Christian Hanciuc Aurel ν. R.C. Klima Ltd κ.α., Αρ. Αγωγής: 1176/13, 1

Christian Hanciuc Aurel ν. R.C. Klima Ltd κ.α., Αρ. Αγωγής: 1176/13, 11/11/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Π. Αγαπητού, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1176/13 Όπως τροποποιήθηκε με αντίστοιχα διατάγματα του Δικαστηρίου ημ. 13.06.13 και 21.12.20 Μεταξύ: Christian Hanciuc Aurel Ενάγοντα -και-

R.C. Klima Ltd
Επίσημου Παραλήπτη και Παύλου Νακούζη, ως εκκαθαριστές της εταιρείας Olympic Insurance Company (HE71103) Εναγόμενων Ημερομηνία: 11η Νοεμβρίου, 2024 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κος. Ε. Κλεάνθους Για Εναγόμενους 1: κος. Π. Μαρίνος με κα. Ρ. Μαλλή Για Εναγόμενη 2: Καμία Εμφάνιση Απόφαση (Αποστέλλεται στους δικηγόρους των διαδίκων με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κατόπιν λήψης της συγκατάθεσής τους και θεωρείται δημόσια απαγγελθείσα) Αντικείμενο της παρούσας Αγωγής είναι το ατύχημα που ο Ενάγοντας υπέστη ενόσω εργαζόταν σε οικοδομή στην οποία οι Εναγόμενοι 1, τότε εργοδότες του ανέλαβαν, την τοποθέτηση κλιματιστικών. Ο Ενάγων απαιτεί αποζημιώσεις συνεπεία του ατυχήματος, ευθύνη για το οποίο καταλογίζει στους Εναγόμενους
Δικόγραφα Συνοψίζω τα δικόγραφα, χωρίς οτιδήποτε καταγράφεται προς το παρόν ν' αποτελεί εύρημά μου: Ο Ενάγοντας αναφέρει ότι κατά τον ουσιώδη προς την Αγωγή χρόνο εργοδοτείτο από τους Εναγόμενους 1 που είναι εταιρεία η οποία ασχολείται, μεταξύ άλλων, με την τοποθέτηση κλιματιστικών. Κατά τον ουσιώδη χρόνο η Εναγόμενη 2 παρείχε ασφαλιστική κάλυψη στους Εναγόμενους
Στις 23.4.12 ενώ ο Ενάγων βρισκόταν σε τόπο εργασίας που του ανέθεσαν οι Εναγόμενοι 1 (στο εξής το «Εργοτάξιο») και ενώ έλαβε εντολή από τους Εναγόμενους 1 ή και πρόσωπο που ενεργούσε για λογαριασμό τους να τοποθετήσει κλιματιστικό μόνος του, γλίστρησε και έπεσε από ύψος με αποτέλεσμα να υποστεί σωματική βλάβη, και να υποβληθεί σε δαπάνες και έξοδα. Ο τρόπος και τα μέσα που του παρασχέθηκαν δεν ήτο ενδεδειγμένα και οι Εναγόμενοι 1 ήταν αμελείς απέναντί του και φέρουν αποκλειστική ή και συντρέχουσα ευθύνη για το ατύχημά του, είτε προσωπικά είτε εκ προστήσεως. Οι Εναγόμενοι 1 δεν ειδοποίησαν το Γραφείο εργασίας για το ατύχημα, αλλά το έπραξε ο Ενάγοντας. Κατά τον Ενάγοντα, η λήψη μέτρων προφύλαξης και η επιτήρηση των εργασιών προκειμένου να παρέχεται μέγιστη δυνατή ασφάλεια στο χώρο εργασίας και προκειμένου ο Ενάγοντας να μην εκτίθεται σε κίνδυνο, ήταν ρητός ή και εξυπακουόμενος όρος της σύμβασης εργοδότησης του Ενάγοντα με τους Εναγόμενους
Επίσης, οι Εναγόμενοι 1 υπείχαν νομικού καθήκοντος προς τον Ενάγοντα να διατηρούν ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά και καθήκον να δίδουν κατάλληλη εκπαίδευση στο προσωπικό. Υπό τις περιστάσεις, συνεχίζει ο Ενάγοντας, εφαρμόζεται το δόγμα res ipsa loquitur. Ο Ενάγων παρέθεσε και λεπτομέρειες αμέλειας ή και παράβασης των νομικών καθηκόντων των Εναγόμενων 1 και καταλογίζει σ' αυτούς, συνοπτικά, ότι δεν του παρείχαν ασφαλές σύστημα, χώρο και εξοπλισμό εργασίας, επαρκή, ασφαλή και ενδεδειγμένα μέσα και εκπαίδευση, ότι γενικά τον εξέθεσαν σε κίνδυνο χωρίς να τον επιβλέπουν και χωρίς να του παρέχουν κατάλληλη προστασία και ότι του έδωσαν οδηγίες να εργαστεί μόνος του κατά τρόπο που τον εξέθεσε σε κίνδυνο. Προσθέτει δε ότι οι Εναγόμενοι 1 απειλούσαν τον Ενάγοντα ότι θα τον απολύσουν επειδή ο ίδιος αναφερόταν σε ζητήματα ασφάλειας. Λόγω των πιο πάνω, ο Ενάγων τραυματίστηκε και παραθέτει στο δικόγραφό του λεπτομέρειες σωματικών βλαβών, όπου μεταξύ άλλων καταγράφει ότι διαγνώστηκε με ενδοαρθρικό κάταγμα αριστερής πτέρνας και υπεβλήθη σε επέμβαση. Περίπου 40 ημέρες μετά το ατύχημα και επειδή εξακολουθούσε να πονά και να έχει δυσκαμψία επισκέφθηκε ιδιώτη ιατρό ο οποίος διαπίστωσε μεταξύ άλλων μετεγχειρητικό οίδημα των μαλακών μορίων της αριστερής ποδοκνημικής και άκρου ποδός, αδυναμία ενεργητικής κάμψης, έκτασης και στροφής και παθητική κάμψη μέχρι 30 μοίρες και έκταση μέχρι 20 μοίρες. Ο ιατρός του συνέστησε πλήρη αποφόρτιση και έπειτα έναρξη φυσιοθεραπειών και του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή. Στις αρχές Αυγούστου ο ιατρός του Ενάγοντα διαπίστωσε πώρωση του κατάγματος και επέτρεψε ν' αρχίσει να φορτίζει το πόδι αρχικά με βακτηρίες, αλλά και να συνεχίσει τις φυσιοθεραπείες. Έξι μήνες μετά και ο Ενάγοντας εξακολουθούσε να παραπονείται για πόνο κατά την ορθοστασία και τη βάδιση, για δυσκαμψία και περιορισμό κινήσεων. Διαπιστώθηκε ότι η κάμψη του ποδιού ήταν 45 μοίρες ενώ η έκταση 20, απουσία πρηνισμού και υπτιασμού με ελαφρά έσω στροφή αλλά χωρίς καθόλου έξω στροφή. Του συνεστήθη συνέχιση των φυσιοθεραπειών μέχρι πλήρους ύφεσης συμπτωμάτων. Δύο μήνες μετά, το κάταγμα του Ενάγοντα παρουσίασε πλήρη πώρωση και οι κινήσεις της κάμψης και της ύφεσης αποκαταστάθηκαν στο φυσιολογικό. Ως προς την έσω στροφή, την έξω στροφή τον πρηνισμό και υπτιασμό η κατάσταση παρέμεινε ως και προηγουμένως, ενώ ο Ενάγων εξακολουθούσε να ταλαιπωρείται κατά την ορθοστασία και τη βάδιση και το αριστερό του πόδι ήταν φουσκωμένο σε σχέση με το δεξί. Το τραύμα περιόριζε τις κινήσεις και τη μετακίνηση του Ενάγοντα, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε μετατραυματική αρθρίτιδα και ο ιατρός του ανέφερε ότι θα χρειαστεί επέμβαση στο μέλλον. Προβλέπεται επίσης ότι τόσο η μετατραυματική αρθρίτιδα όσο και τ' άλλα συμπτώματα θα εξακολουθήσουν να ταλαιπωρούν τον Ενάγοντα και στο μέλλον, αφήνοντας ως κατάλοιπα κρίσεις άλγους, δυσκαμψίας, περιορισμού χρήσης του ποδιού και δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες, αλλά και περαιτέρω δύσμορφες ουλές στην επίμαχη περιοχή. Θα πρέπει ο Ενάγοντας να υποβάλλεται συνεχώς σε φυσιοθεραπεία, να λαμβάνει φάρμακα και κάνει ενέσεις και πολύ πιθανόν να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Στο μεταξύ ο Ενάγων θα πρέπει να υποστεί και δεύτερη επέμβαση αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης που τοποθετήθηκαν κατά την πρώτη. Πέραν των πιο πάνω, ο Ενάγοντας, που ήταν πρόσωπο υγειές και που προ του ατυχήματος εργαζόταν, αθλούνταν και είχε χόμπι, εμποδίζεται πλέον - και λόγω των μόνιμων καταλοίπων του ατυχήματος - να συμμετέχει στα πιο πάνω. Παράλληλα επηρεάστηκε και η ψυχολογική του κατάσταση. Για όλα αυτά, ο Ενάγων απαιτεί ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες καταγράφει με λεπτομέρειες και γενικές αποζημιώσεις. Με την Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι παραδέχονται ότι εργοδοτούσαν τον Ενάγοντα κατά τον ουσιώδη χρόνο, αλλά και ότι στις 23.4.12 επισυνέβη εργατικό ατύχημα από το οποίο ο Ενάγων τραυματίστηκε. Κατά τα λοιπά αρνούνται ότι το εν λόγω ατύχημα έγινε κατά τον τρόπο που το περιγράφει ο Ενάγοντας και ότι οι ίδιοι έφεραν ευθύνη γι' αυτό. Αντιτάσσουν ότι το ατύχημα από το οποίο ο Ενάγοντας τραυματίστηκε οφειλόταν στη δική του αποκλειστική ή και συντρέχουσα αμέλεια. Οι Εναγόμενοι 1 επίσης αναγνωρίζουν τις υποχρεώσεις που είχαν ως εργοδότες του Ενάγοντα, αλλ' αρνούνται ότι υπήρξαν αμελείς και ισχυρίζονται ότι εκπλήρωσαν αυτές. Πιο συγκεκριμένα αναφέρουν ότι ουδέποτε εξουσιοδότησαν, προέτρεψαν ή διέταξαν των Ενάγοντα να ενεργήσει κατά τον τρόπο που ενήργησε ή να μεταβεί στο συγκεκριμένο μέρος, ότι πριν από την έναρξη και κατά τη διάρκεια της εργασίας του Ενάγοντος, οι ίδιοι του παρείχαν ενδεδειγμένες και κατάλληλες οδηγίες, τον ενημέρωσαν αναφορικά με τα μέτρα ασφαλείας που έπρεπε να λαμβάνει, καθώς και για τα καθήκοντά του και γενικά ενήργησαν με προσοχή και επιμέλεια και παρείχαν ασφαλές σύστημα εργασίας. Η ευθύνη που βαραίνει τον Ενάγοντα συνίσταται στο ότι ο ίδιος ενήργησε παράνομα, δηλαδή χρησιμοποίησε σκαλωσιά που δεν ελεγχόταν από τους Εναγόμενους 1 και εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο. Όσο δε για τις σωματικές βλάβες που ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστη, αυτές αφενός δεν οφείλονται στην αμέλεια των Εναγόμενων 1, ούτε μπορεί να προέκυψαν από το επίδικο ατύχημα και αφετέρου δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθότι είναι υπερβολικές και διογκωμένες, ενώ εάν αποδειχθεί ότι ο Ενάγων υπέστη σωματικές βλάβες, έχει πλήρως αποθεραπευθεί και δεν φέρει οποιαδήποτε κατάλοιπα. Με τη σύντομη Απάντηση που καταχώρισε ο Ενάγων στην πιο πάνω Υπεράσπιση, απλώς συνένωσε επίδικα θέματα με τους Εναγόμενους. Μαρτυρία Κατά τη δίκη κατέθεσαν ενώπιον μου 11 μάρτυρες, 5 για τον Ενάγοντα και 6 για τους Εναγόμενους. Πρώτος κατέθεσε ο Ενάγοντας, ξεκινώντας με γραπτή δήλωση. Με αυτή εξιστόρησε πως έφθασε να εργάζεται στους Εναγόμενους 1 και ότι εργαζόταν σ' αυτούς για περίπου ενάμιση με δύο χρόνια. Προηγουμένως είχε εργαστεί σε άλλη εταιρεία, η δραστηριότητα της οποίας σχετιζόταν με την εγκατάσταση κλιματιστικών αλλά δεν είχε ειδίκευση ούτε εκπαίδευση, πράγμα που ανέφερε τους Εναγόμενους 1 κατά την πρόσληψή του. Η συμφωνία του με τους Εναγόμενους 1 ήταν όπως τα καθήκοντα του περιλαμβάνουν τοποθέτηση κλιματιστικών σε τοίχο και κατά την πρόσληψή του εντάχθηκε σ' ένα από τα συνεργεία των Εναγόμενων 1 μαζί με ομοεθνή του ονόματι Άλεξ. Την ημέρα του ατυχήματος, ανέφερε ο Ενάγοντας, βρισκόταν στον πέμπτο όροφο πολυκατοικίας για να τοποθετήσει, ως μέρος του συνεργείου, κλιματιστικά. Εκεί ο προϊστάμενός του ο Άλεξ, του έδωσε οδηγίες να τοποθετήσει μόνος του κλιματιστικό σε ταβάνι το οποίο απείχε περί τα 3 μέτρα από το πάτωμα του ορόφου. Ανέλαβε να εκτελέσει την εργασία παρά τις ενστάσεις του, επειδή γνώριζε ότι αν δεν το έκανε θα έχανε τη δουλειά του. Πιο συγκεκριμένα, ο Άλεξ του έδωσε οδηγίες να τοποθετήσει κλιματιστικό στο ταβάνι χρησιμοποιώντας μεταλλική σκαλωσιά με ξύλο πλατύ τοποθετημένο κατά μήκος της, το οποίο όμως δεν συγκρατείτο από οτιδήποτε στις άκρες. Ισχυρίστηκε ότι την εργασία αυτή την εκτελούσε συχνά ο Ενάγοντας ειδικά σε περιόδους αιχμής. Ο Ενάγων περιέγραψε το ατύχημα, αναφέροντας ότι ενώ ήταν στη σκαλωσιά και βίδωνε βίδα, ένοιωσε το ένα ξύλο στο οποίο πατούσε να μετακινείται. Εκείνος έπεσε κυρίως με το αριστερό του πόδι και κατάλαβε ότι το έσπασε και φώναζε από τον πόνο. Μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο και περιέγραψε την μετέπειτα πορεία του, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι στις 15.5.12 εγχειρίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και ότι έπειτα αναζήτησε και γνώμη ιδιώτη ιατρού, του ΜΕ5, ο οποίος τον συμβούλευε και περιέθαλπε για τα επόμενα χρόνια. Παρά την πώρωση του κατάγματος, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι εξακολουθούσε να πονά και η κίνηση του ποδιού του είχε περιοριστεί, αφήνοντας του παράλληλα ουλή, παρά το ότι ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Ήταν θέση του Ενάγοντα ότι προκειμένου οι Εναγόμενοι 1 να εξυπηρετούν τους πελάτες τους και να κερδίζουν περισσότερα χρήματα υιοθέτησαν ανασφαλείς συνθήκες και σύστημα εργασίας, δηλαδή επέτρεπαν ή έδιδαν οδηγίες όπως ένα και μόνο άτομο τοποθετεί κλιματιστικά, χωρίς να εκτιμούν τους κινδύνους και χωρίς να επιβλέπουν επαρκώς τη μέθοδο εκτέλεσης των εργασιών. Γι' αυτό το λόγο και ο Ενάγοντας θεωρεί τους Εναγόμενους 1 υπαίτιους για το ατύχημα που υπέστη. Ακόμα, ανέφερε, και να ίσχυε η θέση των Εναγόμενων 1 ότι ο ίδιος ενήργησε κατά μη εξουσιοδοτημένο τρόπο και κατά παράβαση των οδηγιών τους ή ότι χρησιμοποίησε εξοπλισμό που δεν ήταν υπό τον έλεγχό τους, οι Εναγόμενοι 1 όφειλαν να τον επιβλέπουν ορθά, να ελέγχουν το χώρο εργασίας, να έχουν επαρκή και εκπαιδευμένο προσωπικό και επίβλεψη. Δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους και δεν εμπόδισαν ούτε πρόλαβαν το ατύχημα και τους προβλεπτούς κινδύνους. Αντίθετα, ισχυρίζεται, τον υποχρέωσαν να εκτελέσει εργασία κατά τρόπο που τον εξέθετε σε κίνδυνο υπό την απειλή απόλυσης εάν αρνούνταν. Ο Ενάγοντας περιέγραψε και τον τρόπο που το ατύχημα επηρέασε τη ζωή του, επαγγελματικά και κοινωνικά, με τις αλλαγές που επήλθαν στο πόδι του και γενικά στο σώμα του. Δεν μπορεί πλέον να απολαμβάνει τις δραστηριότητες που του αρέσουν, δεν μπορεί να παίζει ελεύθερα με το παιδί του και δεν μπορεί να απασχολείται στην εργασία που απασχολούνταν προηγουμένως, οπόταν και αναζήτησε και έλαβε ελαφρύτερη εργασία για λιγότερα χρήματα. Ο δε επίδικος τραυματισμός στάθηκε η αιτία για να υποστεί κι άλλους, όπως όταν έσπασε το χέρι του μετά από πτώση, την οποία αποδίδει σε απώλεια ισορροπίας λόγω της δυσλειτουργίας του ποδιού του. Πρόσφατα ενημερώθηκε ότι ανέπτυξε αρθρίτιδα στην περιοχή του τραυματισμού και ότι θα πρέπει να υποβληθεί εκ νέου σε χειρουργική επέμβαση. Για το ατύχημα του ο Ενάγοντας αξιώνει απώλεια απολαβών για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, πραγματικά έξοδα ιατρών, φυσιοθεραπειών, μελλοντικά έξοδα για χειρουργική επέμβαση καθώς και γενικές αποζημιώσεις. Κατά τη μαρτυρία του ο Ενάγοντας κατέθεσε 12 Τεκμήρια: Τεκμήριο 1 - εκτύπωση έρευνας από το ηλεκτρονικό μητρώο του εφόρου εταιρειών και επίσημου παραλήπτη σχετικά με τους Εναγόμενους 1 Τεκμήριο 2 - απόκομμα δελτίου μισθοδοσίας του από τους Εναγόμενους 1 για τον Μάρτιο του 2012 Τεκμήριο 3 - επιστολή των δικηγόρων του προς το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας ημερομηνίας 27.02.14 Τεκμήριο 4 - Ιατρικό Πιστοποιητικό που το αφορά από τον Ορθοπεδικό Λειτουργό Δρ. Κ. Ζωδιάτη με ημερομηνία 20.08.12 Τεκμήριο 5 - Απόδειξη καταβολής τελών για λήψη Ιατρικού Πιστοποιητικού Τεκμήριο 6 - Ιατρική Έκθεση που τον αφορά την οποία εξέδωσε ο Δρ. Βάσος Κωνσταντίνου με ημερομηνία 24.1.13 Τεκμήριο 7 - Αναφορά Ακτινογραφίας και Τιμολόγιο του Ακτινολογικού Κέντρου Στέλιος Κρασσάς με ημερομηνία 7.10.13 Τεκμήριο 8 - Αναλυτικές καταστάσεις αποδοχών του Ενάγοντα κατά εργοδότη για τα έτη 2013 και 2014, από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων Τεκμήριο 9 - Απόδειξη είσπραξης που εξέδωσε ο Δρ. Βάσος Κωνσταντίνου προς τον Ενάγοντα στις 6.3.23 Τεκμήριο 10 - Αναφορά Ακτινογραφίας του Ακτινολόγου Χρίστου Φραντζή με απόδειξη πληρωμής και ημερομηνία 6.3.23 Τεκμήριο 11 - Βεβαίωση του Δρος Βάσου Κωνσταντίνου ημερομηνίας 6.3.23, αναφορικά με την άδεια ασθενείας που έλαβε ο Ενάγοντας Τεκμήριο 12 - Βεβαίωση του Φυσιοθεραπευτή Λάζαρου Ηροδότου αναφορικά με τον Ενάγοντα και απόδειξη πληρωμής ημερομηνίας 7.3.23 Κατά την αντεξέταση του, του υποβλήθηκε η θέση ότι τα καθήκοντά του κατά την εργασία του στους Εναγόμενους 1 ήταν υποβοηθητικά, ότι δηλαδή δεν είχε ούτε άδεια ούτε εντολές να τοποθετεί κλιματιστικά, παρά μόνο να βοηθά τους τεχνικούς που θα τα τοποθετούσαν, και ότι την επίδικη ημέρα ουδείς του έδωσε εντολές ν' ανέβει στη σκαλωσιά αλλά και ουδείς τον είδε. Αντιμέτωπος με τις θέσεις αυτές, ο Ενάγων τις αρνήθηκε και επέμεινε ότι του έδωσε εντολές ο Άλεξ και ότι είχε αναφέρει στους Εναγόμενους 1 ότι κάτι γνώριζε από κλιματιστικά και έτσι συμφώνησαν να εργάζεται. Του υπεβλήθη επίσης ότι η επίμαχη σκαλωσιά δεν ανήκε στην Εταιρεία, με τον Ενάγοντα να διαφωνεί με τη θέση αυτή. Επί του θέματος του υπεβλήθη επίσης ότι οι Εναγόμενοι 1 είχαν σκαλωσιές με 4 ξύλα, κάτι το οποίο ο Ενάγων είπε δεν θυμόταν. Αποτέλεσε επίσης σημείο τριβής το κατά πόσο ο Ενάγων ήταν πράγματι σε θέση να εγκαταστήσει μόνος του κλιματιστικό με την πλευρά των Εναγόμενων να θεωρεί ότι αυτό δεν ήταν δυνατό και με τον Ενάγοντα να επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο το έκανε. Αποτέλεσε θέση του δικηγόρου των Εναγόμενων ότι ο Ενάγων, το Μάιο του 2013 εργάστηκε ξανά σε άλλη εταιρεία και σε εργασία σωματικά απαιτητική και συνεπώς ότι κατά το χρόνο εκείνο ο Ενάγων ένιωθε καλά. Ο Ενάγων υποστήριξε ότι εκτελούσε ελαφριές εργασίες και ότι εν τέλει σταμάτησε να εργάζεται λόγω του πόνου που αισθανόταν και των φυσιοθεραπειών στις οποίες υποβαλλόταν. Επανέλαβε τα συμπτώματα που ο ίδιος εξακολουθούσε να βιώνει κατά το χρόνο της μαρτυρίας του και ανέφερε ότι κάθε μέρα λαμβάνει φάρμακα και κρέμες για μασάζ, ενώ διευκρίνισε ότι πλέον εργάζεται σε γραφείο στη Ρουμανία και συνεχίζει με οδηγίες γιατρού εκεί να κάνει φυσιοθεραπείες. Εξήγησε επίσης ότι ο λόγος που 11 χρόνια μετά το ατύχημα δεν υποβλήθηκε σε άλλη επέμβαση, ως, κατά τον ίδιο, συνεστήθη από το γιατρό του, ήταν επειδή φοβάται, αλλά θα πρέπει να το κάνει επειδή έχει οστεοπόρωση και οστεοαρθίτιδα. Επιπρόσθετα ανέφερε ότι επέλεξε να αποταθεί σε ιδιώτη γιατρό μετά την επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο για να γλιτώσει ταλαιπωρία και αναμονή στο Νοσοκομείο. Δεύτερη για τον Ενάγοντα κατέθεσε η Νίκη Σολωμού («ΜΕ2»), λειτουργός στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και κατέθεσε τα Τεκμήρια 13 και 14 δηλαδή Αναλυτική κατάσταση αποδοχών του Ενάγοντα κατά εργοδότη για το έτος 2012, από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Βεβαίωση των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το επίδομα ασθενείας που έλαβε ο Ενάγοντας μεταξύ των ημερομηνιών 17.5.12 και 16.11.12 αντίστοιχα. Αναφορικά με τα καταχωρηθέντα στοιχεία ο κωδικός του επαγγέλματος του Ενάγοντα στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ήταν εγκαταστάτης κλιματιστικών, ενώ αν ήταν βοηθός εγκαταστάτης, κατά τη μάρτυρα, θα έφερε άλλο κωδικό. Αντικρίζοντας το Τεκμήριο 2, η ΜΕ2 ανέφερε ότι οι Εναγόμενοι 1 κατέβαλαν κοινωνικές ασφαλίσεις για τον Ενάγοντα το μήνα Απρίλιο του 2012 αλλά όχι για το μήνα Μάρτιο, ενώ ως προς το Τεκμήριο 8 αναγνώρισε ότι εκείνο εκδόθηκε από την Υπηρεσία της και είναι ορθό. Αντεξεταζόμενη επιβεβαίωσε ότι ο κωδικός εργασίας διαφέρει όταν πρόκειται για εγκαταστάτες κλιματιστικών και βοηθών τους, αλλά και ότι όταν εγγράφονται υπάλληλοι πάντα ερωτούν αναφορικά με την ακριβή φύση της εργασίας. Έπειτα κατέθεσε ο Σωκράτης Σωκράτους («ΜΕ3»), Επιθεωρητής Εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Επιβεβαίωσε ότι το Τμήμα έλαβε την επιστολή Τεκμήριο 3 και απάντησε με την άλλη επιστολή που περιλαμβάνεται ως τελευταία σελίδα στο ίδιο Τεκμήριο. Επιβεβαίωσε επίσης ότι στο φάκελο της υπόθεσης στο Τμήμα που εργάζεται υπάρχει μόνο αλληλογραφία. Αποτέλεσε επίσης θέση του ότι είναι πάντοτε προβλεπτός ο κίνδυνος όταν κάποιος εργάζεται σε ύψος και ότι είναι υποχρέωση του εργοδότη να εκτιμά τον κίνδυνο και να λαμβάνει μέτρα. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι οι αναφορές του ήταν γενικές και ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο η Εναγόμενοι 1 λάμβαναν μέτρα αποτροπής ατυχημάτων. Τέταρτος μάρτυρας στην υπόθεση ήταν ο φυσιοθεραπευτής Παντελής Ηροδότου («ΜΕ4»). Αναφέρθηκε στις σπουδές του και ότι ασκεί το επάγγελμα του φυσιοθεραπευτή στη Λεμεσό από τον Δεκέμβριο του
Αναγνώρισε το Τεκμήριο 12 και επιβεβαίωσε ότι έλαβε το ποσό χρημάτων που αναγράφεται στην Απόδειξη στη δεύτερη σελίδα του. Εκείνη την μέρα, ανέφερε, εξέτασε και τον Ενάγοντα και ενημερώθηκε από τον ίδιο ότι στον επίμαχο σημείο που είχε υποστεί το κάταγμα είχε αναπτυχθεί οστεοαρθρίτιδα, ήταν περιορισμένη η κίνηση και είχε εξάρσεις και υφέσεις πόνου. Αντεξεταζόμενος επεξήγησε ότι τα παραπεμπτικά για τις φυσιοθεραπείες του τα έφερνε κάθε φορά ο Ενάγοντας αλλά δεν τα είχε πλέον, επειδή κάθε επτά χρόνια τα καταστρέφει. Δεν κράτησε τα παραπεμπτικά επειδή είχε στη διάθεσή του την έκθεση του ιατρού στην οποία συστήνονταν τρεις κύκλοι φυσιοθεραπείας ανά έτος και κατέγραφαν το συνολικό αριθμό φυσιοθεραπειών. Αναφέρθηκε επίσης στη θεραπεία που χορηγούσε ο ίδιος στον Ενάγοντα και διευκρίνισε ότι η πρώτη σύσταση γίνεται από το ιατρό κι έπειτα η θεραπεία συνεχίζει αναλόγως της πορείας. Του υπεβλήθη αφενός ότι ο ορθός τρόπος χορήγησης της φυσιοθεραπείας είναι με παραπεμπτικά ιατρού που περιέχουν οδηγίες για το χρόνο και τον αριθμό συνεδριών και αφετέρου ότι η διακεκομμένη φυσιοθεραπεία δεν ενδείκνυται, με τον ΜΕ4 ν' απαντά αντίστοιχα ότι ο ιατρός που βλέπει τον ασθενή συνήθως τον παραπέμπει για αριθμό φυσιοθεραπειών και αναλόγως μπορεί να χρειαστούν λιγότερες ή περισσότερες, αλλά και ότι εάν τα συμπτώματα του ασθενούς επέλθουν σε ύφεση, τότε δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζει φυσιοθεραπεία. Αποτέλεσε επίσης θέση του ότι μπορεί μεν το κάταγμα να πωρώθηκε μετά από ένα χρόνο αλλά με το κάταγμα επηρεάζονται σύνδεσμοι και χόνδροι στην περιοχή και γι' αυτό απαιτείται τακτική φυσιοθεραπεία. Τέλος ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας θα φέρει το πρόβλημά του εφ' όρου ζωής, ότι έχει αναπτύξει αρθρίτιδα και ότι με τη φυσιοθεραπεία προσφέρεται μόνο ύφεση συμπτωμάτων. Τελευταίος μάρτυρας για τον Ενάγοντα κατέθεσε ο Ορθοπεδικός Χειρούργος Βάσος Κωνσταντίνου («ΜΕ5»). Κατέθεσε το Βιογραφικό του Σημείωμα ως Τεκμήριο
Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι ο Ενάγοντας υπέστη ενδοαρθρικό κάταγμα αριστερής πτέρνας και ότι παρουσιάζει μόνιμη μετεγχειρητική δυσκαμψία της αριστερής ποδοκνημικής και ταρσού αλλά και ουλή σχήματος «L», 15 εκατοστών. Αναφορικά με τα ευρήματά του σχετικά με τον Ενάγοντα παρέπεμψε το Δικαστήριο στις ιατρικές εκθέσεις του, Τεκμήριο 6, αλλά και επεξήγησε ότι η έξαρση και ύφεση συμπτωμάτων στον Ενάγοντα είναι μη αναστρέψιμη και θα επηρεάζουν τη ζωή και την καθημερινότητά του. Εξήγησε επίσης με ποιο τρόπο οι κινήσεις του ποδιού του Ενάγοντα επηρεάστηκαν και πως ενώ η κάμψη και η έκταση του πέλματος επανήλθαν, ο πρηνισμός και υπτιασμός όχι, ως απόρροια του τραύματος αφενός αλλά και της αρθρίτιδας αφετέρου. Επιβεβαίωσε ότι συνέστησε στον Ενάγοντα, εκτός από την φαρμακευτική αγωγή, και τρεις κύκλους των 8 συνεδριών φυσιοθεραπείας ανά έτος. Ως προς τα παραπεμπτικά που ο ίδιος εξέδιδε κατά καιρούς στον Ενάγοντα, ο ΜΕ5 ανέφερε ότι επειδή ο ίδιος ο Ενάγων του ανέφερε ότι απώλεσε τα αντίγραφα και τα πρωτότυπα παραδόθηκαν στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο ΜΕ5 επανεπιβεβαίωσε εγγράφως κατά την τελευταία επίσκεψη του Ενάγοντα ότι πράγματι χορηγήθηκαν. Εξετάζοντας πρόσφατη ακτινογραφία που του προσκόμισε ο Ενάγοντας και η οποία λήφθηκε στο ακτινολογικό κέντρο «Άγιος Εφραίμ», ο ΜΕ5 επιβεβαίωσε ότι αναπτύχθηκε αρθρίτιδα στην περιοχή και εξήγησε ότι σε περίπτωση που η κατάσταση αυτή επηρεάζει την ποιότητα ζωής, αντιμετωπίζεται χειρουργικά με διαδικασία αρθρόδεσης της υπαστραγαλικής άρθρωσης και η οποία κοστίζει περί τις €5000, αλλά και η οποία δεν μπορεί να επαναφέρει την κατάσταση στο φυσιολογικό, χαρακτηρίζοντάς την ως αναπηρική, καθότι με αυτή καταργείται η άρθρωση, προσθέτοντας μάλιστα ότι είναι πολύ πιθανόν ν' αναπτυχθεί και αρθρίτιδα σε άλλες αρθρώσεις. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι ο αριθμός και συχνότητα φυσιοθεραπειών κρίνονται βάσει κλινικής εμπειρίας και εν προκειμένω σχετίζονταν με τις αλλαγές του καιρού και την καταπόνηση. Οπότε, επεξήγησε και επειδή αφορούν την αντιμετώπιση του πόνου, μπορεί να αυξηθούν εν τέλει ή και να μειωθούν. Ανέφερε επίσης ότι η κατάσταση του Ενάγοντα είναι σταδιακά επιδεινούμενη και συνεπώς θα πρέπει να υποβάλλεται για πάντα σε φυσιοθεραπείες και ότι, κατά τη γνώμη του, οι φυσιοθεραπείες στις οποίες ο Ενάγοντας υπεβλήθη ήταν οι ελάχιστες που χρειαζόταν. Αναλύοντας τα αποτελέσματα του απεικονιστικού ελέγχου στο Τεκμήριο 10, ο ΜΕ5, ανέφερε ότι η βλάβη στην τραυματισμένη άρθρωση και η διαταραχή της αρχιτεκτονικής του ποδιού, ήδη δημιούργησε πρόβλημα σε μπροστινές αρθρώσεις με εικόνα ασύμβατη με την ηλικία του Ενάγοντα και παρά το ότι δεν αναφέρονται οστεόφυτα, παρατηρείται σκλήρυνση. Ως προς τη σημερινή κατάσταση του Ενάγοντα, ο ΜΕ5 ανέφερε ότι μπορεί να ανεβοκατεβαίνει σκαλιά, μπορεί να οδηγεί αυτοκίνητο, ότι βαδίζει σχετικά καλά, αλλά ότι τα κάνει αυτά με πόνο και χωρίς κίνηση της υπαστραγαλικής φυσιολογική. Πρώτος για τους Εναγόμενους 1 κατέθεσε ο διευθυντής τους Ρογήρος Χαραλάμπους («ΜΥ1»). Ήταν βασική θέση του κατά την κυρίως εξέτασή του ότι ο Ενάγοντας προσλήφθηκε και εργαζόταν ως βοηθός συνεργείου και όχι ως πρόσωπο που εγκαθιστούσε κλιματιστικά και ότι ουδέποτε του δόθηκε εντολή ν' ανέβει σε σκαλωσιά να τοποθετήσει κλιματιστικό. Ο ΜΥ1 αναφέρθηκε λεπτομερώς στα προσόντα και την εμπειρία που πρέπει κάποιος να έχει προκειμένου να είναι σε θέση να εγκαθιστά κλιματιστικά, σημειώνοντας ότι απαιτείτο πιστοποιητικό καταλληλότητας και άδεια, κάτι που ο Ενάγων δεν είχε μια και, όντας βοηθός, δεν τα χρειαζόταν. Πρόσθεσε ότι όταν δήλωναν υπάλληλο κατά τον ουσιώδη χρόνο στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ουδέποτε τους ζητείτο να εξειδικεύσουν εάν αυτός ήταν βοηθός ή αδειούχος, παρά μόνο ανέφεραν γενικά τη φύση της εργασίας τους. Επεξήγησε επίσης τον τρόπο που εγκαθίσταται ο συγκεκριμένος τύπος κλιματιστικού, τον οποίο το συνεργείο - μέρος του οποίου ήταν και ο Ενάγοντας - θα τοποθετούσε την ημέρα του ατυχήματος, αναφέροντας ότι είναι αδύνατο για ένα άτομο να το εγκαταστήσει από μόνο του. Διευκρίνισε ότι το μέγεθος του κλιματιστικού τύπου «κασέτα» είναι 90 εκατοστά επί 90 εκατοστά και κυμαίνεται μεταξύ 25 και 30 κιλά για κάθε κλιματιστικό. Την ημέρα του ατυχήματος, το συνεργείο στο σημείο που αυτό επισυνέβη αποτελείτο από τον Ενάγοντα, τον Άλεξ και ακόμα ένα υπάλληλο, τον Μαρίνο, με τον Ενάγοντα να εκτελεί καθήκοντα βοηθού. Οι αδειούχοι χρησιμοποιούσαν σκαλωσιές με 4 ξύλα στήριξης, 3 στο πάνω μέρος και 1 στο κάτω για να επιτρέπει το ανέβασμα και όχι σκαλωσιές με 1 ξύλο οι οποίες είναι επικίνδυνες. Για να δείξει τις σκαλωσιές αυτές ο ΜΥ1, κατέθεσε το Τεκμήριο 16, δηλαδή πρόσφατες φωτογραφίες σκαλωσιάς που έλαβε κάποιες βδομάδες πριν τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο και ανέφερε ότι εκείνες ήταν που χρησιμοποιούνταν τα έτη 2011 με 2012 και ότι τα ξύλα στην απεικονιζόμενη σκαλωσιά δεν μετακινούνται. Την ημέρα του ατυχήματος, ο Άλεξ τον ειδοποίησε ότι ο Ενάγων έπεσε από σκαλωσιά που δεν ανήκε στους Εναγόμενους
Συγκεκριμένα, κατά τον ΜΥ1, ο Άλεξ του ανέφερε ότι, ενώ εγκαθιστούσε κλιματιστικό χρησιμοποιώντας σκαλωσιά των Εναγόμενων 1, άκουσε θόρυβο και τον Ενάγοντα να φωνάζει. Ο Άλεξ και ο τρίτος υπάλληλος των Εναγόμενων 1 που βρίσκονταν στο συγκεκριμένο σημείο μετέφεραν τον Ενάγοντα στο Νοσοκομείο, ενώ ο ίδιος ο ΜΥ1 έδωσε εντολή σε άλλο υπάλληλο των Εναγόμενων 1, τον ΜΥ2, να μεταβεί στο εργοτάξιο και να μαζέψει τα υλικά και τα εργαλεία για να μην μείνουν εκτεθειμένα. Κατά τον ΜΥ1, ο Ενάγων, για λόγους που μόνο ο ίδιος γνωρίζει και χωρίς έχει λάβει τέτοια εντολή ανέβηκε σε σκαλωσιά άλλη από εκείνη των Εναγόμενων 1, εκθέτοντας τον εαυτό του σε κίνδυνο, και έπεσε και συνεπώς οι Εναγόμενοι 1 δεν έχουν καμία ευθύνη για το ατύχημά του. Ο ΜΥ1 αναφέρθηκε και στα μέτρα ασφάλειας και προστασίας που, κατά τον ίδιο, διαχρονικά λάμβαναν οι Εναγόμενοι 1 και κατέθεσε επίσης και σχετικό πιστοποιητικό καταλληλότητας των Εναγόμενων 1 ως Τεκμήριο
Πιο συγκεκριμένα ανέφερε μάλιστα ότι το πρωί της ίδιας ημέρας ο ίδιος προσωπικά επιθεώρησε το χώρο που θα γινόταν η εγκατάσταση λόγω της πολυπλοκότητάς του συστήματος που θα εγκαθίστατο. Αναφερόμενος στους λόγους που οι Εναγόμενοι 1 δεν ενημέρωσαν το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για το ατύχημα, ο ΜΥ1 εξήγησε ότι πίστευε ότι, από τη στιγμή που ειδοποίησε την ασφαλιστική εταιρεία που παρείχε κάλυψη στους Εναγόμενους 1, δηλαδή την Εναγόμενη 2, δεν είχε οποιαδήποτε άλλη ευθύνη να πράξει οτιδήποτε και θεωρούσε ότι η ασφαλιστική εταιρεία θα αναλάμβανε να ενημερώσει. Αν και δεν είναι αρμόδιος να καταθέσει σχετικά με τον τραυματισμό του Ενάγοντα, μια και αυτό ανέλαβε να εκτιμήσει ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου δαπάνη των Εναγόμενων 1, ο ΜΥ1 ανέφερε ότι ένα χρόνο μετά το ατύχημα, ο Ενάγοντας, μέσω του Άλεξ προσέγγισε τους Εναγόμενους 1 για να επαναπροσληφθεί και ότι το 2013 εργοδοτήθηκε σε άλλη εταιρεία. Αντεξεταζόμενος επέμεινε ότι στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ουδέποτε ερωτήθηκαν οι Εναγόμενοι 1 αναφορικά με το κατά πόσο ο υπάλληλος που προσέλαβαν θα ήταν βοηθός ή εγκαταστάτης ή οτιδήποτε άλλο και ότι απλώς δήλωναν τη γενική φύση εργασίας των Εναγόμενων
Πέραν τούτου επανέλαβε ότι ο Ενάγων δεν είχε την απαιτούμενη πείρα, ούτε την απαραίτητη άδεια και υπέδειξε ότι με το χρόνο που εργοδοτήθηκε θα ήταν τυχερός να μάθει όλα τα εργαλεία, όχι να μπορεί να δουλεύει. Επί τούτου επίσης ανέφερε ότι ο Ενάγων δεν ήταν υπάλληλος όπως οι άλλοι, αλλά τον έφερνε όποτε τον χρειαζόταν. Αυτά άλλωστε κατά τον ΜΥ1, αντανακλούσε και ο μισθός του. Ανέφερε επίσης ότι κατά την ημέρα του ατυχήματος ο Άλεξ του είπε ότι κανένας δεν είπε στον Ενάγοντα ν' ανέβει στη σκαλωσιά και ότι η σκαλωσιά στην οποία είχε ανέβει ο Ενάγοντας δεν ήταν των Εναγόμενων. Πρόσθεσε ότι η προσπάθεια, αν έγινε, να προσπαθήσει κάποιος να βάλει μόνος του το κλιματιστικό στο ταβάνι, είναι λάθος. Αρνήθηκε ότι ο ίδιος έδωσε οποτεδήποτε οδηγίες σε υπαλλήλους του να κάνουν κάτι τέτοιο και ανέφερε ότι ουδέποτε είχε ατύχημα στο παρελθόν. Επίσης σχετικά με την επίδικη μέρα, ανέφερε ότι κατά την επίσκεψή του στο εργοτάξιο πριν να καταφθάσει το συνεργείο με τον Ενάγοντα, είδε ένα όροφο ανοιχτό και το τι έφεραν άλλοι στον όροφο, συμπεριλαμβανομένης και της σκαλωσιάς, δεν ενοχλούσε και ότι από μόνη της η σκαλωσιά δεν αποτελεί κίνδυνο. Δεν τοποθέτησε σήμανση ότι είναι επικίνδυνη η σκαλωσιά αλλά επεσήμανε να μην χρησιμοποιηθεί. Αν ήταν ο ίδιος παρόν στο εργοτάξιο, δεν θα επέτρεπε στον Ενάγοντα ν' ανέβει στη σκαλωσιά. Σχετικά με τον Άλεξ, αρνήθηκε ότι ο ίδιος ο ΜΥ1 επενέβη ούτως ο Άλεξ να μαρτυρήσει, αναφέροντας παράλληλα ότι άκουσε ότι ο Άλεξ θα ήταν μάρτυρας στην υπόθεση του Ενάγοντα και δεν πίστευε ότι αυτό θα γινόταν λόγω του ότι ο ίδιος συμπεριφέρθηκε πολύ καλά στον Άλεξ. Ερωτηθείς για ποιο λόγο δεν φρόντισε να έχει φωτογραφίες της σκαλωσιάς που ισχυρίζεται ότι χρησιμοποιούσαν οι Εναγόμενοι 1 από τον καιρό του ατυχήματος, ο ΜΥ1 το απέδωσε σε έλλειψη συνεννόησης με το δικηγορικό γραφείο που εκπροσωπούσε τους Εναγόμενους 1 στο παρελθόν. Ο μάρτυρας αντεξετάστηκε και επί του κατά πόσο γνωρίζει τους κώδικες πρακτικής και κατά πόσο εκπαίδευε το προσωπικό, ακόμα και εάν διατηρεί σχετικά αρχεία προς τούτο, ζητήματα στα οποία απάντησε μεν καταφατικά και εξήγησε ότι γινόταν εκπαίδευση σε κολλέγιο με την τελευταία να είναι γύρο στο 2013 με 2014, αλλά χωρίς να έχει οτιδήποτε απτό μαζί του λόγω του χρόνου που παρήλθε αλλά και λόγω του ότι είχε ασφαλιστική κάλυψη. Δεύτερος μάρτυρας για τους Εναγόμενους ήταν ο Γεώργιος Χριστοδούλου («ΜΥ2»). Ισχυρίστηκε ότι εργαζόταν στους Εναγόμενους 1 ως εγκαταστάτης κλιματιστικών για 5 χρόνια, μέχρι και τον Μάρτιο του
Έπειτα, εργαζόταν μεν μέχρι και το Μάιο ή Ιούνιο, αλλά δεν ήταν εγγεγραμμένος υπάλληλός τους, επειδή ανέμενε να εργαστεί αλλού και έπρεπε να παρουσιάζεται ως άνεργος. Ως εγκαταστάτης κλιματιστικών είχε εξασφαλίσει άδεια, έχοντας 5 χρόνια πείρα και παρακολουθώντας πρόγραμμα εκπαίδευσης που περιλάμβανε θέματα ασφάλειας καθώς και εκπαίδευση στη συναρμολόγηση σκαλωσιάς. Κατά την ημέρα του επίδικου ατυχήματος, ο ΜΥ2 βρισκόταν σε άλλη οικοδομή και τον ειδοποίησε ο ΜΥ1 ότι είχε συμβεί ατύχημα και να πάει να μαζέψει τα υλικά για να μην μείνουν εκτεθειμένα. Ανέβηκε από τη σκάλα καθότι το κτήριο δεν ήταν τελειωμένο και δεν λειτουργούσε ο ανελκυστήρας. Αρχικά ανέφερε ότι βρήκε μια σκαλωσιά των Εναγόμενων 1 και μια «ξένη». Έπειτα ανέφερε ότι στη σκηνή αντίκρυσε 3 σκαλωσιές, δηλαδή δύο της εταιρείας των Εναγόμενων 1 και μια άλλη, η οποία είχε ένα ξύλο στήριξης, ενώ οι άλλες ήταν όπως την απεικονιζόμενη στο Τεκμήριο
Δεν είδε εγκατεστημένο κλιματιστικό στην οροφή. Εκείνες, υποστήριξε ήταν και οι σκαλωσιές που χρησιμοποιούσε όταν εργαζόταν στους Εναγόμενους
Επεξήγησε επίσης ότι για την εγκατάσταση κλιματιστικού τύπου κασέτας χρειάζονται δύο άτομα και μόνο για να κρεμάσεις την κασέτα χρειάζεται 20 με 30 λεπτά, ενώ διευκρίνισε ότι ο Ενάγοντας, ήταν βοηθός και όχι εγκαταστάτης και επιφορτισμένος με το καθήκον να δίνει εργαλεία. Ήταν θέση του ΜΥ2 ότι συνάντησε τον Ενάγοντα ξανά μετά από λίγους μήνες ότι ο δεύτερος, με τη βοήθειά του, εργοδοτήθηκε για 2 - 3 μέρες σε κέντρο διασκέδασης που εργαζόταν και ο ΜΥ
Έπειτα ο Ενάγοντας, πάντα κατά τον ΜΥ2, απολύθηκε επειδή ήταν μεθυσμένος. Στην αντεξέτασή του αποκάλυψε ότι η μητέρα του βάφτισε ένα παιδί του ΜΥ1 και επί τούτου του υπεβλήθη επανειλημμένα και ποικιλοτρόπως ότι η μαρτυρία του δεν ήταν αυθεντική. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ήρθε στο Δικαστήριο να πει την αλήθεια επειδή ο ΜΥ1 τον είχε βοηθήσει και ο άλλος που θα μπορούσε ν' αναφέρει τα γεγονότα, ο «Αλέξης» - εννοώντας τον Άλεξ - δεν ήρθε. Ως προς το διάστημα που αναφέρει ότι εργάστηκε στους Εναγόμενους 1, αποδέχθηκε ότι ο ΜΥ1 τον διευκόλυνε με το να του επιτρέψει να εργάζεται χωρίς να είναι «δηλωμένος», αλλά επέμεινε ότι η μαρτυρία του δεν δίδετο ως αντάλλαγμα. Σχετικά με τα συνεργεία και τα άτομα που τα αποτελούσαν κατά τον επίδικο χρόνο ο ΜΥ2 θυμόταν ότι στο συνεργείο του Άλεξ ήταν κάποιος Μαρίνος και ο Ενάγοντας, ενώ στο δικό του ήταν μόνο δύο εγκαταστάτες. Δεν θυμόταν συγκεκριμένα, αλλά θυμόταν ότι ουδέποτε υπήρχαν 4 συνεργεία. Χαρακτήρισε παράλογο το να προσπαθήσει ένα άτομο να εγκαταστήσει κλιματιστικό τύπου κασέτα. Ιατρική μαρτυρία εκ μέρους των Εναγόμενων 1 έδωσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Ηλίας Γεωργίου («ΜΥ3») ο οποίος κατέθεσε το βιογραφικό του σημείωμα ως Τεκμήριο 18 και ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα κατόπιν συνεννόησης μεταξύ των διαδίκων πλευρών το Μάρτιο του 2023 και ετοίμασε ιατρική έκθεση που κατέθεσε ως Τεκμήριο
Κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι με τη βοήθεια μεταφραστή κατέγραψε το ιστορικό του Ενάγοντα, τα υποκειμενικά ενοχλήματα και το αποτέλεσμα της κλινικής εξέτασης την οποία διενήργησε. Κατά τον ΜΥ3, ο Ενάγων σήμερα, περπατά χωρίς χωλότητα σε επίπεδη επιφάνεια, μπορεί ν' ανεβοκατεβαίνει σκαλοπάτια και μπορεί να οδηγεί, εν όψει της πλήρους κινητικότητας της ποδοκνημικής άρθρωσης. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε και στις ενοχλήσεις που ο Ενάγων εξακολουθεί ν' αναφέρει μέχρι και την ημέρα που τον εξέτασε και επεξήγησε ότι αυτές συνάδουν με το τραύμα και την θεραπεία, αλλά ότι δεν χρήζουν περαιτέρω ιατρικής εξέτασης ή θεραπείας. Ως προς το ζήτημα της μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, το οποίο αποτέλεσε και αντικείμενο της εξέτασης του ΜΕ2, ο ΜΥ3 δεν διαπίστωσε διαταραχή της αρθρικής επιφάνειας, ένδειξη η οποία θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι τυχόν οστεοαρθρίτιδα θα επέλθει νωρίτερα. Βασιζόμενος και στη γνώμη του ακτινολόγου που υπογράφει το Τεκμήριο 10, ο ΜΥ3 ανέλυσε ότι δεν ανευρέθηκαν οστεόφυτα ή στένωση του μεσάρθριου τμήματος της υπαστραγαλικής άρθρωσης και κατέληξε ότι εάν' αναπτυχθεί αρθρίτιδα θα είναι βραδείας εξέλιξης και στο απώτερο μέλλον η οποία όμως θα οφείλεται μερικώς στον τραυματισμό και μερικώς στη φυσική φθορά. Ο ΜΥ3 επίσης απέρριψε την αναγκαιότητα τόσο της επέμβασης αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης που τοποθετήθηκαν κατά την επέμβαση του Ενάγοντα, αλλά και τη χρησιμότητα της μελλοντικής επέμβασης αρθρόδεσης, μια και οι κινήσεις του ποδιού του Ενάγοντα είναι πλέον αυτές που είναι, δηλαδή απώλεια πρηνισμού και δυσκαμψία υπτιασμού, ενώ οι λοιπές λειτουργίες έχουν αποκατασταθεί. Υποστήριξε ουσιαστικά ότι η συνέχιση φυσιοθεραπείας, από τη στιγμή που πλέον η κατάσταση του Ενάγοντα ως διαμορφώθηκε είναι μόνιμή, είναι αχρείαστη και ότι η συγκεκριμένη περίπτωση, με την επούλωση του τραύματος στη ορθή θέση, μπορεί να προκαλέσει βαθμό δυσκαμψίας αλλά όχι αναπηρίας. Κατά την αντεξέτασή του ξεκαθάρισε ότι χρειάζεται η φυσιοθεραπεία μετατραυματικά και ότι σε εκείνο που διαφώνησε ήταν χορήγησή της διακεκομμένα. Υπεραμύνθηκε της βαρύτητας της γνώμης του ακτινολόγου και διαφώνησε ότι η ποδοκνημική άρθρωση επηρεάζεται υπό μορφή ντόμινο λόγω της μη φυσιολογικής κίνησης της υπαστραγαλικής άρθρωσης επισημαίνοντας ότι η ποδοκνημική άρθρωση δεν συμβάλλει στις κινήσεις υπτιασμού και πρηνισμού. Επεξήγησε περαιτέρω ότι υπαρθρική σκλήρυνση για την οποία γίνεται αναφορά στην έκθεση του ειδικού ακτινολόγου διακρίνεται από την ενδαρθρική σκλήρυνση και διαφώνησε ότι πρόκειται για διαπίστωση που καταδεικνύει καταστροφή του χόνδρου. Τόνισε δε ότι η διάγνωση αφορά τις ενδοτάρσιες αρθρώσεις και όχι την υπαστραγαλική. Ερωτηθείς δε εάν η ηλικία του Ενάγοντα δικαιολογεί την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα, ο ΜΥ3 ανέφερε ότι υπάρχει πιθανότητα άτομο στην ηλικία του να αναπτύξει ήπια αρθρίτιδα στις μεσοτάρσιες, αλλά, στο θέμα των πλαγίων κινήσεων, ο Ενάγοντας έχει τραυματιστεί και συνεπώς δεν είναι φυσιολογική εξέλιξη. Παρά ταύτα διαφώνησε και με το ότι η κατάσταση του αριστερού ποδιού του Ενάγοντα θα επιβαρύνει έμμεσα και το δεξί, εκτός εάν θα έπρεπε κάποιος να περπατά συνεχώς σε κεκλιμένες ανώμαλες επιφάνειες. Η Μαρία Μαρνέρου που κατέθεσε έπειτα («ΜΥ4») είναι λογίστρια και διατηρεί αδειοδοτημένο λογιστικό και ελεγκτικό γραφείο. Κατέθεσε ως σχετικά προς τούτο τα Τεκμήρια 20Α και 20Β. Από το 2010 παρέχει στους Εναγόμενους 1 ελεγκτικές υπηρεσίες και από το 2015 τους παρέχει λογιστικές, αλλά και φορολογικές υπηρεσίες καθώς και τους υποστηρίζει σε θέματα Κοινωνικών Ασφαλίσεων με την εγγραφή υπαλλήλων. Ανέφερε ότι η εγγραφή υπαλλήλων γινόταν μέχρι και το έτος 2021 ή 2022 με την υποβολή συμπληρωμένου εντύπου πρόσληψης, όπου η εταιρεία της δήλωνε όλο το προσωπικό, εκτός του γραμματειακού, ως εγκαταστάτες κλιματιστικών. Δεν γνώριζε ότι υπήρχαν κωδικοί επαγγελμάτων και ουδέποτε στην καριέρα της ερωτήθηκε κάτι συγκεκριμένο σχετικά με αυτό. Επιβεβαίωσε ότι στη μισθοδοσία υπαλλήλων των Εναγόμενων 1 ο κάθε υπάλληλος είχε δικό του μισθό αναλόγως της κλίμακας στην οποία βρισκόταν. Κατά την αντεξέτασή της επιβεβαίωσε ότι δεν γνώριζε πως δηλώθηκε ο Ενάγοντας μια και παρέχει την υπηρεσία αυτή στους Εναγόμενους 1 από το 2015 και έπειτα. Ως προς τον κωδικό που οι Κοινωνικές Ασφαλίσεις έχουν για κάθε επάγγελμα, η ΜΥ4 ανέφερε ότι αυτός είναι εσωτερικός κωδικός στο σύστημα των Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ότι δεν υπήρχε στη δήλωση σχετικό πεδίο. Δεν είχαν ούτε κατάλογο μέχρι και την εισαγωγή νέο ηλεκτρονικού συστήματος περί το 2021 ή
Ο Adrian Alexandru («ΜΥ5») εργάζεται στους Εναγόμενους 1 ως βοηθός τα τελευταία 3 χρόνια. Ο μισθός τους ήταν αρχικά περί τα €900 αλλά σταδιακά αυξήθηκε σε €
Τα καθήκοντά του είναι να δίνει εργαλεία και να φορτώνει τ' αυτοκίνητα και δεν ανεβαίνει σε σκαλωσιές. Δεν έχει άδεια να εγκαθιστά κλιματιστικά και ανέφερε ότι δεν μπορεί άτομο μόνο του να εγκαταστήσει κλιματιστικό τύπου κασέτα, μια και τούτο απαιτεί τουλάχιστον 2 άτομα, όπου το ένα δίνει εργαλεία. Αναγνώρισε ότι οι απεικονιζόμενη στο Τεκμήριο 16 σκαλωσιά είναι η σκαλωσιά των Εναγόμενων
Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι εκπαιδεύτηκε για θέματα ασφάλειας από τον ΜΥ1 τους πρώτους μήνες της εργοδότησής του. Για τις σκαλωσιές υποστήριξε ότι τις συναρμολογούν οι «μάστροι» σε κάθε δουλειά. Τελευταίος μάρτυρας των Εναγόμενων 1 ήταν ο Κωνσταντίνος Νικολαΐδης («ΜΥ6»), μηχανολόγος μηχανικός ο οποίος διατηρεί ιδιωτικό γραφείο. Κατέθεσε το βιογραφικό του σημείωμα ως Τεκμήριο
Επιβεβαίωσε ότι η σκαλωσιά που απεικονίζεται στο Τεκμήριο 16 πληροί τις προδιαγραφές και είναι σύμφωνα με τους κανονισμούς ασφάλειας, αλλά και ότι το πιστοποιητικό των Εναγόμενων 1 - Τεκμήριο 17, απονέμεται σε εταιρείες που ικανοποιούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις σύμφωνα τον «Ευρωπαϊκό Κανονισμό 303/2008». Αναφέρθηκε επίσης στα προσόντα που απαιτούνται ούτως ώστε κάποιος να είναι εγκαταστάτης κλιματιστικών. Κατέθεσε γενικώς ότι η τοποθέτηση κλιματιστικών σε οροφή δεν θεωρείται εργασία σε ύψος, αλλά θα πρέπει η πλατφόρμα που χρησιμοποιείται να είναι σταθερή και να πληροί τις προϋποθέσεις ασφάλειας αναφέροντας παράλληλα ότι ο εργοδότης οφείλει να παρέχει μέτρα ατομικής προστασίας, σωστό εξοπλισμό και σωστές συνθήκες εργασίας, περιλαμβανομένης και της εκτίμησης κινδύνων ανά περίπτωση, ενώ οι εργοδοτούμενοι πρέπει να απομακρύνουν από το χώρο εργασίας οτιδήποτε επικίνδυνο ή να το αναφέρουν. Έχοντας, όπως ανέφερε, εργαστεί για 17 χρόνια ως αρχιμηχανικός σε εργοστάσιο ψυκτικής εγκατάστασης, περιέγραψε τον τρόπο που εγκαθίσταται κλιματιστικό τύπου «κασέτα» σε οροφή. Υποστήριξε ότι χρειάζονται τουλάχιστον δύο άτομα για να εγκαταστήσουν κλιματιστικό τύπου κασέτας σε οροφή και ότι άτομο χωρίς εκπαίδευση δεν επιτρέπεται να τοποθετήσει κλιματιστικό, αλλά και ότι σκαλωσιά που φέρει ένα ξύλο στήριξης δεν είναι ασφαλής. Κατά την αντεξέτασή του, συμφώνησε ότι όταν δεν γίνεται συνεχόμενη εκπαίδευση αυξάνεται ο κίνδυνος πρόκλησης ατυχημάτων, αλλά και ότι εάν περιέλθει στην αντίληψη του εργοδότη ανασφαλής σκαλωσιά που εμποδίζει την εργασία, τότε θα πρέπει να τη μετακινήσει ή ακόμα και να τοποθετήσει ένδειξη με την οποία να καταδεικνύεται ότι δεν είναι προς χρήση. Αγορεύσεις Δικηγόρων Με το πέρας του σταδίου προσκόμισης μαρτυρίας, οι συνήγοροι των διαδίκων παρέδωσαν στο Δικαστήριο γραπτές αγορεύσεις, τις οποίες συνοψίζω ως ακολούθως: Ο δικηγόρος των Εναγόμενων κατέθεσε μακροσκελή γραπτή αγόρευση. Κύριες θέσεις του είναι ότι η πλευρά του Ενάγοντα παρουσίασε μια παράλογη υπόθεση, η οποία κατέρρευσε κατά την αντεξέταση του ιδίου, αλλά και αναδείχθηκε από τη μαρτυρία των μαρτύρων των πελατών του. Στο επίκεντρο των αναφορών του συνηγόρου βρίσκονται το ότι ο Ενάγοντας δεν είχε κανένα λόγο ν' ανέβει στη σκαλωσιά λόγω του ρόλου και των καθηκόντων του κατά την εργοδότησή του από του Εναγόμενους 1, το ότι η σκαλωσιά στην οποία ανέβηκε ο Ενάγων δεν ανήκε στους Εναγόμενους 1, ότι ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι ανέβηκε στη συγκεκριμένη σκαλωσιά προκειμένου να εγκαταστήσει ένα βαρύ κλιματιστικό οροφής είναι προϊόν μυθοπλασίας και γενικά ότι η όλη δράση του Ενάγοντα κατά την επίδικη μέρα του ατυχήματος παρέμεινε ανεξήγητη. Κυριότερα όμως, ο συνήγορος εισηγείται, η δράση του Ενάγοντα ήταν τέτοια που καθιστά την ευθύνη των πελατών του απέναντί του, ουσιαστικά, ανύπαρκτη. Οι Εναγόμενοι, ως διαφάνηκε από τη μαρτυρία που δόθηκε από την πλευρά τους διατηρούσαν δικές τους σκαλωσιές, οι οποίες ήταν ασφαλείς και δεν εργοδότησαν τον Ενάγοντα για να εγκαθιστά κλιματιστικά, αφού ο ίδιος ήταν ανειδίκευτος. Ουδέποτε απείλησαν τον Ενάγοντα με απόλυση και ουδέποτε του έδωσαν οδηγίες να εγκαταστήσει κλιματιστικό. Η σκαλωσιά που βρισκόταν στο χώρο δεν τους ανήκε και δεν υπήρχε λόγος οποιοσδήποτε να τη μετακινήσει μια και οι υπάλληλοι των Εναγόμενων δεν είχαν λόγο να την χρησιμοποιήσουν, αλλά και δεν υπήρχε λόγος κάποιος να επέμβει σε περιουσία ξένη. Όλα τα πιο πάνω, πάντα κατά τον συνήγορο, καταδεικνύουν ότι ο Ενάγοντας απέτυχε ν' αποδείξει ότι οι Εναγόμενοι 1 ήταν αμελείς και ότι δεν του παρείχαν ασφαλές σύστημα εργασίας. Αντίθετα, αυτό που καταδείχθηκε είναι ότι ο Ενάγων εξέθεσε αχρείαστα τον εαυτό του σε κίνδυνο ο οποίος δεν ήταν προβλέψιμος αλλ' ούτε και έχρηζε οποιασδήποτε ενέργειας αντιμετώπισής του από τους Εναγόμενους
Σε κάθε περίπτωση, ο δικηγόρος των Εναγόμενων 1 σχολιάζει και την ιατρική μαρτυρία που προσκομίσθηκε στην υπόθεση. Κατά τη θέση του, ο ΜΕ2 προσπάθησε να βοηθήσει τον Ενάγοντα υπερβάλλοντας την κατάστασή του ιδιαίτερα σχετικά με την ανάγκη για μελλοντική επέμβαση, για τη συνέχιση υποβολής σε τακτική φυσιοθεραπεία, αλλά και με τον ισχυρισμό περί ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας. Διάσταση εντοπίζει και μεταξύ των προσκομισθέντων πιστοποιητικών αδειών του Ενάγοντα, μια και τα Τεκμήρια 11 και 14 δεν συνάδουν μεταξύ τους. Παρομοίως χαρακτηρίζει και τη μαρτυρία του ΜΕ4, φυσιοθεραπευτή, την οποία βρίσκει επιπροσθέτως και ελλιπή. Αντίθετα καλεί το Δικαστήριο να υιοθετήσει την άποψη του ΜΥ3, Δρ. Ηλία Γεωργίου και επί εκείνης εισηγείται, με παράλληλη αναφορά σε καθοδηγητικές πρωτόδικες αποφάσεις ότι ένα ποσό της τάξεως των Ευρώ 25,000 επί πλήρους ευθύνης θα ήταν ορθό να επιδικάζετο για τον τραυματισμό του Ενάγοντα. Εξ αντιθέτου, ο συνήγορος του Ενάγοντα, με τη δική του, επίσης μακροσκελή, γραπτή αγόρευση, ισχυρίζεται ότι ο Ενάγοντας απέδειξε την υπόθεσή του. Αναφορικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα, ο Ενάγοντας είναι και ο μόνος που μάρτυρας που ήταν παρόν την επίδικη ώρα και μέρα και ενώ, οι Εναγόμενοι 1 ισχυρίζονταν ότι υπήρχαν άλλα δύο άτομα και εργάζονταν μαζί του κατά τον ουσιώδη χρόνο, εκείνη αρκέστηκαν να βασιστούν στην εξ ακοής μαρτυρία του ΜΥ1 και στην μαρτυρία του ΜΥ2, η οποία, πέραν του ότι αφορούσε χρόνο μετά το ατύχημα, είναι αμφιβόλου ανεξαρτησίας και αξιοπιστίας λόγω της σχέσης του ιδίου του ΜΥ2 με τον ΜΥ
Έστω όμως και οι ισχυρισμοί των Εναγόμενων 1 αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης να γίνονταν πιστευτοί, ότι δηλαδή ο Ενάγων, εξ ιδίας πρωτοβουλίας, ανέβηκε σε σκαλωσιά που δεν τους ανήκε προκειμένου να εκτελέσει εργασία η οποία δεν ήταν εντός των καθηκόντων του, η ευθύνη των Εναγόμενων 1 παραμένει καθότι δεν εκπλήρωσαν το καθήκον εκπαίδευσης, επίβλεψης και λειτουργείας ασφαλούς συστήματος εργασίας που υπείχαν έναντί του. Με αναφορές σε προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις ο συνήγορος του Ενάγοντα εισηγείται αφενός όπως επιδικαστεί ποσό ύψους 60,000 ως γενικές αποζημιώσεις και επιπλέον ένα κατ' αποκοπή ποσό για τις μελλοντικές απώλειες εισοδημάτων του Ενάγοντα. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Αξιολόγησα την ενώπιον μου μαρτυρία έχοντας κατά νου τις καλά καθιερωμένες αρχές που αναπτύχθηκαν μέσα από τη σχετική επί του θέματος Νομολογία[1]. Ως έχει νομολογηθεί, λαμβάνονται υπόψη «η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, οι αντιδράσεις του, κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες, ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητά του, ή η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει [...]». Στην El Sayed v.
Του Πλοίου Μ/V Mary John σημαίας Κύπρου κ.α.

(2002)1 Α.Α.Δ. 661, ο Δικαστής Αρτεμίδης ανέφερε τα εξής: «Η ανάλυση των στοιχείων, που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρα, έχει, κατά τη γνώμη μου, δυο επάλληλα επίπεδα. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα δηλαδή σ΄ αυτήν υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας, και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, αν λέγει την αλήθεια». Υπενθυμίζεται το καθήκον του Δικαστηρίου να συσχετίζει, αντιπαραβάλλει και διερευνά τη μαρτυρία με την «αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων» χωρίς μικροσκοπική κρίση η απομόνωση των λεγόμενων των μαρτύρων από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας[2]. Ενάγοντας - Αντίκρυσα τη μαρτυρία του Ενάγοντα με τη αρμόζουσα προσοχή, ενόψει του προφανούς οφέλους που ο ίδιος θα έχει από την έκβαση της υπόθεσης. Η γενικότερη εντύπωση που αποκόμισα για τον Ενάγοντα ως μάρτυρα ήταν θετική. Παρά τη σχετικά μακρά αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη, ο Ενάγοντας απαντούσε ευθέως και χωρίς να διστάζει. Οι θέσεις της πλευράς των Εναγόμενων 1, οι οποίες του υποβλήθηκαν, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό ως απλές αντιθέσεις στους ισχυρισμούς του σε μια προσπάθεια να εκθέσουν αυτούς ως παράλογους παρά ως πραγματικά απίθανους ή ανακόλουθους. Τούτο ήταν ιδιαίτερα εμφανές σε σχέση με το κεφαλαιώδες ζήτημα των συνθηκών υπό τις οποίες ο Ενάγοντας τραυματίστηκε. Υπενθυμίζεται ότι ο Ενάγοντας ήταν εν τέλει και ο μόνος μάρτυρας στην υπόθεση ο οποίος εργαζόταν στο συγκεκριμένο σημείο κατά την επίδικη ημέρα και ώρα. Το ότι ο Ενάγοντας βρισκόταν στον επίμαχο χώρο για να εκτελέσει εργασία ως υπάλληλος των Εναγόμενων 1 και ως μέρος συνεργείου του οποίου επικεφαλής ήταν ο ομοεθνής του με το όνομα Άλεξ ήταν παραδεκτό. Χωρίς αμφισβήτηση παρέμεινε επίσης η θέση του Ενάγοντα ότι επειδή ο ίδιος δεν μιλούσε Ελληνικά, κατά την εργοδότησή του, συνεννοείτο με τους εργοδότες του μέσω του Άλεξ. Το τι αμφισβητήθηκε ήταν η θέση του Ενάγοντος ότι έλαβε οδηγία από τον Άλεξ να εγκαταστήσει κλιματιστικό στο ταβάνι χρησιμοποιώντας ακατάλληλη σκαλωσιά. Αντιμέτωπος με θέσεις που, ως προανέφερα, φάνηκε ως σκοπό να είχαν να καταδείξουν ότι υπό τις περιστάσεις οι ενέργειές του δεν ήταν λογικές, ο Ενάγοντας παρέμεινε σταθερός στην εξιστόρηση των γεγονότων προσφέροντας λεπτομέρειες σχετικά με τη σειρά των ενεργειών στις οποίες προέβη μέχρι και τη πτώση του. Κάποιες ασάφειες στη μαρτυρία του, οι οποίες υπερθεματίστηκαν και από το συνήγορο των Εναγόμενων 1 στην αγόρευσή του, κρίνω δεν ήταν ικανές να μεταβάλουν την εντύπωση που το Δικαστήριο σχημάτισε για το συγκεκριμένο μέρος της μαρτυρίας του. Όπως για παράδειγμα το ότι ο Ενάγων δεν θυμόταν εάν οι Εναγόμενοι 1 διέθεταν σκαλωσιές με 4 ή 3 ξύλα στήριξης, δεν αναιρεί και τη θέση του ότι, κατά τη συγκεκριμένη ημέρα, ανέβηκε στη συγκεκριμένη σκαλωσιά, η οποία δεν ανήκε στους Εναγόμενους

Πόσω δε μάλλον όταν η ύπαρξη της συγκεκριμένης σκαλωσιάς στον επίμαχο χώρο, αλλά και το γεγονός ότι ήταν και ακατάλληλη επιβεβαιώθηκαν και από τον ίδιο τον ΜΥ
Μάλιστα το γεγονός ότι ο Ενάγοντας δήλωσε ότι δεν θυμόταν το είδος της σκαλωσιάς που διέθεταν οι Εναγόμενοι 1 και δεν έσπευσε ν' αποκλείσει την πιθανότητα οι Εναγόμενοι 1 να διέθεταν τις κατάλληλες σκαλωσιές με τα 4 ή 3 ξύλα στήριξης αποτιμάται θετικά από το Δικαστήριο. Σε κάθε περίπτωση και επιπρόσθετα των πιο πάνω, η ιδιοκτησία της ακατάλληλης σκαλωσιάς ουδέποτε αποκαλύφθηκε. Επίσης, το κατά πόσο η όλη ενέργεια του Ενάγοντα να τοποθετήσει κλιματιστικό οροφής μόνος του, χρησιμοποιώντας την ακατάλληλη σκαλωσιά, ήταν είτε παράλογη είτε επικίνδυνη δεν αναιρεί κατ' ανάγκη ή κατ' ακολουθία και τη θέση του ότι ενήργησε κατά τον τρόπο εκείνο βάσει εντολών ή έστω στο πλαίσιο της εργασίας που του ανατέθηκε στον επίδικο χώρο ή εν πάση περιπτώσει ότι ενήργησε εντός του γενικότερου πλαισίου του τρόπου που λειτουργούσαν οι Εναγόμενοι
Περαιτέρω, ο ισχυρισμός των Εναγόμενων 1 αναφορικά με τη θέση και καθήκοντα του Ενάγοντα, έστω και να γινόταν δεκτός, δεν αναιρεί και τη θέση του ότι ο ίδιος κατά την εργοδότησή του στους Εναγόμενους 1 εγκαθιστούσε κλιματιστικά, έστω και χωρίς να είναι ο ίδιος αδειούχος. Το ότι όμως εκείνα ήταν και στην πραγματικότητα τα καθήκοντά του, δηλαδή εκείνα που ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι κατείχε, συνεπικουρείται και από τη μαρτυρία της ΜΕ2 αναφορικά με τη θέση που οι Εναγόμενοι 1 δήλωσαν ότι ο Ενάγοντας κατέχει στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Η δε δήλωσή του κατά την αντεξέτασή του ότι στο επίδικο κτήριο κατά τη συγκεκριμένη ημέρα εργάζονταν 3 ή 4 άτομα δεν αποτελεί θεωρώ αντίφαση με τον αρχικό ισχυρισμό του ότι εκείνος ανήκε σε συνεργείο δύο ατόμων με τον Άλεξ. Η παρουσία και άλλου προσώπου, εκτός του Ενάγοντα και του Άλεξ, στο σημείο συνήδε και με την ίδια τη θέση που πρόβαλε η πλευρά των Εναγόμενων
Μόνη ασυμφωνία των διαδίκων πλευρών επ' αυτού ήταν το κατά πόσο ο Ενάγων ανήκε σε συνεργείο δύο ατόμων ή τριών και συνεπώς η τοποθέτηση στο χώρο άλλων προσώπων από τον Ενάγοντα δεν κρίνεται ασυμβίβαστη με τη θέση του αναφορικά με τα άτομα που αποτελούσαν το συνεργείο στο οποίο ανήκε. Αξίζει να σημειωθεί εκ νέου, ότι ούτε ο Άλεξ, ούτε άλλο πρόσωπο που εργαζόταν στο συγκεκριμένο κτήριο κατά την επίδικη ημέρα και ώρα παρουσιάστηκε ως μάρτυρας στο Δικαστήριο. Ανεξάρτητα από τα πιο πάνω, κάποια γενικότητα παρατήρησα στον ισχυρισμό του Ενάγοντα ως προς τις κατ' ισχυρισμό αντιδράσεις του προς τις συνθήκες εργασίας των Εναγόμενων
Δηλαδή, πέραν της γενικής αναφοράς του, ο Ενάγοντας δεν επεξήγησε στο Δικαστήριο με ποιο τρόπο διαμαρτυρήθηκε ή πρόβαλε ένσταση, αν όχι γενικότερα, για την επίδικη ημέρα του ατυχήματος. Δεν είναι συνεπώς δυνατό ν' αποδεχθώ τον ισχυρισμό του ότι πρόβαλε ενστάσεις, χωρίς βεβαίως τούτο να σημαίνει ότι θεωρώ ότι ο Ενάγων είχε πραγματική επιλογή να μην εκτελέσει την ανατεθείσα εργασία κατά την επίδικη μέρα. Ως προς τον τραυματισμό του, το ότι ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι ακόμα νιώθει πόνο ειδικά στην αλλαγή του καιρού και ότι έχει δυσκαμψία έχει, σε ικανοποιητικό βαθμό, επιβεβαιωθεί και από τη συγκλίνουσα στο θέμα ιατρική μαρτυρία ως συμπτώματα που προκύπτουν λογικά από τον τραυματισμό του. Τόσο ο ΜΕ5 όσο και ο ΜΥ3 επιβεβαίωσαν ότι λόγω της κατάργησης του πρηνισμού στο αριστερό πόδι του Ενάγοντα, ο Ενάγοντας είναι φυσιολογικό να αισθάνεται πόνο και δυσκαμψία ιδιαίτερα είτε μετά από παρατεταμένη βάδιση είτε μετά από ώρες ακινησίας και κατά την αλλαγή του καιρού, να δυσκολεύεται να βαδίζει σε κεκλιμένο ανώμαλο έδαφος ή σε ολισθηρές επιφάνειες. Χωρίς αμφισβήτηση παρέμεινε και το ότι η δυνατότητα του Ενάγοντα να τρέχει και να γυμναστεί έχουν επηρεαστεί αρνητικά, αν και στη βάση της αποδεχτής ιατρικής μαρτυρίας στην οποία αναφέρομαι πιο κάτω, θεωρώ ότι η εικόνα πλήρους αδυναμίας που παρουσίασε ο Ενάγων στο Δικαστήριο ήταν υπερβολική. Δηλαδή το ότι ο Ενάγοντας δεν είναι σε θέση να επιτελέσει βασικές λειτουργίες όπως να ασχοληθεί με το ανήλικο παιδί του και ότι χάνει την ισορροπία του, δεν είναι συμβατά με τη διαπίστωση του ΜΥ3 - την οποία ως θα εξηγήσω πρόκειται να αποδεχθώ - ότι είναι σε θέση να βαδίζει χωρίς να χωλαίνει αλλά και να φορτίζει τα άκρα του εξίσου. Σημειώνω όμως, ότι πέραν των πιο πάνω, οι αποκλίσεις στην ιατρική μαρτυρία αφορούσαν κυρίως άλλα αντικειμενικής φύσεως ευρήματα, ερμηνείες και εκτιμήσεις, οι οποίες δεν θα μπορούσαν να αναλυθούν από τον Ενάγοντα αλλά και τις οποίες, ως ανέφερα, συζητώ πιο κάτω. Ο δε ισχυρισμός ότι ο Ενάγοντας εξακολουθεί να επισκέπτεται ιατρό στη Ρουμανία και βάσει των συστάσεών του υποβάλλεται ακόμα σε φυσιοθεραπείες, παρέμεινε χωρίς ελάχιστη τεκμηρίωση και δεν μπορώ να τον αποδεχτώ. Ομοίως χωρίς τεκμηρίωση, εκτός βέβαια της αναφοράς του ίδιου του Ενάγοντα, παρέμεινε και ο ισχυρισμός του αναφορικά με τις σημερινές απολαβές του από την εργασία του στη Ρουμανία και ούτε αυτός γίνεται αποδεκτός. Παράλληλα, εκτός από την κατάθεση του Τεκμηρίου 8, ο Ενάγοντας δεν συνέδεσε επαρκώς τον τραυματισμό του με την μείωση των απολαβών του, μια και η αναφορά του ήταν μόνο ότι προσπάθησε να εργαστεί σε ελαφρύτερες εργασίες, χωρίς όμως να παρουσιάζει στο Δικαστήριο ότι οι ελαφρύτερες αυτές εργασίες ήταν και κατ' ανάγκη λιγότερο προσοδοφόρες, ενώ δεν αναφέρθηκε εάν για το χαμηλότερό του εισόδημα εργαζόταν λιγότερες ή τις ίδιες ώρα με προηγουμένως. Στη βάση του προσκομισθέντος Τεκμηρίου 8 ο μισθός του Ενάγοντα κυμαινόταν κατά την εργοδότησή του στο γυμναστήριο, χωρίς να επεξηγείται που οφειλόταν η διακύμανση. Ως προς το χρόνο για τον οποίο ο Ενάγων δεν εργαζόταν, αλλά και για τον οποίο δεν βρισκόταν σε άδεια ανάρρωσης, δεν είναι δυνατό να δεχθώ ότι για τούτο ευθύνεται ο τραυματισμός του, μια και δεν προσκόμισε οτιδήποτε που να το επιμαρτυρεί, εκτός από το γεγονός ότι κατά τα έτη 2013 και 2014 υπεβλήθη αντίστοιχα σε 22 και 19 συνεδρίες φυσιοθεραπείας, γεγονότα που δεν είναι ικανά από μόνα τους να υποστυλώσουν ισχυρισμό περί ανικανότητας εξεύρεσης ή εκτέλεσης εργασίας, ειδικά εν όψει και της εργοδότησης του Ενάγοντα στο γυμναστήριο εντός του έτους
Εν όψει των πιο πάνω αποδέχομαι τη μαρτυρία του Ενάγοντα, στην έκταση και αναφορικά με τα ζητήματα που ανέφερα πιο πάνω. ΜΕ2 - Δεν έχω οποιοδήποτε λόγο να μην αποδεχτώ τη μαρτυρία της ΜΕ
Ούσα λειτουργός στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μετέφερε στο Δικαστήριο στοιχεία που τηρούσε στο Τμήμα της σχετικά με τον Ενάγοντα και μαρτύρησε, θεωρώ ειλικρινώς, αναφορικά με το τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά της, τους κωδικούς εργασίας που υπάρχουν στο Τμήμα και το τι ισχύει στην περίπτωση βοηθών και άλλων εργατών. ΜΕ3 - Παρομοίως αξιολογώ και τη μαρτυρία του ΜΕ3, η οποία επιβεβαιώθηκε και από την κοινώς αποδεκτή θέση ότι οι Εναγόμενοι 1 ουδέποτε ενημέρωσαν το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας αναφορικά με το επίδικο ατύχημα. Αποδέχομαι πλήρως τη μαρτυρία του. ΜΕ4 - Ο ΜΕ4 απάντησε πρόθυμα και επεξηγηματικά σε καθετί που ερωτήθηκε. Η μαρτυρία του, εκτός από το κατά πόσο ενδείκνυται να γίνεται διακεκομμένη φυσιοθεραπεία, δεν αμφισβητήθηκε. Έστω όμως και σχετικά με την αμφισβητούμενη εκείνη θέση, η άποψή του ότι η φυσιοθεραπεία προσφέρεται για ύφεση συμπτωμάτων δεν αντίκειται της κοινώς αποδεχθείσας θέσης ότι και οι εντριβές και οι ασκήσεις, αλλά και η χρήση προϊόντων χρησιμεύουν κατά τον τρόπο εκείνο. Όσον αφορά τη θέση του σχετικά με το εύρημα οστεοαρθρίτιδας, θεωρώ ότι ο ΜΕ4 ακολούθησε την διαπίστωση του ΜΕ5, παίρνοντάς την ως δεδομένη. Κατά συνέπεια, αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ4 στο βαθμό που ανέφερα προηγουμένως, ότι δηλαδή στη βάση παραπεμπτικών και συστάσεων του ΜΕ5, αλλά και κατά τη δική του εκτίμηση κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ίδιος χορήγησε στον Ενάγοντα τον αριθμό φυσιοθεραπειών που ισχυρίζεται και ότι η φυσιοθεραπεία χορηγείτο προκειμένου να βοηθήσει στην ύφεση των συμπτωμάτων που ο Ενάγοντας ένιωθε ειδικά τον πρώτο καιρό μετά το ατύχημα, χωρίς όμως τούτου να σημαίνει ότι αποδέχομαι κατ' ανάγκη και ότι η φυσιοθεραπεία είναι και επ' αόριστο ο μόνος τρόπος να απαβλυνθεί η κατάστασή του, ζήτημα που ο ΜΕ4 δεν έθιξε κατά τη μαρτυρία του. Ως προς το ζήτημα της οστεοαρθίτιδας, πρόκειται να το πραγματευτώ κατά την αξιολόγηση του ΜΕ5 μια και στην πραγματικότητα το εύρημα προέκυψε από την ορθοπεδική συνεκτίμηση του ΜΕ
ΜΕ5 - Η μαρτυρία του ΜΕ5 του με προβλημάτισε σε συγκεκριμένα σημεία και δη σε αυτά που απέκλινε παρασάγγας από τη μαρτυρία του ΜΥ
Και εξηγώ: παρά τη λεπτομερή έκθεσή του, Τεκμήριο 6, αλλά και την μακράς διάρκειας μαρτυρία του στο Δικαστήριο, ο ίδιος δεν επεξήγησε θεωρώ επαρκώς το εύρημά του περί της ανάπτυξης αρθρίτιδας στο σημείο τραυματισμού του Ενάγοντα. Πιο συγκεκριμένα και ενώ η πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσε το Τεκμήριο 10, ο ΜΕ5 δεν αιτιολόγησε στο Δικαστήριο τη βεβαιότητα που εξέφρασε για την ανάπτυξη αρθρίτιδας λόγω του τραυματισμού, εν όψει δε και του τρόπου κατά τον οποίο παρουσιάζονται τα ευρήματα του ακτινολογικού ελέγχου στο ίδιο το Τεκμήριο 10, δηλαδή ότι σ΄ αυτό γίνεται αναφορά σε υπαρθρική σκλήρυνση στην υπαστραγαλική άρθρωση, πιθανώς στο πλαίσιο αρθρίτιδας, ενώ η πιθανότητα η κατάσταση τούτη να είναι λόγω του τραύματος τίθεται με ερωτηματικό («μετατραυματικής αιτιολογίας;»). Επί του σημείου κρίνω ότι η μαρτυρία του ΜΕ5, έστω και κατόπιν της «ορθοπεδικής συνεκτίμησης» που ανέδειξε ο δικηγόρος του Ενάγοντα, υστερεί σε σχέση με εκείνη του ΜΥ3, ο οποίος ανέλυσε ενδελεχώς τα εν λόγω ευρήματα, δίδοντας τη δική του θέση με επεξηγήσεις ως προς όλα τα σημεία του Τεκμήριο 10 τονίζοντας ότι η σκλήρυνση που παρατηρείται είναι υπαρθρική αντί για ενδοαρθική όπως θ' αναμενόταν ενόψει του ότι το κάταγμα ήταν ενδοαρθρικό, αλλά και διαχωρίζοντας τις αλλοιώσεις στις μεσοτάρσιες αρθρώσεις και επεξηγώντας ταυτόχρονα τα σημεία που αυτές βρίσκονται στο πόδι. Πέραν τούτου, η βεβαιότητα που εξέφρασε ο ΜΕ5 αναφορικά με το θέμα της μετατραυματικής αρθρίτιδας δεν συνάδει, θεωρώ, με το γεγονός ότι ο ίδιος προέβη, από τις 24.01.2013, δηλαδή από την ημέρα σύνταξης του Τεκμηρίου 6, σε πρόγνωση αναφορικά με την ανάπτυξη αρθρίτιδας, ενώ μέχρι και τις 6.3.2023, δέκα και πλέον χρόνια μετά, στο Τεκμήριο 10, διαπιστώνεται υπαρθρική σκλήρυνση πιθανώς στο πλαίσια αρθρίτιδας με ερωτηματικό ως προς το κατά πόσο αυτή είναι μετατραυματικής αιτιολογίας. Δηλαδή, όπως ο ΜΕ5 παρουσίασε τον τρόπο κατά τον οποίο αναπτύσσεται η αρθρίτιδα θα αναμενόταν ότι μια δεκαετία μετά θα μπορούσε να παρουσιάσει με πιο πολλή λεπτομέρεια αλλά και σαφήνεια το εύρημά του με αναφορά στο Τεκμήριο
Περαιτέρω ενδεικτικό αυτής της ανακολουθίας στη μαρτυρία του ΜΕ5 είναι και το ότι στην έκθεσή του ημερομηνίας 24.02.2014, που επίσης αποτελεί μέρος του Τεκμηρίου 6, αναφέρεται ότι η δυσκαμψία και οι κρίσεις εξάρσεων και υφέσεων άλγους αποτελούν πρώιμα σημεία μετατραυματικής αρθρίτιδας «που είναι δεδομένο ότι θα ακολουθήσει στο άμεσο μέλλον». Κατά την αντεξέτασή του ο ΜΕ5 προσδιόρισε την αναφορά του σε «άμεσο μέλλον» σε δύο - τρία χρόνια από τον τραυματισμό, ενώ η πάροδος σχεδόν δέκα ετών μεταξύ της έκθεσης 24.02.2014 και τις 6.3.2023 υπό το πρίσμα της διατύπωσης των ευρημάτων του ακτινολογικού ελέγχου, θέτει εν αμφιβόλω τη σχετική αναφορά του ΜΕ
Υπάρχει και κάτι άλλο: ο ΜΕ5 απέδωσε τον τρόπο που διατυπώνεται το Τεκμήριο 10, δηλαδή την πιθανολόγηση σχετικά με την αρθρίτιδα με ερωτηματικό ως προς το κατά πόσο αυτή είναι μετατραυματικής αιτιολογίας στο γεγονός ότι ο ακτινολόγος δεν γνώριζε το ιστορικό του Ενάγοντα. Παρά ταύτα η πρώτη διαπίστωση του ακτινολόγου στο Τεκμήριο 10 είναι ακριβώς η ύπαρξη υλικών οστεοσύνθεσης στην αριστερή πτέρνα, πράγμα που θεωρώ υποδηλοί, χωρίς αμφιβολία, ότι ο Ενάγων είχε τραυματιστεί στο συγκεκριμένο υπό εξέταση σημείο. Πέραν τούτου κάποια ασάφεια παρατήρησα και σχετικά με τη θέση του ΜΕ5 ως προς την ανάγκη ο Ενάγοντας να χρειαστεί να υποβληθεί σε επέμβαση αρθρόδεσης στο μέλλον. Μέσα από τη μαρτυρία του διαφάνηκε ότι ο ΜΕ5 υποστήριζε ότι η αρθρόδεση ενδείκνυτο ως τρόπος απάβλυνσης του πόνου του Ενάγοντα, ο οποίος θα τον ταλανούσε εφ' όρου ζωής. Ενώ στο τέλος της σελίδας 2 με αρχή της σελίδας 3 του Τεκμηρίου 6, ο ΜΕ5 αναφέρει ότι «πλέον το μόνο που μπορεί να γίνει για βελτίωση της κατάστασης του» Ενάγοντα, «είναι η ενδυνάμωση των μυών της ποδοκνημικής και του ποδιού», στην ίδια σελίδα 3 και τελευταία παράγραφο ο ΜΕ5 αναφέρεται στην ανάγκη επέμβασης αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης, αλλά συνδυάζει αυτή και με την αρθρόδεση, χωρίς να επεξηγείται η χρησιμότητά της, παρά μόνο το αποτέλεσμά της, το οποίο θα σημαίνει και την μόνιμη κατάργηση κινήσεων του ποδιού. Ο ΜΕ5 είχε την ευκαιρία ν' αναπτύξει το θέμα της αναγκαιότητας και χρησιμότητας της αρθρόδεσης κατά την κυρίως εξέτασή, παρά ταύτα οι αναφορές του δεν διαφώτισαν περαιτέρω το Δικαστήριο αφού ενώ αρχικά επεξήγησε ότι η αρθρόδεση θα απαβλύνει τον πόνο στην άρθρωση, έπειτα ανέφερε ότι δεν επιλύεται με αυτή το πρόβλημα, λόγω του ότι η αρθρίτιδα μεταφέρεται ως ντόμινο και σε παρακείμενες αρθρώσεις. Επισημαίνεται ότι στις δύο εκθέσεις που ο ΜΕ5 συνέταξε ως μέρη του Τεκμηρίου 6, δεν αναφέρεται οπουδήποτε σε πρόγνωση επηρεασμού άλλων παρακείμενων αρθρώσεων ούτε επεξηγείται, όπως δεν επεξηγήθηκε και κατά τη δίκη, ο μηχανισμός μεταφοράς της αρθρίτιδας σε παρακείμενες αρθρώσεις τον οποίο ο ΜΕ5 περιέγραψε ως «ντόμινο». Τέλος, ασάφεια διαπίστωσα και στη θέση του ΜΕ5 αναφορικά με την αναγκαιότητα αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης που φέρει ακόμα ο Ενάγοντας. Ενώ στην έκθεσή του Τεκμήριο 6, στο τέλος της σελίδας 6 αναφέρει ότι η επέμβαση αφαίρεσης είναι αποτέλεσμα της κατάστασης αρθρίτιδας που αναμένει ότι θ' αναπτύξει ο Ενάγοντας στο άμεσο μέλλον, κατά την αντεξέτασή του επεξήγησε ότι η αφαίρεση των υλικών είναι απαραίτητη όταν δημιουργήσουν κάποιο πρόβλημα, αφήνοντας να νοηθεί ότι πρόκειται περί σύστασης αφαίρεσης και όχι επιβεβλημένης αδήριτης ανάγκης, μαρτυρία που εν τέλει συνέκλινε με την άποψη του ΜΥ
Όμως, ως προς το ζήτημα της παραπομπής του Ενάγοντα σε τρεις κύκλους φυσιοθεραπείας για το έτος εντός του οποίου τραυματίστηκε, για το επόμενο και για το μεθεπόμενο, θεωρώ ότι η θέση του ΜΕ5 δεν ήταν εκτός λογικής. Και τούτο επειδή, μπορεί κατά τον ΜΥ3 ο τρόπος χορήγησής της να μην ήταν ορθόδοξος, αλλά τούτο δεν σημαίνει ότι δεν ήταν, κατά το χρόνο μετά το ατύχημα, και αναγκαίος βάσει των όσων ο ΜΕ5 ήταν σε θέση να διαπιστώσει ενόσω εξέταζε τον Ενάγοντα. Δηλαδή, έστω και λαμβανομένης υπόψη της γνώμης του ΜΥ3, η απόφαση του ΜΕ5, ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο παρακολουθούσε την κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα, να τον παραπέμψει στις πιο πάνω αναφερθείσες φυσιοθεραπείες, δεν είναι εκτός λογικής, μια και ως είναι αναμενόμενο, η βελτίωση της κατάστασης του ποδιού ήταν σταδιακή, αλλά και να βοηθήθηκε από τις συνεδρίες. Εν όψει των πιο πάνω από τη μαρτυρία του ΜΕ5 μπορώ να δεχθώ μόνον τα σημεία εκείνα στα οποία δεν υπάρχει απόκλιση από τη μαρτυρία του ΜΥ3, την αξιολόγηση της οποίας παραθέτω πιο κάτω και το ότι η χορήγηση φυσιοθεραπείας στον Ενάγοντα ως την κατέθεσε και ο ΜΕ4 ήταν υπό τις περιστάσεις, αιτιολογημένη. ΜΥ1 - Παρά τη θέση που ο ΜΥ1 κατέχει στους Εναγόμενους 1, η μαρτυρία του στην υπόθεση δεν ήταν διαφωτιστική ως προς το κύριο ζήτημα για το οποίο κατέθεσε, δηλαδή τις συνθήκες υπό τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα του Ενάγοντα. Και τούτο επειδή η μαρτυρία του ΜΥ1 για το τι συνέβη την επίδικη ημέρα και ώρα, ως φάνηκε, ήταν εξ ακοής. Όπως ο ίδιος δήλωσε, τον ισχυρισμό ότι ουδείς έδωσε εντολή στον Ενάγοντα να τοποθετήσει μόνος του κλιματιστικό στο ταβάνι χρησιμοποιώντας την ακατάλληλη σκαλωσιά και ότι ο Ενάγοντας απλώς ανέβηκε εξ ιδίας πρωτοβουλίας στην ακατάλληλη σκαλωσιά για λόγους που αφορούν τον ίδιο του την μετέφερε ο Άλεξ τηλεφωνικά, και έπειτα προφορικά, μπροστά μάλιστα σε άλλους υπαλλήλους των Εναγόμενων 1, οι οποίοι ούτε εκείνοι προσήλθαν ως μάρτυρες στο Δικαστήριο. Ο λόγος που ο Άλεξ δεν προσήλθε στο Δικαστήριο να μαρτυρήσει δεν επεξηγήθηκε. Άφησε ο ΜΥ1 να νοηθεί ότι ο Άλεξ θα παρουσιαζόταν στο Δικαστήριο ως μάρτυρας για τον Ενάγοντα, αλλά ούτε αυτό έγινε. Ανεξάρτητα τούτου όμως, από τη στιγμή που ο ΜΥ1 υπέδειξε τον Άλεξ ως εκείνον που του μετέφερε τη σχετική πληροφορία και ότι αποκλειστικά βάσει της ενημέρωσης που του παρείχε ο Άλεξ οι Εναγόμενοι 1 υποστήριξαν ότι ο Ενάγοντας δεν έλαβε οδηγία να ανέβει στη σκαλωσιά, επαφίετο στην πλευρά τους να επεξηγήσουν και το λόγο που δεν κλήθηκε ο Άλεξ στο Δικαστήριο ως μάρτυρας. Παρέμεινε επίσης ερωτηματικό αναφορικά με τη γνώση και εμπλοκή του τρίτου προσώπου δηλαδή του Μαρίνου που ήταν, τουλάχιστον κατά τους ισχυρισμούς του ίδιου του ΜΥ1, μέρος του συνεργείου στο οποίο επικεφαλής ήταν ο Άλεξ και μάλιστα βρισκόταν κατά την επίδικη ημέρα και ώρα στο συγκεκριμένο χώρο. Ούτε ο Μαρίνος κλήθηκε να μαρτυρήσει στην υπόθεση. Κατά τον πιο πάνω τρόπο, η μαρτυρία του ΜΥ1 αναφορικά με το κατά πόσο ουδείς έδωσε εντολή στον Ενάγοντα να ενεργήσει ως ενήργησε παρέμεινε ανεξήγητα εξ ακοής και συνεπώς τουλάχιστον το πρόσωπο που, κατά κοινή θέση, αποτελούσε τον επικεφαλής του συνεργείου και το - τρόπον τινά - συνδετικό κρίκο μεταξύ Ενάγοντος και Εναγόμενων 1, αλλά παράλληλα και ένα εκ των δύο άλλων προσώπων που ανέλαβαν εργασία στο συγκεκριμένο μέρος κατά την επίδικη ημέρα και ώρα μαζί με τον Ενάγοντα, δεν ακούστηκε στο Δικαστήριο και δεν έτυχε αντεξέτασης από το δικηγόρο του Ενάγοντα. Ενόψει της έλλειψης επεξήγησης για την προσκόμιση μόνον εξ ακοής μαρτυρίας επί του συγκεκριμένου, κεφαλαιώδους σημασίας, θέματος, δεν μπορώ να αποδώσω βαρύτητα στη μαρτυρία του ΜΥ1 επ' αυτού, δηλαδή αναφορικά με το τι ειπώθηκε ή δεν ειπώθηκε από τον Άλεξ στον Ενάγοντα. Με τούτο δεδομένο, η μαρτυρία του ΜΥ1 αναφορικά με την οργάνωση εργασίας στο συγκεκριμένο χώρο κατά την επίδικη μέρα, ήταν γενική και αόριστη παρά τις μακρές αναφορές του στην, κατά τον ίδιο, συνήθη πρακτική των Εναγόμενων 1, η οποία, επίσης κατά τον ίδιο, απεδείχθη ορθή επειδή δεν είχε άλλα ατυχήματα. Ενδεικτικά, ενώ ο ΜΥ1 ήταν ο διευθυντής των Εναγόμενων 1 και ο ίδιος ως ο ιθύνοντας των Εναγόμενων 1 ανέλαβε να εγκαταστήσει συγκεκριμένο σύστημα κλιματισμού στο συγκεκριμένο σημείο που επεσυνέβη το ατύχημα του Ενάγοντα, κατά τη μαρτυρία του αρκέστηκε στο να δώσει μόνον κατά προσέγγιση τις προδιαγραφές του συγκεκριμένου κλιματιστικού για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό ότι, λόγω του βάρους του, ήταν αδύνατο ένα άτομο να προσπαθήσει να εγκαταστήσει αυτό στο ταβάνι χωρίς βοήθεια. Ανεξήγητα, αλλά θεωρώ και παράλογα, ο ΜΥ1, δεν προσκόμισε τις προδιαγραφές του κλιματιστικού και αρκέστηκε σε υπολογισμούς περί τούτου, ειδικά από τη στιγμή που το βάρος και το μέγεθος του συγκεκριμένου συστήματος αποτελούσαν και μια από τις κύριες αιτίες που ο ίδιος και η πλευρά του θεωρούσαν ότι ο Ενάγοντας δεν ήταν δυνατό να επιχειρήσει την εγκατάστασή του από μόνος του. Περαιτέρω ενδεικτικά, στις παραγράφους 14 και 15 της γραπτής του δήλωσης ο ΜΥ1 ανέφερε ότι πήγε το πρωί της επίδικης ημέρας, πριν να συμβεί το ατύχημα και έλεγξε τις διεξαγόμενες εργασίες, καθότι το σύστημα που θα τοποθετείτο απαιτούσε «αρκετό έλεγχο». Ισχυρίστηκε ότι βεβαιώθηκε ότι όλα ήταν εντάξει, οι εργασίες διεξάγονταν κανονικά σύμφωνα με το πρόγραμμα εκτέλεσης εργασιών και τηρούνταν όλα τα μέτρα ασφαλείας. Όμως δεν έδωσε άλλες λεπτομέρειες, ούτε επεξήγησε οτιδήποτε άλλο, ούτε τι προνοούσε το σχέδιο εργασίας, ούτε τον τρόπο κατά τον οποίο, κατ' ισχυρισμό βεβαιώθηκε ότι οι εργασίες διεξάγονταν κανονικά, αλλ' ούτε και ποια μέτρα ασφαλείας ήταν αυτά που λήφθηκαν και μάλιστα διαπίστωσε ότι τηρούντο. Ούτε σχετικά με το στάδιο που εβρίσκονταν οι εργασίες, τουλάχιστον ενόσω ο ίδιος ήταν στον χώρο μαρτύρησε, ούτε αναφορικά με τις ενέργειες ή πράξεις του συνεργείου, ούτε εάν ο Ενάγοντας εκτελούσε τα καθήκοντα που η ίδια η πλευρά των Εναγόμενων 1 ισχυρίστηκε ότι πραγματικά του αναλογούσαν. Δεν ξεκαθαρίστηκε καν από τον ΜΥ1 εάν κατά την άφιξή του στο χώρο πράγματι συνάντησε το συνεργείο του Άλεξ και εάν η διαπίστωσή του περί εφαρμογής του συστήματος εργασίας ήταν πραγματικός και κατόπιν επιθεώρησης των εν εξελίξει εργασιών. Εν τέλει, κατά την αντεξέτασή του, ο ΜΥ1 αναφέρθηκε και στην ύπαρξη της σκαλωσιάς με το ένα ξύλο στήριξης που υπήρχε στο χώρο. Κατά τον ίδιο η σκαλωσιά δεν εμπόδιζε το συνεργείο και δεν ανήκε στους Εναγόμενους 1 και συνεπώς δεν έλαβε οποιοδήποτε μέτρο είτε για να τη μετακινήσει είτε για να υποδείξει ότι ήταν ακατάλληλη, χωρίς όμως να είναι δυνατό ο ισχυρισμός του αναφορικά με το σημείο στο οποίο βρισκόταν η σκαλωσιά να είναι δυνατό να εξεταστεί, μια και η σκηνή δεν έτυχε οποιασδήποτε επιθεώρησης ούτε καν ξεκαθαρίστηκε μετά και το πέρας της μαρτυρίας. Γενικότερα αλγεινή εντύπωση προκάλεσε η μαρτυρία του ΜΥ1 αναφορικά με το χειρισμό της όλης κατάστασης από πλευράς Εναγόμενων 1 μετά το ατύχημα, από τον οποίο χειρισμό προέκυψαν σοβαρά ερωτηματικά, τα οποία εν πολλοίς παρέμειναν αναπάντητα: Η θέση του ΜΥ1 ότι ο λόγος που δεν ενημέρωσε το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για το ατύχημα ήταν επειδή θεωρούσε ότι μόνον η ενημέρωση προς την Εναγόμενη 2 σήμαινε και την απαλλαγή των Εναγόμενων 1 από την υποχρέωση ν' αναφέρουν το συγκεκριμένο εργατικό ατύχημα, κρίνεται εκτός λογικής. Τούτο σε συνδυασμό με την απόφασή του να δώσει οδηγίες στον ΜΥ2 να μεταβεί στο εργοτάξιο και να μετακινήσει τον εξοπλισμό για να μην παραμένει εκτεθειμένος, διασφάλισαν ότι η σκηνή του ατυχήματος ουδέποτε έτυχε οποιασδήποτε αντικειμενικής διερεύνησης και ουδέποτε παρουσιάστηκαν οποιαδήποτε αντικειμενικά ευρήματα από το σημείο. Εν τέλει και όπως ανέφερα πιο πάνω, ούτε το σημείο στο οποίο βρισκόταν η ακατάλληλη σκαλωσιά στο χώρο υπεδείχθη, ούτε εάν αυτή ήταν σε σημείο από το οποίο ήταν δυνατό κάποιος να τοποθετήσει κλιματιστικό οροφής, ούτε το ύψος της συγκεκριμένης σκαλωσιάς. Και τούτο, σε ένα εργοτάξιο, τον άμεσο έλεγχο του οποίου, τουλάχιστον στο μέρος που θα λάμβαναν μέρος οι εργασίες εγκατάστασης κλιματιστικών κατά την επίδικη ημέρα και ώρα, είχαν οι Εναγόμενοι
Επισημαίνω, παρενθετικά, ότι η σοβαρότητα της παράλειψης ενημέρωσης του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας από εργοδότη έτυχε πρόσφατα εκτενούς αναφοράς από το Ανώτατο Δικαστήριο[3]. Επίσης ανεξήγητα εξ ακοής παρέμεινε και η μαρτυρία του ΜΥ1 σχετικά με τα όσα ισχυρίστηκε ότι τον διαβεβαίωσε αντιπρόσωπος της Εναγόμενης 2, ασφαλιστικής εταιρείας. Έστω δηλαδή και μετά την τοποθέτηση της Εναγόμενης 2 σε καθεστώς εκκαθάρισης, δεν επεξηγήθηκε με ποιο τρόπο τούτο αποτελούσε εμπόδιο στην πλευρά των Εναγόμενων 1 να εξασφαλίσουν μαρτυρία από τα άτομα με τα οποία συνομιλούσαν ούτως ώστε να επιβεβαιωθεί στο Δικαστήριο ότι ο ΜΥ1 αιτιολογημένα πίστευε, στη βάση δηλώσεών τους, ότι δεν είχε υποχρέωση να πράξει οτιδήποτε σχετικά με το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Στην φτωχή εντύπωση που σχημάτισα για τη μαρτυρία του ΜΥ1, συνέτεινε και η θέση του επί του ζητήματος της δήλωσης υπαλλήλων των Εναγόμενων 1 στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Ενώ ο ίδιος επέμενε ότι ο Ενάγοντας είχε καθήκοντα βοηθού εγκαταστάτη, δεν επεξήγησε το λόγο που οι Εναγόμενοι 1 δήλωναν όλους τους υπαλλήλους τους ανεξαιρέτως ως εγκαταστάτες κλιματιστικών, έστω και εάν δεν είχαν ερωτηθεί οποτεδήποτε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις αναφορικά με τα συγκεκριμένα καθήκοντά τους. Το ότι οι Εναγόμενοι 1 δεν γνώριζαν την ύπαρξη κωδικών δεν μπορεί θεωρώ ούτε να μετακυλήσει την ευθύνη δήλωσης της ορθής περιγραφής της εργασίας των υπαλλήλων των Εναγόμενων 1 στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις αλλ' ούτε και να αιτιολογήσει την επιλογή των Εναγόμενων 1 να αναφέρονται σε όλους τους υπαλλήλους ως εγκαταστάτες. Η περιγραφείσα, κατ' ισχυρισμό πρακτική, των Εναγόμενων 1 να δηλώνουν όλους τους υπαλλήλους ως εγκαταστάτες κλιματιστικών δεν βρίσκει κανένα λογικό έρεισμα, εντός του πλαισίου του, κατά τους ίδιους, ξεκάθαρου κατ' ουσία διαχωρισμού των καθηκόντων που πρόβαλε και υπεραμύνθηκε σθεναρά η πλευρά των Εναγόμενων
Στη βάση όλων των πιο πάνω και ως προανέφερα, η μαρτυρία του ΜΥ1 δεν ήταν διαφωτιστική ως προς τα επίδικα ζητήματα. Αντίθετα, οι ενέργειές τού κατά την επίδικη ημέρα του ατυχήματος είχαν ως αποτέλεσμα το περιστατικό να μην τύχει διερεύνησης από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, αλλά και συνέτεινε στο να μην υπάρχουν, τουλάχιστον κατά το χρόνο της δίκης, οποιαδήποτε αντικειμενικά ευρήματα στη σκηνή του ατυχήματος. Για όλους τους πιο πάνω λόγους δεν δέχομαι τη μαρτυρία του ΜΥ1 και δεν μπορώ να βασιστώ σ' αυτή για να προβώ σε ευρήματα. ΜΥ2 - Σε μεγάλο βαθμό ο ΜΥ2, με τη μαρτυρία του, προσπάθησε να επιβεβαιώσει και να ενισχύσει τη μαρτυρία του ΜΥ1 τουλάχιστο ως προς τις συνθήκες εργασίας κατά την εργοδότησή του από τους Εναγόμενους 1, τα προσόντα που απαιτούνται για την απόκτηση άδειας εγκατάστασης κλιματιστικών, τη συμπεριφορά του ΜΥ1, τα καθήκοντα του Ενάγοντα, τον αριθμό ατόμων που αποτελούσαν το συνεργείο του Άλεξ, τον τρόπο με τον οποίο τοποθετείται ένα κλιματιστικό τύπου κασέτας και το είδος των σκαλωσιών που χρησιμοποιούνταν από τους Εναγόμενους 1 κατά τον ουσιώδη χρόνο. Παρά το γεγονός ότι ο ΜΥ2 απαντούσε με αμεσότητα και χωρίς να διστάζει στις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν, εγέρθηκαν, κατά την αντεξέτασή του, σοβαρά ερωτηματικά ως προς την αυθεντικότητα και την αμεροληψία της μαρτυρίας του αλλά και του κατά πόσο ο ίδιος κατά τον ουσιώδη χρόνο πράγματι εργαζόταν στους Εναγόμενους
Έστω όμως και ν' αντιμετωπίσω τη μαρτυρία του ΜΥ2, χωρίς να λαμβάνω υπόψη την πιθανότητα αυτή να προήλθε κατόπιν συνεννόησης με τον ΜΥ1, τα όσα ο ΜΥ2 είχε ν' αναφέρει στο Δικαστήριο και αφορούσαν την επίδικη ημέρα του ατυχήματος, δεν έριξαν περισσότερο φως στις συνθήκες του ατυχήματος, μια και η κατ' ισχυρισμό εμπλοκή του στα γεγονότα ήταν μετά το επίδικο ατύχημα και συνεπώς ο ίδιος δεν είχε ιδία γνώση των συνθηκών υπό τις οποίες αυτό επεσυνέβη. Το γεγονός ότι ούτε και ο ΜΥ2 προσδιόρισε κατά τη μαρτυρία τα σημεία στα οποία συνάντησε σκαλωσιές κατά την κατ' ισχυρισμό επίσκεψή του στο εργοτάξιο, η γενικές αναφορές του ότι πήγε να μαζέψει τα υλικά, χωρίς να προσδιορίζει τι μάζεψε και από που, χωρίς ν' αναφέρει εάν πράγματι υπήρχαν εκτεθειμένα υλικά ή μη εγκατεστημένα κλιματιστικά στο χώρο, δεν μπορεί παρά να καταστήσει τη μαρτυρία ακροσφαλές έδαφος για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Η αναφορά του κατά την κυρίως εξέτασή του ότι δεν υπήρχε κλιματιστικό στην οροφή, παρέμεινε αόριστη, μια και ο ίδιος ουδέποτε προσδιόρισε εάν το σημείο στο οποίο αναφερόταν ήταν κοντά στην ακατάλληλη σκαλωσιά και εάν μάζεψε οτιδήποτε από το εν λόγω σημείο. Ωσαύτως, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΥ2 ως ασφαλές έδαφος για την εξαγωγή συμπερασμάτων. ΜΥ3 - Αν και τα προσόντα του ΜΥ3 δεν αμφισβητήθηκαν, εκείνος υπεβλήθη σε μακρά αντεξέταση. Πρέπει να πω ότι ο ΜΥ3 υπέδειξε υποδειγματική υπομονή στο εδώλιο, αναλύοντας και επεξηγώντας λεπτομερώς όλα τα σημεία της μαρτυρίας του, με αναφορά σε σχετικά με αυτή τεκμήρια. Πιο συγκεκριμένα, ο ΜΥ3 επεξήγησε πλήρως το περιεχόμενο του Τεκμήριου 10, αιτιολογώντας τη δική του εκτίμηση αναφορικά με το ζήτημα της αρθρίτιδας, ανάλυση κατά την οποία συνδύασε στην έκθεσή του Τεκμήριο 19 με προηγούμενες ακτινογραφίες του Ενάγοντα ημερομηνίας 7.10.
Αν και διαφώνησε σε ορισμένα σημεία με τον ΜΕ5 όπως, για παράδειγμα, ως προς τη χρησιμότητα της διακεκομμένης φυσιοθεραπείας, υπέδειξε πρόθυμα όλα τα σημεία όπου η άποψή του συνέκλινε με εκείνη του ΜΕ5 και με τα αντικειμενικά ευρήματα της κατάστασης του ποδιού του Ενάγοντα, δεικνύοντας καθ' αυτό τον τρόπο ότι πρόθεσή του ήταν να μεταφέρει την πραγματογνωμοσύνη του. Τοιουτοτρόπως, ο ΜΥ3 δεν δίστασε να επιβεβαιώσει τη μονιμότητα της ουλής που φέρει στο αριστερό πόδι ο Ενάγοντας και το ότι οι ενοχλήσεις που αισθάνεται ειδικά κατά την αλλαγή του καιρού και μετά από παρατεταμένη βάδιση σε κεκλιμένο ανώμαλο έδαφος αιτιολογούνται με τη σημερινή κατάσταση του ποδιού του και δη την απουσία της έξω πλάγιας στροφής. Τα πιο πάνω ήταν οι λόγοι που σχημάτισα πολύ καλή εντύπωση για τη μαρτυρία του ΜΥ
Επισημαίνω επίσης ότι, εν τέλει, η μαρτυρία του ΜΕ5 αναφορικά με το λόγο που πιθανώς να χρειαστεί μελλοντική αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης, επιβεβαίωσε τη μαρτυρία του ΜΥ3 επί του θέματος, ότι δηλαδή η επέμβαση τούτη ενδείκνυται συνήθως όταν τα υλικά παρουσιάσουν κάποιο πρόβλημα. Η δε πρόγνωση του ΜΥ3 περί πιθανότητας βραδείας ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας σε συνδυασμό με τη μη χρησιμότητα της επέμβασης αρθρόδεσης στο μέλλον, φαίνεται να συνάδει και με το εύρημα του ακτινολόγου στο Τεκμήριο 10, δέκα και πλέον χρόνια μετά το ατύχημα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΥ3 και κρίνω ότι αυτή υπερτερεί στα σημεία που αυτή απέκλινε, της μαρτυρίας του ΜΕ5, εκτός βεβαίως στο ζήτημα των τριών κύκλων φυσιοθεραπειών που ο ΜΕ5 παρέπεμψε τον Ενάγοντα και τούτο επειδή, ως και ο ίδιος ο ΜΥ3 αποδέχθηκε, αφενός η φυσιοθεραπεία ήταν ενδεδειγμένη για απάβλυνση των συμπτωμάτων για το χρόνο μετά το ατύχημα και αφετέρου επειδή τόσο ο ΜΕ5 όσο και ο ΜΕ4 ήταν, ομολογουμένως, σε πλεονεκτικότερη θέση από τον ΜΥ3 κατά το χρόνο εκείνο, για να εκτιμήσουν την ανάγκη του Ενάγοντα για τους κύκλους φυσιοθεραπείας και τον αριθμό φυσιοθεραπειών για έκαστο εξ αυτών. ΜΥ4 - Παρά τη θετική εντύπωση που αποκόμισα από τη ΜΥ4, κυρίως λόγω της αμεσότητας στις απαντήσεις της, η μαρτυρία της δεν ήταν διαφωτιστική ως προς τα επίδικα θέματα. Το ότι η ίδια δεν γνώριζε την ύπαρξη συγκεκριμένου κωδικού επαγγέλματος στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αλλά και το γεγονός ότι οι Εναγόμενοι 1, μέσω της, δήλωναν, τουλάχιστον από το 2015 που η ίδια ανέλαβε αυτή την εργασία για λογαριασμό τους, όλο το προσωπικό τους ως «εγκαταστάτες» κλιματιστικών και δεν διαχώριζε τους βοηθούς, υποδηλώνει μόνον ότι η ίδια δεν γνώριζε για το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά και το ότι, βάσει των οδηγιών ή της πληροφόρησης την οποία λάμβανε από τους Εναγόμενους 1, η ίδια προέβαινε στις προαναφερθείσες δηλώσεις. Επί του σημείου, κατά τη μαρτυρία της ΜΥ4 ενισχύθηκε και το ερωτηματικό που αφέθηκε και κατά την μαρτυρία του ΜΥ1, το οποίο παρέμεινε αναπάντητο: για ποιο λόγο ενώ οι Εναγόμενοι 1 εσωτερικά διαχώριζαν τους υπαλλήλους τους σε βοηθούς και αδειούχους εγκαταστάτες, στις δικές τους δηλώσεις τους προς τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, περιέγραφαν όλους ανεξαιρέτως - πλην του γραμματειακού προσωπικού - ως εγκαταστάτες; Με αναφορά λοιπόν στα επίδικα ζητήματα η μαρτυρία της ΜΥ4 κρίνω δεν πρόσφερε οτιδήποτε ικανό ν' αποτελέσει βάση για την εξαγωγή συμπερασμάτων. ΜΥ5 - Ομοίως διόλου διαφωτιστική ως προς τα επίδικα θέματα ήταν και η μαρτυρία του ΜΥ
Όπως διεφάνη ο ίδιος, όντας εργοδοτούμενος των Εναγόμενων 1 από το 2020, περιέγραψε τα καθήκοντά του, εξέφρασε την άποψή του σχετικά με το κατά πόσο ένα άτομο μπορεί να εγκαταστήσει κλιματιστικό τύπου κασέτας και επανέλαβε τη μαρτυρία του ΜΥ1 ότι οι βοηθοί δίνουν υλικά στους αδειούχους. Κατ' ουσία ο πυρήνας της μαρτυρίας του ήταν η ενίσχυση της γενικής εικόνας των Εναγόμενων 1, που τόσο ο ΜΥ1 όσο και ο ΜΥ2 προσπάθησαν να προβάλουν, δίχως να προσφέρει οτιδήποτε ουσιαστικό επί των συνθηκών πρόκλησης του ατυχήματος. Γι' αυτούς τους λόγους η μαρτυρία του ΜΥ5 δεν κρίνεται χρήσιμη για την εξαγωγή συμπερασμάτων. ΜΥ6 - Σχημάτισα καλή εντύπωση για τη μαρτυρία του ΜΥ
Τα προσόντα του δεν αμφισβητήθηκαν και θεωρώ ότι μετέφερε στο Δικαστήριο την πραγματογνωμοσύνη του επί των θεμάτων για τα οποία ερωτήθηκε. Παρά ταύτα, η μαρτυρία του είχε κυρίως ακαδημαϊκό χαρακτήρα και δεν ήταν βοηθητική ως προς τα επίδικα θέματα, μια και μέσω της, ουσιαστικά, επιβεβαιώθηκε η θέση του ΜΥ1 περί του τι αποτελεί τον ορθό και ενδεδειγμένο τρόπο τοποθέτησης κλιματιστικού τύπου κασέτας και περί του τι αποτελεί τον ορθό και ενδεδειγμένο τρόπο χρήσης σκαλωσιάς, καθώς και περί του τι αποτελεί γενικά ασφαλή σκαλωσιά. Συνεπώς η πραγματογνωμοσύνη του ΜΥ6 δεν ήταν, εν προκειμένω, δυνατό να χρησιμεύσει στην εξακρίβωση των συνθηκών υπό τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα ή εάν κατά τον ουσιώδη χρόνο οι Εναγόμενοι 1 ή οι υπάλληλοι τους πράγματι εφάρμοζαν ασφαλές σύστημα εργασίας, παρά μόνο υπέδειξε - γενικά - τις ορθές συνθήκες υπό τις οποίες η εργασία οργανώνεται και εκτελείται, με έμφαση στην εργασία κατά την τοποθέτηση κλιματιστικών οροφής. Ο ΜΥ6 δεν συνέδεσε τη μαρτυρία του με τους Εναγόμενους 1 και την επιχείρησή τους κατά τον ουσιώδη χρόνο, εκτός από την επιβεβαίωση αναφορικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες απονέμεται σε εταιρείες το Τεκμήριο
Και τούτο επειδή ο ΜΥ6 δεν σχετιζόταν με τα επίδικα γεγονότα και ουδέποτε ενεπλάκη σε οτιδήποτε σχετιζόταν με το επίδικο ατύχημα. Για τους πιο πάνω λόγους, παρά τη θετική εντύπωση που αποκόμισα από τον ΜΥ6, κρίνω ότι η μαρτυρία του, δεν μπορεί ν' αποτελέσει έδαφος για την εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς τα επίδικα θέματα. Παραδεκτά Γεγονότα και Ευρήματα Δικαστηρίου κατόπιν αξιολόγησης Κατά τη διάρκεια της Ακρόασης οι δικηγόροι των διαδίκων προέβησαν στην κατάθεση παραδεκτών γεγονότων και Τεκμηρίων ως προς την αλήθεια του περιεχομένου τους. Συγκεκριμένα δήλωσαν από κοινού ότι: κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγοντας ήταν ηλικίας 35 ετών αρτιμελής και υγιής. Εργοδοτείτο από τους Εναγόμενους 1, ως υπάλληλος ή εργάτης με μηνιαίο μισθό κατά τον Απρίλιο του 2012 περί τα €763 αναλογία μισθού μέχρι και τις 23.4.2012, δηλαδή λάμβανε συνολικά το ποσό των €995 μηνιαίως, και άλλα ωφελήματα. Περαιτέρω από υπερωρίες λάμβανε ετησίως διάφορα ποσά, που σε αναλογία μηνιαίως ανέρχονταν σε €200 περίπου και από άλλες παρεμφερείς με το επάγγελμά του εργασίες που έκανε από μόνος του λάμβανε ακόμη €350 το μήνα. Ομοίως παραδεκτό έγινε και το ότι η Εναγόμενη 1 αποτελεί ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με έδρα τη Λεμεσό και η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο δραστηριοποιείτο στον τομέα πώλησης και εγκατάστασης κλιματιστικών. Συμφωνήθηκε επίσης ότι τα Τεκμήρια 1, 2, 5, 7 και 10 είναι παραδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους, αλλά και ότι το σύνολο των απολαβών που ο Ενάγων θα λάμβανε για το διάστημα που ήταν σε αναρρωτική άδεια, δηλαδή από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι 09.11.2012, ανέρχεται σε €5,569.06, σύμφωνα με την παράγραφο 67 της γραπτής δήλωσης του Ενάγοντα, Έγγραφο Α. Για σκοπούς πληρότητας, υπενθυμίζεται το γεγονός ότι το ατύχημα του Ενάγοντα στο Εργοτάξιο την 23.04.2012 και περί η ώρα 10.00 π.μ. δεν αμφισβητήθηκε. Έχοντας αξιολογήσει το σύνολο της μαρτυρίας και έχοντας λάβει υπόψη μου τα πιο πάνω παραδεκτά γεγονότα και το περιεχομένων των παραδεκτών Τεκμηρίων αποτελούν περαιτέρω ευρήματά μου τα εξής: Ο Ενάγοντας στις 23.04.2012 και ώρα 10.00 π.μ., και ενώ εργαζόταν για λογαριασμό των Εναγόμενων 1, οι οποίοι αποτελούν εταιρεία με έδρα τη Λεμεσό η οποία τοποθετεί συστήματα κλιματισμού, ανέβηκε σε σκαλωσιά η οποία βρισκόταν στον χώρο και η οποία έφερε μόνο ένα ξύλο στήριξης για να εγκαταστήσει κλιματιστικό οροφής, κατόπιν οδηγιών του επικεφαλής του συνεργείου στο οποίο ανήκε. Στην προσπάθειά του να βιδώσει βίδα ένιωσε το ξύλο στήριξης να μετακινείται προς τα πίσω, έχασε την ισορροπία του, γλίστρησε και έπεσε το έδαφος. Από τη πτώση, ο Ενάγων τραυματίστηκε στο αριστερό του πόδι και μεταφέρθηκε από συναδέλφους του στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού διαπιστώθηκε ότι υπέστη ενδοαρθρικό κάταγμα της αριστερής πτέρνας και το πόδι του τοποθετήθηκε σε γύψινο νάρθηκα. Του χορηγήθηκε αντιπηκτική αγωγή και του δόθηκαν οδηγίες να παραμείνει κλινήρης. Επειδή δημιουργήθηκε οίδημα στην περιοχή κατέστη δυνατό να εγχειριστεί στις 15.05.2012, όπου υπό ραχιαία αναισθησία το κάταγμα σταθεροποιήθηκε με πλάκα και κοχλίες τύπου LCP και έλαβε τελικό εξιτήριο στις 18.05.2012 φέροντας νάρθηκα και λαμβάνοντας αναλγητική και αντιπηκτική αγωγή. Στις 31.05.2012, στα εξωτερικά ιατρεία του Ορθοπεδικού Τμήματος έγινε έλεγχος της πληγής και αφαιρέθηκαν τα ράμματα. Ο Ενάγων κατέβαλε το ποσό των €47,84 και έλαβε σχετικό Ιατρικό Πιστοποιητικό. Έπειτα στις 04.06.2012 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. Βάσο Κωνσταντίνου, ο οποίος κατά την πρώτη επίσκεψη διαπίστωσε το υπό επούλωση χειρουργικό τραύμα, οίδημα μαλακών μορίων ποδοκνημικής, αδυναμία ενεργητικής κάμψης, έκτασης και στροφής της ποδοκνημικής και παθητική κάμψη μέχρι τις 30 μοίρες και έκταση 20 μοίρες. Η κατάσταση του Ενάγοντα παρουσίασε σταδιακή βελτίωση, ενώ ο Δρ. Κωνσταντίνου συνέχισε να του χορηγεί αναρρωτική άδεια μέχρι την 09.11.
Την 11.1.2013 ο Δρ. Κωνσταντίνου εξέτασε τον Ενάγοντα και κατέγραψε ότι το κάταγμα παρουσίασε πλήρη πώρωση ενώ οι κινήσεις έκτασης και κάμψεις είχαν πλήρως αποκατασταθεί στο φυσιολογικό, αλλά διαπίστωσε και ελαφρά έσω στροφή, απουσία έξω στροφής, πρηνισμού και υπτιασμού. Ο Ενάγων στο έξω μέρος του αριστερού αχίλλειου και άκρου ποδιού έφερε χειρουργική ουλή μήκους 10 εκατοστών. Ο Δρ. Κωνσταντίνου συνέστησε στον Ενάγοντα, μεταξύ άλλων, τρεις κύκλους φυσιοθεραπείας εντός των ετών 2012, 2013 και 2014 στους οποίους ο Ενάγων υπεβλήθη υπό του φυσιοθεραπευτή Λάζαρου Ηροδότου. Για τις υπηρεσίες του, ο Ενάγων κατέβαλε στον Δρ. Κωνσταντίνου το ποσό των €1000, ενώ για τις φυσιοθεραπείες κατέβαλε στον Λάζαρο Ηροδότου το ποσό των €
Για τις ακτινογραφίες στις 7.10.13 και στις 6.3.23, ο Ενάγοντας κατέβαλε αντίστοιχα τα ποσά των €45 και €
Μεταξύ των ημερομηνιών 17.5.2012 και 16.11.2012, ο Ενάγοντας έλαβε επίδομα ασθενείας από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ύψους €3,467.
Περί τον Μάιο του 2013 μέχρι και τον Ιανουάριο του 2014, ο Ενάγων εργάστηκε σε γυμναστήριο ως καθαριστής με απολαβές του να διακυμαίνονται και να φθάνουν μηνιαίως το μέγιστο ποσό των €
Στις 6.2.23, ο Ενάγων υπεβλήθη εκ νέου σε απεικονιστικό έλεγχο ο οποίος κατέδειξε ότι τα υλικά οστεσύνθεσης παραμένουν στην αριστερή πτέρνα, υπαρθρική σκλήρυνση στην υπαστραγαλική άρθρωση, προεξέχουσα οπίσθια απόφυση αστραγάλου και ήπιες οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις σε μεσοτάρσιες αρθρώσεις. Κατά την ημέρα ολοκλήρωσης της δίκης, η χειρουργική ουλή σχήματος «L» με συνολικό μήκος 10 εκατοστών είναι πλήρως επουλωμένη αλλά μόνιμη και εμφανής και εντοπίζεται στην έξω επιφάνεια της αριστερής πτέρνας. Ο Ενάγων, τοποθετεί το βάρος του σώματός του στα άκρα των ποδιών και στις πτέρνες, βαδίζει φυσιολογικά χωρίς χωλότητα σε επίπεδες επιφάνειες, η κάμψη και η έκταση της ποδοκνημικής του είναι φυσιολογική, όπως φυσιολογική είναι και η κινητικότητα των δακτύλων. Δεν υπάρχει οίδημα ή μυϊκή ατροφία και το νευροαγγειακό σύστημα του επηρεαζόμενου μέλους λειτουργεί φυσιολογικά. Παρά ταύτα, ο Ενάγων εξακολουθεί να έχει δυσκαμψία στην έσω πλάγια στροφή, δηλαδή κατά τον υπτιασμό και δεν έχει καθόλου τη δυνατότητα έξω πλάγιας στροφής, πράγμα που του προκαλεί πόνο και τον δυσχεραίνει να βαδίζει σε ανώμαλο κεκλιμένο έδαφος και τον δυσχεραίνει από το να τρέξει και να αθληθεί. Ο Ενάγων εργάζεται πλέον σε εταιρεία τηλεπικοινωνιών στη Ρουμανία. Τα ευρήματα του Δικαστηρίου συμπληρώνονται πιο κάτω και όπου χρειάζεται κατόπιν περαιτέρω ανάλυσης και υπαγωγής των ήδη υπαρχόντων ευρημάτων στη γενική νομική πτυχή, αναφορά στην οποία αμέσως ακολουθεί. Νομική πτυχή γενικά Σε αστικής φύσεως υποθέσεις ο Ενάγων έχει το γενικό βάρος ν' αποδείξει ότι η απαίτησή του είναι πιο πιθανή παρά να μην είναι[4]. Το βάρος αποσείεται αποκλειστικά με μαρτυρία που κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη από το Δικαστήριο[5]. Το νομικό βάρος όμως δεν πρέπει να συγχέεται με το αποδεικτικό βάρος απόδειξης. Το πρώτο είναι πάντοτε στους ώμους του Ενάγοντος και δεν μεταφέρεται, ενώ το αποδεικτικό υποδηλώνει το βάρος που διάδικος φέρει να παρουσιάσει ικανοποιητική μαρτυρία για την υποστήριξη επίδικου ή σχετικού θέματος, έτσι ώστε το Δικαστήριο να καλέσει την άλλη πλευρά ν' απαντήσει. Ως είναι ξεκάθαρο, επίδικο ζήτημα στην παρούσα υπόθεση είναι το κατά το πόσο οι Εναγόμενοι 1 υπέχουν οποιασδήποτε ευθύνης για τον τραυματισμό του Ενάγοντα εν ώρα εργασίας, όντας, κατά τον ουσιώδη χρόνο, οι εργοδότες του. Οι σχετικές αρχές συγκεφαλαιώθηκαν στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Ελένη Κατσουνάρη ν Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Πολ. Έφεση 57/2012, ημ. 27.02.2018, ECLI:CY:AD:2018:A93, όπου λέχθηκαν τα εξής: «Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του πηγάζει από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας [.] Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsel on Torts, 14η έκδοση, παραγ. 965-971, σελ. 578-
Στην υπόθεση ΑΗΚ ν. Χριστοφόρου, Πολ. Εφ. 82/10, 82Α/10 ημερ. 5/2/15, αναφέρθηκαν τα εξής ως προς την υποχρέωση του εργοδότη παροχής ασφαλούς χώρου και συστήματος εργασίας: «Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας, οι συσχετισμοί τους με τα εργατικά ατυχήματα, η ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενούς του, το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει ο εργοδότης, η υποχρέωσή του να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττό κίνδυνο» και να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας, το καθήκον του για παροχή ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής εργασίας και η υποχρέωση του να καθοδηγεί τους εργοδοτούμενούς του ως προς τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για αποφυγή ατυχημάτων, έχουν γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. [...]. Αναφέρονται τα ακόλουθα στην απόφαση Κυριάκου (ανωτέρω): «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 ΑΑΔ 123: «Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc

(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο.»». Ενώ στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1 ΑΑΔ 506, στην οποία αναφορά είχε γίνει και στην Κατσουνάρη (ανωτέρω) αναλύθηκε, με αναφορά στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, παράγραφοι 10-59 και 10-60, η έννοια του συστήματος εργασίας ως εξής: «"Έννοια του συστήματος εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (

i)της οργάνωσης της εργασίας, (
ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
iv)της σειράς των γεγονότων, (
v)της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποιά στάδια, (
vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκο υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας."» Στην ίδια απόφαση, παρατέθηκε το εξής απόσπασμα, ελεύθερα μεταφρασμένο, από τη θεμελιακή επί του θέματος απόφαση General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1952] 2 All ER 110, 114: «"Είναι, νομίζω, καλά γνωστό στους εργοδότες, και υπάρχει μαρτυρία στην παρούσα υπόθεση, ότι είναι καλά γνωστό στους εφεσείοντες ότι οι εργάτες πολύ συχνά, αν όχι συστηματικά, δεν λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους τους οποίους συνεπάγεται η εργασία τους. Είναι δε γι' αυτό το λόγο που το κοινοδίκαιο απαιτεί ότι οι εργοδότες πρέπει να καταβάλλουν λογική φροντίδα να καθορίζουν ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργοδότες δεν εξαιρούνται από αυτό το καθήκο από το γεγονός ότι οι εργάτες τους είναι έμπειροι και θα μπορούσαν, αν ήταν στη θέση των εργοδοτών, να εφαρμόσουν οι ίδιοι ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργάτες δεν βρίσκονται στη θέση των εργοδοτών. Τα καθήκοντα τους δεν εκτελούνται μέσα στην ήρεμη ατμόσφαιρα του γραφείου με τις συμβουλές των ειδικών. Πρέπει να παίρνουν τις αποφάσεις τους πάνω σε στενές βάσεις παραθύρων και άλλους τόπους κινδύνων και κάτω από περιστάσεις όπου οι κίνδυνοι σκιάζονται από την επανάληψη"». Πέραν των πιο πάνω, ο Νομοθέτης θέσπισε σχετικό Νόμο ο οποίος προνοεί για το ζήτημα της ασφάλειας και υγείας στην εργασία και περιλαμβάνει μη-εξαντλητικό κατάλογο γενικών υποχρεώσεων των εργοδοτών. Πιο συγκεκριμένα, το Άρθρο 13 του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου του 1996 (Ν.89(Ι)/1996), στις παραγράφους

(1)έως

(3)προνοεί: «13.-

(1)Κάθε εργoδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ: Νοείται ότι, ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ανώμαλες και/ή απρόβλεπτες συνθήκες που εκφεύγουν του ελέγχου του και/ή σε έκτακτα γεγονότα οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί παρ' όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια.

(2)Χωρίς επηρεασμό της γεvικότητας τωv υπoχρεώσεωv τoυ, πoυ αvαφέρovται στo εδάφιo

(1), oι υπoχρεώσεις κάθε εργoδότη επεκτείvovται ώστε vα περιλαμβάvoυv τα ακόλoυθα- (α) τηv παρoχή και διατήρηση εγκαταστάσεωv, συστημάτωv και μεθόδωv εργασίας τα oπoία vα είvαι ασφαλή και χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία, (β) τις διευθετήσεις πoυ διασφαλίζoυv τηv ασφάλεια και τηv απoυσία κιvδύvωv για τηv υγεία σε σχέση με τηv χρήση, χειρισμό, απoθήκευση και μεταφoρά αvτικειμέvωv και oυσιώv, (γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ, (δ) την παροχή και τη διατήρηση oπoιωvδήπoτε χώρωv εργασίας πoυ είvαι κάτω από τov έλεγχo τoυ, συμπεριλαμβαvoμέvωv και τωv μέσωv πρoσπέλασης και εξόδoυ, σε κατάσταση πoυ vα είvαι ασφαλείς και χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία, (ε) τηv παρoχή και διατήρηση περιβάλλovτoς εργασίας για τoυς εργoδoτoυμέvoυς τoυ, τo oπoίo είvαι ασφαλές, χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία και επαρκές όσov αφoρά τις διευκoλύvσεις και διευθετήσεις για τηv ευημερία τoυς στηv εργασία. (στ)(

i)τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων του, περιλαμβανομένων ενεργειών για την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, την ενημέρωση, εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και τη δημιουργία της απαραίτητης οργάνωσης και της διασφάλισης των αναγκαίων μέσων. (
ii)την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας, υγείας και ευημερίας των εργοδοτουμένων του ή και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από τις δραστηριότητές του ή από τον τρόπο που διευθύνει την επιχείρησή του· (iii) την προσαρμογή των μέτρων αυτών ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και την επιδίωξη της βελτίωσης των υφιστάμενων καταστάσεων· (ζ) την παροχή στους αντιπροσώπους ασφάλειας επαρκούς απαλλαγής από την εργασία χωρίς μισθολογική απώλεια, καθώς και των αναγκαίων μέσων προκειμένου να μπορούν να εκπληρώσουν τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις τους, που απορρέουν από τον παρόντα Νόμο.

(3)Ο εργoδότης εφαρμόζει τα μέτρα πoυ πρoβλέπovται στον παρόντα Νόμο και τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού ακoλoυθώvτας τις πιo κάτω γεvικές αρχές πρόληψης: (α) απoφυγή τωv κιvδύvωv (β) εκτίμηση τωv κιvδύvωv πoυ δεv μπoρoύv vα απoφευχθoύv (γ) καταπoλέμηση τωv κιvδύvωv στηv πηγή τoυς (δ) πρoσαρμoγή της εργασίας στov άvθρωπo, ειδικότερα όσov αφoρά τη διαμόρφωση τωv θέσεωv εργασίας καθώς και τηv επιλoγή τωv εξoπλισμώv εργασίας και τωv μεθόδωv εργασίας και παραγωγής προκειμένου ιδίως να μετριασθεί η μονότονη και ρυθμικά επαναλαμβανόμενη εργασία και να μειωθούν οι επιπτώσεις της στην υγεία. (ε) παρακoλoύθηση της εξέλιξης της τεχvoλoγίας (στ) αvτικατάσταση τoυ επικίvδυvoυ από τo μη επικίvδυvo ή τo λιγότερo επικίvδυvo (ζ) Ανάπτυξη μιας ενιαίας και συνολικής πολιτικής πρόληψης, η οποία να καλύπτει την τεχνολογία, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, τις σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και την επίδραση των παραγόντων που συνδέονται με το εργασιακό περιβάλλον (η) πρoτεραιότητα στη λήψη μέτρωv oμαδικής πρoστασίας σε σχέση με τα μέτρα ατoμικής πρoστασίας (θ) παρoχή τωv κατάλληλωv oδηγιώv στα πρόσωπα στην εργασία.» Υπαγωγή ευρημάτων, περαιτέρω ευρήματα και ανάλυση Προτού προχωρήσω, επισημαίνω ότι, τουλάχιστον κατά τους συνηγόρους των Εναγόμενων 1, η Αγωγή εναντίον της Εναγόμενης 2 είχε αποσυρθεί από το δικηγόρο του Ενάγοντα. Δεν έχει ανευρεθεί πρακτικό με το οποίο η Αγωγή να αποσύρεται εναντίον της Εναγόμενης 2, παρά μόνο το ότι ζητήθηκε - και δόθηκε - άδεια και οι προηγούμενοι δικηγόροι, που εκπροσωπούσαν και τους δύο Εναγόμενους 1 και 2 αποσύρθηκαν, με τους νέους συνηγόρους που διορίστηκαν μετέπειτα να εκπροσωπούν μόνο τους Εναγόμενους

Σε κάθε όμως περίπτωση, πέραν της απλής συμπερίληψης της Εναγόμενης 2 στην Αγωγή ως εταιρείας που παρείχε ασφαλιστική κάλυψη κατά τον ουσιώδη χρόνο προς τους Εναγόμενους 1, η πλευρά του Ενάγοντος δεν προσκόμισε οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία σχετικά και δεν προώθησε οτιδήποτε άλλο αναφορικά με την Εναγόμενη
Το ζήτημα της ύπαρξης αγώγιμου δικαιώματος εργοδοτούμενου για εργατικό ατύχημα εναντίον ασφαλιστικής εταιρείας που παρέχει κάλυψη στον εργοδότη του αναλύθηκε, σχετικά πρόσφατα, στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Τσιάκκιρου και Ιακώβου ν. Atlantic Insurance Co. Ltd., Πολ. Έφεση 117/2015, ημερομηνίας 22.11.2023, όπου αναφέρθηκε ότι: «Όπως προκύπτει από τις σχετικές πρόνοιες του πιο πάνω Νόμου, διαλαμβάνεται η υποχρέωση του εργοδότη να είναι ασφαλισμένος έναντι της ευθύνης του για ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια σε κάθε εργοδοτούμενο του ενώ, καθόσον αφορά την ευθύνη του ασφαλιστή, αυτή περιορίζεται στην κάλυψη του εργοδότη σε σχέση με οποιαδήποτε ευθύνη που καλύπτεται από το ασφαλιστήριο. Δεν επεκτείνεται, δηλαδή, προς όφελος του εργοδοτούμενου.» Έχοντας αναφέρει αυτά, έστω και αν η Αγωγή εναντίον της Εναγόμενης 2, δεν φαίνεται να προωθήθηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο, θεωρώ ότι δεν έχει αποδειχθεί οποιαδήποτε αγώγιμο δικαίωμα εναντίον της και θα απέρριπτα αυτήν. Προχωρώ να υπαγάγω τα ευρήματά μου στη νομική πτυχη: Οι Εναγόμενοι 1, όντας εργοδότες του Ενάγοντος όφειλαν να του παρέχουν ένα ασφαλές χώρο και σύστημα εργασίας. Έχω αποδεχθεί την εκδοχή του Ενάγοντος ως προς τη λήψη οδηγιών από τον Άλεξ, δηλαδή τον προϊστάμενό του και επικεφαλής του συνεργείου στο οποίο ο Ενάγοντας ανήκε, να εγκαταστήσει κλιματιστικό μόνος του στο ταβάνι. Η δε σκαλωσιά στο χώρο που χρησιμοποίησε ο Ενάγοντας για την εκτέλεση της εργασίας του έφερε μόνο ένα ξύλο στήριξης. Σύμφωνα επίσης με την ενώπιον μου μαρτυρία ο ίδιος ο ΜΥ1, όντας ο ιθύνοντας των Εναγόμενων 1, αν και μετέβηκε στο Εργοτάξιο πριν το ατύχημα για να ελέγξει τις εργασίες, είδε την σκαλωσιά με το ένα ξύλο στήριξης αλλά δεν την μετακίνησε, ούτε φρόντισε να υποδείξει σε οποιονδήποτε να μην τη χρησιμοποιήσει. Παρά ταύτα για τον ίδιο τον ΜΥ1, οι εργασίες στο Εργοτάξιο απαιτούσαν έλεγχο καθότι επρόκειτο για τοποθέτηση περίπλοκου συστήματος κλιματισμού. Κατά την εκτέλεση των εργασιών ο Ενάγοντας ανήκε σε συνεργείο, ο επικεφαλής του οποίου όμως δεν ήταν παρόν στο σημείο όπου ο Ενάγων εργαζόταν και τραυματίστηκε καθότι ανέλαβε παράλληλα άλλη εργασίας και μόνον άκουσε αυτόν να φωνάζει και τον πλησίασε. Προέκυψε επίσης ότι ενώ ο Ενάγοντας δεν ήταν ειδικά εκπαιδευμένος στην τοποθέτηση κλιματιστικών, παρά ταύτα οι οδηγίες που έλαβε ήταν να προβεί στην τοποθέτηση συγκεκριμένου κλιματιστικού χωρίς την υποστήριξη άλλου ατόμου. Η έλλειψη εκπαίδευσης του Ενάγοντα προέκυψε και από την ίδια τη μαρτυρία του ΜΥ1, ο οποίος ανέφερε ότι τα καθήκοντα του Ενάγοντα ήταν εκείνα του βοηθού και συνεπώς δεν αναμένετο από τον Ενάγοντα να τύχει εκπαίδευσης τοποθέτησης κλιματιστικών. Ως επίσης διαφάνηκε, κατά την προσπάθεια τοποθέτησης του κλιματιστικού, ο Ενάγοντας ανέβηκε στην σκαλωσιά που βρισκόταν στον χώρο με το ένα ξύλο στήριξης, το οποίο, σε ύψος, απείχε περίπου ενάμιση μέτρο από το έδαφος. Ήταν αδιαμφησβήτητο γεγονός ότι για την τοποθέτηση των συγκεκριμένων κλιματιστικών κατά την επίδικη ώρα και ημέρα, οι υπάλληλοι των Εναγόμενων 1 θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουν σκαλωσιές και να εργαστούν σε κάποιο ύψος. Έχοντας τούτο κατά νου θεωρώ ότι ο κίνδυνος να υπάρξει τραυματισμός από πτώση από σκαλωσιά ήταν υπαρκτός και προβλέψιμος. Έστω και να δεχόμουν την εκδοχή των Εναγόμενων 1 ότι η δική τους σκαλωσιά, την οποία θα έπρεπε να χρησιμοποιούν οι υπάλληλοί τους ήταν ασφαλέστερη, η επίδικη εργασία δεν παύει να ελλοχεύει κινδύνους και ν' απαιτεί τη λήψη μέτρων αποφυγής των. Πόσω δε μάλλον όταν η εκτέλεση της εργασίας αυτής ανατίθεται σε υπάλληλους οι οποίοι δεν έχουν εξειδίκευση ή εκπαίδευση και οι οποίοι εργάζονται χωρίς την υποστήριξη άλλων υπαλλήλων. Στη βάση της αποδεχτής μαρτυρίας του Ενάγοντα, αναφορικά με το θέμα των συνθηκών πρόκλησης του ατυχήματος, κρίνω ότι η οδηγία προς τον Ενάγοντα να τοποθετήσει κλιματιστικό στο ταβάνι του Εργοταξίου, χωρίς αυτός να έχει λάβει οποτεδήποτε εκπαίδευση προς τούτο αλλά και χωρίς αυτός να υποστηρίζεται από οποιοδήποτε άλλο υπάλληλο των Εναγόμενων 1, δεν ήταν συμβατή με την εκπλήρωση του καθήκοντος επιμέλειας των Εναγόμενων 1 προς τον Ενάγοντα. Ομοίως κρίνω μη συμβατή και την έλλειψη καθοδήγησης και επίβλεψης στο Εργοτάξιο από πλευράς των Εναγόμενων 1, οι οποίοι, ως διαφάνηκε απέστειλαν στο χώρο συνεργείο για να τοποθετήσει κλιματιστικά χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθούν ότι τα άτομα στα οποία ανατέθηκε η εργασία είχαν την κατάλληλη εκπαίδευση, τα κατάλληλα μέσα και την κατάλληλη υποστήριξη για να φέρουν αυτή εις πέρας με ασφάλεια. Το συμπέρασμά μου δεν μπορεί να είναι διαφορετικό ούτε σχετικά με την απόφαση του ΜΥ1 να μην λάβει οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με την σκαλωσιά που έφερε ένα ξύλο στήριξης και η οποία, παρά τον πρότερο χρονικά εντοπισμό της, αφέθηκε στο χώρο και εν τέλει χρησιμοποιήθηκε από τον Ενάγοντα για την τοποθέτηση του κλιματιστικού. Θεωρώ ότι από τη στιγμή που ο ΜΥ1 διαπίστωσε τη σκαλωσιά στο χώρο αλλά και το ότι αυτή ενδεχομένως να ήταν επικίνδυνη, ειδικά εν συγκρίσει με τις σκαλωσιές οι ίδιοι οι Εναγόμενοι 1 κατ' ισχυρισμό χρησιμοποιούσαν κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν ήταν εκτός των καθηκόντων των Εναγόμενων 1, στο ευρύτερο πλαίσιο του καθήκοντός τους να εντοπίζουν, εκτιμούν και να καταπολεμούν κινδύνους στη ρίζα τους, να βεβαιωθούν ότι η εν λόγω σκαλωσιά δεν θα χρησιμοποιείτο από το συνεργείο τους που επρόκειτο να εργαστεί στο χώρο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνω ότι οι Εναγόμενοι 1 δεν εκπλήρωσαν το καθήκον επιμέλειάς τους προς τον Ενάγοντα και βρίσκω αυτούς υπαίτιους αμέλειας έναντί του. Έχοντας καταλήξει ως ανωτέρω στρέφω τώρα την προσοχή μου στις ενέργειες του ίδιου του Ενάγοντα, προκειμένου να εξετάσω εάν υπό τις περιστάσεις υπήρξε και ο ίδιος αμελής στο να προστατεύσει τον εαυτό του. Στη σχετικά πρόσφατη απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Οικοδομικές Επιχειρήσεις Σ.Α. Φραντζίδης Λτδ. ν.
Γιώργος Παύλου
Σταύρος Σωτηρίου, Πολ. Έφεση 105/18, ημ. 19.7.2024, το Δικαστήριο ανέτρεψε την πρωτόδικη κρίση και καταμέρισε συντρέχουσα αμέλεια στον εργοδοτούμενο προβαίνοντας σε αναφορά στις αρχές που διέπουν το ζήτημα: «Το ερώτημα είναι κατά πόσο αυτές οι πράξεις και αποφάσεις του ενάγοντα-εφεσίβλητου 1 μπορούν να τον κατατάξουν ως ένοχο συντρέχουσας αμέλειας. Στην υπόθεση Μακρίδης v. Dharaghii κ.ά.

(1990)1Α.Α.Δ. 1013 έχουν λεχθεί τα ακολούθα σε σχέση με τον καταμερισμό αμέλειας: «Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ εναγομένων, από τη μια, και ενάγοντα, από την άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του 20 ενάγοντα. Εάν επιδόθηκαν ειδοποιήσεις, με βάση το Άρθρο 64 και τη Δ.10, θ.12

(1)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, προχωρεί στον καταμερισμό της ευθύνης και στον καθορισμό του ποσοστού της συνεισφοράς ή αποζημίωσης μεταξύ των εναγομένων.» Στην υπόθεση Θεράπων Μιχαήλ v. Ιωάννου & Παρασκευαΐδης Λτδ κ.ά.

(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1494, έχει αναφερθεί ότι το βάρος απόδειξης της ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας φέρει ο εναγόμενος που την επικαλείται. Ωστόσο, το Δικαστήριο μπορεί να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν, όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο. Επίσης, στην υπόθεση Βλάσιος v. Αντωνίου

(1990)1Α.Α.Δ. 815, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει αναφέρει τα ακολούθα: «Η συντρέχουσα αμέλεια δεν στηρίζεται στην ύπαρξη καθήκοντος του ζημιωθέντος προς τον εναγόμενο. Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί όταν εγείρεται ισχυρισμός συντρέχουσας αμέλειας, είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για τον ίδιο του τον εαυτό και συμφέρον, λογικές προφυλάξεις και συνέβαλε έτσι με την έλλειψη φροντίδας, στη ζημιά του. Δεν πρόκειται στην ουσία για υπεράσπιση, αλλά για συνθήκη δυνάμει της οποίας μειώνονται αναλογικά οι αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγοντας.»». Στην Κατσουνάρη (ανωτέρω) αναφέρθηκαν τα εξής επί του ζητήματος της συντρέχουσας αμέλειας με αναφορές στην υπόθεση Andreas Vrondis & Sons (Constructions) Ltd v. Σοφοκλή Παπαλεοντίου, Πολ. Εφ. 189/11, ημερ. 15/5/17, ECLI:CY:AD:2017:A177: «Η συντρέχουσα αμέλεια που έχει ως αποτέλεσμα τον επιμερισμό της ευθύνης αποτελεί ζήτημα πραγματικό και αποφασίζεται στη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας και των δεδομένων της κάθε υπόθεσης. Η εναπόθεση συντρέχουσας αμέλειας αποτιμάται στο σύνολο των γεγονότων, ως θέμα νομικής και λογικής συνέπειας. Έχει σημασία η γενεσιουργός αιτία ενός ατυχήματος, η αιτιώδης συνάφεια της επιδεικνυόμενης αμέλειας και του συμβάντος και ο βαθμός φροντίδας και προσοχής που θα πρέπει να επιδειχθεί και από το άλλο εμπλεκόμενο μέρος. (Παναγή ν. Παναγιώτου

(2008)1 ΑΑΔ 1267 και Σαμαρά ν. Πιπονίδου

(2013)1 ΑΑΔ 629). Το Εφετείο δύναται να επέμβει στον καταμερισμό ευθύνης όπου διαφαίνεται ότι ο καταμερισμός ήταν εμφανώς λανθασμένος. Η συντρέχουσα αμέλεια δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων έναντι των εναγομένων, αλλά στο καθήκον περί αυτοπροστασίας, με βάρος απόδειξης που φέρει ο εναγόμενος, (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11 και Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Sharif

(2012)1 ΑΑΔ 28) ». Ενώ στην United Brickworks Ltd. ν. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123, αναφέρθηκαν τα εξής: «Ο καταμερισμός της ευθύνης αποτελεί πρωταρχική ευθύνη του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Στην απόδοση συντρέχουσας αμέλειας στον εργαζόμενο, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι έχει περιορισμένη επιλογή ως προς τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία εκτελεί την εργασία η οποία του ανατίθεται. Η επιλογή, εξάλλου, την οποία εισηγήθηκε ο δικηγόρος τών εφεσειόντων ότι ο εργαζόμενος πάντα έχει να αποχωρήσει από την εργασία του, δεν είναι ενδεχόμενο το οποίο εύκολα αντιμετωπίζει ο εργαζόμενος του οποίου η υλική, η οικογενειακή καν κοινωνική ευημερία εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τα οικονομικά μέσα που του παρέχει ή εργασία του.» Ως ο ίδιος ο Ενάγοντας ανέφερε στην παράγραφο 11 της γραπτής του δήλωσης, προέβαινε σε τέτοιες δραστηριότητες - εννοώντας την τοποθέτηση κλιματιστικών - για λογαριασμό των Εναγόμενων 1 συχνά. Μπορεί ο Ενάγων να μην ήταν εκπαιδευμένος ειδικά, αλλά δεν ήταν ξένος στη χειρωνακτική εργασία και δη την εργασία τοποθέτησης κλιματιστικών. Αποτέλεσε μάλιστα θέση του ότι εργάστηκε στους Εναγόμενους 1 από το 2010 μέχρι και το 2012 και ότι η εργασία, την οποία κατ' ουσία εκτελούσε κατά τη διάρκεια της εργοδότησής του, ήταν η τοποθέτηση κλιματιστικών. Παρά τις πιο πάνω διαπιστώσεις, δεν διαφάνηκε από τα ενώπιον μου γεγονότα πως ο ίδιος ο Ενάγοντας θα μπορούσε, εν προκειμένω να ενεργήσει διαφορετικά. Ο προϊστάμενός του, του έδωσε οδηγία να τοποθετήσει μόνος του ένα κλιματιστικό στην οροφή και να χρησιμοποιήσει σκαλωσιά με μόνο ένα ξύλο στήριξης και ο Ενάγοντας ακολούθησε τις οδηγίες του, μη έχοντας άλλες επιλογές μια και η σκαλωσιά ήταν αυτή που υποδείχθηκε και βοήθεια από άλλον δεν υπήρχε. Εν όψει των πιο πάνω δεν μπορώ να καταλογίσω στον Ενάγοντα ότι ο ίδιος ήταν σε θέση να λάβει μέτρα αυτοπροστασίας και δεν το έπραξε. Πιθανώς να έπρεπε να ήταν πιο προσεκτικός, αλλά η γενεσιουργός αιτία του τραυματισμού του εντοπίζεται, φρονώ, αποκλειστικά στις συνθήκες εργασίας και στις οδηγίες που του δόθηκαν από τον προϊστάμενό του. Προχωρώ να εξετάσω το ζήτημα των αποζημιώσεων που θα πρέπει να επιδικαστούν υπέρ του Ενάγοντα, ξεκινώντας από τις ειδικές αποζημιώσεις. Κατ' επιταγή της Νομολογίας: «[..] οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Ο ενάγων βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδικές αποζημιώσεις [.] »[6]. Στη βάση των ευρημάτων μου κρίνω ότι ο Ενάγων απέδειξε στον απαιτούμενο βαθμό ότι ως ιατρικά και άλλα παρεμφερή έξοδα κατέβαλε στον ΜΕ5 το ποσό των €1000, και στον ΜΕ4 το ποσό των €2310, ενώ για το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 5 τις ακτινογραφίες στις 7.10.13 και στις 6.3.23, ο Ενάγοντας κατέβαλε αντίστοιχα τα ποσά των €47,84, €45 και €40. Αναφορικά δε με την περίοδο κατά την οποία ο Ενάγων ήταν με άδεια ασθενείας, αποτέλεσε παραδεκτό γεγονός ότι κατά τη διάρκειά της ο Ενάγων δικαιούτο να λάβει κανονικά το ποσό των €5,569.06 ενώ έλαβε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων το ποσό των €3,467.58. Εν όψει τούτου θεωρώ ότι ο Ενάγων δικαιούται να λάβει τη διαφορά του ποσού που κατά παραδοχή δικαιούτο και του ποσού που έλαβε, δηλαδή το ποσό των €2,101.48. Ως προς το θέμα της απώλειας μελλοντικών απολαβών, υπενθυμίζω ότι η μαρτυρία του Ενάγοντα ότι ο μειωμένος συγκριτικά μισθός που φαίνεται να λάμβανε ενόσω εκείνος εργάστηκε στο γυμναστήριο έγκειται στο ότι μπορούσε πλέον να εκτελεί ελαφρύτερες εργασίες, δεν έγινε αποδεχτός από το Δικαστήριο. Ομοίως μη αποδεχτός ήταν και ο ισχυρισμός του αναφορικά με τα σημερινά του εισοδήματα. Πέραν όμως τούτου, εξετάζοντας το ζήτημα αυτό έλαβα υπόψη μου και την εξέλιξη της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα, το γεγονός δηλαδή ότι πλέον μπορεί να βάζει το βάρος του στα πόδια του, μπορεί να βαδίζει χωρίς να χωλαίνει ακόμα και να οδηγεί αυτοκίνητο με μόνο εμπόδιο πλέον την αδυναμία του να βαδίζει παρατεταμένα σε ανώμαλο κεκλιμένο έδαφος, αδυναμία που θεωρώ δεν συνδέθηκε επαρκώς με την αδυναμία του Ενάγοντος να εξεύρει εξίσου επικερδή εργασία. Στην απουσία ανάλογων ευρημάτων που να τείνουν να καταδείξουν τη μείωση στη εισοδηματική ικανότητα του Ενάγοντα λόγω του τραυματισμού του, δεν είναι δυνατό να επιδικάσω οποιοδήποτε ποσό. Έρχομαι τέλος στο θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Έχοντας κατά νου ευρήματά μου μέσα από τα οποία σκιαγραφείται η πορεία της υγείας του Ενάγοντα από τον τραυματισμό του κι έπειτα, αλλά και η πρόγνωση για τη μελλοντική εξέλιξή της, θεωρώ ότι ο Ενάγοντας δικαιούται ν' αποζημιωθεί για τον πόνο και ταλαιπωρία του. Στην Ταμπούρας ν Κολάνη

(2008)1Α Α.Α.Δ. 384, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε: «Όσον αφορά ευρύτερα την επάρκεια των γενικών αποζημιώσεων που δόθηκαν είναι δεδομένη και αποδεκτή από τη νομολογία η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις για τον ανθρώπινο πόνο και την ταλαιπωρία, έχοντας υπόψη και τη σημασία των αποζημιώσεων. (A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους

(2004)1 Α.Α.Δ. 416). Η απόδοση αποζημιώσεων πρέπει επίσης να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς. (Lankuttis v. Νικόλα

(2002)1 Α.Α.Δ. 1128). Βεβαίως, ορθή είναι και η άλλη διαπίστωση στη νομολογία ότι προηγούμενες αποφάσεις στα θέματα των αποζημιώσεων δεν αποτελούν κατ' ανάγκη δεσμευτικό προηγούμενο (G & L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού

(2003)1 Α.Α.Δ. 948), ενώ η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 Α.Α.Δ. 590).» Κατά τον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων το Δικαστήριο δύναται ν' αντλήσει καθοδήγηση από άλλες δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες όμως δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα για την συγκεκριμένη κρίση του. Στην πρωτόδικη απόφαση στην Αγωγή Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας 5227/2008 ημερομηνίας 10.12.2012, το Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό των €20,000 ως γενικές αποζημιώσεις για εξωαρθρικό τραύμα πτέρνας το οποίο όμως εκτός από την μείωση της δυνατότητα έκτασης κατά 5 μοίρες, δεν είχε άλλα κατάλοιπα. Στην Προεστός ν Προδρόμου κ.α., Πολ. Έφεση 326/11, ημερομηνίας 12.4.2017, ECLI:CY:AD:2017:A140, ο εφεσίβλητος υπέστη κάταγμα στέρνου για το οποίο τοποθετήθηκε κολάρο για μια εβδομάδα αλλά και συντριπτικό ενδοαρθρικό κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδας δεξιά και η πρόγνωση του χειρούργου ήταν ότι θα παρουσιαστεί μετά την πόρωση, μετατραυματική αρθρίτιδα, ενώ υπήρχε μόνιμη μείωση του εύρους της κίνησης με αποτέλεσμα να μην μπορούσε πλέον να εκτελεί την εργασία του ως ράπτης με επιτυχία. Το Ανώτατο Δικαστήριο μείωσε τις επιδικασθείσες πρωτοδίκως αποζημιώσεις από €30,000 σε €18,000. Στη σχετικά πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως Εφετείο, στην υπόθεση Γιαννάκη Φωτίου ν. Σταύρου Α. Γεωργίου, (βλ. υποσημείωση 3 ανωτέρω), παρά την διαταγή για επανεκδίκαση της υπόθεσης για άλλους λόγους, αλλά και την αύξηση στο επιδικασθέν ποσό για απώλεια απολαβών, είχε πρωτόδικα και δεν ανατράπηκε το ποσό των €50,000 για συντριπτικό κάταγμα πτέρνας εξωαρθρικά, με οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις οι οποίες δυσχέραιναν στις κινήσεις στη βάδιση ύπαρξη μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Σε εκείνη την περίπτωση έγινε αρθρόδεση υπαστραγαλικής άρθρωσης με αποτέλεσμα ο τραυματίας να βαδίζει χωρίς στήριγμα με ελαφρά χωλότητα και άλγος, ενώ είχε επέλθει ακινητοποίηση της υπαστραγαλικής άρθρωσης και η χωλότητα παραμένουν και να είναι δυσχερής η βάδιση επί ανώμαλου εδάφους ή εδάφους με κλίση. Λαμβάνω υπόψη μου ότι ο Ενάγοντας υπέστη ενδοαρθρικό κάταγμα της αριστερής πτέρνας και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση με ανάταξη χρησιμοποιώντας υλικά οστεοσύνθεσης και ότι λόγω τούτου έλαβε άδεια ασθενείας διάρκειας 6 περίπου μηνών. Το τραύμα του Ενάγοντα σταδιακά επουλώθηκε και το κάταγμα πορώθηκε πλήρως, ενώ η κινητικότητά του επηρεασμένου ποδιού του έχει στο βαθμό που ανέφερα στα ευρήματά μου επανέλθει. Στη βάση της μαρτυρίας που αποδέχθηκα δεν αποτέλεσε εύρημά μου ότι ο Ενάγοντας πρόκειται να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στο μέλλον, ενώ η ανάπτυξη αρθρίτιδας που να συνδέεται με την τραυματισθείσα περιοχή, θα είναι, ως αποδέχθηκα, βραδείας ανάπτυξης και στο απώτερο μέλλον. Ομοίως δεν αποδέχθηκα τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι υποβάλλεται και θα εξακολουθήσει να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπείες και ότι τούτες είναι αναγκαίες. Παρά ταύτα, ως μόνιμα κατάλοιπα του τραυματισμού του αποδείχθηκαν η ουλή που προκλήθηκε από την επέμβαση, η δυσκαμψία στην έσω πλάγια στροφή και η απουσία έξω πλάγιας στροφής, πράγμα που του προκαλεί πόνο και τον δυσχεραίνει να βαδίζει παρατεταμένα σε ανώμαλο κεκλιμένο έδαφος και τον δυσχεραίνει από το να τρέξει και να αθληθεί. Εν όψει όλων των πιο πάνω κρίνω ότι ένα πόσο της τάξεως των €35,000 θα ήταν υπό τις περιστάσεις δίκαιο να επιδικαστεί. Κατάληξη Η Αγωγή επιτυγχάνει. Επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον των Εναγόμενων 1 το ποσό των €5,544.32 ως ειδικές αποζημιώσεις, δηλαδή ως το άθροισμα των κονδυλίων που ο Ενάγων απέδειξε κατά τη δίκη. Επιδικάζεται επίσης το ποσό των €35,000 ως γενικές αποζημιώσεις. Τέλος και εν όψει του αποτελέσματος, αλλά και του ότι δεν τέθηκε οτιδήποτε ενώπιον μου που να δικαιολογεί αντίθετη κατάληξη, επιδικάζω έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγόμενων 1, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η Αγωγή εναντίον της Εναγόμενης 2 απορρίπτεται χωρίς να εκδίδεται οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. ............ Π. Αγαπητός, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ Πρωτοκολλητής [1] (βλ. C & A Pelekanos Associates Limited ν. Ανδρέα Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) [2] (βλ. Ανδρέας Χρ. Στυλιανίδης ν. Κωνσταντίνου Χατζηπιέρα

(1999)1 Α.Α.Δ. 1056) [3] Βλ. Γιαννάκη Φωτίου ν. Σταύρου Α. Γεωργίου, Πολ. Έφεση 16/2016, ημερομηνίας 11.09.2024 [4] (βλ. Χρυσάνθη Χρύσανθου και Σταύρος Φραντζή ν Αντρέα Φραντζή

(2010)1Β Α.Α.Δ.1295) [5] βλ. Χ" Παυλή κ.ά v. Αβραάμ

(2000)1 ΑΑΔ 220 και Σωκράτης Ναθαναήλ v. Hissam Hes Ali

(2001)1 (Γ) 1689) [6] Βλ. Ζήνων Μερκής Λτδ. ν. Ελληνική Τράπεζα Λτδ.

(1999)1 Α.Α.Δ. 1923 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.