσκοπικά και ανοιχτά με μικρή τομή, όπου συρράφη ο υπερακάνθιος τένοντας και έγινε ακρωμιοπλαστική. Ο ενάγοντας υποβλήθηκε και σε δεύτερη επέμβαση, στις 18/3/2014, κατά την οποία έγινε επέκταση της ακρωμιοπλαστικής και διατομή της μακράς κεφαλής του δικεφάλου και καθήλωσή της στην αύλακα. Επίσης αφαιρέθηκαν οι ραφές και άγκυρες της προηγούμενης εγχείρησης. Δεύτερη μαγνητική τομογραφία στην οποία υποβλήθηκε ο ενάγοντας, στις 28/7/2014, στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας έδειξε διατομή μακράς κεφαλής του δικεφάλου μυός και λιπώδη εκφύλιση στη γαστέρα του υπερακανθίου μυός. Μετά από την τελευταία αυτή εξέταση, ο ενάγοντας, στις 30/6/2015 υποβλήθηκε σε τρίτη επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου έγινε αποκατάσταση της βλάβης Bankart στον πρόσθιο επιχείλιο. Στις 8/7/2016 υποβλήθηκε και σε τρίτη μαγνητική εξέταση στο Paphos diagnostic center. Τέλος, ο ενάγοντας έφερε τραύμα για το οποίο υποβλήθηκε σε επέμβαση επί του δεξιού ώμου στην Ελλάδα το
Απ' εκεί και πέρα, οι θέσεις μεταξύ των μερών σε σχέση με όλες τις ουσιώδεις πτυχές της υπόθεσης, διίστανται. Οι κύριες δικογραφημένες θέσεις του ενάγοντα σύμφωνα με το περιεχόμενο της έκθεσης απαίτησης είναι οι εξής: Στις 3/9/2013, ο ίδιος - ο οποίος εργαζόταν ως μηχανοδηγός φορτηγού μεταφορών στους εναγόμενους 1 - μαζί με άλλους συναδέλφους του έλαβαν εντολές να παρουσιαστούν στο πιο πάνω εργοτάξιο και να εκτελέσουν οδηγίες και εντολές που θα τους δοθούν από τους επιστάτες και/ή υπαλλήλους και/ή αντιπροσώπους των εναγόμενων
Κατά την παρουσίασή του στο εργοτάξιο τού ανατέθηκαν καθήκοντα χειρισμού λαστιχοφόρου φορτωτήρα τρακτέρ (στο εξής «τρακτέρ») για φόρτωση φορτίων σε φορτηγά οχήματα, παρά την αντίδρασή του για το γεγονός ότι δεν είναι χειριστής τέτοιου είδους οχημάτων, με αποτέλεσμα σε κάποιο στάδιο εκτέλεσης εργασιών και/ή με την ολοκλήρωσή τους, κατά την έξοδό του από το τρακτέρ, να πέσει στο έδαφος και να υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς, απώλειες, έξοδα και μελλοντικές απώλειες. Το ατύχημα οφείλεται «στην και/ή στον μεγαλύτερο βαθμό» αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων των εναγόμενων 1 και 2 (οι σχετικές λεπτομέρειες εκτίθενται στην παράγραφο 6 της έκθεσης απαίτησης). Οι λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων σωματικών βλαβών του ενάγοντα εκτίθενται στην παράγραφο 8 της έκθεσης απαίτησης, ο οποίος, στην παράγραφο 9 ισχυρίζεται ότι από τις 8/3/2014 - και μέχρι σήμερα - είναι δικαιούχος λήπτης σύνταξης αναπηρίας σε ποσοστό 75%. Αποτελεί θέση του ότι λόγω των τραυματισμών του δεν μπορεί να επιστρέψει και/ή να ασκεί το επάγγελμά του κατά το υπόλοιπο της ζωής του με αποτέλεσμα να απωλέσει μελλοντικά κέρδη και/ή απολαβές. Προσπάθησε και συνεχίζει να προσπαθεί να εξεύρει οποιασδήποτε φύσης εργασία που να μπορεί να την ασκήσει, αλλά αυτό μέχρι σήμερα δεν κατέστη δυνατό, εφόσον οι πιθανότητες εξεύρεσης εργασίας με τα προσόντα που διαθέτει σε συνδυασμό με τη σωματική του κατάσταση είναι πάρα πολύ περιορισμένες. Από τα διάφορα ποσά που ισχυρίζεται ότι αποτελούν τις ζημιές που υπέστη συνεπεία του ατυχήματος αποτελεί παραδεκτό γεγονός (βλ. το τεκμ. 1) ότι υπέστη τις αναφερόμενες στην παράγραφο 15 της έκθεσης απαίτησης - κάτω από τον τίτλο «ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΕΝΑΓΟΝΤΑ» - ζημιές. Με την αγωγή του αξιώνει και το συνολικό ποσό των €46.970, υπό μορφή απώλειας εισοδημάτων για την περίοδο, Σεπτέμβρης 2013 μέχρι και 31/5/2017 και ισχυρίζεται ότι δικαιούται να αποζημιωθεί για τις μελλοντικές του απώλειες μέχρι και την ηλικία της συνταξιοδότησής του, με το ποσό των €1.025 κάθε μήνα. Οι εναγόμενοι 1, με την υπεράσπισή τους, μεταξύ άλλων ισχυρίζονται τα εξής: Ο ενάγοντας, παρόλο που ουδέποτε είχε οδηγίες και/ή ήταν μέσα στα καθήκοντά του η οδήγηση τρακτέρ, την ημέρα του ατυχήματος, κατά παράβαση των οδηγιών που είχε και χωρίς προηγουμένως να ενημερώσει οποιονδήποτε των εναγόμενων και/ή να εξασφαλίσει την άδειά τους, οδήγησε τρακτέρ με σκοπό τη φόρτωση με υλικά του φορτηγού που οδηγούσε και/ή χρησιμοποιούσε ο ίδιος. Το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νομικών καθηκόντων του (οι σχετικές λεπτομέρειες εκτίθενται στην παράγραφο 10 της υπεράσπισης). Διαζευκτικά και/ή άνευ βλάβης, οι εναγόμενοι 1 λέγουν ότι ο ενάγοντας προκάλεσε μόνος του το ατύχημα και/ή εκούσια και/ή ηθελημένα εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο, τον οποίο γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει και/ή αποδέχθηκε, αφού, αποκλειστικά και από μόνος του αποφάσισε να χρησιμοποιήσει και/ή να ανέβει στο τρακτέρ και να πέσει και/ή να πηδήξει από αυτό στο έδαφος, επιδιώκοντας και/ή αδιαφορώντας για τον τραυματισμό του, αποδεχόμενος έτσι την κατάσταση πραγμάτων που θα προκαλούσε τη ζημιά και εκθέτοντας τον εαυτό του σ' αυτήν. Ενόψει των πιο πάνω ισχυρίζονται ότι στην περίπτωσή του τυγχάνει εφαρμογής η αρχή και/ή υπεράσπιση του VOLENTI NON FIT INJURIA. Αρνούνται ότι ως αποτέλεσμα του ατυχήματος υπέστη τους τραυματισμούς και σωματικές βλάβες που αναφέρει στην παράγραφο 8 της έκθεσης απαίτησης και γενικά οτιδήποτε άλλο αναφέρει δικογραφικά στη συνέχεια, για σκοπούς στοιχειοθέτησης και των εναντίον τους αξιώσεών του και λέγουν ότι πριν το δυστύχημα είχε πρόβλημα με τον ώμο του στον οποίο του έγινε επέμβαση. Με τη σειρά τους, οι εναγόμενοι 2 αρνούνται ότι είχαν δώσει οδηγίες και εντολές οποτεδήποτε στον ενάγοντα να χειριστεί τρακτέρ. Ακόμη αρνούνται κατηγορηματικά τον ισχυρισμό του ότι υπέστη τραυματισμό στον ουσιώδη χρόνο κατά την έξοδό του από το τρακτέρ και/ή αν επεσυνέβη οποιοσδήποτε τραυματισμός του, στις 3/9/2013, αυτός δε συνέβη υπό τις συνθήκες που ισχυρίζεται ο ίδιος και/ή δε συνέβη στο μέρος που ισχυρίζεται. Περαιτέρω, ισχυρίζονται ότι αν πράγματι ο ενάγοντας ενεπλάκη στο υπό αναφορά εργατικό ατύχημα, ως ισχυρίζεται ο ίδιος - ισχυρισμό τον οποίο οι ίδιοι αρνούνται και εν πάση περιπτώσει αγνοούν τα ισχυριζόμενα γεγονότα -, το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλειά του (οι σχετικές λεπτομέρειες εκτίθενται στην παράγραφο 7 της υπεράσπισης). Σε κάθε περίπτωση ισχυρίζονται ότι το τρακτέρ ήταν σε άριστη κατάσταση και σε καμιά περίπτωση δικαιολογείται η πτώση του ενάγοντα στο έδαφος κατά την έξοδό του από αυτό, παρά μόνο, λόγο κλασικής μορφής απροσεξία/αδιαφορία. Προς αποφυγή αχρείαστων επαναλήψεων, να πως απλώς, ότι κατά τα λοιπά, η υπεράσπιση των εναγόμενων 2 είναι σχεδόν ταυτόσημη με αυτή των εναγόμενων
Παρεμβάλλεται στο σημείο αυτό ότι και οι δυο εναγόμενοι εξέδωσαν και αντάλλαξαν μεταξύ τους ειδοποίηση συνεναγόμενου. Ο ενάγοντας, Πανίκος Χουβαρτάς (Μ.Ε.1) και ο ορθοπαιδικός χειρουργός, Σάλεχ Νταούι Πέτσας (Μ.Ε.2) είναι οι δυο μάρτυρες που κατέθεσαν για την υπόθεση του ενάγοντα. Για την υπόθεση των εναγόμενων 1, μαρτυρία δόθηκε από το μέτοχο και διευθυντή τους, Δημήτρη Κουμουδιού [Μ.Υ.1 (Εναγ.1)], ενώ για την υπόθεση των εναγόμενων 2, από τον επίσης, μέτοχο και διευθυντή τους, Αργύρη Χαραλάμπους [Μ.Υ.1 (Εναγ. 2)], από τον επιστάτη τους στον ουσιώδη χρόνο, Αργύρη Αλεξάνδρου [Μ.Υ.3 (Εναγ. 2)] και από τον υπάλληλο στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας Λεμεσού, Γιώργο Πιερή [Μ.Υ.4 (Εναγ. 2)]. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός, Χριστόφορος Σολομωνίδης κατάθεσε ως μάρτυρας για την υπόθεση και των δυο εναγόμενων [Μ.Υ.2 (Εναγ. 1 και 2)]. Δεν προτίθεμαι να επαναλάβω το περιεχόμενο της προσαχθείσας μαρτυρίας και το ίδιο ισχύει και για το περιεχόμενο των εκατέρωθεν - γραπτών - αγορεύσεων. Στη συνέχεια και στο βαθμό που κριθεί αναγκαίο, θα διαφανεί - με αναφορά, τόσο στη μαρτυρία όσο και στις γραπτές αγορεύσεις - ποιες από τις θέσεις κάθε πλευράς αποδέχομαι και ποιες απορρίπτω. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες, ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιόν μου. Αισθάνομαι ότι είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη συμπεριφορά, αντιδράσεις, αναφορές και ισχυρισμούς τους, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο γνώσης τους αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης. Αυτονόητο πως, η μαρτυρία κάθε μάρτυρα, θα ιδωθεί και αξιολογηθεί ενταγμένη στο σύνολο του μαρτυρικού υλικού, τόσο αυτοτελώς όσο και σε συνάρτηση με το αντίστοιχο - κατά περίπτωση μέρος - της μαρτυρίας άλλων μαρτύρων, είτε της μιας πλευράς είτε της άλλης. Ακόμη λαμβάνω υπόψη τ' ακόλουθα: Σύμφωνα με τη Σάββα ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 391), όταν δεν υπάρχουν ισχυροί λόγοι περί του αντιθέτου, αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα είναι δυνατή στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Βλ. και την Εvpalia Trading Ltd v. Γενικού Εισαγγελέα

(2008)2 Α.Α.Δ. 162 καθώς και την Akil v. Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 148, από την οποία και το ακόλουθο απόσπασμα: «Σύμφωνα με τη νομολογία είναι επιτρεπτό για ένα δικαστήριο να δεχθεί μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα και να απορρίψει άλλο.» Περαιτέρω, όπως επισημαίνεται στην Κυπριανού ν. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 816: «Η νομολογία μας αναγνωρίζει ότι είναι φυσιολογικό να υπάρχουν κάποιες αντιφάσεις και το Εφετείο επεμβαίνει, όταν διαπιστωθούν τέτοιες, μόνο όταν είναι ουσιαστικής μορφής και πλήττουν καίρια την αξιοπιστία ενός μάρτυρα ή καταδεικνύουν πρόθεση εκ μέρους του να πει ψέματα.» Όπως αναφέρεται συναφώς στην Akil (ανωτέρω): «Αντιφάσεις που αφορούν μικρολεπτομέρειες, όχι μόνο δεν αποδυναμώνουν μια μαρτυρία που γενικά έχει κριθεί ως αξιόπιστη, αλλά αντίθετα την ενδυναμώνουν.» Προστίθενται και τα εξής: Όπως επισημαίνεται στη Βραχίμη ν. Κουλουμπρή

(1992)1(Β) Α.Α.Δ. 836: «Η δικογραφία συνιστά το θεμέλιο της δίκης και αποτελεί το αποκλειστικό μέσο για τον προσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων. Η σημασία των εγγράφων προτάσεων συνοψίζεται στο απόσπασμα που ακολουθεί από την απόφαση Παπαγεωργίου ν. Λούη Κλάππα (Investments Services Ltd) (Πολιτική Έφεση 7367, αποφασίστηκε στις 14/1/90 και θα δημοσιευτεί στους τόμους

(1990)1 Α.Α.Δ.): «Οι αρχές του δικονομικού δικαίου περιορίζουν τα επίδικα θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία· δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση όπου υπάρχει. Ο επακριβής προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων συναρτάται άμεσα με το αντιπαραθετικό σύστημα δίκης που ισχύει στο δικαιϊκο μας σύστημα και απόρροια της φυσικής δικαιοσύνης που επιβάλλει τη διασφάλιση του δικαιώματος διαδίκου για ουσιαστική ευκαιρία απάντησης στις θέσεις και ισχυρισμούς του αντιδίκου του. Η δίκη δρομολογείται, όπως επιγραμματικά ανάφερε ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Βασιλειάδης στην υπόθεση Homeros Th. Courtis and Others v. Panos K. Iasonides

(1970)1 C.L.R., 180, (βλέπε επίσης Christakis Loucaides v. C.D. Hay and Sons Ltd

(1971)1 C.L.R., 134) κατά μήκος των γραμμών που οριοθετεί η δικογραφία και η δίκη διατρέχει την ίδια πορεία όπως και το τραίνο κατά μήκος των προκαθορισμένων γραμμών της διαδρομής». Βλέπε και τη Νεοφύτου κ.ά. ν. Γερακιώτη

(2010)1 (Α) Α.Α.Δ. 25, όπου με αναφορά στη Βραχίμη (ανωτέρω) υποδεικνύεται ότι ένα Δικαστήριο δεν μπορεί να επεκτείνεται στην εξέταση άλλων θεμάτων, έξω, από και σε διάσταση με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς καθώς και τη Χ'' Μάρκου ν. Widehorizon (Capital Market) Ltd

(2010)1 (A) A.A.Δ. 108, στην οποία επαναλαμβάνεται η πάγια και καλά καθιερωμένη νομολογιακή αρχή, ότι μαρτυρία η οποία εκφεύγει από το περιεχόμενο των εγγράφων προτάσεων δε λαμβάνεται υπόψη, αφού η δίκη τροχοδρομείται αυστηρά στη βάση των ισχυρισμών που περιέχονται στα δικόγραφα. Αυτό δε, όπως συνάγεται από τη Βαριάνου ν. Βορκά

(2010)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1541 ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που τέτοια μαρτυρία εισάγεται χωρίς ένσταση. Αναφορικά με την πραγματική μαρτυρία λαμβάνω υπόψη, ότι καθώς επίσης έχει νομολογηθεί (βλ. μεταξύ άλλων Μαρίνου ν. Σοφοκλέους,

(2016)1(Β) Α.Α.Δ 967: «..αποτελεί τη βάση με την οποία το Δικαστήριο κρίνει και εξετάζει την αξιοπιστία των μαρτύρων καθώς επίσης ελέγχει και τις λεπτομέρειες της μαρτυρίας.» Τέλος, επειδή οι δυο γιατροί μάρτυρες κατέθεσαν και ως πραγματογνώμονες, η μαρτυρία τους, θα ιδωθεί και αξιολογηθεί υπό το φως και όσων αναφέρονται στην πολύ πρόσφατη υπόθεση Κυπριανού ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Πολ. Έφ. 6/2915 (σχ. με 7/2015), ημερ. 13/9/2023: «Είναι σταθερή η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι η μαρτυρία εμπειρογνώμονα αξιολογείται όπως και κάθε άλλη μαρτυρία. Οι κανόνες αξιολόγησης είναι οι ίδιοι τόσο για τις μαρτυρίες εμπειρογνωμόνων όσο και για τις συνήθεις μαρτυρίες. Ως έχει επισημανθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Κονναρή

(2011)1 Α.Α.Δ. 2298, αποτελεί βασική και πάγια νομολογιακή αρχή ότι για σκοπούς αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων ισχύουν οι ίδιοι κανόνες που ισχύουν στην περίπτωση κάθε άλλου μάρτυρα, πλην του ότι, κατά παρέκκλιση του γενικού κανόνα, εμπειρογνώμονες δύνανται να εκφέρουν γνώμη στον τομέα ειδίκευσής τους. Το καθήκον του εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλες τις απαραίτητες για σκοπούς ελέγχου της ορθότητας των συμπερασμάτων του, επιστημονικές πληροφορίες, έτσι ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση, εφαρμόζοντας αυτές τις πληροφορίες στα γεγονότα της ενώπιον του υπόθεσης που έχουν αποδειχθεί, να σχηματίσει τη δική του κρίση (βλ. Πιττάλης κ.ά. v. Ianira Enterprises Ltd. κ.ά.

(1997)1 Α.Α.Δ. 814 και Cybarco Ltd. v. Kovascik

(2001)1 Α.Α.Δ. 2013).» Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του ενάγοντα, Πανίκου Χουβαρτά (Μ.Ε.1), ως μάρτυρα είναι αρνητική. Και τούτο, επειδή η μαρτυρία του, στην πλέον ουσιώδη πτυχή της υπόθεσης, που αφορά στις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος υπήρξε αντιφατική και συγκρούεται με το περιεχόμενο της πραγματικής μαρτυρίας. Επιπλέον είναι και το γεγονός, ότι αρκετοί από τους ισχυρισμούς του, είτε παρέμειναν έωλοι είτε στερούνται λογικής και πειστικότητας. Ακολουθεί ότι η μαρτυρία του, με εξαίρεση εκείνο το μέρος της που αποδεικνύεται από άλλη, αξιόπιστη μαρτυρία ή που συνάδει με το περιεχόμενο των παραδεκτών γεγονότων, απορρίπτεται ως αναξιόπιστη, σαφώς κατασκευασμένη και ψευδής. Όσα ακολουθούν αποβλέπουν σε στοιχειοθέτηση των παραπάνω διαπιστώσεών μου. Η μαρτυρία του ενάγοντα περικλείεται στη γραπτή κατάθεσή του (τεκμ. 2) το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε για σκοπούς κυρίως εξέτασης. Όπως αναφέρει σ' αυτήν, κατά ή περί τις 3/9/2013, μαζί με άλλους συναδέλφους του έλαβαν εντολές από τους εργοδότες τους, εναγόμενους 1, να παρουσιαστούν σε εργοτάξιο στην περιοχή Πάνθεα και να εκτελέσουν οδηγίες και εντολές που θα τους δοθούν από τους επιστάτες, υπαλλήλους και αντιπροσώπους των εναγόμενων

Εκεί στο εργοτάξιο τού ανατέθηκαν καθήκοντα χειρισμού τρακτέρ για φόρτωση φορτίου στο φορτηγό όχημα που οδηγούσε, παρά την αντίδρασή του για το γεγονός ότι δεν είναι χειριστής τέτοιου είδους οχημάτων, με αποτέλεσμα, σε κάποιο στάδιο εκτέλεσης εργασιών και με την ολοκλήρωσή τους, κατά την έξοδό του από το τρακτέρ, να πέσει στο έδαφος και να υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς κ.ο.κ. Μόλις είχε ολοκληρώσει το φόρτωμα του φορτηγού του με κράσιερα βγήκε έξω για να κατέβει από το τρακτέρ και με το που γύρισε για να κατέβει πισινή, δηλαδή με την πλάτη προς τα έξω έπεσε κάτω στο έδαφος πάνω στο δεξιό του ώμο. Από το πρώτο σκαλί του τρακτέρ υπάρχει ύψος, περίπου 2 ½ μέτρα μέχρι το έδαφος. Ο ίδιος ήταν συνηθισμένος να ανεβοκατεβαίνει από φορτηγά για 30 χρόνια όπου η ανάβαση και κατάβασή τους είναι διαφορετική. Η χρήση του τρακτέρ και ειδικότερα, η ανάβαση και κατάβασή του είναι πολύ διαφορετική από το φορτηγό. Το πρώτο σημείο που πατάς, μόλις σηκωθείς από την καρέκλα και εξέλθεις του τρακτέρ, δηλαδή τρυπητή λαμαρίνα πλατφόρμα δεν έχει στηρίγματα τα οποία ξεκινούν από το πρώτο σκαλί προς τα κάτω, έτσι που πρέπει να κατέβεις μέχρι το δεύτερο σκαλί για να μπορέσεις να τα χρησιμοποιήσεις, αφού πρόκειται για στηρίγματα που βρίσκονται κατά μήκος των σκαλιών, δεξιά και αριστερά. Έπεσε από το τρακτέρ κατά την προσπάθειά του να κατέβει στο πρώτο σκαλί, δηλαδή από το ψηλότερο σημείο. Εκείνη την περίοδο, τακτικά λάμβανε οδηγίες από τον εργοδότη του - εναγόμενους 1, να παγαίνουν ο ίδιος και άλλοι οδηγοί φορτηγών, συνάδελφοί του, απευθείας εργασία το πρωί στο εργοτάξιο στην περιοχή Πάνθεα και να εκτελούν οποιεσδήποτε οδηγίες τους δοθούν από τους εναγόμενους 2, που ήταν υπεύθυνοι του εργοταξίου. Αρχιεπιστάτης στο εργοτάξιο ήταν ο κύριος Αντρέας, ο οποίος προερχόταν από την εταιρεία Medcon και ήταν αποσπασμένος στο εργοτάξιο των εναγόμενων 2 για τις συγκεκριμένες εργασίες. Ο κύριος Αντρέας επέβλεπε τη σωστή εκτέλεση του έργου, όμως δεν έδιδε οδηγίες για τον τρόπο εκτέλεσης. Οι οδηγίες για να εκτελούν εργασίες ήταν καθαρά από τους υπαλλήλους και αντιπροσώπους των εναγόμενων 1 και
Υπήρξαν διάφορες διαφωνίες από τον ίδιο προσωπικά ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στα καθήκοντά του η οδήγηση τρακτέρ, όμως, η απάντηση του διευθυντή, Δημήτρη Κουμουδιού, ήταν η εξής: «Πάρκαρε το εκεί το φορτηγό σου, εν ξοφλημένο και να πάεις στο καλό, εγώ δεν έχω ανάγκη», δηλαδή, η επιλογή του ήταν, είτε να εκτελέσει τις παραπάνω οδηγίες ή να φύγει από την εργασία του. Από τους παραπάνω ισχυρισμούς του, το πρώτο εύλογο ερώτημα που ανακύπτει είναι το εξής: τόσο κατά την ημέρα του επίδικου ατυχήματος όσο και όλες τις άλλες φορές που, όπως είναι η θέση του οδήγησε τρακτέρ στο εργοτάξιο των εναγόμενων 2, ποιος του έδωσε γι' αυτό οδηγίες; Οι επιστάτες, υπάλληλοι και αντιπρόσωποι των εναγόμενων 2 ή οι υπάλληλοι και αντιπρόσωποι και των δυο εναγόμενων; Και το δεύτερο, στον ουσιώδη χρόνο παρουσιάστηκε στο εργοτάξιο των εναγόμενων 2, κατόπιν εντολών που είχε πάρει από τους εναγόμενους 1 την ίδια μέρα ή από προηγουμένως; Οι πρώτες δυο αντιφάσεις στις οποίες υπέπεσε και μάλιστα, εντελώς αβίαστα είναι ολοφάνερες. Και δεν είναι και οι μόνες. Πώς μπορεί να ισχυρίζεται ότι διαμαρτυρήθηκε προσωπικά στο διευθυντή των εναγόμενων 1, που ήταν και οι εργοδότες του τότε, ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στα καθήκοντά του η οδήγηση τρακτέρ, στον οποίο αποδίδει την παραπάνω απάντηση, που σημαίνει ότι αποτελεί θέση του ότι η συγκεκριμένη εργασία του είχε ανατεθεί και άλλες φορές (αυτό ακριβώς ισχυρίστηκε και με τη δια ζώσης μαρτυρία του) τη στιγμή που ανάμεσα στη σωρεία λεπτομερειών αμέλειας και/ή παράβασης των νομικών καθηκόντων που αποδίδει δικογραφικά στους εναγόμενους 1 και με τη γραπτή δήλωσή του και στους δυο εναγόμενους είναι και ότι δεν του παρείχαν οποιαδήποτε πληροφόρηση για το είδος των εργασιών που θα εκτελούσε; Ακολούθως, πώς μπορεί να ισχυρίζεται ότι το πρώτο σημείο που πατάς μόλις σηκωθείς από την καρέκλα και εξέλθεις του τρακτέρ δεν έχει στηρίγματα τα οποία ξεκινούν από το πρώτο σκαλί προς τα κάτω, έτσι που πρέπει να κατεβείς μέχρι το δεύτερο σκαλί για να μπορέσεις να χρησιμοποιήσεις τα στηρίγματα που βρίσκονται κατά μήκος των σκαλιών, δεξιά και αριστερά, τη στιγμή που, όπως προκύπτει από αριθμό φωτογραφιών (μέρος των τεκμ. 3 και 27) τα δυο στηρίγματα/χειρολαβές στο τρακτέρ, βρίσκονται στο πλέον κατάλληλο σημείο, έτσι ώστε, με τη χρήση τους, να διασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση, η ασφαλής έξοδος του οδηγού του τρακτέρ από αυτό προς το έδαφος; Όσα ακολουθούν είναι από την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων 1: Μέχρι την ημέρα του ατυχήματος εργαζόταν για δυο χρόνια στους εναγόμενους
Η συμφωνία που είχε ο εργοδότης του με τους εναγόμενους 2 ήταν οι οδηγοί των φορτηγών να κάνουν τη δουλειά του χειριστή τρακτέρ. Ερωτηθείς πώς γνώριζε για τη συμφωνία, όπως είπε, την είχαν ακούσει πολλές φορές από τους επιστάτες, γιατί τους έλεγαν ότι δεν είναι στα καθήκοντά τους να οδηγούν τρακτέρ. Ήταν η συμφωνία που είχε κάνει ο εργοδότης του. Οι οδηγοί να επανδρώνουν το τρακτέρ, να το φορτώνουν και να μεταφέρουν τα υλικά στο σημείο που τους έδειχναν οι επιστάτες. Υπενθυμίζω απλώς στον ενάγοντα ότι στη γραπτή δήλωσή του, αλλά και δικογραφικά, αυτό που ισχυρίζεται είναι ότι, τόσο κατά την ημέρα του επίδικου ατυχήματος όσο και σε άλλες περιπτώσεις, οι εντολές που είχαν από τους εναγόμενους 1 ήταν να παρουσιαστούν στο εργοτάξιο των εναγόμενων 2 και να εκτελέσουν οδηγίες και εντολές που θα τους δοθούν από τους επιστάτες, υπαλλήλους και αντιπροσώπους των τελευταίων. Όπως ανάφερε στη συνέχεια, στο συγκεκριμένο σημείο οδήγησε τρακτέρ, άλλες δυο φορές. Εκείνες τις 2 - 3 περιπτώσεις ανεβοκατέβαινε το τρακτέρ πάντα με δυσκολία, γιατί αν δούμε στις φωτογραφίες, στο τρακτέρ υπάρχει κάγκελο μόνο στα συγκεκριμένα σκαλοπάτια που ανεβαίνεις. Στο πλατύσκαλο δεν υπάρχει στήριγμα για να μπορείς να ανέβεις στο τρακτέρ, ούτε για να κατέβεις. Και πάλιν εκτίθεται σοβαρά από το περιεχόμενο της πραγματικής μαρτυρίας και τούτο, επειδή, όπως φαίνεται σε αριθμό φωτογραφιών - τις οποίες επικαλέστηκε - (μέρος των τεκμ. 3 και 27) στο επίδικο τρακτέρ υπάρχουν δυο στηρίγματα/χειρολαβές σε τέτοιο σημείο έτσι ώστε ο χειριστής του τρακτέρ, σε κάθε περίπτωση, κατά την έξοδό του από αυτό, να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει προκειμένου να μπορέσει να κατέβει από αυτό με ασφάλεια στο έδαφος. Μάλιστα, αν υποτεθεί ότι ευσταθεί η θέση του (της παραγράφου 5 της γραπτής δήλωσής του) ότι από το πρώτο σκαλί του τρακτέρ υπάρχει ύψος, περίπου 2 ½ μέτρων μέχρι το έδαφος, ειδικά ο ισχυρισμός του ότι στο τρακτέρ υπάρχει κάγκελο μόνο στα συγκεκριμένα σκαλοπάτια που ανεβαίνεις στερείται και λογικής. Και τούτο, επειδή το κατώτατο μέρος του ενός από τα δυο στηρίγματα/χειρολαβές είναι τοποθετημένο στην αριστερή πλευρά του σημείου εισόδου στο τρακτέρ και του άλλου, στη δεξιά πλευρά, εμφανώς σε ψηλότερο σημείο. Αυτό σημαίνει ότι, ειδικά για τον ίδιο, που δια γυμνού οφθαλμού δεν μπορεί να λεχθεί ότι πρόκειται για άτομο που δε διαθέτει μεγάλο ύψος, αν όχι αδύνατο, θα ήταν αρκετά δύσκολο να μπορεί να χρησιμοποιήσει τα δυο αυτά στηρίγματα για να ανέβει στο τρακτέρ. Εν πάση περιπτώσει εκείνο που μπορώ να πω με απόλυτη βεβαιότητα και για τα δυο αυτά στηρίγματα, είναι το εξής: δεδομένης της θέσης του, πως όταν επιχείρησε να βγει από το τρακτέρ ήταν γυρισμένος με την πλάτη, στο σημείο που είναι τοποθετημένα τα εν λόγω στηρίγματα, θα μπορούσαν κάλλιστα να χρησιμοποιήσει και τα δυο προκειμένου να κατέβει από το τρακτέρ με ασφάλεια. Μια από τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ήταν η εξής: «Στην παράγραφο 3 λες ότι οι εντολές που έλαβες από τους εργοδότες σου, ήταν να εκτελέσεις οδηγίες που ήταν να σου δοθούν από τους επιστάτες των εναγόμενων
Συμφωνείς μαζί μου, ότι οι εντολές που σου έδωσε ο εργοδότης σου, ήταν να εκτελέσεις οδηγίες που ήταν εντός των καθηκόντων σου, με βάση τη συμφωνία που είχες μαζί του, συμφωνείς:» «Μάλιστα.» ήταν η απάντησή του. «Ο εργοδότης σου, ουδέποτε σου έδωσε οδηγίες ή σου είπε να πας στο εργοτάξιο της εναγόμενης 2 και με το τρακτέρ να φορτώσεις το φορτηγό σου.» του υποβλήθηκε στη συνέχεια από τον κ. Γεωργιάδη. Και η απάντησή του: «Προφορικά όχι. Μόνο μας έλεγε θα πάτε να κάνετε τη δουλεία που θα σας λένε οι επιστάτες.» «Σου είπε ο εργοδότης σου να πας στην Αργυλέων και πιάσε το τρακτέρ να φορτώσεις το φορτηγό σου;» ρωτήθηκε στη συνέχεια. Και η απάντησή του: «Μου είπε να πας στην Αργυλέων και ό,τι δουλεία σου αναθέσουν οι επιστάτες, θα την κάνεις.» Και, με δεδομένο ότι, όπως είπε ενωρίτερα, απαντώντας σε διάφορες ερωτήσεις του κ. Γεωργιάδη, όταν εργοδοτήθηκε από τους εναγόμενους 1, η συμφωνία τους ήταν να οδηγεί τρέιλα και σε περίπτωση που δεν είχε φορτία για την τρέιλα, να οδηγεί φορτηγό και ουδέποτε τέθηκε από τον εργοδότη του ότι ως μέρος των καθηκόντων του, θα ήταν η οδήγηση τρακτέρ, το εύλογο ερώτημα που ανακύπτει είναι το εξής: πόσο συνάδουν μεταξύ τους οι παραπάνω θέσεις του, αλλά και με αυτά που αναφέρει στην παράγραφο 12 της γραπτής δήλωσής του; Σύμφωνα με αυτή «Υπήρξαν διάφορες διαφωνίες από εμένα προσωπικά ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στα καθήκοντά μου η οδήγηση τρακτέρ, όμως η απάντηση του διευθυντή, κυρίου Κουμουδιού ήταν η εξής «πάρκαρε το εκεί το φορτηγό σου, εν ξοφλημένο και να πάεις στο καλό εγώ δεν έχω ανάγκη» δηλαδή η επιλογή μου ήταν είτε να εκτελέσω τις παραπάνω οδηγίες ή να φύγω από την εργασία μου.» Το μέγεθος και η σοβαρότητα των αντιφάσεων στις οποίες υπέπεσε είναι ολοφάνερα. Ο ισχυρισμός του ότι στον ουσιώδη χρόνο, τις εντολές να οδηγήσει το τρακτέρ και να φορτώσει το φορτηγό του, του τις έδωσε ένας από τους επιστάτες, ο Αργύρης, να πω απλώς πως δεν υποβλήθηκε στον υπό αναφορά μάρτυρα. Ερωτηθείς πώς έγινε το ατύχημα, απάντησε ως εξής: «Στο κατέβασμα για να κατέβεις, πρέπει να κατέβεις με την πλάτη. Έπρεπε να βρω κιγκλίδωμα, δεν υπήρχε. Στο συγκεκριμένο τρακτέρ, δεν υπάρχει κάτι να πιαστείς. Πρέπει να φτάσεις στο έδαφος και μετά να πιαστείς.» Εκτός του ότι, στην παράγραφο 7 της γραπτής δήλωσής του ισχυρίζεται ότι πρέπει να κατέβεις μέχρι το δεύτερο σκαλί για να μπορέσεις να χρησιμοποιήσεις τα στηρίγματα, που αποτελεί ασφαλώς αντίφαση, για να επαναλάβω, στο επίδικο τρακτέρ υπάρχουν δυο στηρίγματα/χειρολαβές από τα οποία θα μπορούσε κάλλιστα να πιαστεί για να κατέβει, ενώ, δεδομένου και του ύψους του, το αντίθετο, δηλαδή το να χρησιμοποιούσε τα δυο αυτά στηρίγματα για να ανέβει στο τρακτέρ, θα ήταν από δύσκολο έως αδύνατο. Ευθύς αμέσως, ο κ. Γεωργιάδης τού υπέδειξε για πρώτη φορά τις φωτογραφίες (τεκμ. 27) και αφού τις είδε αναγνώρισε σ' αυτές το επίδικο τρακτέρ. Ακολούθως, του ζητήθηκε να σημειώσει - και σημείωσε σε 2 φωτογραφίες - με το γράμμα «χ» το σημείο από το οποίο έπεσε από το τρακτέρ και με «χ1» σε μια από τις δυο αυτές φωτογραφίες, το πρώτο σημείο, που όπως αναφέρει στην παράγραφο 7 της γραπτής δήλωσής του «..πατάς μόλις σηκωστείς από την καρέκλα και εξέλθεις του τρακτέρ δηλαδή τρυπητή λαμαρίνα πλατφόρμα δεν έχει στηρίγματα τα οποία ξεκινούν από το πρώτο σκαλί προς τα κάτω έτσι που πρέπει να κατέβεις μέχρι το δεύτερο σκαλί για να μπορέσεις να τα χρησιμοποιήσεις αφού πρόκειται για στηρίγματα που βρίσκονται κατά μήκος των σκαλιών δεξιά και αριστερά.» Όταν στη συνέχεια του ζητήθηκε να δει σε μια από τις ίδιες φωτογραφίες και να πει τι είναι, τα δυο μαύρα σίδερα, δεξιά και αριστερά της πόρτας (πρόκειται για τα δυο στηρίγματα/χειρολαβές για τα οποία προηγήθηκε σχετικά αναφορά), όπως είπε είναι το στήριγμα της πόρτας που την ανοιγοκλείνουμε. Όταν ευθύς αμέσως ρωτήθηκε γιατί στη γραπτή δήλωσή του λέει ότι δεν υπάρχουν στηρίγματα, προφανώς, αντιλαμβανόμενος πόσο εκτέθηκε από την πραγματική μαρτυρία ισχυρίστηκε ότι το συγκεκριμένο τρακτέρ που του έδειξε ο κ. Γεωργιάδης δεν έβλεπε να έχει κάποια σχέση με το τρακτέρ από το οποίο έπεσε. Το μέγεθος της σύγχυσης που τον είχε κυριεύσει καταφαίνεται από αυτό που είπε στη συνέχεια. Ισχυρίστηκε τα εξής: «Βλέπω ότι είναι διαφορετικό το τρακτέρ. Η πόρτα που ανοίγει είναι εντελώς δεξιά, ενώ η πόρτα που μου υποδείξατε εσείς είναι πάνω από τα σκαλοπάτια. Δεν είναι το ίδιο τρακτέρ. Δεν έχει κάποια σχέση με το τρακτέρ από το οποίο έπεσα.» Κι' όμως, ότι γι' αυτό ακριβώς πρόκειται, δηλαδή για το επίμαχο τρακτέρ, όπως θα διαφανεί στη συνέχεια, το ομολόγησε κατά την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων
Στις παραγράφους 32, 33, 34 και 35 της γραπτής δήλωσής του, ισχυρίζεται τα εξής: Λόγω των τραυματισμών του, δεν μπορεί να επιστρέψει και να ασκεί το επάγγελμά του μα ούτε και οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα που απαιτεί χειρωνακτική εργασία ή χρήση του ενός χεριού, αφού ο δεξιός του ώμος, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Περί το 2017 γράφτηκε στον κατάλογο του Υπουργείου Εργασίας στην κατηγορία μερική απασχόληση με επιθυμητά επαγγέλματα, ταμίας καταστήματος, θυρωρός ή φύλακας. Για ένα περίπου χρόνο είχε δοκιμάσει τουλάχιστον σε τρία με τέσσερα διαφορετικά περίπτερα, όμως κανένας δεν τον προτίμησε, επειδή, εκτός από το ταμείο έψαχναν κάποιον που να μπορούσε να μεταφέρει προϊόντα, να γεμίσει τα ψυγεία και γενικότερα να μπορεί να κάνει χειρωνακτική εργασία. Από την άλλη, φύλακας δεν μπόρεσε να εργαστεί, γιατί απαιτούνταν €1.000 τον τότε καιρό για να βγάλει άδεια φύλακα και δεν έχει δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να το πράξει και από την άλλη δεν υπήρχε καμιά εγγύηση ότι θα έβρισκε εργασία ως φύλακας. Μετά από τις συνεχείς προσπάθειες για ένα περίπου χρόνο σταμάτησε, αφού ήταν μάταιο και απογοητευτικό να δοκιμάζει κάθε φορά και να τον απορρίπτουν. Συναφώς με τα παραπάνω, μια από τις ερωτήσεις που του υπόβαλε ο κ. Γεωργιάδης ήταν η εξής: «Αν αντιλήφθηκα σωστά, ο λόγος που δεν εργαστήκατε ως φύλακας, είναι τα €1.000 της άδειας και όχι η κατάσταση της υγείας σου, σωστά;» Και η απάντησή του: «Δεν είναι τα €1.
Πήγα όταν έγιναν κάποια σημεία για φύλακες στα σχολεία να προσέχουν τα παιδιά. Πήγα στο Λανίτειο σχολείο, μίλησα με τον επίτροπο εκεί και του λέω ψάχνω να βρω δουλειά, αν θέλετε κάποιο φύλακα να προσέχει για να είναι ασφαλισμένα τα παιδιά. Έχω και εγώ εγγόνια και το αντιλαμβάνομαι. Μου λέει, στην κατάσταση που είσαι τι να σας κάνω, και πάλιν με έδιωξαν.» Το μέγεθος των νέων αντιφάσεων στις οποίες υπέπεσε είναι ολοφάνερο. Ενώ είναι σαφές, ότι ο λόγος για τον οποίο, όχι απλώς δεν εργάστηκε μα ούτε και επιδίωξε να εργαστεί ως φύλακας, σύμφωνα με το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσής του, ήταν το κόστος εξασφάλισης της σχετικής άδειας, την οποία δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να εξασφαλίσει καθώς και ότι και να την εξασφάλιζε, δεν υπήρχε εγγύηση ότι θα έβρισκε εργασία ως φύλακας, προφανώς, όταν αντιλήφθηκε σε τι απέβλεπε η σχετική ερώτηση που του υποβλήθηκε, προσπάθησε να αναδιπλωθεί, ισχυριζόμενος, όχι μόνο ότι δεν είναι για τα €1.000 της άδειας που δεν εργάστηκε ως φύλακας, αλλά και ότι επιδίωξε - ανεπιτυχώς - να εξασφαλίσει εργασία ως φύλακας. Για να υποπέσει βέβαια και σε νέα αντίφαση. Δεδομένης της θέσης του ότι για να μπορούσε να ασκήσει το επάγγελμα του φύλακα, απαιτείτο η εξασφάλιση άδειας, με ποια λογική αποτάθηκε στο σχολείο για να εργαστεί ως φύλακας, χωρίς να κατέχει τέτοια άδεια; Στο ίδιο πλαίσιο, δηλαδή των προσπαθειών που υποτίθεται ότι κατέβαλε για να εξασφαλίσει εργασία μετά το επίδικο ατύχημα υπέπεσε σε ακόμη μια σοβαρή αντίφαση. Για να επαναλάβω, στη γραπτή δήλωσή του ισχυρίζεται ότι περί το 2017 γράφτηκε στον κατάλογο του Υπουργείου Εργασίας, στην κατηγορία μερική απασχόληση, με επιθυμητά επαγγέλματα, ταμίας καταστήματος, θυρωρός ή φύλακας. Ερωτηθείς από τον κ. Γεωργιάδη, εάν δοκίμασε να εργαστεί ως τηλεφωνητής, απάντησε ως εξής: «Μάλιστα. Έχω αποταθεί στο γραφείο όπως σας έχω πει και οι δουλειές που μου με έχουν στείλει δεν είναι για να βοηθήσω τον εαυτό μου ή κάποιον για να δουλέψω κοντά του.» Παρά το, κάπως δυσνόητο της απάντησής του, είναι σαφές, ότι με αυτή απάντησε καταφατικά στην ερώτηση, πλην όμως, σε προφανή αντίφαση με την παραπάνω αναφορά του στη γραπτή δήλωσή του, από την οποία προκύπτει ότι το επάγγελμα του τηλεφωνητή, δεν περιλαμβάνεται στα επιθυμητά επαγγέλματα που είχε δηλώσει στο Υπουργείο Εργασίας για μερική απασχόληση. Γεγονός το οποίο αποδεικνύεται και από το δελτίο εγγραφής υποψηφίου (τεκμ. 20) το οποίο παρουσίασε ο ίδιος στο Δικαστήριο, από το οποίο προκύπτει ότι τα μόνα επιθυμητά επαγγέλματα που είχε δηλώσει είναι πρώτο «φύλακες και θυρωροί» και δεύτερο, «ταμίες καταστημάτων και ταμίες» Όσα ακολουθούν είναι από την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων
Όταν του υποδείχθηκαν από τον κ. Κωνσταντίνου σε φωτογραφία (μέρος του τεκμ. 27) τα δυο στηρίγματα στο επίμαχο τρακτέρ και ρωτήθηκε τι είναι, απάντησε ως εξής: «Να σας πω. Προηγουμένως είχα πει ότι δεν έμοιαζε με το συγκεκριμένο τρακτέρ. Ο λόγος είναι το μαύρο σίδερο στα αριστερά, όπως ανεβαίνεις δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις το κιγκλίδωμα το οποίο φαίνεται πάνω στην πόρτα. Η πόρτα είναι κλειστή, γι' αυτό είχα την εντύπωση ότι ήταν κάτι διαφορετικό το τρακτέρ.» «Αν είναι ανοικτή η πόρτα, δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις το σίδερο;» ρωτήθηκε στη συνέχεια. Και η απάντησή του: «Όχι, ούτε το δεξί μπορείς να το χρησιμοποιήσεις. Η πόρτα είναι κλειστή. Πώς θα ανοίξεις την πόρτα να μπεις μέσα;» Πέραν από την προφανή αντίφαση, δηλαδή, εκεί που όταν το ίδιο τρακτέρ του είχε υποδειχθεί από τον κ. Γεωργιάδη ισχυρίστηκε πως δεν είχε καμιά σχέση με αυτό από το οποίο είχε πέσει, τώρα ομολογεί ότι γι' αυτό πρόκειται είναι και το γεγονός, ότι στην προσπάθειά του να με πείσει για ποιο λόγο δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα δυο στηρίγματα/χειρολαβές στο τρακτέρ για να ανέβει και να εισέλθει σ' αυτό, προφανώς ξέχασε ότι η πτώση του από το τρακτέρ κατά το επίδικο ατύχημα έλαβε χώρα καθ' ον χρόνο επιχειρούσε να κατέβει από το τρακτέρ. Να πω απλώς, ότι μία από τις ερωτήσεις που του είχαν υποβληθεί λίγο προηγουμένως από τον κ. Κωνσταντίνου στην οποία απάντησε καταφατικά ήταν η εξής: «Κύριε μάρτυς, συμφωνείτε ότι τούτο το συμβάν που ισχυρίζεστε ότι έγινε, έγινε κατά την έξοδό σας από το τρακτέρ και αφού είχατε τελειώσει την εργασία σας;» Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του διευθυντή των εναγόμενων 1, Δημήτρη Κουμουδιού, ως μάρτυρα [Μ.Υ.1 (Εναγ. 1)], επίσης είναι αρνητική. Ο μάρτυρας, μεταξύ άλλων υπήρξε αντιφατικός και προέβαλε ισχυρισμούς που στερούνται λογικής και πειστικότητας, είτε ακόμη που δεν υποβλήθηκαν στον ενάγοντα για να του δοθεί η ευκαιρία, αν μη τι άλλο να δώσει τη δική του εκδοχή γι' αυτούς, ενώ σημαντικό μέρος της μαρτυρίας του συγκρούεται με το περιεχόμενο των παραδεκτών γεγονότων, είτε αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, την οποία για λόγους που θα αναφέρω στο κατάλληλο στάδιο δεν είμαι διατεθειμένος να αποδεχθώ. Είμαι βέβαιος, ότι ο μάρτυρας, για πλείστα όσα έχει αναφέρει συνεννοήθηκε από προηγουμένως με το διευθυντή των εναγόμενων 2, στην προσπάθεια και των δυο εναγόμενων να προβάλουν επιτυχώς την υπεράσπισή τους στην εναντίον τους αγωγή. Για όλους αυτούς τους λόγους - χωρίς να σημαίνει πως δεν υπάρχουν και άλλοι -, η μαρτυρία του, με εξαίρεση εκείνο το μέρος της που συνάδει με το περιεχόμενο των παραδεκτών γεγονότων ή που επιβεβαιώνεσαι από άλλη αξιόπιστη μαρτυρία απορρίπτεται ως αναξιόπιστη, σαφώς κατασκευασμένη και ψευδής. Ο μάρτυρας, για σκοπούς κυρίως εξέτασης υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης (τεκμ. 29). Το πρώτο δηλωτικό στοιχείο ότι η μαρτυρία του είναι κατασκευασμένη απορρέει από την ίδια τη δήλωσή του, στην οποία, μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής: είναι πάγια θέση των εναγόμενων 1 ότι το αναφερόμενο δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και παράβαση των νομίμων καθηκόντων του ενάγοντα. Ανάμεσα στις σχετικές λεπτομέρειες που παραθέτει στη συνέχεια είναι οι εξής: ενώ το τρακτέρ που χρησιμοποίησε και επί του οποίου ανέβηκε ήταν σε άριστη και λειτουργήσιμη κατάσταση, απρόσεκτα έπεσε από αυτό στο έδαφος και τραυματίστηκε. Τα εύλογα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι τα εξής: δεδομένου ότι ο μάρτυρας δεν ήταν παρών κατά το χρόνο του ατυχήματος και αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των μερών, ότι ουδείς είχε δει τον ενάγοντα κατά την πτώση του από το τρακτέρ, το οποίο ανήκει στους εναγόμενους 2, πώς γνωρίζει ο μάρτυρας, πρώτο, ότι το τρακτέρ ήταν σε άριστη και λειτουργήσιμη κατάσταση και δεύτερο, ότι ο ενάγοντας έπεσε από αυτό απρόσεκτα; Το ίδιο ισχύει και για τον ισχυρισμό του, ότι ο ενάγοντας, κατά την έξοδό του από το τρακτέρ παρέλειψε να χρησιμοποιήσει την εύλογη και αναμενόμενη επιμέλεια, καθώς και να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για τη δική του ασφάλεια. Στην παράγραφο 14 της δήλωσής του ο μάρτυρας αναφέρει τα εξής: την ημέρα του επίδικου ατυχήματος, σε συνομιλία που είχε με άλλο οδηγό, συνεργάτη των εναγόμενων 2 και συγκεκριμένα. τον Ανδρέα Γεωργίου, ο τελευταίος, του είπε ότι μιλώντας με τον ενάγοντα, την ίδια μέρα, ο ενάγοντας του είπε ότι «έννα εύρω τρόπο να φύω που τη δουλεία σήμερα». Μετά από αυτό, ο Γεωργίου είδε τον ενάγοντα να οδηγεί το φορτηγό, κάνοντάς του κακή χρήση, δηλαδή, το εκκινούσε με απότομο κλατς και βάλλοντας ταχύτητες με τέτοιο τρόπο που το φορτηγό «χοροπηδούσε». Ο Γεωργίου τού είπε ότι ο λόγος που ο ενάγοντας αντέδρασε με τον πιο πάνω τρόπο ήταν επειδή πήρε οδηγίες από τον Ανδρέα Ιωάννου να μεταβεί στην αποθήκη των εναγόμενων 2 για να το φορτώσουν με υλικά και αυτό τον εκνεύρισε πολύ. Για το ίδιο θέμα, σχετικό είναι το απόσπασμα που ακολουθεί από την αντεξέτασή του: «Ε. Γιατί αναφέρεις αυτά που σου είπε ο Γεωργίου, ότι δηλαδή είδεν, ισχυρίζεται, τον Πανίκο να κάνει κακή χρήση του φορτηγού; Γιατί το αναφέρεις; Α. Γιατί του αλλάξασιν χώρο εργασίας και δυσανασχέτησε, όπως μου είπε ο Ανδρέας Γεωργίου, γιατί ας πούμε ήταν σε ένα πόστο και είπε του να πάει σε άλλο τζιαι τζιαμέ εκνευρίστηκε και έκαμε τούτα που έκαμε και είπε του «εν να έβρω τρόπο να φύω που τη δουλεία». Δεν ήμουν τζιαμέ να βλέπω, εν τούτα που μου είπαν τζιαι εμένα. Ε. Κύριε μάρτυρα, με τον Πανίκο πρόβλημα δεν έχεις, λέεις στην τελευταία παράγραφο της 14 (ο κ. Μετζίτικος του διαβάζει τη συγκεκριμένη παράγραφο) δεν είναι τούτα τα καθήκοντά του που τα έκανε συνέχεια; Α. Βεβαίως ήταν τα καθήκοντά του. Ε. Γιατί τούτη τη φορά να εκνευριστεί; Δεν κατάλαβα. Εγώ τούτο θέλω να μου εξηγήσεις. Α. Να σου εξηγήσω. Το κάθε πόστο που δουλεύαμε στην εταιρεία . είχε πόστα που ήταν ησυχία, δηλαδή είσιεν λούφα, να πούμε, είσιεν καθυστέρηση, κάθετουν ο οδηγός μες το φορτηγό. Στο πόστο των υλικών, το φορτηγό έπρεπε να παίρνει και να φέρνει συνέχεια υλικά, γιατί ήταν σε σημεία που δεν μπορούσαν να μπουν τα τρέιλερ και έπρεπε να πηγαίνουμε με τα δικά μας φορτηγά που ήταν πιο μικρά τζιαι έπρεπε να προλαβαίνουμε το ρυθμό της δουλείας.» Το πρώτο που παρατηρώ είναι ότι πλείστα από τα παραπάνω τόσο σημαντικά για το πλέον ουσιώδες θέμα της υπόθεσης, που είναι οι συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, δεν δικογραφούνται από τους εναγόμενους 1 μα ούτε και τέθηκαν στον ενάγοντα για να τοποθετηθεί. Δικογραφικά οι εναγόμενοι 1, στην παράγραφο 11 της υπεράσπισής τους ισχυρίζονται απλώς, πως όταν ο ενάγοντας πήρε οδηγίες από τον Ανδρέα Ιωάννου να πάει στην αποθήκη των εναγόμενων 2 για να το φορτώσουν με υλικά, δήλωσε νευριασμένος σε συνάδελφό του, ιδιοκτήτη και οδηγό φορτηγού ότι δε θα έμενε στα υλικά, ότι βαρέθηκε και θα εύρισκε τρόπο να φύγει, ενώ στον ίδιο, υποβλήθηκε απλώς, πως όταν του δόθηκαν οδηγίες να φορτώσει υλικά από την αποθήκη των εναγόμενων 2, νευρίασε, λέγοντας μάλιστα σε συνάδελφό του ότι «εγώ σήμερα δεν θα μείνω για υλικά, βαρκούμαι, θα έβρω τρόπο να φύω.» Ακολούθως, ενώ τα όσα υποτίθεται ότι ανάφερε ο Ανδρέας Γεωργίου στο μάρτυρα αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία, ουδεμία εξήγηση έχει δοθεί από τους εναγόμενους 1, για ποιο λόγο ο υπό αναφορά δεν κλήθηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει ως μάρτυρας συναφώς με αυτά. Το ίδιο ισχύει και για τον Ανδρέα Ιωάννου, που φέρεται να είναι αυτός που έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα να μεταβεί στην αποθήκη των εναγόμενων 2 για να το φορτώσουν με υλικά οπότε και εκνευρίστηκε. Με αυτό δεδομένο, σε εφαρμογή του άρθρου 27 του περί Αποδείξεως Νόμου αποδίδω μηδενική αποδεικτική αξία στο συγκεκριμένο μέρος της μαρτυρίας του υπό κρίση μάρτυρα. Τέλος, μου ακούγεται και άκρως παράλογο για να μπορώ να δεχθώ ότι αποτελεί γεγονός, ο ενάγοντας να φτάσει στο σημείο να προκαλέσει το επίδικο ατύχημα και τους τραυματισμούς που υπέστη συνεπεία αυτού, εκούσια, επειδή πήρε οδηγίες να κάνει τη δουλειά του. Οδηγός φορτηγού ήτανε και όχι οτιδήποτε άλλο για να εκνευρίζεται τόσο πολύ, επειδή πήρε οδηγίες να μεταβεί στην αποθήκη των εναγόμενων 2 για να το φορτώσουν με υλικά. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο κατασκευασμένη - εκτός από αντιφατική και επαμφοτερίζουσα - είναι η μαρτυρία του υπό κρίση μάρτυρα περικλείεται στην παράγραφο 15 της γραπτής δήλωσής του. Ακολουθεί αυτούσια: «Ενόψει της πιο πάνω μαρτυρίας, διαζευκτικά και άνευ βλάβης των ισχυρισμών της Εναγόμενης 1 περί αποκλειστικής αμέλειας και παράβασης των νομίμων καθηκόντων του Ενάγοντα, η Εναγόμενη 1 λέει ότι ο Ενάγοντας προκάλεσε μόνος του το ατύχημα και εκούσια και ηθελημένα εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο αφού αποκλειστικά και από μόνος του αποφάσισε να χρησιμοποιήσει και να ανέβει στο τρακτέρ και να πέσει, αποδεχόμενος έτσι την κατάσταση πραγμάτων που θα προκαλούσε τη ζημιά και εκθέτοντας τον εαυτό του σ' αυτήν.» (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου). Είναι καλά γνωστό και πάγια νομολογημένο ότι ένας διάδικος, παρόλο που στο δικόγραφό του έχει τη δυνατότητα διατύπωσης διαζευκτικών ισχυρισμών, κατά τη δίκη πρέπει να επιλέγει και προωθεί ισχυρισμούς που να μην είναι αντιφατικοί (βλ. μεταξύ άλλων Xαρούς ν. Χαρούς κ.ά.

(2010)1 Α.Α.Δ. 267). Με αυτό δεδομένο, ο μάρτυρας και κατ' επέκταση οι εναγόμενοι 1, δεν μπορούν να ισχυρίζονται ενόρκως, από τη μια, ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και παράβαση των νομίμων καθηκόντων του ενάγοντα και από την άλλη, την ίδια ώρα, διαζευκτικά και άνευ βλάβης ότι το προκάλεσε μόνος του εκούσια και ηθελημένα ο ενάγοντας. Όμως και ως εκ της διατύπωσής της η εν λόγω παράγραφος, που είναι αμιγώς νομική είναι φανερό ότι αποτελεί έργο κάποιου δικηγόρου και όχι του μάρτυρα, ο οποίος τυγχάνει απλώς μέτοχος και διευθυντής μιας εταιρείας η οποία ασχολείται με τις μεταφορές υλικών με φορτηγά, χωρίς να υπάρχει ίχνος μαρτυρίας ότι ο ίδιος διαθέτει και νομικές γνώσεις. Αντεξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο δικηγόρο του ενάγοντα ισχυρίστηκε πως δεν γνωρίζει πόσους οδηγούς είχαν διαθέσιμους στο εργοτάξιο οι εναγόμενοι

«.πήγες τόσες φορές τζιαμέ, δεν ήξερες πόσα άτομα έχει το εργοτάξιο, ποιοι είναι οι οδηγοί ποιοι οι επιστάτες, κ.λ.π.;» ρωτήθηκε στη συνέχεια. Και η απάντησή του: «Δεν μπορώ να γνωρίζω το καθήκον του κάθε ενός που δεν είναι υπάλληλός μου, τι αρμοδιότητα έσιει ο καθένας.» Παρόλα αυτά, στην παράγραφο 8 της γραπτής δήλωσής του αναφέρει ότι στις 3/9/2013 έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα και σε άλλους 4 οδηγούς να μεταβούν στο εργοτάξιο των εναγόμενων 2 για τη μεταφορά υλικών και ότι τις σχετικές οδηγίες προς τους οδηγούς για μετάβαση και φόρτωσή τους με υλικά από την αποθήκη, θα τις έδινε ο Ανδρέας Ιωάννου, υπάλληλος της Medcon Construction Ltd, ο οποίος στον ουσιώδη χρόνο ήταν αποσπασμένος στους εναγόμενους 2 για να επιβλέπει και να δίνει οδηγίες, μεταξύ άλλων, στους μεταφορείς. Τέλος, επί του ισχυρισμού και αυτού κατά την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο δικηγόρο των εναγόμενων 2, πως όταν πήγε στον τόπο του επίδικου ατυχήματος, το φορτηγό το δικό του ήταν άδειο, για την ώρα, σημειώνω απλώς πως δεν υποβλήθηκε τέτοια θέση στον ενάγοντα. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του μέτοχου και διευθυντή των εναγόμενων 2, Αργύρη Χαραλάμπους, ως μάρτυρα [Μ.Υ.1 (Εναγ. 2)] είναι ίδια με αυτή του προηγούμενου μάρτυρα. Ακολουθεί ότι η μαρτυρία και αυτού, επί της ουσίας απορρίπτεται ως αναξιόπιστη, σαφώς κατασκευασμένη και ψευδής. Ο μάρτυρας, στη γραπτή δήλωσή του (τεκμ. 30) το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε και αυτός για σκοπούς κυρίως εξέτασης, μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής: Στον ουσιώδη χρόνο, ενώ ήταν στο γραφείο του πληροφορήθηκε από τον επιστάτη του, Ανδρέα Ιωάννου και το Δημήτρη Κουμουδιού ότι ένας οδηγός των εναγόμενων 1, ο ενάγοντας, έλεγε ότι έπεσε κάτω από το τρακτέρ που ο ίδιος είχε στην αποθήκη υλικών και τραυματίστηκε. Ο ίδιος δεν είχε δώσει εξουσιοδότηση σε οποιοδήποτε οδηγό, εκτός από δικούς του υπαλλήλους οδηγούς, να χρησιμοποιούν οποιοδήποτε μηχάνημα της εταιρείας του. Επίσης δεν έχει εξουσιοδοτήσει υπαλλήλους του να επιτρέπουν τη χρήση των δικών του μηχανημάτων από τρίτους. Οι οδηγίες που είχαν οι υπάλληλοι των εναγόμενων 1 ήταν να παραμένουν στα φορτηγά τους και να αναμένουν να τους τα φορτώσουν οι δικοί του οδηγοί και στη συνέχεια να αναχωρήσουν για τον προορισμό τους. Τα κλειδιά των τρακτέρ βρίσκονται στο γραφείο του και σ' αυτό πρόσβαση έχουν μόνο οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι της εταιρείας του. Όταν πήγε κοντά στο σημείο που βρισκόταν το τρακτέρ από το οποίο ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι έπεσε, το φορτηγό των εναγόμενων 1 ήταν άδειο. Απαντώντας σε διάφορες ερωτήσεις του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων 2, μεταξύ άλλων ανάφερε και τα εξής: Την ημέρα του συμβάντος, μετά το συμβάν, τον πήρε τηλέφωνο ο Ανδρέας Γεωργίου και του είπε ότι ο ενάγοντας είπε «εγώ θα βρω τρόπο να φύγω από τη δουλειά» «κάτι έπαθαν με τον Κουμουδιού, δεν γνωρίζω λεπτομέρειες..». Για το ίδιο θέμα ισχύουν όσα ανάφερα στο πλαίσιο αξιολόγησης της μαρτυρίας του διευθυντή των εναγόμενων 1, με μια επιπλέον διαπίστωση. Ενώ ο μάρτυρας φέρει το Γεωργίου να του λέει ότι ο ενάγοντας του είπε ότι θα βρει τρόπο να φύγει από τη δουλειά τη συγκεκριμένη μέρα, επειδή κάτι έπαθαν με τον Κουμουδιού, δηλαδή με τον διευθυντή των εναγόμενων 1 και εργοδοτών του, ο τελευταίος, στη δική του γραπτή δήλωση φέρει το Γεωργίου να του είπε ότι ο λόγος που ο ενάγοντας μετά που του είπε ότι θα βρει τρόπο να φύγει από τη δουλεία, αντέδρασε με τον τρόπο που αντέδρασε (οδηγούσε το φορτηγό, κάνοντας του κακή χρήση κ.ο.κ) ήταν επειδή πήρε οδηγίες από τον Ανδρέα Ιωάννου να μεταβεί στην αποθήκη των εναγόμενων 2 για να το φορτώσουν με υλικά και αυτό τον εκνεύρισε πολύ. Ότι η εκδοχή των διευθυντών των εναγόμενων 1 και 2 για το ίδιο θέμα, υπήρξε αντιφατική είναι ολοφάνερο. Όπως είπε σε κάποιο άλλο σημείο ο μάρτυρας, ο οδηγός του φορτηγού διαφέρει από το μηχανοδηγό. Ο πρώτος πρέπει να είναι βάσει των κανόνων μέσα στο φορτηγό του μέχρι να φορτώσει και να φύγει, μπορεί να κατέβει για να ανοίξει την πόρτα του αυτοκινήτου, τίποτε άλλο και πρέπει να είναι και κάτοχος επαγγελματικής άδειας. Παρόλα αυτά, ο ενάγοντας, κατά τον ίδιο πάντοτε, όχι απλώς απέστη αυτών των κανόνων, αλλά κατάφερε να πάρει από το γραφείο του τα κλειδιά του τρακτέρ και να το οδηγήσει. Και τούτο, τη στιγμή που, υποτίθεται ότι στο γραφείο του, όπως αναφέρει στη γραπτή δήλωσή του, πρόσβαση έχουν μόνο οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι της εταιρείας του. Όσα ακολουθούν είναι από την αντεξέτασή του από το δικηγόρο του ενάγοντα: Όπως είπε κάποια στιγμή, στο γραφείο του κάνει τα πάντα και τους ελέγχει όλους. Την ημέρα που έγινε το ατύχημα ήταν στο γραφείο του, «. αλλά δεν μπορείς να βλέπεις έξω από το γραφείο τι γίνεται, ξέρεις πόσο φόρτο εργασίας έχει;» Για ό,τι μας ενδιαφέρει, το θέμα είναι ότι την ημέρα του επίδικου ατυχήματος, σύμφωνα με την εκδοχή του, ούτε μέσα στο γραφείο του έβλεπε τι γινόταν. Διαφορετικά, ο ενάγοντας δε θα μπορούσε να πάρει τα κλειδιά του τρακτέρ μέσα από το γραφείο του. Το πόσο παράλογοι και αντιφατικοί ήταν αρκετοί από τους ισχυρισμούς του καταφαίνεται από το ακόλουθο απόσπασμα, πάντοτε από την αντεξέτασή του από το δικηγόρο του ενάγοντα: «Ε. Αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι πώς ο ενάγοντας μπήκε στο γραφείο που εκάθεσουν εσύ εκείνη την ημέρα, έπιασε τα κλειδιά του τρακτέρ και δεν τον πήρες χαμπάρι. Α. Ούτε τον είδα, μπορεί να ήμουν στο διπλανό γραφείο. Ε. Έχεις πολλά γραφεία; Α. Ένα εργοτάξιο έχει μηχανικούς, επιστάτες, γραφεία για τους επιστάτες.. Ε. Όταν λέμε γραφεία, εννοούμε ένα λυόμενο κοντέινερ; Α. Όχι δεν ήταν κοντέινερ. Ε. Ε, τι ήταν; Α. Ήταν λυόμενο, αλλά ήταν γραφεία. Ε. Και όταν δεν είσαι μέσα εσύ τα κλειδώνεις; Α. Δεν μπορείς, διότι μπαίνουν άνθρωποι του εργοταξίου και δεν μπορείς να κλείσεις την πόρτα, κλείνεις την πόρτα, αλλά δεν την κλειδώνεις.» Εκτός του ότι δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί με θετικό τρόπο, στο καίριας σημασίας ερώτημα, πώς κατάφερε ο ενάγοντας να μπει στο γραφείο του και να πάρει τα κλειδιά του τρακτέρ, είναι και το γεγονός, ότι η θέση του, ότι στο γραφείο μπαίνουν, γενικά και αόριστα, άνθρωποι του εργοταξίου, προφανώς δεν συνάδει με τον ισχυρισμό του τής παραγράφου 9 της γραπτής δήλωσής του ότι τα κλειδιά των τρακτέρ βρίσκονται στο γραφείο του και σ' αυτό πρόσβαση έχουν μόνο οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι της εταιρείας του. Ερωτηθείς στη συνέχεια εάν έκανε κάποια έρευνα για να διαπιστώσει με ποιο τρόπο βρέθηκε πάνω στο τρακτέρ της εταιρείας του ο ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι ειδοποιήθηκε από τον επιστάτη του και το Δημήτρη Κουμουδιού ότι πήγε να βγει πάνω στο μηχάνημα και έπεσε κάτω. Προφανής ο λόγος που φέρει τα δυο αυτά πρόσωπα να του είπαν ότι το ατύχημα έγινε καθ' ον χρόνο ο ενάγοντας επιχειρούσε να ανέβει στο τρακτέρ και όχι να κατέβει από αυτό, που είναι η αλήθεια, καθώς, εκτός του ότι, ο ενάγοντας δεν αμφισβητήθηκε συναφώς με αυτή την πτυχή της υπόθεσης - στον οποίο, ουδέποτε υποβλήθηκε ότι το φορτηγό ήταν άδειο - είναι και το γεγονός, ότι, τουλάχιστον ο Κουμουδιού, δηλαδή ο διευθυντής των εναγόμενων 1 αποκλείεται να του είχε πει κάτι τέτοιο. Και τούτο, επειδή στη γνωστοποίηση του επίδικου ατυχήματος (τεκμ. 32) την οποία είχε συμπληρώσει και υπογράψει ο ίδιος εκ μέρους των εναγόμενων 1, λίγες μέρες αργότερα αναγράφει ως τρόπο τραυματισμού του ενάγοντα ότι φόρτωνε το φορτηγό με τη βοήθεια τρακτέρ και όταν κατέβαινε από το όχημα έπεσε και χτύπησε. Προφανής και πάλιν ο λόγος που ο μάρτυρας προέβαλε το συγκεκριμένο ισχυρισμό. Κατόπιν συνεννόησης με τον Κουμουδιού, με την προβολή του, ήθελαν να δώσουν υπόσταση στον αναληθή ισχυρισμό τους, πως όταν πήγαν στο σημείο του ατυχήματος, το φορτηγό των εναγόμενων 1 ήταν άδειο. Ισχυρισμό τον οποίο προέβαλαν στην προσπάθειά τους να δώσουν υπόσταση στα όσα υποτίθεται ότι ανάφερε ο Ανδρέας Γεωργίου, περί κακής χρήσης του φορτηγού από τον ενάγοντα στον ουσιώδη χρόνο, ο οποίος υποτίθεται ότι είπε στο Γεωργίου ότι θα έβρισκε τρόπο να φύγει από τη δουλειά εκείνη την ημέρα. Ο ισχυρισμός του μάρτυρα ότι η δουλειά του μηχανικού είναι καθημερινά να δει αμέσως οποιοδήποτε μικρό πρόβλημα παρουσιάζει οποιοδήποτε μηχάνημα και επί τακτικής βάσης αναλαμβάνει τη συντήρηση, αναλόγως των μηχανημάτων, προφανώς δε συνάδει με τον ισχυρισμό του της παραγράφου 10 της γραπτής δήλωσής του ότι η εταιρεία του εργοδοτούσε μηχανικό, ο οποίος, επί εβδομαδιαίας βάσης συντηρούσε όλα τα μηχανήματα της εταιρείας του. Όταν κάποια στιγμή ρωτήθηκε πώς βρέθηκε ο ενάγοντας πάνω στο τρακτέρ, απάντησε ως εξής: «Κατέβηκε από το φορτηγό του πήγε να φκει πάνω και έπεσε, δεν ξέρω, ίσως ήθελε να δείξει κάποιο ζήλο υπέρμετρο ζήλο για τη δουλεία, δεν γνωρίζω, δεν ξέρω τι έχει ο καθένας στο μυαλό του και πώς το σκέφτηκε. Μπορεί να το σκέφτηκε θετικά, να πιάσει τα κλειδιά να φορτώσει, δεν είπα ότι το έκανε για να χτυπήσει ο άνθρωπος, απλώς ήταν μέσα στις υποχρεώσεις του.» Θα έλεγα ότι, με μια πρόταση, τα είπε όλα ή σχεδόν όλα. Εκεί όπου αισθάνθηκε την ανάγκη να μας πει την ιστορία με τον Ανδρέα Γεωργίου και τι υποτίθεται του είχε πει αυτός ότι του είπε ο ενάγοντας («εγώ θα βρω τρόπο να φύγω από τη δουλειά») και ενώ δικογραφικά οι εναγόμενοι 2 (βλ. την παράγραφο 13 της υπεράσπισής τους) ισχυρίζονται ότι σε περίπτωση που αποδειχθούν οι ισχυρισμοί ότι ο ενάγοντας στις 3/9/2013 υπέστη εργατικό ατύχημα κατά την έξοδό του από το φορτωτήρα και τραυματίστηκε, οι εναγόμενοι 2 θα ισχυριστούν ότι τυγχάνει εφαρμογής το δόγμα VOLENTI NON FIT INJURIA, αφού ο ενάγοντας εκούσια και ηθελημένα προκάλεσε μόνος του το ατύχημα κ.ο.κ., τώρα τού αποδίδει υπέρμετρο ζήλο για τη δουλεία και ισχυρίζεται πως δεν είπε ότι το έκανε για να χτυπήσει ο άνθρωπος, απλώς ήταν μέσα στις υποχρεώσεις του. Το πόσο επαμφοτερίζουσα - εκτός από αντιφατική - είναι η μαρτυρία του, είναι ολοφάνερο. Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του Αργύρη Αλεξάνδρου, ως μάρτυρα [Μ.Υ.3 (Εναγ. 2)] είναι απολύτως αρνητική. Είμαι βέβαιος, ότι ο μάρτυρας, σε συνεννόηση με το διευθυντή των εναγόμενων 2 παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο με πρόθεση, απλώς να βοηθήσει τους τελευταίους στην προσπάθειά τους να προωθήσουν επιτυχώς την υπεράσπισή τους στην εναντίον τους αγωγή και όχι για να βοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει σε ορθά συμπεράσματα για όσα έλαβαν χώρα στον ουσιώδη χρόνο. Η μαρτυρία του συγκρούεται ουσιωδώς με τη μαρτυρία του διευθυντή των εναγόμενων 2, χωρίς να μου διαφεύγει και το γεγονός, ότι σε αρκετές περιπτώσεις, για θέματα για τα οποία δεν ήταν σε θέση να καταθέσει με θετικό τρόπο, στην προσπάθειά του να βοηθήσει την υπόθεση των εναγόμενων 2 έκανε υποθέσεις. Ακολουθεί ότι η μαρτυρία του, επί της ουσίας απορρίπτεται ως αναξιόπιστη, σαφώς κατασκευασμένη και ψευδής. Ο μάρτυρας, όπως ανάφερε στο στάδιο της κυρίως εξέτασης, στον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως επιστάτης στους εναγόμενους
Τα καθήκοντά του ήταν να επιβλέπουν, να βάζουν τον κόσμο δουλειές και αυτοί έβλεπαν στο εργοτάξιο να πηγαίνουν όλα ομαλά. Την ημέρα του επίδικου ατυχήματος δεν ήταν στην αποθήκη, αλλά έξω στο εργοτάξιο. Αφού αναγνώρισε από τις φωτογραφίες (τεκμ. 27) το επίμαχο τρακτέρ, όπως είπε, αυτό βρισκόταν στην αποθήκη. Τα κλειδιά του φυλάσσονταν στο γραφείο του μάστρου. Ερωτηθείς, ποιοι είχαν πρόσβαση στο γραφείο του μάστρου, όπως είπε «Βασικά, ούλλος ο κόσμος είχε πρόσβαση στο γραφείο του μάστρου.» Να πω απλώς, ότι ο «μάστρος» - όπως αποκαλεί τον Αργύρη Χαραλάμπους - στην παράγραφο 9 της γραπτής δήλωσής του ισχυρίζεται ότι τα κλειδιά των τρακτέρ βρίσκονται στο γραφείο του και πρόσβαση σ' αυτό έχουν μόνο οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι της εταιρείας του. Το μέγεθος της μεταξύ τους αντίφασης είναι ολοφάνερο. Ερωτηθείς εάν ήταν υπεύθυνος για να συντηρεί τα οχήματα των εναγόμενων 2 απάντησε αρνητικά. Όπως είπε, είχαν δυο μηχανικούς που ήτανε υπεύθυνοι για την καθημερινή συντήρηση των μηχανημάτων. Να πω και πάλιν, ότι ο διευθυντής των εναγόμενων 2, στην παράγραφο 10 της γραπτής δήλωσής του ισχυρίζεται ότι η εταιρεία του εργοδοτούσε μηχανικό, ο οποίος επί εβδομαδιαίας βάσης συντηρούσε όλα τα μηχανήματα της εταιρείας του. Αυτή είναι η δεύτερη σοβαρή αντίφαση μεταξύ των δυο σε σχέση με ουσιώδες θέμα της υπόθεσης. Αντεξεταζόμενος από τον κ. Μετζίτικο, όταν ρωτήθηκε εάν είναι σε θέση να γνωρίζει εάν οι μηχανικοί που ανάφερε, είχαν συντηρήσει κατάλληλα το φορτωτήρα επί του οποίου έγινε το επίδικο ατύχημα, «Φυσικά» απάντησε. «Γιατί;» ρωτήθηκε στη συνέχεια. «Ε, γιατί κάθε μέρα ήταν τζιαμέ, οτιδήποτε πρόβλημα υπήρχε σε κάθε μηχάνημα, εφτιάχναν το αμέσως.» Εκτός του ότι, για να επαναλάβω, ο διευθυντής των εναγόμενων 2, στη γραπτή δήλωσή του κάνει λόγο για ένα μηχανικό - και όχι για δυο -, ο οποίος συντηρούσε τα μηχανήματα της εταιρείας επί εβδομαδιαίας βάσης - και όχι καθημερινά - είναι φανερό, ότι ο μάρτυρας, στην προσπάθειά του να βοηθήσει τους εναγόμενους 2 και πρώην εργοδότες του να προωθήσουν επιτυχώς την υπεράσπισή τους, επί του προκειμένου έκανε υπόθεση και όχι αναφορά σε κάποιο γεγονός για το οποίο μπορούσε να καταθέσει με θετικό τρόπο ο ίδιος. Γεγονός το οποίο αποδεικνύεται και με όσα ανάφερε συναφώς με το ίδιο θέμα στη συνέχεια. Συγκεκριμένα, όταν ρωτήθηκε εάν μπορεί να πει εάν τότε υπήρχε κάποια έκθεση εβδομαδιαίας συντήρησης ή κάποιο ιστορικό του φορτωτήρα επί του οποίου έγινε το επίδικο ατύχημα, απάντησε ως εξής: «Δε θυμάμαι. Νομίζω ότι κρατούσαμε, δεν θυμάμαι, δεν είμαι 100% σίγουρος.» Και ενώ από την απάντησή του είναι φανερό ότι δεν μπορούσε να τεκμηριώσει τη βασική θέση του ότι το επίδικο τρακτέρ ήταν συντηρημένο στον ουσιώδη χρόνο, εντούτοις, επειδή, για να επαναλάβω, το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να βοηθήσει την υπόθεση των πρώην εργοδοτών του, σ' αυτό το πλαίσιο συνέχισε να καταθέτει για «γεγονότα» τα οποία εδράζονταν σε υποθέσεις που έκανε παρά στην πραγματικότητα. «Άρα συμφωνείς μαζί μου ότι ακόμα και εάν έγινε συντήρηση, εφόσον δεν την έχεις κάνει εσύ, δεν μπορείς να γνωρίζεις ότι έγινε σωστά;» το ρώτησε ο κ. Μετζίτικος. Και η απάντησή του: «Δε συμφωνώ μαζί σας. Γιατί δε θα δούλευε εάν δεν εγινέσκετουν σωστή συντήρηση.» Ερωτηθείς εάν ξέρει ποιοι ήταν οι χειριστές των φορτωτήρων της εταιρείας που δούλευε, όπως είπε «Ήταν συγκεκριμένο φορτωτήρα, είναι ένας οδηγός που είχαμε για το φορτωτήρα, είχαμε ένα συγκεκριμένο μηχανοδηγό που τον οδηγούσε και ο μάστρος μου ο Αργύρης.» Όπως είπε απαντώντας σε αριθμό ερωτήσεων που του υποβλήθηκαν στη συνέχεια, πρόκειται για το φορτωτήρα που είχε δει στις φωτογραφίες (τεκμ. 27) ο συγκεκριμένος φορτωτήρας, δεν ξέρει τα νούμερά του, είχαν μόνο ένα και γι' αυτό κατάλαβε ότι είναι αυτός, καθώς και από την ταμπέλα που είναι πάνω. Να πω απλώς, ότι ο διευθυντής των εναγόμενων 2, αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι στον ουσιώδη χρόνο είχε αρκετά τρακτέρ. Ο Γιώργος Πιερή [Μ.Υ.4 (Εναγ. 2)] εργάζεται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στη Λεμεσό από το
Στο στάδιο της κυρίως εξέτασης παρουσίασε τη γνωστοποίηση του επίδικου ατυχήματος (τεκμ. 32) και το σημείωμα διερεύνησής του (τεκμ. 33). Όπως είπε απαντώντας σε αριθμό ερωτήσεων του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων 2, το πρώτο έγγραφο (τεκμ. 32) συνήθως το συμπληρώνει ο εργοδότης, το υπογράφει, το σταμπάρει και το στέλνει. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση δε γνωρίζει ποιος το υπόγραψε και το έστειλε. Ο ίδιος, μόλις το παρέλαβε πήρε τηλέφωνο τον παθόντα και πήρε πληροφορίες σχετικά με το ατύχημα. Ακολούθως, συμπλήρωσε το τεκμ. 33 και η υπόθεση έκλεισε. Δεν τη διερεύνησε περαιτέρω, επειδή δεν είχε περισσότερα στοιχεία για το ατύχημα έτσι ώστε να μπορεί να έχει μια υπόθεση καλή. Αν δεν τον απατά η μνήμη του, όπως του είπε ο παθόντας, δεν είχε περισσότερες πληροφορίες για το ατύχημα για να του δώσει. Θεωρώ πως δεν έχει νόημα να αναφέρω και τι ανάφερε αντεξεταζόμενος, καθώς, σχεδόν για οτιδήποτε ρωτήθηκε, η απάντησή του ήταν πως, είτε δεν θυμόταν είτε δεν ήταν σίγουρους. Εν πάση περιπτώση, η αξία της μαρτυρίας του έγκειται σε οτιδήποτε απορρέει από τα δυο έγγραφα που παρουσίασε στο Δικαστήριο, στο βαθμό βέβαια που αυτά αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των μερών, είτε ακόμη, που επιβεβαιώνονται από άλλη αξιόπιστη μαρτυρία. Από τη γνωστοποίηση ατυχήματος, η οποία συμπληρώθηκε και υπογράφτηκε από το διευθυντή των εναγόμενων 1, εκ μέρους τους, στις 13/9/2013 και παραλήφθηκε από το τμήμα στο οποίο εργάζεται ο υπό κρίση μάρτυρας, στις 19/9/2013, συγκρατώ τη δήλωση του διευθυντή των εναγόμενων 1 στην παράγραφο 4.5 με τίτλο «Τρόπος τραυματισμού» - εννοείται του ενάγοντα -«φόρτωνε το φορτηγό με τη βοήθεια τράκτορ όταν κατέβαινε από το όχημα έπεσε και κτύπησε». Το ίδιο ισχύει και για τη δήλωσή του στην επόμενη παράγραφο (4.6) με τίτλο «Φύση τραυματισμού και μέρος του σώματος που τραυματίστηκε» «θλάση δελτοειδούς - υποπλατίου δεξιού ώμου». Αναφορικά με το πρώτο, δηλαδή ότι ο ενάγοντας έπεσε από το τρακτέρ, οι εναγόμενοι 1 και 2 το δέχονται και δικογραφικά. Ανάμεσα στις λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των νομικών καθηκόντων που του προσάπτουν οι εναγόμενοι 1 σύμφωνα με την παράγραφο 10 της υπεράσπισής τους, είναι ότι, ενώ το τρακτέρ που χρησιμοποίησε και/ή επί του οποίου ανέβηκε ήταν σε άριστη και λειτουργήσιμη κατάσταση, απρόσεκτα και ηθελημένα έπεσε από αυτό στο έδαφος και τραυματίστηκε. Του καταλογίζουν ακόμη ότι κατά την κάθοδό του και/ή την έξοδό του από το τρακτέρ παρέλειψε να χρησιμοποιήσει την εύλογη και αναμενόμενη επιμέλεια. Τα ίδια ακριβώς ισχυρίζεται και ο διευθυντής τους στην παράγραφο 13 της γραπτής δήλωσή του. Περίπου τα ίδια ισχυρίζονται δικογραφικά και οι εναγόμενοι 2 (βλ. την παράγραφο 7 της υπεράσπισής τους). Απ' εκεί και πέρα, ότι ο ενάγοντας συνεπεία της πτώσης του από το τρακτέρ τραυματίστηκε και συγκεκριμένα υπέστη θλάση δελτοειδούς - υποπλατίου δεξιού ώμου, δεν το έχει δηλώσει απλώς ο διευθυντής των εναγόμενων 1 στη γνωστοποίηση του επίδικου ατυχήματος. Αυτό ακριβώς διέγνωσε και ο ορθοπαιδικός χειρουργός, Νίκος Κορδαλής, σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμ. 13) που εξέδωσε για τον ενάγοντα, στις 4/9/2013, ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα την ημέρα αυτή, δηλαδή, την επομένη του επίδικου ατυχήματος. Το τελευταίο που θέλω να πω για τον υπό κρίση μάρτυρα είναι ότι δε θεωρώ πειστική την εξήγηση που έδωσε για το γεγονός, ότι, βασικά, σε καμιά ουσιαστική ενέργεια είχε προβεί για σκοπούς διερεύνησης του επίδικου ατυχήματος, παρά μόνο, όπως ανάφερε στο στάδιο της κυρίως εξέτασης περιορίστηκε να παραλάβει τη γνωστοποίηση του ατυχήματος και να κλείσει την υπόθεση, συμπληρώνοντας τυπικά το σημείωμα διερεύνησης. Η θέση του πως, όταν παρέλαβε τη γνωστοποίηση του ατυχήματος πήρε τηλέφωνο τον παθόντα και πήρε πληροφορίες σχετικά με το ατύχημα, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, αφού, συν τοις άλλοις, ουδεμία τέτοια πληροφορία έχει θέσει ενώπιόν μου. Υπεισέρχομαι τώρα και στη μαρτυρία των δυο γιατρών που κατέθεσαν στην υπόθεση. Πρόκειται για τους ορθοπαιδικούς χειρουργούς, Σάλεχ Νταούι Πέτσα (Μ.Ε.2), ο οποίος κατάθεσε για την υπόθεση του ενάγοντα και Χριστόφορο Σολομωνίδη, ο οποίος κατάθεσε για την υπόθεση και των δυο εναγόμενων [Μ.Υ.2 (Εναγ. 1 και 2)]. Η ουσία της μαρτυρίας και των δυο, κατά βάση αφορά στη γνώμη τους αναφορικά με τους ισχυριζόμενους τραυματισμούς που υπέστη ο ενάγοντας συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, στην αναγκαιότητα ή μη της διενέργειας των τριών χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε στη συνέχεια και τη σχέση τους με τους εν λόγω τραυματισμούς και τέλος, στα κατ' ισχυρισμό του ενάγοντα, μόνιμα κατάλοιπα και αναπηρία που του προκάλεσαν οι εν λόγω τραυματισμοί. Αντιπαραβάλλοντας τη μαρτυρία των δυο αυτών μαρτύρων, για δυο βασικούς λόγους θεωρώ πιο πειστική τη μαρτυρία του γιατρού Σολομωνίδη από την αντίστοιχη του γιατρού Πέτσα. Καταρχάς, σε αντίθεση με τον πρώτο, ο οποίος, για οτιδήποτε ανάφερε υπό μορφή γνώμης, προς τεκμηρίωση παράπεμπε στο περιεχόμενο μαρτυρίας - την οποία μάλιστα ο ενάγοντας επικαλείται δικογραφικά και εν μέρει αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των μερών -, ο δεύτερος, όταν του τέθηκε από την υπεράσπιση ότι η γνώμη του δε συνάδει με την εν λόγω μαρτυρία, χωρίς πειστική δικαιολογία, είτε υπήρξε αντιφατικός είτε αμφισβήτησε ευθέως τη μαρτυρία αυτή. Ακολούθως είναι και το γεγονός, ότι, ενώ η μαρτυρία του γιατρού Πέτσα σε σημαντικό βαθμό αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, ουδεμία εξήγηση ή δικαιολογία έχει δοθεί από τον ενάγοντα, γιατί δεν κλήθηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει το πρόσωπο που - κατά περίπτωση - προέβη στην αρχική δήλωση ή δηλώσεις. Όσα ακολουθούν αποβλέπουν σε τεκμηρίωση των παραπάνω διαπιστώσεών μου. Ειδικότερα: Ο γιατρός Πέτσας, στο στάδιο της κυρίως εξέτασης αναγνώρισε τα δυο πιστοποιητικά που εξέδωσε για τον ενάγοντα (τεκμ. 17 και 26), καθώς και το πιστοποιητικό που εξέδωσε για τον ενάγοντα, ο ορθοπαιδικός χειρουργός, Κ. Ζωδιάτης (τεκμ. 14), ο οποίος τον είχε χειρουργήσει δύο φορές. Όπως είπε για το τελευταίο συμφωνεί με όσα καταγράφει σ' αυτό ο γιατρός Ζωδιάτης. Όταν του τέθηκε υπόψη το ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Σολομωνίδη (τεκμ. 28) - ο οποίος, το 2019 είχε εξετάσει τον ενάγοντα δυο φορές (στις 27/2 και 19/3) - και ρωτήθηκε εάν συμφωνεί με τη θέση του γιατρού Σολομωνίδη ότι η πρώτη επέμβαση που έγινε στον ενάγοντα, πιθανόν να μην ήταν απαραίτητη ή εάν η άποψή του είναι διαφορετική, επικαλέστηκε το πιστοποιητικό του γιατρού Ζωδιάτη, που όπως είπε, περιγράφει σ' αυτό τα ευρήματα στο χειρουργείο. Για να προσθέσει ότι από αυτά τα ευρήματα που γράφει ο γιατρός Σολομωνίδης, λείπει ένα βασικό πράγμα, η ρήξη του τένοντα, το οποίο έγινε συρραφή και το γράφει ο Ζωδιάτης. Όπως είπε αυτολεξεί «Μερικές φορές, το MRI δείχνει μας ένα πράγμα και η κλινική εικόνα άλλο πράγμα και αναγκαζόμαστε και ανοίγουμε τον κόσμο και βρίσκουμε άλλα ευρήματα από εκείνα που αναφέρει το MRI. Η ιατρική παλιά ήταν απλή, δεν είχαμε ούτε MRI ούτε τίποτα, βασιζόμασταν πάνω στην κλινική εικόνα που παρουσίαζαν οι ασθενείς». Προφανής ο λόγος για τον οποίο ο μάρτυρας επιχείρησε να αποδομήσει τόσο γενικά όσο και ειδικά την αξία της μαγνητικής τομογραφίας (στο εξής και «εξέταση MRI»). Όπως αναφέρει στο ιατρικό πιστοποιητικό του ο γιατρός Ζωδιάτης, ο οποίος χειρούργησε τον ενάγοντα - που αποτελεί και παραδεκτό γεγονός -, μετά από μαγνητική τομογραφία, η οποία ανέφερε ήπια τενοντίτιδα και αρθρίτιδα της άρθρωσης του ώμου αποφασίστηκε η αρθροσκόπηση του δεξιού ώμου. Ο ενάγοντας χειρουργήθηκε αρθροσκοπικά και ανοικτά με μικρή τομή, στις 30/12/2013 όπου συρράφη ο υπερακάνθιος τένοντας και έγινε ακρωμιοπλαστική. Ο γιατρός Σολομωνίδης, στο δικό του ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε για τον ενάγοντα, αφού παραθέτει τα αποτελέσματα της πρώτης εξέτασης MRI στην οποία υποβλήθηκε ο ενάγοντας μετά το επίδικο ατύχημα, ακολούθως αναφέρει τα εξής: «Με αυτά τα αποτελέσματα φαίνεται ότι δεν υπήρχε απόλυτη ένδειξη για χειρουργείο στο συγκεκριμένο τραυματισμό.» Η πρώτη εξέταση MRI που είχε γίνει στον ενάγοντα μετά το επίδικο ατύχημα ήταν στις 21/9/
Δηλαδή, μερικές μέρες μετά το ατύχημα. Όπως αναφέρεται στη σχετική έκθεση (τεκμ. 18) με την εν λόγω εξέταση διαγνώστηκε - μεταξύ άλλων - αλλοίωση της έντασης του σήματος στον τένοντα του υποπλάτιου μυός, χωρίς να διακρίνεται διακοπή της συνέχειας, με πολύ μικρή συνοδό συλλογή, εικόνα περισσότερο συμβατή με ρήξη μερικού πάχους. Το εύλογο ερώτημα που ανακύπτει το οποίο ανέδειξε απολύτως πειστικά και τεκμηριωμένα ο γιατρός Σολομωνίδης στο πλαίσιο της δικής του μαρτυρίας, ο οποίος, επίσης, με απόλυτα πειστικό και τεκμηριωμένο τρόπο αναφέρθηκε και στην αξία της μαγνητικής τομογραφίας, ως διαγνωστικής μεθόδου εξέτασης είναι το εξής: Με ποια λογική και για ποιο λόγο ο γιατρός Ζωδιάτης, ενώ η εξέταση MRI - την οποία μάλιστα επικαλείται στο πιστοποιητικό του - έκανε λόγο για ρήξη στον τένοντα του υποπλάτιου μυός, κατά την πρώτη χειρουργική επέμβαση στην οποία υπόβαλε τον ενάγοντα, στις 30/12/2013 προέβη σε συρραφή του υπερακάνθιου τένοντα, για τον οποίο, ουδέν αναφέρεται στην έκθεση εξέτασης (τεκμ. 18); Όπως πολύ ορθά ανάφερε ο γιατρός Σολομωνίδης, ο οποίος, παρεμπιπτόντως υπέδειξε σε φωτογραφίες που απεικονίζουν πρόπλασμα ώμου (τεκμ. 31Α) τόσο τον υποπλάτιο μυ όσο και τον υπερακάνθιο τένοντα, ο μόνος που θα μπορούσε να απαντήσει στο ερώτημα ήταν ο γιατρός Ζωδιάτης. Τον οποίο ωστόσο, παρά τη σπουδαιότητα και σημαντικότητα της μαρτυρίας του συναφώς με το θέμα και γενικά για οτιδήποτε έκανε στον ενάγοντα - την αναγκαιότητα του οποίου καθώς και τη συνάφειά του με το επίδικο ατύχημα αμφισβητούν οι εναγόμενοι -, ο ενάγοντας, χωρίς καμιά εξήγηση ή δικαιολογία παρέλειψε να παρουσιάσει στο Δικαστήριο για να δώσει μαρτυρία. Επειδή ο ευπαίδευτος δικηγόρος του ενάγοντα, στη γραπτή αγόρευσή του αναφέρει ότι ο λόγος για τον οποίο ο γιατρός Ζωδιάτης δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει σε σχέση με το πιστοποιητικό του είναι ο μη εντοπισμός του θεωρώ ορθό να επισημάνω τα εξής: στις 23/4/2024 που η υπόθεση ήταν ορισμένη για συνέχιση της ακρόασης, μετά το πέρας της δικασίμου, ο ευπαίδευτος δικηγόρος του ενάγοντα ζήτησε αναβολή, επειδή δεν κατέστη δυνατή η επίδοση κλήσης μάρτυρα στο γιατρό Ζωδιάτη. Το αίτημα έγινε αποδεκτό και η υπόθεση ορίστηκε για συνέχιση της ακρόασης, στις 15/5/2024, ημερομηνία κατά την οποία, ο κ. Μετζίτικος δήλωσε απλώς, ότι ο ενάγοντας, εν τέλει δε θα παρουσιάσει άλλο μάρτυρα, οπότε και έκλεισε την υπόθεσή του. Με αυτό δεδομένο, δεν μπορώ να δεχθώ τη θέση του ενάγοντα ότι η μη κλήτευση στο Δικαστήριο του γιατρού Ζωδιάτη για να καταθέσει οφείλεται στο μη εντοπισμό του. Των παραπάνω λεχθέντων, στο βαθμό που η μαρτυρία του γιατρού Πέτσα είναι εξ ακοής και αμφισβητείται από τους εναγόμενους 1 και 2, χωρίς να αποδεικνύεται από άλλη αξιόπιστη μαρτυρία, με το γιατρό Ζωδιάτη να είναι το πρόσωπο που προέβη στην αρχική δήλωση ή δηλώσεις, δεν μπορεί να γίνει και δεν γίνεται αποδεκτή. Αυτό δε ισχύει γενικά για το σύνολο της εξ ακοής μαρτυρίας που παρουσίασε ο ενάγοντας. Όσα ακολουθούν αποβλέπουν σε στοιχειοθέτηση της διαπίστωσής μου, ότι γενικά η μαρτυρία του γιατρού Πέτσα σε σχέση με την εξέταση MRI υπήρξε αντιφατική και επαμφοτερίζουσα. Στο στάδιο της κυρίως εξέτασης και πάλιν, όπως είπε, ήταν ο πρώτος γιατρός που είδε τον ενάγοντα στην κλινική καταγμάτων μετά το ατύχημα. Μετά, ο ενάγοντας αποτάθηκε στο διευθυντή τους, διότι είχε συνεχόμενο άλγος του δεξιού ώμου μετά τον τραυματισμό. Ανάφερε ότι είχε χειρουργηθεί στο εξωτερικό στο δεξιό ώμο πριν χρόνια (το 2006) και μετά από αυτό έγινε ένα MRI για διευκρίνιση των συμπτωμάτων που παρουσίασε «..και βρίσκει (εννοείται το MRI) αυτά τα ευρήματα που αναφέρει ο κύριος Σολομωνίδης.» Απ' εκεί και πέρα, λόγω αυτών των συμπτωμάτων υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Όπως είπε λίγο αργότερα, οι πολλαπλές επεμβάσεις επιβαρύνουν την περιοχή, δηλαδή, μετά από κάθε φορά που ανοίγεις μια περιοχή ύστερα κάνει συμφύσεις, οι οποίες κολλάνε τα μαλακά μόρια με το κόκαλο και το δέρμα, γίνεται μια μάζα, η οποία εμποδίζει την κινητικότητα της άρθρωσης και αυτό προκαλεί οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης, τα οποία πάλι περιγράφεται στο MRI. Όταν στη συνέχεια ρωτήθηκε εάν γνωρίζει ποια ήταν η αιτία που ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση το 2006, απάντησε ως εξής: «Δεν μου δώσατε το MRI να το δω, το οποίο είναι το
Πρέπει να μου το δείξετε για να ξέρω.» Όπως αναφέρει γιατρός Σολομωνίδης στο δικό του πιστοποιητικό για τις τρεις επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο ενάγοντας μετά το επίδικο ατύχημα, αυτές έγιναν στα πλαίσια της προσπάθειας των θεραπόντων γιατρών να αντιμετωπίσουν τα κλινικά παράπονα του τραυματία, για έντονο και αναπηρικό πόνο που βίωνε μετά τον αρχικό τραυματισμό του, παρά το ότι τα ευρήματα των μαγνητικών τομογραφιών δε φαίνεται να συμβαδίζουν με την κλινική εικόνα του τραυματία. Κατά τον ίδιο, δεν μπορεί να εξηγηθεί εκ μέρους του τέτοιου βαθμού αναπηρία από τα ακτινοσκοπικά ευρήματα που έγιναν στον τραυματία τα τελευταία 6 χρόνια. Ερωτηθείς ο γιατρός Πέτσας εάν συμφωνεί με τις παραπάνω θέσεις του γιατρού Σολομωνίδη, απάντησε αρνητικά. Όπως είπε είναι δύσκολο να βρεις δυο γιατρούς που να συμφωνήσουν σ' ένα πράγμα, γιατί ο ένας μπορεί να πει έτσι, ο άλλος άλλο πράγμα. Ο ένας μπορεί να χειρουργήσει, ο άλλος να πει όχι, αλλά, προφανώς, ο κ. Ζωδιάτης, όταν άνοιξε τον ενάγοντα αναφέρει συρραφή του τένοντα, που σημαίνει ότι ήταν κομμένος και αυτό είναι βασικός λόγος για χειρουργική επέμβαση, διότι εάν είναι κομμένος ο τένοντας έχει απώλεια κινήσεων και έχει και πόνο συνεχόμενο. Όπως είπε αυτολεξεί στη συνέχεια «Το θέμα της αναπηρίας, κάνατε κάποια ακτινογραφία τελευταία στον κύριο Χουβαρτά; Προφανώς εάν είχατε κάποια γνωμάτευση από ακτινολόγο, σίγουρα θα δείτε εκφυλιστικές αλλοιώσεις, γιατί υπάρχουν και στο MRI από το 2016.» Περί το τέλος της κυρίως εξέτασής του, ο μάρτυρας ανάφερε και τα εξής: Όταν ο ενάγοντας μετά το ατύχημα αποτάθηκε στο νοσοκομείο, τον κατάγγειλε στο διευθυντή του ότι δεν του έδωσε σημασία για τον πόνο. Θυμάται ότι ο ενάγοντας μετά τον τραυματισμό του ήρθε στον ίδιο, του έκανε ακτινογραφία και δεν είδε κάτι και του είπε να πάρει αυτά τα φάρμακα και να πάει στο καλό. Μετά τον καταγγέλλει στο διευθυντή και μπαίνουν και άλλοι συνάδελφοι στην κουβέντα και γίνεται το MRI και εκεί δείχνουν κάποια βήματα και ο συνάδελφός του το χειρουργεί. Και ενώ από τις παραπάνω αναφορές και ισχυρισμούς του είναι σαφές, ότι επικαλείται τις εξετάσεις MRI είτε για να απαντήσει είτε για να τεκμηριώσει αυτά που λέει, ας δούμε και τι ανάφερε αντεξεταζόμενος και πόσο συνάδουν αυτά με τα παραπάνω. Ερωτηθείς εάν οι τένοντες φαίνονται στα MRI, απάντησε καταφατικά. Ο γιατρός Ζωδιάτης, ο οποίος - για να επαναλάβω - είχε χειρουργήσει τον ενάγοντα δυο φορές (στις 30/12/2013 και 18/3/2014) στο ιατρικό πιστοποιητικό του (τεκμ. 14) αναφέρει τα εξής: «Στις 18/03/2024 μέσω της παλαιάς τομής έγινε συμφυσιόλυση, επέκταση της ακρωμιοπλαστικής και διατομή της μακράς κεφαλής του δικεφάλου και καθήλωσης της στην αύλακα. Επίσης αφαιρέθηκαν οι ραφές και άγκυρες της προηγούμενης εγχείρησης.» Πρόκειται για τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση η τελευταία και ο μάρτυρας, απαντώντας σε διάφορες σχετικές ερωτήσεις που του είχαν υποβληθεί, ανάφερε τα εξής: Ο ίδιος δε συμμετείχε στη δεύτερη χειρουργική επέμβαση. Συμφωνεί ότι στην έκθεση εξέτασης MRI (τεκμ. 18) δεν γίνεται καμιά απολύτως αναφορά σε διατομή της μακράς κεφαλής. Ερωτηθείς εάν μπορεί να ξέρει το λόγο που έγινε η δεύτερη χειρουργική επέμβαση παρέπεμψε στο πιστοποιητικό του γιατρού Ζωδιάτη και στη σχετική αναφορά σ' αυτό («Μετεγχειρητικά δεν παρουσιάστηκε η αναμενόμενη βελτίωση και ορίστηκε καινούργιο χειρουργείο.»). «Αφού φαντάζομαι είχε κάποια παράπονα από τον ενάγοντα προχώρησε σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση;» ρωτήθηκε στη συνέχεια από τον κ. Κωνσταντίνου. Και η απάντησή του: «Νομίζω υπάρχει και άλλο MRI το 2014.» Όταν του αναφέρθηκε ότι η συγκεκριμένη εξέταση είναι μεταγενέστερη της δεύτερης χειρουργικής επέμβασης και του υποδείχθηκε η σχετική έκθεση (τεκμ. 16) ανάφερε τα εξής: «Ναι, συμφωνώ. Μπορώ να διευκρινίσω ένα πράγμα εδώ, διότι βλέπει ένας ακτινολόγος, στο Mediterranean άλλος ακτινολόγος, ο ένας βλέπει με το ένα μάτι, ο άλλος με δυο μάτια, δηλαδή δεν είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα του MRI για μένα. Κανονικά πρέπει να κάνει σε ένα μέρος ο ασθενής, σε ένα διαγνωστικό κέντρο και όταν αλλάζει ο ασθενής πάντα έχουμε μπερδέματα. Ο ένας γράφει ένα πράγμα, ο άλλος γράφει άλλο πράγμα, σας λέω το ένα έγινε στο νοσοκομείο και το άλλο στο Mediterranean.» Διερωτώμαι πόση αξία μπορώ να αποδώσω στη μαρτυρία του υπό αναφορά, στο βαθμό που αυτή αμφισβητείται από τους εναγόμενους ή που δε συνάδει με άλλη, αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία, τη στιγμή που, προκειμένου να δικαιολογήσει τις διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο ενάγοντας μετά το επίδικο ατύχημα και κυρίως, τις δυο πρώτες που διενέργησε ο γιατρός Ζωδιάτης, από τη μια επικαλείται τις εξετάσεις MRI και από την άλλη, φθάνει στο σημείο να τις απαξιώνει πλήρως, δηλώνοντας ότι δεν θεωρεί αξιόπιστα τα αποτελέσματά τους; Και τούτο, τη στιγμή που ο γιατρός Σολομωνίδης ανάφερε χωρίς να έχει αμφισβητηθεί ότι το MRI είναι η απόλυτη εξέταση για δούμε κάτι το τραυματικό. Τη στιγμή ακόμη, που ο γιατρός Ζωδιάτης, ο οποίος χειρούργησε τον ενάγοντα, δυο φορές, όπως αναφέρει στο πιστοποιητικό του για την πρώτη επέμβαση, αυτή αποφασίστηκε μετά από μαγνητική τομογραφία. Και όχι μόνο αυτό. Έχοντας υπόψη ότι - για να επαναλάβω - χωρίς να δοθεί καμιά εξήγηση ή δικαιολογία από τον ενάγοντα, ούτε ο γιατρός Ζωδιάτης παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει, ούτε ο γιατρός Μενελάου, που όπως αναφέρει ο ενάγοντας στην παράγραφο 20 της γραπτής δήλωσής του είναι αυτός που τον είχε χειρουργήσει την τρίτη φορά και συγκεκριμένα, στις 30/6/2015 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, μα ούτε και ο ορθοπαιδικός χειρουργός, Γκασσάν Σιαλχούπ, ο οποίος εξέδωσε και υπογράφει το σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό της εν λόγω επέμβασης (τεκμ. 15) από το οποίο προκύπτει ότι αυτή έγινε ως αποτέλεσμα όσων έδειξε μαγνητική τομογραφία. Τέλος, ούτε και οποιοσδήποτε από τους τρεις ακτινολόγους που υπογράφουν τις σχετικές εκθέσεις MRI (τεκμ. 16, 18 και 19) παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να δώσει μαρτυρία. Εν πάση περιπτώσει, ενώ ο μάρτυρας αποκάλεσε μη αξιόπιστα τα αποτελέσματα των εξετάσεων MRI, δηλαδή τα θεωρεί αναξιόπιστα, εντούτοις παρέλειψε να με εφοδιάσει με οποιεσδήποτε επιστημονικές πληροφορίες προς τεκμηρίωση αυτής της, τόσο σοβαρής θέσης του. Και όχι μόνο αυτό. Και με τα δυο ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε ο ίδιος για τον ενάγοντα συναρτά την αναγκαιότητα και των τριών χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε ο τελευταίος μετά το επίδικο ατύχημα, με τη διενέργεια εξετάσεων MRI. Όπως αναφέρει στο πρώτο (τεκμ. 17) μετά το ατύχημα έγινε MRI δεξιού ώμου το 2013 έδειξε εικόνα οξύ ρήξη του στροφικού πετάλου δεξιού ώμου, για το οποίο έγινε χειρουργείο, στις 30/12/2013 στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Το 2016 έγινε MRI δεξιού ώμου, το χειρουργείο - αρθροσκόπηση με καθήλωση, τένοντα του δικεφάλου. Ούτε και μου διαφεύγει ότι, ενώ ο μάρτυρας στο εν λόγω πιστοποιητικό αναφέρει ότι η πρώτη χειρουργική επέμβαση έγινε επειδή μετά το ατύχημα έγινε MRI δεξιού ώμου το οποίο έδειξε εικόνα οξύ ρήξη του στροφικού πετάλου δεξιού ώμου, στη σχετική έκθεση εξέτασης MRI (τεκμ. 18) δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο, ενώ ο γιατρός Ζωδιάτης που είχε χειρουργήσει τον ενάγοντα, στο δικό του ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμ. 14) αναφέρει τα εξής, μεταξύ άλλων: ο ενάγοντας προσήλθε για πρώτη φορά στα εξωτερικά ιατρεία του ορθοπαιδικού, στις 3/9/20213 μετά από τραυματισμό στο δεξιό ώμο. Αποφασίστηκε μετά από μαγνητική τομογραφία η αρθροσκόπηση του δεξιού ώμου. Η μαγνητική ανέφερε ήπια τενοντίτιδα και αρθρίτιδα της άρθρωσης του ώμου. Όπως αναφέρει στο δεύτερο ιατρικό πιστοποιητικό που ετοίμασε για τον ενάγοντα ο μάρτυρας (τεκμ. 26), το 2013 υπέστη επανατραυματισμό του ΔΕ ώμου, όπου μετά το MRI έδειχνε ρήξη τένοντα υποπλατιαίου μυός και εικόνα θλαστικού τραύματος δελτοειδούς, για τα οποία ευρήματα χειρουργήθηκε στις 30/12/2013 στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Στις 28/7/2014 γίνεται ξανά MRI στο ΓΝ Λευκωσίας, λόγω απώλειας εύρους κινήσεων του ΔΕ ώμου, το οποίο δείχνει μικρορήξεις ανατομικής θέσης καταφύσις υπερακανθίου μυός, όπως και εικόνα διατομής μακρής κεφαλής δικεφάλου μυός. Προφανώς, προστίθεται, δεύτερη φορά μετά από χειρουργική επέμβαση του 2006 και λόγω τραυματισμού το
Τα συγκεκριμένα ευρήματα, ανάγκασαν το θεράποντα γιατρό να ξαναχειρουργήσει τον ασθενή. Συν τοις άλλοις, ειδικά το τελευταίο (το υπογραμμισμένο) εξ αντικειμένου δεν μπορεί να ισχύει και τούτο, επειδή αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι η δεύτερη χειρουργική επέμβαση έγινε στις 18/3/2014, ενώ η δεύτερη εξέταση MRI έγινε στις 28/7/
Γεγονός το οποίο καθιστά εντελώς μετέωρη την αναφορά του γιατρού Ζωδιάτη στο ιατρικό πιστοποιητικό του ότι η δεύτερη χειρουργική επέμβαση έγινε επειδή μετεγχειρητικά (δηλαδή μετά την πρώτη χειρουργική επέμβαση) δεν παρουσιάστηκε η αναμενόμενη βελτίωση. Όσα ακολουθούν τα οποία ανάφερε ο γιατρός Πέτσας γίνονται αποδεκτά, αφού συνάδουν με τη μαρτυρία του γιατρού Σολομωνίδη: Η ακρωμιοπλαστική είναι επέμβαση που γίνεται για χρόνια πάθηση. Η επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε ο ενάγοντας το 2006 ήταν για χρόνια πάθηση. Ο πρώτος λόγος της επέμβασης ήταν για αρθρίτιδα, οπότε, προφανώς, ο γιατρός έκανε την επέμβαση για την οστεοαρθρίτιδα. Εκφύλιση της μακράς κεφαλής δικεφάλων είναι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που είναι χρόνιες παθήσεις. Η εκφύλιση είναι χρόνιος τραυματισμός του τένοντα. Το ακρώμιο τύπου low - lying είναι χρόνια πάθηση. Ονομάζεται σύνδρομο πρόσκρουσης, όταν λόγο της χρόνιας λειτουργίας με τη βία, με δύναμη, είτε σηκώνεις κιλά είτε παθαίνεις τραυματισμούς συνέχεια γίνεται οστεοαρθρίτιδα και κλείνει η άρθρωση είναι το ακρώμιο που είναι άρθρωση η οποία συμμετέχει με την κλείδα, ένα χώρο πάνω στον ώμο που το σταματά να βγαίνει. Από τη στιγμή που έχει πρόσκρουση σημαίνει ότι η άρθρωση έχει κατέβει κάτω και δεν μπορεί να σηκώσει το χέρι του πάνω, γι' αυτό γίνεται μια επέμβαση εδώ, ξύζουμε λίγο το ακρώμιο για να καθαρίσουμε λίγο το χώρο για να έχει περισσότερο χώρο για να μπορεί να σηκώνει το χέρι του. Το ακρώμιο τύπου low - lying όπως το είχε εδώ ο ενάγοντας είναι και αυτό αποτέλεσμα των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων που υπήρχαν. Οι τένοντες φαίνονται στα MRI. Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία του γιατρού Σολομωνίδη είναι εξαιρετική. Ο μάρτυρας απαντούσε αυθόρμητα και με απόλυτη ειλικρίνεια και πειστικότητα, σ' όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν, χωρίς να υποπέσει σε καμιά απολύτως αντίφαση. Η γνώμη του για οτιδήποτε του ζητήθηκε να καταθέσει ήταν απολύτως τεκμηριωμένη και είχε έρεισμα, μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε από τον ενάγοντα, το περιεχόμενο της οποίας, εν μέρει αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των μερών. Για οτιδήποτε ανάφερε ο μάρτυρας υπήρξε ακριβής, αντικειμενικός, αλλά και δίκαιος έναντι των συναδέλφων του. Και ήταν δίκαιος, επειδή, ενώ δεν αμφισβήτησε είτε τα κίνητρα είτε τις ικανότητες είτε την εντιμότητα των συναδέλφων του και ειδικά του γιατρού Ζωδιάτη, σε σχέση με οτιδήποτε αναφέρουν στα διάφορα ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσαν για τον ενάγοντα και δέχεται ότι έγιναν οι διάφορες ιατρικές πράξεις που αναφέρονται σ' αυτά, με λογικό, πειστικό και τεκμηριωμένο τρόπο εξήγησε το λόγο ή λόγους για τους οποίους θεωρεί μερικές από τις εν λόγω ιατρικές πράξεις, είτε ασύνδετες με το επίδικο ατύχημα είτε αδικαιολόγητες με βάση τα αποτελέσματα των εξετάσεων MRI, πλην όμως, ακριβώς επειδή ήταν δίκαιος προς τους συναδέλφους του, ενώ από τη μια θεωρεί δεδομένο πως ό,τι έκαναν το έκαναν για να βοηθήσουν τον ενάγοντα, από την άλλη, καθόλα δικαιολογημένα παράπεμπε στους ίδιους ως προς το λόγο ή λόγους που το έκαναν. Για όλους τους παραπάνω λόγους, η μαρτυρία του γιατρού Σολομωνίδη - η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, σε κάποιο βαθμό συνάδει με την αντίστοιχη του γιατρού Πέτσα - επί της ουσίας γίνεται συνολικά αποδεκτή. Όσα ακολουθούν αποβλέπουν σε στοιχειοθέτηση των παραπάνω διαπιστώσεών μου. Το πρώτο που παρατηρώ είναι ότι ο μάρτυρας, όπως αναφέρει στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε για τον ενάγοντα, ανάμεσα στα διάφορα έγγραφα που έλαβε υπόψη του, ως πηγές πληροφοριών για το επίδικο ατύχημα είναι και το ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπαιδικού χειρουργού, Νίκου Κορδαλή, ημερομηνίας 4/9/2013, η ιατρική βεβαίωση τού επίσης ορθοπαιδικού χειρουργού, Φ. Σιμιλλίδη, ημερομηνίας 16/10/2013, η έκθεση ολοκληρωμένου πορίσματος αξιολόγησης αναπηρίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στο οποίο (πόρισμα) χαρακτηρίζεται κινητική αναπηρία σοβαρού βαθμού στον ενάγοντα και τέλος, οι βεβαιώσεις του ίδιου Υπουργείου για διατήρηση ποσοστού ανικανότητας 75% μέχρι το Φεβρουάριο του
Όπως αναφέρεται από το γιατρό Κορδαλή στο δικό του ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμ. 13) που φαίνεται να είναι από τους πρώτους οι οποίοι είχαν εξετάσει τον ενάγοντα μετά το επίδικο ατύχημα, κατά την κλινική εξέταση διαγνώστηκαν πρώτο, αδυναμία πρόσθιας ανύψωσης και στροφών ενεργητικά δεξιού ώμου, δεύτερο, επώδυνη παθητική ανύψωση δεξιού βραχιονίου και τρίτο, αδυναμία σε υποπλάτιο και δευτερεύοντος σε υπερακάνθιο. Όπως αναφέρεται και σε άλλο σημείο (πιο πάνω), ο γιατρός Κορδαλής, ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα, στις 4/9/2013, δηλαδή την επομένη του επίδικου ατυχήματος διέγνωσε θλάση δελτοειδούς - υποπλατίου δεξιού ώμου. Με τη σειρά του, ο γιατρός Σιμιλλίδης, στην ιατρική βεβαίωση που ετοίμασε για τον ενάγοντα, στις 16/10/2013 (τεκμ. 12) αναφέρει απλώς, ότι ο ασθενής χρειάζεται αρθροσκοπική επέμβαση στο δεξί ώμο για κάκωση που υπέστη στις 3/9/2013 στην εργασία του, το αναμενόμενο κόστος της επέμβασης και τέλος, ότι συνίσταται νέο MRI κλειστό για καλύτερη απεικόνιση της περιοχής του δεξιού ώμου, προς της επέμβασης. Οι λόγοι για τους οποίους δέχομαι τη μαρτυρία του γιατρού Κορδαλή, μολονότι αποτελεί σαφώς εξ ακοής μαρτυρία αναφέρονται σε άλλο σημείο (πιο πάνω) ενώ για τη μαρτυρία του γιατρού Σιμιλλίδη, που επίσης αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, έχοντας υπόψη ότι ουδεμία εξήγηση ή δικαιολογία έχει δοθεί από τον ενάγοντα, γιατί αυτός δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει, η εν λόγω μαρτυρία, στο βαθμό που αμφισβητείται από τους εναγόμενους, δε λαμβάνεται υπόψη. Για να συνεχίσω με το γιατρό Σολομωνίδη, στο στάδιο της κυρίως εξέτασης, μεταξύ άλλων ανάφερε και τα εξής: Καταρχάς, αφού συσχέτισε το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του γιατρού Ζωδιάτη (τεκμ. 14) με αυτό της έκθεσης εξέτασης MRI (τεκμ. 18), καθόλα δικαιολογημένα, διερωτήθηκε τι το τραυματικό υπήρχε για να χειρουργηθεί ο ενάγοντας την πρώτη φορά από το γιατρό Ζωδιάτη. Όπως είπε για τη συρραφή του υπερακάνθιου, το MRI, που αποτελεί την απόλυτη εξέταση δε λέει ότι ο υπερακάνθιος έπαθε κάτι. Είναι γεγονός ότι ο μάρτυρας υπέδειξε και στις φωτογραφίες (τεκμ. 31Α), που αποτυπώνουν το πρόπλασμα ώμου, τον υπερακάνθιο μυ, καθώς και τον υποπλάτιο μυ, που είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα, ως επίσης, ότι, ενώ στην έκθεση εξέτασης MRI (τεκμ. 18) γίνεται λόγος για αλλοίωση της έντασης σήματος τένοντα του υποπλάτιου μυός, χωρίς να διακρίνεται διακοπή της συνέχειας, με πολύ μικρή συνοδό αλλαγή, εικόνα περισσότερο συμβατή με ρήξη μερικού πάχους, ο γιατρός Ζωδιάτης, για άγνωστο λόγο, κατά την πρώτη χειρουργική επέμβαση στην οποία υπόβαλε τον ενάγοντα, προέβη σε συρραφή του υπερακάνθιου, χωρίς να προκύπτει από το πιστοποιητικό του να έχει κάνει οτιδήποτε στον υποπλάτιο μυ. Απ' εκεί και πέρα, ο μάρτυρας εξήγησε με απόλυτα πειστικό και τεκμηριωμένο τρόπο τι είναι το ακρώμιο, το Bankart Lesion και η ακρωμιοπλαστική επέμβαση, καθώς και γιατί αυτή δεν μπορεί να έχει σχέση με το επίδικο ατύχημα. Στο ίδιο πλαίσιο ο μάρτυρας αναφέρθηκε στους τρεις τύπους ακρωμίου, ότι είναι εκ γενετής και ότι όταν το ακρώμιο είναι τύπου low - lying (αφού εξήγησε τι σημαίνει), όπως είπε, μια από τις επεμβάσεις που πρέπει να γίνονται για αντιμετώπιση του προβλήματος «..ώστε να μην τρίβονται οι τένοντες πάνω στο κάτω μέρος και να παθαίνουν ζημιά είναι η ακρωμιοπλαστική, που σημαίνει ότι πάμε και τρώμε το ακρώμιο από κάτω και δημιουργούμε περισσότερο χώρο κίνησης των τενόντων.» Ο μάρτυρας, επίσης, καθόλα δικαιολογημένα ανάφερε γιατί δεν γνωρίζει σε τι βασίστηκε ο γιατρός Ζωδιάτης και χειρούργησε τον ενάγοντα τη δεύτερη φορά. Όπως είπε, η δεύτερη εξέταση MRI έγινε μετά την εν λόγω επέμβαση και ό,τι έκανε ο συνάδελφός του σ' αυτή, είχε γίνει κατά τη χειρουργική επέμβαση στην οποία ο ενάγοντας είχε υποβληθεί στην Ελλάδα το
Γενικά, απ' όσα ανάφερε, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα, ότι η συγκεκριμένη επέμβαση, είτε ήταν αναγκαία είτε ότι συνδέεται με το επίδικο ατύχημα και τους όποιους τραυματισμούς είχε υπέστη συνεπεία αυτού ο ενάγοντας. Αυτό ισχύει και για την τρίτη χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε ο ενάγοντας. Όπως είπε ο μάρτυρας, η δεύτερη εξέταση MRI που προηγήθηκε της εν λόγω επέμβασης δεν αναφέρει ότι υπήρχε η βλάβη προς αποκατάσταση της οποίας έγινε η τελευταία αυτή επέμβαση. Τέλος, αφού εξήγησε τι σημαίνει ατροφία και του αναγνώστηκε σχετική αναφορά του γιατρού Πέτσα στο ιατρικό πιστοποιητικό του (τεκμ. 26), εύλογα διερωτήθηκε από πού αντέγραψε την εν λόγω αναφορά ο γιατρός Πέτσας. Είναι γεγονός, ότι στην έκθεση εξέτασης MRI, ημερομηνίας 8/7/2016 (τεκμ. 19) - την οποία επικαλείται ο γιατρός Πέτσας στο πιστοποιητικό του - αυτό που αναφέρεται είναι ότι συνολικά οι μυς του στροφικού πετάλου δεν εμφανίζουν αξιόλογη ατροφία. Που με απλά λόγια σημαίνει ότι η αναφορά στο πιστοποιητικό του γιατρού Πέτσα ότι τα ευρήματα της εν λόγω εξέτασης έδειχναν ατροφία του στροφικού πετάλου είναι ανυπόστατη. Όπως πολύ ορθά ανάφερε κατά την αντεξέτασή του ο γιατρός Σολομωνίδης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση «Το MRI, ξανά λέμε είναι κάτι πολύ συγκεκριμένο και πολύ αξιόπιστο για εμένα. Επομένως, το να λέει ότι «δεν βρίσκω άξια λόγου ατροφία», σημαίνει ότι την είδε και δεν την καταγράφει, διαφορετικά θα το έγραφε ότι υπάρχει ατροφία.» Όσα ακολουθούν είναι από την αντεξέτασή του. Το πρώτο που σημειώνω είναι την προβολή της σταθερής θέσης του, πως όταν υπάρχει ρήξη θα τη βρει το MRI. Όπως ανάφερε χαρακτηριστικά - προφανώς για την πρώτη εξέταση MRI στην οποία είχε υποβληθεί ο ενάγοντας (τεκμ. 18) - «Όπως βρήκε τη ρήξη του υποπλάτιου μυός που την αναφέρει ότι είναι πολύ μικρή, δεν έγραψε τα ίδια και για τον υπερακάνθιο.» Τόσο η επέμβαση στην Αθήνα το 2006 όσο και η πρώτη επέμβαση από το γιατρό Ζωδιάτη έγιναν αρθροσκοπικά. Ο γιατρός, στην πρώτη δεν έκανε ακρωμιοπλαστική, παρόλο που σίγουρα είδε ότι το ακρώμιο του ενάγοντα ήταν τύπου
Για κάποιο λόγο δεν το θεώρησε καλό να το κάνει. Ο γιατρός Ζωδιάτης το έκανε και πολύ σωστά το έκανε γιατί έπρεπε να δημιουργηθεί χώρος. Απ' εκεί και πέρα ασχολήθηκε με αυτό που είδε στον υπερακάνθιο και ονόμασε ότι έγινε ρήξη, που το MRI δεν αναφέρει ότι είχε ρήξη. Οι παραπάνω αναφορές του μάρτυρα είναι ενδεικτικές και του πόσο δίκαιος και αντικειμενικός ήταν έναντι του γιατρού Ζωδιάτη. Μολονότι θεωρεί ασύνδετη την ακρωμιοπλαστική με το επίδικο ατύχημα και τους τραυματισμούς που υπέστη σ' αυτό ο ενάγοντας, εντούτοις αναγνωρίζει στο συνάδελφό του ότι πολύ σωστά έκανε την ακρωμιοπλαστική. Όπως είπε απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η ακρωμιοπλαστική δεν είναι τραυματικής αιτιολογίας. Δεν είναι τραυματισμός που αναγκάζει κάποιο να κάνει ακρωμιοπλαστική «είναι το εάν υπάρχει αυτό που ονομάζουμε τριβή των τενόντων που προκαλούν.. Βλέπω ένα ακρώμιο που ήταν πάντα έτσι, διότι αυτό λέει η μαγνητική τομογραφία και δεν βλέπω κάτι άλλο που να ανάγκασε το γιατρό Ζωδιάτη να ασχοληθεί μαζί του στην πρώτη επέμβαση.» Από το απόσπασμα που ακολουθεί πάντοτε από την αντεξέταση του μάρτυρα καθίσταται ακόμη πιο κατανοητό γιατί τόσο οι γιατροί μάρτυρες όσο και οι ακτινολόγοι/ακτινοδιαγνώστες που υπογράφουν τις τρεις εκθέσεις εξέτασης MRI (τεκμ. 16, 18 και 19) θα πρεπε να είχαν κληθεί στο Δικαστήριο για να καταθέσουν ως μάρτυρες. Καταφαίνεται ακόμη και πόσο ειλικρινής μάρτυρας ήταν ο γιατρός Σολομωνίδης. «Ε. Έχετε εκφέρει άποψη προηγουμένως και μάλιστα προχωρήσατε λέγοντας το τι δείχνει η δεν δείχνει το MRI με βεβαιότητα. Έχω δίκαιο ή όχι; Α. Βεβαίως, αυτό είναι γνώση που το έχουμε όλοι οι γιατροί, που έχουμε δει ένα σωρό MRI στην πορεία της ειδικότητάς μας και έχουμε και εμείς κάποια άποψη η οποία όμως δεν μπορεί να τεκμηριώνεται εδώ, λες και είμαστε ειδικοί για όλα. Διαβάζουμε την απάντηση και αν έχουμε απορίες μιλούμε και με τον ακτινολόγο, για να λύσουμε τις απορίες, εξακολουθούμε όμως να μην είμαστε ειδικοί γι' αυτό το πράγμα, είμαστε ειδικοί μόνο για την ειδικότητά μας.» Άξιο αναφοράς είναι και το ακόλουθο απόσπασμα από την αντεξέτασή του: «Ε. Κύριε συμφωνείτε μαζί μου ότι πολλοί άνθρωποι πιθανόν είτε λόγω της εργασίας τους είτε λόγω έντονης δραστηριότητας φέρουν διαφόρου τύπου αλλοιώσεις, όπως αυτές που είχατε περιγράψει με τον τένοντα ή το είδος του ακρωμίου που έχει ο καθένας, όμως μπορούν να λειτουργούν κανονικά; Συμφωνείτε; Α. Μάλιστα. Ε. Συμφωνείτε με τη θέση ότι παρά την επέμβαση του 2006, ο ενάγοντας μπορούσε και εξασκούσε το επάγγελμά του ως οδηγός, που προφανώς έχει έντονη δραστηριότητα στα χέρια και στους ώμους; Α. Μάλιστα. Ε. Εσείς τι πιστεύετε ότι οδήγησε στη σημερινή κατάσταση του ενάγοντα; Α. Εννοείτε τη σημερινή κατάσταση του 2019 ή του 2024; Α. Ας πούμε το 2019.» Χωρίς να χρειάζεται να παραθέσω την απάντηση του μάρτυρα στην τελευταία ερώτηση, συγκρατώ απλώς, ότι με τις παραπάνω ερωτήσεις, αυτό που στην πραγματικότητα κλήθηκε να δηλώσει είναι κατά πόσο συμφωνεί με αυτό που βασικά προσπάθησε να με πείσει με τη μαρτυρία του το οποίο καταγράφει και στο πιστοποιητικό του. Συγκεκριμένα, ότι και οι τρεις επεμβάσεις, στις οποίες υποβλήθηκε ο ενάγοντας μετά το επίδικο ατύχημα, έγιναν στο πλαίσιο της προσπάθειας των θεραπόντων γιατρών να αντιμετωπίσουν τα κλινικά παράπονα του ενάγοντα για έντονο και αναπηρικό πόνο που βίωνε μετά τον αρχικό τραυματισμό του, παρότι τα κλινικά ευρήματα των μαγνητικών τομογραφιών δε φαίνεται να συμβαδίζουν με την κλινική εικόνα του. Ότι ο μάρτυρας ήταν και ειλικρινής και δίκαιος έναντι τόσο του ενάγοντα όσο και των συναδέλφων του καταφαίνεται και από τα εξής: Ερωτηθείς εάν αυτά που έκανε ο γιατρός που είχε χειρουργήσει τον ενάγοντα το 2006 θα μπορούσαν να είναι βλάβες που προήλθαν από τραυματισμό, όπως είπε θα μπορούσαν να είναι και από φθορά και από τραυματισμό και εξήγησε γιατί μπορεί να ισχύει το πρώτο. Όπως είπε κατά λέξη «Θα μπορούσε να είναι και από φθορά, από τη χρήση. Δουλεύεις τον τένοντα, παθαίνει φθορά, δουλεύεις τον ώμο σου ξεκολλά ο επιχείλιος χόνδρος. Είπα ήδη, απάντησα ότι αυτά τα πράγματα, μπορεί να είναι αποτέλεσμα κάκωσης ή φθοράς.» Κληθείς στη συνέχεια να πει εάν συμφωνεί ότι το γεγονός ότι ο γιατρός Ζωδιάτης κατά την πρώτη χειρουργική επέμβαση στην οποία υπόβαλε τον ενάγοντα έραψε τον τένοντα υποδεικνύει (υποδηλώνει υποθέτω ήθελε να πει ο συνήγορος) ότι υπήρξε τραυματισμός, απάντησε ως εξής: «Θα μπορούσε να είναι η φθορά από το ότι το ακρώμιο ήταν χαμηλά και όλα αυτά τα χρόνια που τρίβεται πάνω, έκανε αυτό το ξεκόλλημα που το είδε ο Ζωδιάτης στο χειρουργείο, όχι που του το είπε το MRI.» Όπως είπε απαντώντας στην επόμενη ερώτηση, θα μπορούσε να είναι και από τραυματισμό. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ακόλουθο απόσπασμα: «Ε. Δηλαδή εσείς μας λέτε σήμερα ότι ο Ζωδιάτης τον άνοιξε απλά για να δει και λέει «μιας και τον άνοιξα να τοποθετήσω και αφού τον άνοιξα ας του ξανά στερεώσω και την άγκυρα» έτσι μας λέτε;» Α. Ο Ζωδιάτης τον άνοιξε για να το βοηθήσει και πρέπει να το σκέφτηκε πολύ καλά, διότι τον ξέρω πολύ καλά το Ζωδιάτη τον Κωνσταντίνο, μιας και έκανε ειδικότητα στο νοσοκομείο όταν ήμουν εγώ εκεί. Επομένως γνωρίζω και τις ικανότητές του και την ηθική του και όλα, το ζήτημα είναι ότι γράφει κάποια πράγματα τα οποία με ρωτάς εσύ γι' αυτά που γράφει ο Ζωδιάτης. Ε. Το τι γράφει είναι ένα πράγμα. Εγώ σας ρωτώ ευθέως αν και εν μέρει μου έχετε απαντήσει. Ο Ζωδιάτης σας υποβάλλω ότι διερευνώντας την περίπτωση Χουβαρτά με δεδομένο ότι δεν είχε εξέλιξη μετά την πρώτη συντηρητική θεραπεία και φυσιοθεραπεία κατέληξε σε αυτά που είχε κάνει, στις δυο επεμβάσεις με σκοπό να βοηθήσει τον ασθενή και για τον πόνο και για την αποκατάσταση της βλάβης. Συμφωνείτε; Α. Θεωρώ ότι κανένας γιατρός δεν κάνει μια επέμβαση για να κάνει κακό στον ασθενή του, να το βοηθήσει θέλει. Οπότε, σαφέστατα θεωρώ ότι οι επεμβάσεις έγιναν για να βοηθηθεί ο άρρωστος.» Μολονότι ειδικά αυτά που υποβλήθηκαν στο μάρτυρα, δεν αναφέρονται από το γιατρό Ζωδιάτη στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε για τον ενάγοντα και τούτο, ανεξάρτητα από το γεγονός, ότι, όπως αναφέρεται και σε άλλο σημείο (πιο πάνω) δεν μπορώ να δεχθώ τη μαρτυρία του υπό αναφορά, στην έκταση που έχει αναφερθεί καθώς αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, η ουσία του πράγματος έγκειται στο γεγονός, ότι ο γιατρός Σολομωνίδης, ενώ από τη μια εξήγησε με πειστικό και τεκμηριωμένο τρόπο τους λόγους για τους οποίους δεν μπορεί να δεχθεί ότι οι τρεις επεμβάσεις που είχαν γίνει στον ενάγοντα μετά το επίδικο ατύχημα, συνδέονται με αυτό, την ίδια ώρα, πιστώνει στους συναδέλφους του ότι τις έκαναν για να βοηθήσουν τον ενάγοντα. Δε νομίζω πως χρειάζεται να επεκταθώ. Κατ' ακολουθία της κρίσης μου αναφορικά με την ποιότητα της μαρτυρίας και την αξιοπιστία όλων όσοι κατέθεσαν ως μάρτυρες στην υπόθεση, τα ουσιώδη πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης, που με ασφάλεια μπορώ να πω ότι έλαβαν χώρα στον ουσιώδη χρόνο - μέρος των οποίων αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των μερών - είναι τα εξής: Ο ενάγοντας, στον ουσιώδη χρόνο ήταν 50 ετών και από το 2011 εργοδοτείτο από τους εναγόμενους 1, ως αδειούχος οδηγός φορτηγού οχήματος με βάση σύμβαση αορίστου χρόνου, με καθαρές μηνιαίες απολαβές €1.
Οι τελευταίοι είναι εταιρεία μεταφορών και κάτοχοι φορτηγών αυτοκινήτων. Κατά τον ίδιο χρόνο, οι εναγόμενοι 2 διεξήγαγαν εργασίες κατασκευών αποχετευτικών, εργοληπτικών, εκφορτώσεων, χωματουργικών και άλλων εργασιών και ενεργούσαν ως υπεργολάβοι της εταιρείας Medcon Constructions Ltd, που ήταν οι κύριοι εργολάβοι για την εκτέλεση του αποχετευτικού συστήματος Λεμεσού - Αμαθούντας. Το επίδικο ατύχημα έγινε στις 3/9/2013 σε εργοτάξιο στην περιοχή Πάνθεα που βρίσκεται στη Μέσα Γειτονιά στη Λεμεσό το οποίο λειτουργούσε υπό την εποπτεία και ευθύνη των εναγόμενων
Την ημέρα αυτή, ο ενάγοντας μετέβη στο εργοτάξιο για εργασία μαζί με άλλους συναδέλφους του, κατόπιν εντολής των εναγόμενων 1 στο πλαίσιο κάποιας μορφής συνεργασίας που είχαν οι τελευταίοι με τους εναγόμενους
Εκεί στο εργοτάξιο, ο ενάγοντας, ο οποίος με τη χρήση τρακτέρ, ιδιοκτησίας των εναγόμενων 2 φόρτωνε με κάποια υλικά το φορτηγό όχημα με το οποίο μετέβη στο μέρος, ιδιοκτησίας των εναγόμενων 1, όταν κάποια στιγμή επιχείρησε να κατέβει από το τρακτέρ, κάτω από άγνωστες συνθήκες έπεσε από αυτό στο έδαφος και τραυματίστηκε. Διακομίστηκε αυθημερόν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού με ιδιωτικό όχημα το οποίο οδηγείτο από το διευθυντή των εναγόμενων 1, Δημήτρη Κουμουδιού. Την επομένη, 4/9/2023 εξετάστηκε από τον ορθοπαιδικό χειρουργό, Νίκο Κορδαλή. Κατά την κλινική εξέτασή του από τον εν λόγω γιατρό διαγνώστηκαν, πρώτο, αδυναμία πρόσθιας ανύψωσης και στροφών ενεργητικά δεξιού ώμου, δεύτερο, επώδυνη παθητική ανύψωση δεξιού βριαχιονίου και τρίτο, αδυναμία σε υποπλάτιο και δευτερευόντως, σε υπερακάνθιο. Στο σχετικό πιστοποιητικό που εξέδωσε ο γιατρός Κορδαλής, αναφέρεται ως διάγνωση η θλάση δελτοειδούς - υποπλάτιου δεξιού ώμου. Ο ενάγοντας, στις 21/9/2013 υποβλήθηκε σε εξέταση μαγνητικής τομογραφίας η οποία έδειξε - μεταξύ άλλων - ήπια τενοντίτιδα και αρθρίτιδα της άρθρωσης του ώμου. Στις 30/12/2013 χειρουργήθηκε από τον ορθοπαιδικό χειρουργό, Κ. Ζωδιάτη, αρθροσκοπικά και ανοιχτά με μικρή τομή, όπου συρράφη ο υπερακάνθιος τένοντας και έγινε ακρωμιοπλαστική. Στις 18/3/2014 υποβλήθηκε από τον ίδιο γιατρό και σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση, κατά την οποία έγινε επέκταση της ακρωμιοπλαστικής και διατομή της μακράς κεφαλής του δικεφάλου και καθήλωσή της στην αύλακα. Επίσης αφαιρέθηκαν οι ραφές και άγκυρες της προηγούμενης εγχείρησης. Συγκεκριμένα, έφερε τραύμα για το οποίο υποβλήθηκε σε επέμβαση επί του δεξιού ώμου στην Ελλάδα το
Ο ενάγοντας, στις 28/7/2014 υποβλήθηκε και σε δεύτερη εξέταση μαγνητικής τομογραφίας στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, η οποία έδειξε - μεταξύ άλλων - διατομή μακράς κεφαλής του δικεφάλου μυός και λιπώδη εκφύλιση στη γαστέρα του υπερακανθίου μυός. Στις 30/6/2015 υποβλήθηκε σε τρίτη χειρουργική επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, όπου έγινε αποκατάσταση της βλάβης Bankart στον πρόσθιο επιχείλιο. Τέλος, στις 8/7/2016 υποβλήθηκε και σε τρίτη μαγνητική εξέταση στο Paphos diagnostic center. Στον ενάγοντα δόθηκε άδεια απουσίας από την εργασία του από την ημέρα του επίδικου ατυχήματος μέχρι και τις 31/12/2014 (βλ. σε δέσμη το τεκμ. 11 τα σχετικά αποδεικτικά). Περαιτέρω, στις 14/1/2015, η αίτησή του προς το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων για σύνταξη ανικανότητας, εγκρίθηκε για ποσοστό 75% και για το ποσό των €81,97 το μήνα από 8/3/2014 (τεκμ. 10 η σχετική απόφαση). Τέλος, ο ενάγοντας σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (τεκμ. 9), στις 31/7/2015 αξιολογήθηκε και πιστοποιήθηκε ως άτομο με σοβαρή αναπηρία. Υπεισέρχομαι τώρα στη νομική πτυχή της υπόθεσης. Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου και Άλλος ν. Χριστόφορου και Άλλης

(2015)1 Α.Α.Δ. 193: «Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας, οι συσχετισμοί τους με τα εργατικά ατυχήματα, η ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενούς του, το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει ο εργοδότης, η υποχρέωσή του να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττό κίνδυνο» και να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας, το καθήκον του για παροχή ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής εργασίας και η υποχρέωση του να καθοδηγεί τους εργοδοτούμενούς του ως προς τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για αποφυγή ατυχημάτων, έχουν γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 423, Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453, Metalco Heaters Ltd v. Νεοφύτου κ.ά.

(1997)1 Α.Α.Δ. 211, Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1 Α.Α.Δ. 506, Μεταφορική Εταιρεία Γ. και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Μιχαήλ κ.ά.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1661, Σκυροποϊία Λεωνίκ Λτδ ν. Παπαδόπουλου

(2000)1 Α.Α.Δ. 1855, Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited

(2001)1 Α.Α.Δ. 219, Ευαγγελίδης ν. Aegeas Navigation Ltd κ.ά.

(2002)1 Α.Α.Δ. 709, Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd

(2002)1 Α.Α.Δ. 918, Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά

(2003)1 Α.Α.Δ. 447, Λαμπής ν. Shiptrans Ship. and Trad. Agency Ltd

(2004)1 Α.Α.Δ. 370, Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1 Α.Α.Δ. 556, L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 304, Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Μιχαήλ

(2009)1 Α.Α.Δ. 113, Ευθυμίου ν. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιών Λτδ

(2012)1 Α.Α.Δ. 206 ). Αναφέρονται τα ακόλουθα στην απόφαση Κυριάκου (ανωτέρω): «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc [1993] ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο.» Είναι καθήκον του εργοδότη να επινοήσει και να υποδείξει ένα κατάλληλο και ασφαλές σύστημα εργασίας. Η έννοια του όρου «σύστημα εργασίας» δίδεται στην απόφαση Αλέξάνδρου (ανωτέρω), στη σελίδα 512. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την παροχή οδηγιών, την οργάνωση της εργασίας, την λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και άλλα. Παρατίθεται ακολούθως το εξής απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, παρ. 10-59 και 10-60: «Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (

i)the organization of the work; (
ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
iv)the sequence of events; (
v)the taking of precautions for the safety of the workers and at what stages; (
vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks. Duty to prescribe a safe system of work. It is a question of fact whether or not there is need for a system of work to be prescribed in any given circumstances. In deciding it, regard ought to be had to the nature of the work, i.e. whether properly it requires careful organization and supervision, in the interests of safety of all those persons carrying it out, or it can be left by a prudent employer confidently to the care of the particular man on the spot to do it reasonably safely. It follows that an employer is under a duty to prescribe a system of work, even where the operation is a single one, if it is necessary in the interests of safety.» Σε ελληνική μετάφραση: «Έννοια του συστήματος εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (
i)της οργάνωσης της εργασίας, (
ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
iv)της σειράς των γεγονότων, (
v)της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (
vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκο υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας, κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας.» Το καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας εκ μέρους του εργοδότη συμπεριλαμβάνει, λοιπόν, και τη λήψη εύλογων μέτρων προς διασφάλιση της επιτήρησης εφαρμογής του όλου συστήματος, μεταξύ των οποίων της επιτήρησης του χώρου και της εποπτείας του όλου συστήματος εργασίας. Στην απόφαση Χριστοδουλίδης (ανωτέρω) επιβεβαιώθηκε ότι η παράλειψη του εργοδότη για επιτήρηση του χώρου στον οποίο ο εργοδοτούμενος έθεσε σε λειτουργία μηχανή χωρίς οδηγίες συνιστούσε παράλειψη εκπλήρωσης καθήκοντος εκ μέρους του. Ανάλογα λέχθηκαν τα ακόλουθα στην απόφαση Transbeton (ανωτέρω), το σχετικό απόσπασμα στη σελίδα 313: «Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας (Δέστε: Χριστοφή κ.ά. v. Θεοδούλου κ.ά.

(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-592. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.»» Περαιτέρω, στην υπόθεση Τσατσαλίδης ν. TOFARCO LTD, Αρ. Αγωγής: 5535/10, Ε.Δ. Λευκωσίας, ημερ. 24/3/2016 επισημαίνονται τα εξής: «Η αγωγή έχει ως προεξάρχουσα νομική βάση το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Η αμέλεια διέπεται από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο κωδικοποιεί, όχι όμως εξαντλητικά, το αγγλικό κοινοδίκαιο που τυγχάνει εφαρμογής στην Κύπρο βάσει του άρθρου 29

(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, (βλ. Πάϊκος ν. Κοντεμενιώτης

(1989)1(Α) Α.Α.Δ. 50 και Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453). Στον τομέα των εργατικών ατυχημάτων, η Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ιδιαιτέρως πλούσια. Έχει νομολογηθεί ότι η υποχρέωση των εργοδοτών για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργαζομένων στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, επιβάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να εκθέσει την ασφάλεια τους σε κίνδυνο. Στα πλαίσια του ευρύτερου αυτού καθήκοντος, ο κάθε εργοδότης έχει ειδική υποχρέωση έναντι των εργαζομένων του να παράσχει ένα ασφαλές σύστημα διεξαγωγής της εργασίας. Μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη είναι και η υποχρέωση να παράσχει και διατηρεί τον χώρο εργασίας, ασφαλή (βλ. Μανθόπουλος Πλάστικς Λτδ ν. Χατζηϊωσήφ

(1983)1 C.L.R 291 και Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ. 423). Η ευθύνη αυτή βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μετατεθεί στους ώμους του εργαζόμενου (βλ. Αγγελή v. Κάρκα κ.α

(2006)1 Α.Α.Δ. 1118). Στην υπόθεση United Brickworks Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ.123, 127 αναφέρονται τα εξής: "Η υποχρέωση του εργοδότη για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του στον τόπο και κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, επιβάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να εκθέσει την ασφάλεια του εργοδοτούμενου σε κίνδυνο. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και τη διεύρυνση των μηχανισμών αποτροπής κινδύνων κατά την εργασία, καθίσταται ευχερέστερη η πρόβλεψη των κινδύνων καθώς και η αποτροπή τους (βλ. μεταξύ άλλων Vassiliko Cement Works v. Stavrou

(1978)1 C.L.R. 389 και McCafferty v. Metropolitan Police Receiver [1977] 2 All E.R. 756 (C.A.)...". Στην Κωνσταντίνου ν. The Cyprus Phasouri Plantations

(1992)1 Α.Α.Δ. 720 λέχθηκε, ότι, δεν υπάρχει υποχρέωση του εργοδότη να επινοήσει σύστημα εργασίας απόλυτα απαλλαγμένο από κινδύνους. Πρέπει να αποδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με το ζημιογόνο αποτέλεσμα (βλ. Επίσης Μιχαήλ v. Ττουνιά κ.α.

(2005)1 Α.Α.Δ. 19). Στην υπόθεση Al Dandan v. C & A Toumazis Company Ltd

(2004)1 Α.Α.Δ.1346, εργάτης που χρησιμοποίησε εξωτερικό κιγκλίδωμα ικριώματος ως σκάλα για να ανέβει σε όροφο της υπό ανέγερση οικοδομής, το οποίο υποχώρησε με αποτέλεσμα την πτώση του, κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για το ατύχημα, καθ' ότι δεν ήταν η έλλειψη ή η ανεπάρκεια προστατευτικών μέτρων που οδήγησαν στο ατύχημα αλλά η αμελής πράξη του ιδίου."» Με υπαγωγή των δεδομένων της παρούσας υπόθεσης στις παραπάνω αρχές, το κρίσιμο ερώτημα που καλούμε να απαντήσω είναι κατά πόσο οι εναγόμενοι 1 και 2 ή οποιοσδήποτε από αυτούς φέρουν ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ανωτέρω), στην υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1 Α.Α.Δ. 556 επιβεβαιώθηκε ότι η παράλειψη του εργοδότη για επιτήρηση του χώρου στον οποίο ο εργοδοτούμενος έθεσε σε λειτουργία μηχανή, χωρίς οδηγίες συνιστούσε παράλειψη εκπλήρωσης καθήκοντος εκ μέρους του. Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από την απόφαση στην υπόθεση D & G Icos Sicapi Ltd και άλλος ν. D & G Products Ltd και άλλων

(2012)1 ΑΑΔ 2315: «Η φύση της εργασιακής σχέσης είναι θέμα νομικό (Davies v. Presbyterian Church of Wales [1986] 1 All E.R. 705 και O' Kelly v. Trusthouse Forte plc [1983] 3 All E.R. 456). Το δικαστήριο θα πρέπει να βεβαιωθεί στο τέλος κατά πόσο ο κατ' ισχυρισμόν εργοδοτούμενος είναι πρόσωπο που εργοδοτήθηκε για να εργαστεί ως υπάλληλος και όχι απλώς ως μέρος μιας ομάδας που εργάζεται μαζί, χωρίς κανένα πρόσωπο να ενεργεί καθ' οιονδήποτε τρόπο ως ηγέτης (Winfield v. London Philharmonic Orchestra Ltd [1979] I.C.R. 726, 730). Τέθηκαν διάφορες ενδείξεις για την αποδοχή ύπαρξης σύμβασης εργοδότησης, συγκεκριμένα (α) η εξουσία επιλογής του εργοδοτούμενου από τον εργοδότη, (β) η πληρωμή του μισθού, (γ) το δικαίωμα του εργοδότη να ελέγχει τη μέθοδο εκτέλεσης της εργασίας και (δ) το δικαίωμα του εργοδότη για απόλυση (Short v. J. & W. Henderson Ltd [1946] 115 L.J.P.C. 41). Όπως τονίστηκε και στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας κ.ά. ν. Στυλιανού κ.ά.

(2002)1(Γ) Α.Α.Δ. 1718, το κλασσικό κριτήριο για διαφοροποίηση ενός εργοδοτούμενου από τον ανεξάρτητο εργολάβο είναι το κριτήριο του ελέγχου, δηλαδή το δικαίωμα του εργοδότη να ελέγχει τη μέθοδο εργασίας. Αν σύμφωνα με τη σύμβαση εργοδότησης πρόσωπο πράγματι αποκτά το δικαίωμα ελέγχου της μεθόδου εργασίας του άλλου, τότε η σύμβαση είναι σύμβαση εργασίας και το πρόσωπο που εργοδοτείται, εργοδοτούμενος (βλέπε ακόμα Market Investigations Ltd. v. Minister of Social Security [1968] 3 All E.R. 732). Το θέμα του ελέγχου επεκτείνεται όχι μόνο στο κατά πόσο ο εργοδότης ελέγχει τη μέθοδο εργασίας, αλλά και κατά πόσο ελέγχει και τις ώρες εργασίας (W.H.P.T. Housing Association Ltd. v. Secretary of State for Social Services [1981] I.C.R. 737). Είναι όμως ασφαλέστερο, όπως επισημαίνεται και στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας κ.ά. ν. Στυλιανού κ.ά., ανωτέρω, να εξετάζονται περισσότεροι παράγοντες. Όλες οι παράμετροι της σχέσης θα πρέπει να αξιολογούνται. Η νομολογία υπογραμμίζει την ανάγκη για αναγνώριση της οικονομικής πραγματικότητας σε μια δεδομένη εργατική σχέση. Ο έλεγχος, η ιδιοκτησία των εργαλείων και εξοπλισμού, η δυνατότητα προσπορισμού κέρδους και ο κίνδυνος απώλειας κρίθηκαν ως σημαντικοί παράγοντες κατά την αξιολόγηση της οικονομικής πραγματικότητας. Με τη σύμβαση εργοδότησης ο εργοδοτούμενος συμφωνεί (α) όπως με αντιπαροχή μισθού ή άλλης αμοιβής παρέχει την εργασία και τις ικανότητές του κατά την άσκηση κάποιας εργασίας προς τον εργοδότη, (β) ότι η εκτέλεση της εργασίας αυτής θα υπόκειται στο έλεγχο του εργοδότη κατά τέτοιο βαθμό που να τον καθιστά εργοδότη, ενώ (γ) άλλες πρόνοιες της σύμβασης θα πρέπει να είναι συμβατές με σύμβαση εργοδότησης. Στην παρούσα υπόθεση η αμοιβή του ενάγοντα καταβαλλόταν, όπως φαίνεται, από τους εναγόμενους

Όμως είχε παραχωρηθεί για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στους εναγόμενους 2, οι οποίοι ας μην ξεχνούμε, ήταν θυγατρική εταιρεία των εναγομένων
Οι εναγόμενοι 2 του παρείχαν τον απαιτούμενο εξοπλισμό, είχαν τον έλεγχο της μεθόδου εργασίας του και καθόριζαν το ωράριό του. Κάτω από τις περιστάσεις θεωρούμε ότι το γεγονός ότι η αμοιβή του καταβαλλόταν από τους εναγόμενους 1 δεν μεταβάλλει την εικόνα εργοδότησής του από τους εναγόμενους
Χωρίς σημασία δεν είναι και το γεγονός ότι ο επιστάτης ο οποίος του έδιδε οδηγίες και του υποδείκνυε τον τρόπο εργασίας ήταν εργοδοτούμενος των εναγομένων
Οι εναγόμενοι 1, αλλά πολύ περισσότερο οι εναγόμενοι 3, δεν ασκούσαν οποιονδήποτε έλεγχο επί της εργασίας του ενάγοντα. Ο τόπος εργασίας δεν βρισκόταν κάτω από τον έλεγχο των εναγομένων 1, αλλά υπό τον έλεγχο των εναγομένων
Ο παράγοντας αυτός έχει μεγάλη σημασία για να αποφασιστεί κατά πόσο η υποχρέωση παροχής ασφαλούς τόπου εργασίας έχει ικανοποιηθεί (Wilson v. Tyneside Window Cleaning Co. [1958] 2 All E.R. 265 C.A.). Δεν είναι ορθή η θέση του ενάγοντα ότι η σχέση των δύο εταιρειών, δηλαδή των εναγομένων 1 και 2 ήταν σχέση συνεταιρισμού. Οι δύο εταιρείες ήταν η μία θυγατρική της άλλης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκονταν σε σχέση συνεταιρισμού. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ουσιαστικά ο ενάγων προσέφερε τις υπηρεσίες του στους εναγόμενους 2, παρά το γεγονός ότι είχε προσληφθεί από τους εναγόμενους
Ήταν ανειδίκευτος εργάτης και κανένας δεν του είχε αναφέρει ότι ήταν «δανεικός» σε άλλο εργοδότη. Εκείνο που έχει σημασία είναι η σχέση που στην πραγματικότητα ο ενάγων διατηρούσε με τους εναγόμενους
Το πρωτόδικο δικαστήριο κατέληξε ότι ο συγκεκριμένος χώρος όπου έγινε το ατύχημα βρισκόταν στην αποκλειστική κατοχή των εναγομένων
Την κατάληξη αυτή προσβάλλουν τόσο ο ενάγων, όσο και οι εναγόμενοι
Το επιχείρημα θα πρέπει να απορριφθεί. Κατ' αρχάς δεν είναι ορθή η θέση ότι οι εναγόμενοι 3 δεν ισχυρίστηκαν ότι παρέδωσαν την κατοχή, τον έλεγχο, του χώρου στους εναγόμενους
Ορθή δεν είναι ούτε η θέση ότι ο μόνος έλεγχος που είχαν οι εναγόμενοι 2 στο χώρο ήταν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανοίγματος κάθε λάκκου, αλλά ούτε και ότι η διαδικασία παρακολουθείτο συνεχώς από προσωπικό των εναγομένων
Ο χώρος είναι φανερό από τη μαρτυρία ότι είχε παραδοθεί στους εναγόμενους 2 οι οποίοι ήταν και οι υπεργολάβοι για την ανόρυξη των φρεατίων. Δεν είναι αλήθεια ότι το προσωπικό των εναγομένων 3 παρακολουθούσε, σε συνεχή μάλιστα βάση, τη διαδικασία ανοίγματος των φρεατίων. Απομάκρυνε τα χώματα, αλλά η όποια ανάμειξή του εξαντλείτο στη διαπίστωση της ορθής, για οικονομικούς σκοπούς, ανόρυξης των φρεατίων. Οι εναγόμενοι 3, άνκαι ήταν οι εργολάβοι ολόκληρου του έργου, δεν μπορούν να καταστούν υπεύθυνοι λόγω κατοχής του συγκεκριμένου χώρου, αφού είναι φανερό ότι τον είχαν παραδώσει στους εναγόμενους 2 για την ανόρυξη των φρεατίων. Η ιδιότητά τους ως γενικού εργολάβου δεν τους καθιστά υπεύθυνους, αφού την όλη διαδικασία όπως και το χώρο ήλεγχαν οι εναγόμενοι
Οι εναγόμενοι 3 δεν είχαν ικανοποιητικό βαθμό ελέγχου του συγκεκριμένου χώρου ώστε να μπορούν να εξασφαλίσουν την ασφάλεια εργοδοτούμενων εκεί. Οι εναγόμενοι 2 που είχαν την άμεση επίβλεψη και έλεγχο του χώρου, δεν ήταν ανάγκη να έχουν ούτε τον απόλυτο έλεγχο, ούτε και τον αποκλειστικό έλεγχο για να θεωρούνται κάτοχοι. Είχαν εκ των πραγμάτων τον έλεγχο του χώρου παρ΄ όλον ότι δυνατόν να μην είχαν την εξουσία να επιτρέπουν ή απαγορεύουν την είσοδο από άλλα πρόσωπα σ' αυτό.» Στο παραπάνω ερώτημα που έχω θέσει η απάντησή μου, σ' ό,τι αφορά στους εναγόμενους 1 είναι αρνητική και σ' ό,τι αφορά στους εναγόμενους 2, θετική. Καθώς ήδη έχει αναφερθεί αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των μερών, ότι ο ενάγοντας, στον ουσιώδη χρόνο εργοδοτείτο επ' αμοιβή από τους εναγόμενους 1, ως μηχανοδηγός φορτηγού μεταφορών, ως επίσης ότι το επίδικο ατύχημα έγινε σε εργοτάξιο που λειτουργούσε υπό την εποπτεία και ευθύνη των εναγόμενων
Ο ενάγοντας μετέβη στο μέρος κατ' εντολή των εναγόμενων 1 στο πλαίσιο της συνεργασίας τους με τους εναγόμενους
Απ' εκεί και πέρα έχει αποδειχθεί ότι το επίδικο ατύχημα έγινε καθ' ον χρόνο ο ενάγοντας, ο οποίος με τη χρήση τρακτέρ, ιδιοκτησίας των εναγόμενων 2 φόρτωνε υλικά το φορτηγό ιδιοκτησίας των εναγόμενων 1, όταν κάποια στιγμή επιχείρησε να κατέβει από το τρακτέρ, κάτω από άγνωστες συνθήκες έπεσε από αυτό στο έδαφος και τραυματίστηκε. Κατά τον ίδιο χρόνο, ο ενάγοντας ήταν επαγγελματίας οδηγός φορτηγού μα όχι τρακτέρ. Δεδομένου ότι όλοι όσοι κατέθεσαν συναφώς με τις ακριβείς συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, κατά βάση κρίθηκαν αναξιόπιστοι, η διακρίβωση της ευθύνης όσων ενέχονται γι' αυτό, αναπόφευκτα έχει ως υπόβαθρο μόνο τα παραπάνω γεγονότα. Ο ενάγοντας, ναι μεν ήταν υπάλληλος των εναγόμενων 1 και αμειβόταν από αυτούς, πλην όμως, το ατύχημα έγινε σε εργοτάξιο που λειτουργούσε υπό την εποπτεία και ευθύνη των εναγόμενων
Αυτό, με απλά λόγια σημαίνει ότι οι τελευταίοι, εκ των πραγμάτων είχαν τόσο την κατοχή όσο και τον έλεγχο του χώρου. Επίσης, το τρακτέρ το οποίο είχε χρησιμοποιήσει ο ενάγοντας ήταν ιδιοκτησίας των εναγόμενων
Αυτό και πάλιν, με απλά λόγια σημαίνει ότι οι εναγόμενοι 2, εκ των πραγμάτων είχαν τόσο την κατοχή όσο και τον έλεγχο και του τρακτέρ. Από την ενώπιόν μου μαρτυρία, περιλαμβανομένων των παραδεκτών γεγονότων καθώς και όσων απορρέουν από τη δικογραφία και αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των μερών, κατά τον κρίσιμο χρόνο, δηλαδή του επίδικου ατυχήματος, δεν προκύπτει απ' οπουδήποτε ότι οι εναγόμενοι 1, είτε ήταν κάτοχοι είτε είχαν τον έλεγχο είτε του εργοταξίου στο οποίο έγινε το επίδικο ατύχημα είτε του επίδικου τρακτέρ. Ούτε ότι ο ενάγοντας ενεργούσε με εντολές ή οδηγίες των εναγόμενων 1 είτε ακόμη, ότι αυτοί ασκούσαν οποιοδήποτε έλεγχο επί της εργασίας του. Με όλα αυτά δεδομένα, κατά τον ίδιο πάντοτε χρόνο, μεταξύ ενάγοντα και εναγόμενων 2 υπήρχε σχέση εργοδότησης και το γεγονός ότι ο ενάγοντας αμειβόταν από τους εναγόμενους 1, για να χρησιμοποιήσω μια φράση από την D & G Icos Sicapi Ltd (ανωτέρω) «δεν μεταβάλλει την εικόνα εργοδότησής του από τους εναγόμενους 2.» Και, με δεδομένο ότι - για να επαναλάβω - το επίδικο ατύχημα έγινε σε χώρο που λειτουργούσε υπό την εποπτεία και κυρίως υπό την ευθύνη των εναγόμενων 2, με μόνο λόγο ότι αυτοί δεν έχει αποδειχθεί ότι έλαβαν οποιαδήποτε μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν τη μη χρησιμοποίηση του τρακτέρ από τον ενάγοντα, με αποτέλεσμα την πτώση του από αυτό στο έδαφος και τους συνεπόμενους τραυματισμούς του, η ευθύνη τους για τη διάπραξη του αστικού αδικήματος της αμέλειας, αλλά και για παράβαση του νομικού καθήκοντός τους για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας, στοιχειοθετείται πλήρως. Η κατά το άρθρο 59 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ειδική υπεράσπιση «Volenti non fit injuria» την οποία εγείρουν και οι δυο εναγόμενοι, δεν έχει αποδειχθεί. Και ενώ οι εναγόμενοι 1, ουδεμία ευθύνη φέρουν για τον πρόκληση του επίδικου ατυχήματος, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο ο ενάγοντας φέρει τέτοια ευθύνη, δηλαδή εάν υπήρξε και ο ίδιος υπαίτιος αμέλειας και συνέβαλε στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος και της ζημιάς που του προκάλεσε αυτό. Συναφώς με το θέμα, όπως επισημαίνεται στη Χριστοδουλίδης (ανωτέρω): «Ο καταμερισμό

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.