Άννας Ιωάννου ν. Μιχάλης Αβραάμ, υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής της εταιρείας CHR CONTRACTORS - DEVELOPERS LTD κ.α., Αρ. Αγωγής: 1641/2017, 18/1

(2), 7

(2), 21, 28 και 29, στο άρθρο 68 του Περί Aστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, στο άρθρο 30 του Συντάγματος, στη Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κυπριακής Δημοκρατίας, στις αρχές του Κοινοδικαίου και της Επιείκειας, στις γενικές και συμφυείς εξουσίες και στην γενική πρακτική του Δικαστηρίου. Την Αίτηση υποστηρίζει ένορκη δήλωση ημερομηνίας 26/04/2024 του κ. Ανδρέα Καραολή (η «Ε/Δ ΑΚ»).

1. Συνοπτικά, στην Ε/Δ ΑΚ αναφέρεται ότι είναι παραδεκτός δικογραφικά, μεταξύ άλλων, ο ισχυρισμός ότι η Καθ' ης η Αίτηση απέκτησε κατοχή της επίδικης οικίας τον Νοέμβριο
2. Επιπλέον δηλώνει ότι το χρονικό σημείο κατά το οποίο παρουσιάσθηκαν σοβαρές φθορές, ρωγμές, καθίζηση και ελαττώματα προσδιορίστηκε ως το έτος 2008, ήτοι δύο έτη μετά που η Καθ' ης η Αίτηση έλαβε κατοχή της κατοικίας, όπως αναφέρεται σε σχετική αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε μεταξύ των συνηγόρων των μερών (Τεκμήρια 1 και 2 Ε/Δ ΑΚ) μετά από σχετικό αίτημα για λήψη περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών. Παραπέμπει σχετικά στο Τροποποιημένο Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα ημερομηνίας 02/08/2023 και στις λεπτομέρειες αμέλειας που καταγράφονται σε αυτό αναφορικά με την άσκηση των καθηκόντων του πολιτικού μηχανικού κατά την εκτέλεση των εργασιών στην κατοικία. Επιπλέον αναφέρει ότι δεν μπορεί να του αποδοθεί οποιαδήποτε καθυστέρηση στην καταχώρηση της παρούσας από την Καθ' ης η Αίτηση ούτε και υφίσταται οτιδήποτε που να την εμπόδιζε στο να προβεί στην διεκδίκηση των δικαιωμάτων της σε προγενέστερο χρονικά σημείο. Κατά τον ίδιο, δεν συντρέχει οποιοσδήποτε λόγος που να δικαιολογεί, αναστολή του χρόνου παραγραφής βάσει των όσων προνοούνται στο άρθρο 13 του Περί Παραγραφής Νόμου, ούτε και ισχύει ο χρόνος παραγραφής που προνοείται στο άρθρο 4 του ίδιου νόμου.
3. Δεν χρειάζεται να καταγράψω αναλυτικά τα υπόλοιπα που αναφέρονται στην Ε/Δ ΑΚ, καθότι αυτά δεν είναι τίποτα άλλο από νομική επιχειρηματολογία αγόρευση προς υποστήριξη του αιτήματος για έγκριση της αίτησης στην οποία καταγράφεται η κατάληξη του, κατόπιν νομικής συμβουλής, ότι εφαρμόζονται οι πρόνοιες του άρθρου 68 του Κεφ.
4. Σύμφωνα με το άρθρο 29 και το Παράρτημα του Ν66(I)/2012, το άρθρο 68 θεωρείται καταργηθέν «μόνο σε σχέση με πράξη ή παράλειψη που επισυνέβηκε κατά ή μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου». Άρα κατά τον ίδιο, στην παρούσα υπόθεση ισχύει η περίοδος παραγραφής για έγερση αγωγής εντός τριών ετών μετά την πράξη ή παράλειψη για την οποία εγέρθηκε η αγωγή, σε αντιδιαστολή με τα τον χρόνο παραγραφής που προνοείται στο άρθρο 6

(1)του Περί Παραγραφής Νόμου. Διαζευκτικά επιχειρηματολογεί ότι ακόμη και αν ισχύουν οι πρόνοιες του Περί Παραγραφής Νόμου και σε αυτή την περίπτωση έχει παραγραφεί το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση. Ένσταση 5. Η Καθ' ης η Αίτηση καταχώρησε την ένσταση της στις 25/06/2024 και με αυτή προβάλλονται 9 συνολικά λόγοι ένστασης ως προς το γιατί η υπό κρίση Αίτηση θα πρέπει να απορριφθεί. Συνοπτικά αποδιδόμενοι, οι λόγοι ένστασης επικεντρώνονται στο ότι

1. i)δεν είναι σαφές στην Υπεράσπιση το Άρθρο του Νόμου επί του οποίου προωθείται η προδικαστική ένσταση,
2. ii)ότι ο Εναγόμενος 3 συμπεριλήφθηκε ως αναγκαίος διάδικος με ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου, iii) ότι η νομική ανάλυση στην Ε/Δ ΑΚ αναφορικά με την εφαρμογή του άρθρου 68 του Κεφ. 148, του άρθρου 29 αλλά και γενικότερα του Περί Παραγραφής Νόμου είναι λανθασμένη,
3. iv)ότι στις παραγράφους 12 και 13 της Έκθεσης Απαίτησης η Ενάγουσα επικαλείται απόκρυψη γεγονότων που περιήλθαν εις γνώση της τον Απρίλιο 2021 που είναι και το χρονικό σημείο που άρχισε να προσμετρά ο χρόνος παραγραφής ώστε το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση να παραγράφεται τον Απρίλιο 2024 κατ' εφαρμογή του άρθρου 14 του Περί Παραγραφής Νόμου. 6. Η ένσταση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση της Καθ' ης η Αίτηση ημερομηνίας 25/06/2024 (η «Ε/Δ ΑΙ), με την οποία αναφέρει ότι κατά την προετοιμασία της ακρόασης της υπόθεσης προέκυψε ανάγκη τέλεσης εργαστηριακής μελέτης για εξακρίβωση των λόγων που προκλήθηκαν οι ζημιές και η καθίζηση, στην κατοικία κάτι που έγινε τον Απρίλιο 2021 από εξειδικευμένο εργαστήριο γεωλογίας. Επίσης υπήρξε ανάγκη έρευνας στον Δήμο Γερμασόγειας για εξασφάλιση εγγράφων από αρμόδια υπηρεσία. Έπειτα περιγράφει τα ευρήματα της εν λόγω μελέτης και ότι μετά την διαπίστωση περί ύπαρξης προβλήματος στην συμπύκνωση και ποιότητα της επιχωμάτωσης προέβη στην υποβολή αίτησης προσθήκης των Εναγομένων 2 και 3 ως διαδίκων, ως οι υπεύθυνοι πολιτικοί μηχανικοί κατά την ανέγερση της κατοικίας. Ισχυρίζεται ότι υπήρχε απόκρυψη των όσων γεγονότων έμαθε με την μελέτη αλλά και με τα όσα έγγραφα έλαβε από τον Δήμο Γερμασόγειας όπου οι υπεύθυνοι ήταν οι Εναγόμενοι 2 και 3 για την επιχωμάτωση. 7. Στο υπόλοιπο περιεχόμενο της Ε/Δ ΙΑ υπάρχει νομική επιχειρηματολογία περί του ορθού τρόπου υπολογισμού του χρόνου παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος εναντίον του Εναγόμενου 3, ο οποίος σύμφωνα με νομική συμβουλή που λαμβάνει, άρχισε να προσμετρά από τον Απρίλιο 2021, όπου περιήλθαν σε γνώση της τα γεγονότα τα οποία και αποτελούσαν την γενεσιουργό αιτία των ζημιών και όχι σε οποιοδήποτε άλλο χρόνο, επικαλούμενη τις πρόνοιες είτε του Άρθρου 68(δ) του Κεφ. 148 είτε του άρθρου 14 του Περί Παραγραφής Νόμου. Καταληκτικά, ισχυρίζεται ότι το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση έχει επιβιώσει. Ακρόαση της Αίτησης 8. Η ακρόαση της Αίτησης διεξήχθη στη βάση των αντίστοιχων ένορκων δηλώσεων που συνοδεύουν την Αίτηση και την Ένσταση. Ουδείς εκ των ενόρκως δηλούντων αντεξετάστηκε. Επισημαίνω ότι ο συνήγορος του Εναγόμενου 2 σε προγενέστερο σημείο της διαδικασίας πριν τον ορισμό της Αίτησης για ακρόαση, προέβη σε δήλωση με την οποία υιοθέτησε πλήρως το περιεχόμενο της υπό εξέταση Αίτησης και συνεπώς η έκβαση της θα δεσμεύει και τον ίδιο με δεδομένο ότι στην Υπεράσπιση του ημερομηνίας 11/08/2023 προωθείται αντίστοιχη προδικαστική ένσταση. Κατά την ακρόαση της Aίτησης δηλώθηκαν από κοινού από τους συνήγορους των μερών ως παραδεκτά γεγονότα τόσο ο χρόνος κατά τον οποίο η Καθ΄ ης η Αίτηση απέκτησε κατοχή της επίδικης οικίας, ήτοι τον Νοέμβριο 2006 όσο και το χρονικό σημείο κατά το οποίο παρουσιάστηκαν και εντοπίστηκαν σοβαρές φθορές και ελαττώματα από την Καθ' ης η Αίτηση στην κατοικία της ως το έτος 2008, ήτοι δύο έτη μετά που έλαβε κατοχή της κατοικίας, όπως άλλωστε αναφέρεται σε σχετική αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε μεταξύ των συνηγόρων των μερών (Τεκμήρια 1 και 2 Ε/Δ AK). Οι ως άνω δηλώσεις των συνηγόρων φυσικά δεσμεύουν τους διαδίκους (Πίττα ν. Δήμου Στροβόλου, Πολ. Εφ. 126/2010 ημερ. 24/4/2015). 9. Το Δικαστήριο με την σύμφωνη γνώμη των μερών, έχοντας υπόψη το περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων που υποστηρίζουν την Αίτηση και την Ένσταση αλλά και των όσων αναφέρθηκαν ότι αποτελούν παραδεκτά γεγονότα μεταξύ τους, αποφάσισε ότι υπήρχε ικανοποιητική βάση πραγματικών γεγονότων ώστε το ζήτημα της παραγραφής να εξεταστεί προδικαστικά (Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ν. Ιεροδιακόνου, Πολ. Έφ. Ε307/16 σχ. με Ε306/16, 6.7.18, Νεοφύτου ν. Malak κ.ά. Πολ. Έφ. 118/12, 21.6.18, ECLI:CY:AD:2018:A297, ECLI:CY:AD:2018:A297 και Χατζηστυλλής Αλέκος ν. Maude C. Papadema κ.ά.

(2000)1 ΑΑΔ 551). 10. Επισημαίνω, ότι τα επιχειρήματα και όλη η μαρτυρία που προσκομίσθηκε, αμφότερων των πλευρών, εξετάστηκαν σε όλη τους την εμβέλεια από το Δικαστήριο χωρίς να υπάρχει ανάγκη ειδικής επίκλησής τους καθότι δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης ειδική αναφορά ή πραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται (BITONIC LTD v. BΑNK OF MOSCOW-BANK JOINT STOCK COMPANY ΠΡΩΗΝ JOINT STOCK COMMERCIAL BANK "BANK OF MOSCOW" (OPEN JOINT-STOCK COMPANY), Πολιτική ΄Εφεση Αρ. 117/2018, 16/3/2022, ECLI:CY:AD:2022:A113, Νίκος Οδυσσέα ν. Αστυνομίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 490).

1. Παρατηρώ ότι με τις γραπτές αγορεύσεις που υποβλήθηκαν από την πλευρά της Καθ' ης η Αίτηση δεν αναπτύχθηκε αριθμός λόγων ένστασης ώστε να θεωρείται ότι αυτοί έχουν εγκαταλειφθεί από την Καθ' ης η Αίτηση (Στέλιος Σάββα και Υιοί Λίμιτεδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αγωγή Αρ. 1/2019, ημερομηνίας 28/05/2020) ενώ άλλοι περιορίστηκαν με τις προφορικές δηλώσεις των συνηγόρων επί των παραδεκτών γεγονότων κάτι το οποίο αναπόφευκτα συμπεριλαμβάνει τον λόγο ένστασης που αφορά στο ότι οι Εναγόμενοι 2 και 3 προστέθηκαν στην διαδικασία με την ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου ημερομηνίας 17/07/
2. Σύμφωνα με την υποβληθείσα ένσταση αυτό επιδρούσε κατά τρόπο ώστε να μην υπάρχει παραδεκτό πλαίσιο γεγονότων για εξέταση προδικαστικά της Αίτησης. Παρενθετικά παρεμβάλλω σε αυτό το σημείο ότι στην εν λόγω ενδιάμεση απόφαση ημερομηνίας 17/07/2023, το Δικαστήριο ουδόλως μόρφωσε και εξέφρασε τελική γνώμη με τρόπο καθοριστικό επί του ζητήματος της παραγραφής ώστε να εμποδίζεται το παρόν Δικαστήριο να ασχοληθεί και να αποφασίσει επί του ζητήματος (Recnex Trading Limited κ.α. ν Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λίμιτεδ, Πολ. Εφ. 71/11 ημερ. 16/04/2014) σε αυτό το σημείο της διαδικασίας. Συνεπώς με εξαίρεση τους λόγους ένστασης που αφορούν i) την ερμηνεία και εφαρμογή του Περί Παραγραφής Νόμου σε συνάρτηση με τα όσα προνοούνται στο άρθρο 68 του Κεφ. 148 και ii) κατά πόσο υφίσταται ζήτημα απόκρυψης γεγονότων κρίνω ότι όλοι οι υπόλοιποι λόγοι ένστασης έχουν εγκαταλειφθεί και δεν θα με απασχολήσουν άλλο. Νομική Πτυχή και Συμπεράσματα
3. Κατά το χρόνο καταχώρησης της Αγωγής, δηλαδή στις 07/06/2017, ίσχυε, όπως ισχύει και σήμερα, ο περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμος του 2012 Ν.66(Ι)/2012 (ο «Περί Παραγραφής Νόμος»). Από την νομολογία διαφαίνεται ότι το ισχύον δίκαιο για σκοπούς επίλυσης του υπό κρίση ζητήματος είναι εκείνο που ισχύει κατά το χρόνο προώθησης του δικονομικού διαβήματος, ήτοι, ο χρόνος καταχώρησης της αγωγής (Γεώργιος Ευαγόρου Χατζηττοφή ν. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ Πολ. Έφ. Ε406/2016, 02/10/2023, Δημητρίου ν. Δημητρίου

(2012)1 ΑΑΔ 834 και Όμηρος Χριστοδουλίδης ν. Global Capital Securities and Financial Services Ltd

(2012)1 ΑΑΔ 636). 13. Αρχικά αναφέρω ότι το παρακλητικό (prayer) του τροποποιημένου Ειδικώς Οπισθογραφημένου Κλητήριου Εντάλματος ημερομηνίας 02/08/2023 που αποτελεί τον πυρήνα της αξίωσης (Vasilico Cement Works Limited and Others ν. World Tide Shipping Corporation and Others

(1996)1 ΑΑΔ 389) έχει σε κάποιο βαθμό δικογραφηθεί συγκεχυμένα καθότι όλες οι βάσεις αγωγής ήτοι παράβαση σύμβασης, αμέλεια και παράβαση θέσμιου αναφέρονται σε όλους τους Εναγομένους και έχουν συμπτυχθεί στο παρακλητικό ώστε να μην είναι άμεσα αντιληπτή ποια βάση αγωγής προωθείται εναντίον ποιου Εναγόμενου. Σημειώνω ότι στην Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης ημερομηνίας 02/08/2023 απουσιάζει η οποιαδήποτε αναφορά περί ύπαρξης συμβατικής σχέσης μεταξύ της Καθ' ης η Αίτηση και των Εναγομένων 2 και

1. Ομοίως στην παράγραφο 11 υπάρχει αναφορά για παραβίαση των προνοιών του Περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας και/ή του Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (Κεφ. 96), κάτι που παραπέμπει στο αστικό αδίκημα της παραβίασης θέσμιου καθήκοντος και οι εν λόγω ενέργειες αποδίδονται στην Εναγόμενη
3. Ως εκ τούτου, παρά την όποια ενιαία αντιμετώπιση στις αγορεύσεις του συνηγόρου της Καθ' ης η Αίτηση για τις περιόδους παραγραφής όλων των αγώγιμων δικαιωμάτων που καταγράφοντα στο παρακλητικό, κατόπιν προσεκτικής μελέτης αυτό που προκύπτει είναι ότι η μοναδική βάση αγωγής που προωθείται εναντίον των Εναγομένων 2 και 3, σύμφωνα και με την παράγραφο 12 της Έκθεσης Απαίτησης, η οποία εντάσσεται στην τιτλοφορούμενη επικεφαλίδα «Λεπτομέρειες Αμέλειας» είναι αυτή της αμέλειας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ως πολιτικοί μηχανικοί στο έργο και που περιγράφεται δικογραφικά ως εξής: «Οι Εναγόμενοι 2 και 3 υπό την ιδιότητα τους ως πολιτικοί μηχανικοί και/ή είχαν τη ευθύνη επίβλεψης του κτηριακού συγκροτήματος και/ή της στατικότητας του και/ή είχαν την προσωπική ευθύνη ότι το έργο και/ή κατοικία της Ενάγουσας θα παραδιδόταν άνευ οποιουδήποτε στατικού ελαττώματος και/ή θα διασφάλιζαν ικανοποιητικό επίπεδο εργασίας, εντούτοις εν γνώση των προέβηκαν σε πιστοποιήσεις των εργασιών ότι το κτηριακό συγκρότημα και/ή η οικοδομή και/ή κατοικία της Ενάγουσας πληρούσε τις απαραίτητες προδιαγραφές, ενώ ως διαπιστώθηκε μετά από σχετικό έλεγχο η κατοικία της Ενάγουσας παρουσιάζει βλάβες και ελαττώματα και ειδικότερα η κατοικία έχει υποστεί καθίζηση λόγω της κακής ποιότητας και κακής συμπύκνωσης της επιχωμάτωσης που έγινε και η οποία δεν πληρούσε και/ή δεν ήταν σύμφωνα με τις στατικές προδιαγραφές». Συνεπώς η παρούσα Αίτηση και η εξέταση της περιόδου παραγραφής εξετάζεται και αφορά αποκλειστικά την μοναδική βάση αγωγής που προωθείται εναντίον των Εναγομένων 2 και 3 δηλαδή αυτή της αμέλειας. Ακόμη όμως και να μπορούσε να λεχθεί ότι προωθείται εναντίον των Εναγομένων 2 και 3 το αγώγιμο δικαίωμα της παραβίασης θέσμιου καθήκοντος, υιοθετώ το σκεπτικό της πρωτόδικης απόφασης MARGARET WENDY McGOWAN ν. ΔΗΜΟΥ ΣΩΤΗΡΑΣ, Αγωγή υπ' αρ.: 420/2012, 25/7/2017 από την οποία, μεταξύ άλλων, προκύπτει ότι τα όσα θα αναφέρω στην συνέχεια για τον χρόνο υπολογισμού της περιόδου παραγραφής για την βάση αγωγής της αμέλειας ισχύουν και για το αστικό αδίκημα της παραβίασης θέσμιου καθήκοντος.
4. Η συνήγορος του Εναγόμενου 3, παραπέμποντας στην απόφαση Μιχαήλ ν. Ανδρέου Πολ. Έφ. 229/2014, 19/01/2022, ECLI:CY:AD:2022:A17, ισχυρίστηκε ότι ο χρόνος παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της Καθ' ης η Αίτηση για αμέλεια εξετάζεται βάσει των όσων προνοούνται στο άρθρο 68 του Κεφ.
5. Σύμφωνα με την ίδια τα ουσιώδη γεγονότα αφορούν ισχυριζόμενες πράξεις και παραλείψεις του Εναγόμενου 3 είχαν συντελεστεί μέχρι το 2006, όπου απέκτησε κατοχή της κατοικίας η Καθ΄ ης η Αίτηση. Επιπλέον, οι σοβαρές φθορές και ελαττώματα στην κατοικία της Καθ' ης η Αίτηση ήταν αντιληπτές το 2008 και άρα όλα τα πιο πάνω επισυνέβηκαν σε περίοδο πριν την ημερομηνία 01/07/2012 όπου και τέθηκε σε ισχύ ο Περί Παραγραφής Νόμος. Στην αντίπερα όχθη η πλευρά της Καθ΄ ης η Αίτηση ισχυρίστηκε ότι το ιστορικό των νομοθεσιών που σχετίζονταν με τις περιόδους παραγραφής με παραπομπή στον Περί Παραγραφής Νόμο Κεφ. 15 και τον Περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμο (Ν57.64) καταδεικνύουν ότι το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση εναντίον του Εναγόμενου 3 έχει επιβιώσει και αρχίζει να προσμετρά από την 01/01/2016 βάσει του άρθρου 26 του Περί Παραγραφής Νόμου ή διαζευκτικά από τον Απρίλιο 2021 και ότι στα γεγονότα της παρούσας τυγχάνουν εφαρμογής τα όσα προνοούνται στο άρθρο 68(δ) ή στο άρθρο 14 Περί Παραγραφής Νόμου όταν υπάρχει δόλια απόκρυψη γεγονότων.
6. Στην πολύ πρόσφατη απόφαση της αδελφού Δικαστή Ν. Παπανδρέου Ε.Δ, Χαράλαμπου Ψημολοφίτη κ.α. ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής 872/2018, 2/2/2024 παρατίθενται εμπεριστατωμένα τα ακόλουθα σε ότι αφορά τις περιπτώσεις όπου εφαρμόζονται οι πρόνοιες του άρθρου 68 του Κεφ. 148 αναφορικά με τον χρόνο παραγραφής αστικών αδικημάτων, τα οποία και υιοθετώ πλήρως για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης: «Σημειώνω κατ' αρχάς ότι η επιβολή χρονικών περιορισμών, με την έννοια της παραγραφής αγώγιμων δικαιωμάτων είναι θεμιτή και απαραίτητη ως εργαλείο για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης (Μιχαήλ ν. Ανδρέου Πολ. Έφ. 229/2014, 19.1.2022, ECLI:CY:AD:2022:A17), ECLI:CY:AD:2022:A
8. Από τη νομολογία διαφαίνεται ότι το ισχύον δίκαιο για σκοπούς επίλυσης του υπό κρίση ζητήματος είναι εκείνο που ισχύει κατά το χρόνο προώθησης του δικονομικού διαβήματος, ήτοι, ο χρόνος καταχώρησης της αγωγής (Γεώργιος Ευαγόρου Χατζηττοφή ν. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ Πολ. Έφ. Ε406/2016, 2.10.23, Δημητρίου ν. Δημητρίου

(2012)1 ΑΑΔ 834 και Όμηρος Χριστοδουλίδης ν. Global Capital Securities and Financial Services Ltd

(2012)1 ΑΑΔ 636).

1. Κατά το χρόνο καταχώρησης της Αγωγής, ήτοι, στις 29.3.2018, ίσχυε, όπως ισχύει και σήμερα, ο περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμος του 2012 Ν.66(Ι)/
2. «(α) Αστικά αδικήματα
3. Σε σχέση με τις αιτίες αγωγής που αποτελούν αστικά αδικήματα (βλ. παρ. 7 πιο πάνω) σχετικό είναι το άρθρο 68 του Κεφ. 148 το οποίο διαλαμβάνει ότι καμία αγωγή δεν εγείρεται για αστικό αδίκημα, εκτός αν αυτή εγερθεί εντός τριών ετών από την πράξη ή παράλειψη για την οποία εγέρθηκε η αγωγή.
4. Ο Νόμος Ν.66(Ι)/2012 που ίσχυε κατά την καταχώρηση της αγωγής καθορίζει την έκταση της κατάργησης του άρθρου 68 του Κεφ.
5. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις συνδυασμένες πρόνοιες των άρθρων 3, 28, 29

(1)και του Παραρτήματος του Νόμου Ν. 66(Ι)/2012, το άρθρο 68 του Κεφ. 148 θεωρείται καταργηθέν «μόνο σε σχέση με πράξη ή παράλειψη που επισυνέβηκε κατά ή μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου» (βλ. Παράρτημα του Νόμου Ν. 66(Ι)/2012), ήτοι, από την 1.7.2012 και εντεύθεν (βλ. άρθρο 28 του Νόμου Ν. 66(Ι)/2012). Η υπό κρίση περίπτωση δεν εμπίπτει εντός της πιο πάνω πρόνοιας εφ' όσον, ως είναι κοινώς αποδεκτό, το επίδικο επεισόδιο έλαβε χώρα στις 15.12.2010 (βλ. Μιχαήλ ν. Ανδρέου Πολ. Έφ. 229/2014, 19.1.22), ECLI:CY:AD:2022:A

1. Συνεπώς, είναι το άρθρο 68 του Κεφ. 148 που διέπει το ζήτημα παραγραφής των ως άνω αιτιών αγωγής, ως αστικά αδικήματα, και όχι το άρθρο 6 του Νόμου Ν. 66(Ι)/2012, ως η σχετική εισήγηση της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγόντων.
2. Η πλευρά των Εναγόντων πρόσθετα προβάλλει ότι το ιστορικό των νομοθεσιών που σχετίζονταν με τις περιόδους παραγραφής για αστικά αδικήματα, καταδεικνύει ότι το αγώγιμο δικαίωμα των Εναγόντων εναντίον του Εναγόμενου έχει επιβιώσει ή αναβιώσει. Από την αντίπερα όχθη, η συνήγορος του Εναγόμενου, παραπέμποντας στην Μιχαήλ ν. Ανδρέου Πολ. Έφ. 229/2014, 19.1.22, ECLI:CY:AD:2022:A17 προβάλλει ότι το αγώγιμο δικαίωμα των Εναγόντων για τα ισχυριζόμενα αστικά αδικήματα που επικαλούνται έχει παραγραφεί.
3. Από τη μελέτη του Δικαστηρίου αναφορικά με το ιστορικό των νομοθεσιών που αφορούσαν σε ζητήματα παραγραφής αγώγιμων δικαιωμάτων και επιδρούν στην ισχύ και εφαρμογή του άρθρου 68(α) του Κεφ. 148 στην υπό κρίση περίπτωση, προκύπτουν τα εξής (βλ. Μιχαήλ ν. Ανδρέου Πολ. Έφ. 229/2014, 19.1.22, ECLI:CY:AD:2022:A17 (υπό Λιάτσο, Δ) και Γεώργιος Ευαγόρου Χατζηττοφή ν. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ Πολ. Έφ. Ε406/2016, 2.10.23 (υπό Δημητριάδου - Ανδρέου, Δ)): (α) Η βασική νομοθεσία επί του ζητήματος της παραγραφής στο κυπριακό δίκαιο ήταν ο περί Παραγραφής Νόμος, Κεφ. 15, μέχρι την κατάργηση του με τον περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμο του 2012 (Ν.66(Ι)/2012). Σύμφωνα με τις διατάξεις του Κεφ. 15, εκτός όπου καθορίζετο διαφορετικά, οι περίοδοι παραγραφής για διάφορα αγώγιμα δικαιώματα που προβλέπονταν σε άλλους νόμους, δεν επηρεάζονται (βλ. και Yiannis Fekkas v. The Electricity Authority of Cyprus

(1968)1 CLR 173 και Anthoulla Papadopoulou v. Xenophon Polykarpou

(1968)1 CLR 352). (β) Μια τέτοια διαφορετική και ειδική πρόνοια εμπεριέχεται στο άρθρο 68 του Κεφ. 148 για αστικά αδικήματα, που τέθηκε σε ισχύ το

1. Το άρθρο 68(α) του Κεφ. 148 αρχικώς προέβλεπε ότι «καμία αγωγή δεν εγείρεται για αστικό αδίκημα, εκτός αν αυτή εγερθεί εντός δύο ετών αμέσως μετά την πράξη ή παράλειψη για την οποία εγέρθηκε η αγωγή.» (γ) Με την ψήφιση του περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμου του 1964 Ν.57/64 (όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 36/82) αναστάλθηκαν όλοι οι χρόνοι παραγραφής που προβλέπονταν σε οποιαδήποτε νομοθετική διάταξη και που ίσχυαν κατά την ημερομηνία που ο Νόμος Ν.57/64 τέθηκε σε ισχύ, ήτοι από τις 30.10.1964, περιλαμβανομένης δηλαδή και της περιόδου παραγραφής δυνάμει του άρθρου 68(α) του Κεφ.
2. Ο Νόμος Ν. 57/64 βρισκόταν σε ισχύ μέχρι την 1.6.
3. (δ) Ο Νόμος Ν.57/64 καταργήθηκε με τον περί Αναστολής του Χρόνου Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο Ν.110(Ι)/2002 ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1.6.
4. Τούτο επέφερε, από την 1.6.2005 την ενεργοποίηση της περιόδου αναστολής δυνάμει του άρθρου 68 του Κεφ. 148, εφόσον ο τερματισμός αναστολής εξαιρούσε μόνο τις προθεσμίες που περιέσωζε ρητά ο ίδιος ο Νόμος Ν. 110(Ι)/2002 και το άρθρο 68 του Κεφ. 148 δεν περιλαμβανόταν σε αυτές (βλ. Μιχαήλ - ανωτέρω). Έτσι, στις 1.6.2005 άρχισε να τρέχει η διετής περίοδος για την παραγραφή αστικών αδικημάτων. Σχετική είναι η πρόνοια του άρθρου 4

(1)του Νόμου Ν.110(Ι)/2002: «Νοείται ότι η κατάργηση των πιο πάνω Νόμων με κανένα τρόπο δεν μπορεί να καταστήσει παραγεγραμμένο οποιοδήποτε αγώγιμο δικαίωμα το οποίο έχει διατηρηθεί σε ισχύ δυνάμει των καταργημένων Νόμων, εκτός αν και μέχρις ότου συμπληρωθεί μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου, νέος και από την αρχή χρόνος παραγραφής για το εν λόγω αγώγιμο δικαίωμα.» (ε) Ακολούθως, η διετής περίοδος αυξήθηκε με τον τροποποιητικό του άρθρου 68 του Κεφ. 148 Νόμο, Ν.171(Ι)/2006 σε τρία έτη. (στ) Οι διαδοχικές αναστολές των προνοιών του Ν. 110(Ι)/2002 που θεσπίστηκαν με τους τροποποιητικούς νόμους Ν.60(Ι)/2007, Ν.28(Ι)/2008, Ν.34(Ι)/2008, Ν.16

(1)/2009, Ν.20(Ι)/2010 και Ν.111(Ι)/2010 δεν επηρεάζουν το άρθρο 68 του Κεφ. 148 αφού ρητά προβλέπουν ότι αναστέλλουν την εφαρμογή μόνο του περί Παραγραφής Νόμου, Κεφ.

1. (ζ) Με τον περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμο του 2012 Ν.66(Ι)/2012, καταργήθηκαν το Κεφ. 15 και το άρθρο 68 στην έκταση που ορίζεται από τον ίδιο το Νόμο (βλ. παρ. 16 πιο πάνω)». (η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου)
2. Περαιτέρω παραθέτω τα ακόλουθα σχετικά από την απόφαση Χαραλαμπίδης ν. Louis Hotels Public Company Ltd, Πολ. Έφεση Αρ. 8/2013, ημερ. 04/10/2019, ECLI:CY:AD:2019:A406: «Σε αντίθεση με το Νόμο 66(Ι)/2012 στον οποίο, ως άνω, καθορίζεται ότι ο χρόνος παραγραφής αρχίζει όταν συμπληρωθεί η βάση της αγωγής[1], το άρθρο 68 θέτει ως αφετηρία τον χρόνο της πράξης ή παράλειψης για την οποία εγέρθηκε η αγωγή. Εξ ου και οι πρόνοιες των εδαφίων (β) και (γ) στο άρθρο 68 ώστε να καλύπτονται οι περιπτώσεις που θα ήταν εύλογο και δίκαιο ο χρόνος έναρξης της παραγραφής να επεκταθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Πρόκειται κατ΄αρχάς για περιπτώσεις συνεχιζομένων αστικών αδικημάτων, στις οποίες αναφέρεται το εδάφιο (β), όπου η αιτία αγωγής προκύπτει από την επανάληψη πράξεων ή παραλείψεων, παρομοίας φύσεως όπως η πράξη για την οποία κινήθηκε η αγωγή. (Hole v. Chard Union [1894] 1 Ch. 293). Παράδειγμα τέτοιων περιπτώσεων αποτελεί μια συνεχιζόμενη οχληρία, η οποία δίδει δικαίωμα έγερσης νέας αγωγής για κάθε περαιτέρω ζημία που προκαλείται (Whitehouse v. Fellowes

(1861)10 CBNS 765, Battishill v. Reed

(1856)18 CB 696), όπως και η συνεχιζόμενη παράνομη επέμβαση (trespass) (Konskier v. B Goodman Ltd [1928] 1 KB 421). Το εδάφιο (γ) αναφέρεται στις περιπτώσεις όπου, όπως η αμέλεια, το αγώγιμο δικαίωμα προκύπτει κατά τον χρόνο που επέρχεται η ζημία και όχι κατά τον χρόνο που έλαβε χώρα η ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη. Παράδειγμα δίδει η παλαιά υπόθεση Backhouse v. Bonomi

(1861)9 HL Cas 503, στην οποία η παρέμβαση στο δικαίωμα απόλαυσης γειτονικού ακινήτου με την αφαίρεση υπεδάφους, χωρίς επέμβαση στην επιφάνεια, κρίθηκε ότι δεν δημιούργησε αγώγιμο δικαίωμα παρά μόνο αργότερα, όταν προκλήθηκε πραγματική ζημία με την κατάρρευση του εδάφους. (βλ., επίσης, Whitehouse (ανωτέρω)). [.] Υπό το φως του Limitation Act 1939 (s.2

(1)) στον οποίο δεν υπήρχε πρόνοια περί μεταγενέστερης γνώσης, όπως και στο δικό μας άρθρο 68, αποφασίστηκε, στην υπόθεση Cartledge v E Jopling & Sons Ltd [1963] AC 758, ως ζήτημα ερμηνείας του νόμου, ότι το αγώγιμο δικαίωμα για αμέλεια δημιουργείται αφ΄ης στιγμής προκαλείται κάποια μη ασήμαντη (insignificant) ζημία, χωρίς να είναι σχετικό το κατά πόσο ο ενάγοντας δεν γνώριζε την ύπαρξη τέτοιας ζημίας ή κατά πόσο η ιατρική επιστήμη δεν θα ήταν σε θέση να τη διαπιστώσει κατ΄ εκείνο το στάδιο.

1. Κρίνω επίσης σκόπιμο να παραθέσω και το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση, ΑΝΤΩΝΙΟΥ v. ΠΕΖΙΚΗ κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. Ε146/2020, 14/7/2021: «Θα πρέπει να σημειωθεί εξ αρχή ότι, ως αφετηρία για την εξέταση των επίδικων ζητημάτων που καλύπτουν το ζήτημα της παραγραφής, θεωρείται ο χρόνος καταχώρησης της υπό αναφορά αγωγής και όχι βεβαίως ο χρόνος που διατάχθηκε η επανεκδίκαση ή ο χρόνος κατά τον οποίο επιτράπηκε η τροποποίηση διά της εκδόσεως διατάγματος προσθήκης του Εφεσίβλητου ως Εναγόμενου».
2. Επανερχόμενος στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης επαναλαμβάνω ότι είναι παραδεκτό μεταξύ των μερών το χρονικό σημείο όπου η Καθ' ης η Αίτηση απέκτησε κατοχή της κατοικίας (Νοέμβριο 2006) όπως και το χρονικό σημείο κατά το οποίο παρουσιάστηκαν και εντοπίστηκαν σοβαρές φθορές και ελαττώματα σε αυτή, δηλαδή δύο έτη μετά που η Καθ' ης η Αίτηση έλαβε κατοχή της κατοικίας και άρα το χρονικό σημείο προσδιορίζεται ως ο Νοέμβριος
3. Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω με δεδομένο ότι η ζημιά επί της κατοικίας προέκυψε το 2008, ήτοι σε χρόνο πριν να τεθεί σε ισχύ o Περί Παραγραφής Νόμος τότε για το αστικό αδίκημα της αμέλειας κατ' εφαρμογή των όσων αναφέρθηκαν στις αποφάσεις Μιχαήλ και Χαραλαμπίδη ανωτέρω, τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες του άρθρου 68 του Κεφ. 148 και που διέπουν το ζήτημα παραγραφής της εν λόγω αιτίας αγωγής και όχι ο χρόνος παραγραφής που προνοείται στο άρθρο 6 του Περί Παραγραφής Νόμου, σε συμφωνία με τα όσα ισχυρίστηκε η πλευρά του Εναγόμενου
4. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα όσα αποφασίσθηκαν στις πιο πάνω παρατεθείσες αποφάσεις το έτος 2008 ίσχυαν οι πρόνοιες του Άρθρου 68 του Κεφ. 148, οι πρόνοιες του οποίου δεν τελούσαν υπό αναστολή, όπως επιχειρηματολόγησε ο συνήγορος της Καθ' ης η Αίτηση δυνάμει του Περί Παραγραφής Νόμου (ΚΕΦ.15).
5. Περαιτέρω, σημειώνω ότι με δεδομένο ότι σοβαρή ζημιά, φθορές και ρωγμές είχαν παρουσιαστεί και καταστεί αντιληπτές το 2008 και προέκυψαν μεταγενέστερα των πράξεων ή παραλείψεων των Εναγομένων 2 και 3 τότε το χρονικό σημείο της παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος εξετάζεται με αναφορά στον χρόνο που επήλθε η ζημιά και όχι κατά τον χρόνο που έλαβε χώρα η ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη κατ΄ εφαρμογή των όσων προνοούνται στο άρθρο 68(γ) του Κεφ.
6. Παρεμβάλλω σε αυτό το σημείο εκ νέου ότι η πλευρά της Καθ' ης η Αίτηση επιχειρηματολογεί ότι όλα τα γεγονότα περιήλθαν εις γνώση της μετά την εκπόνηση της εξειδικευμένης μελέτης γεωλογίας και άρα σύμφωνα με τον συνήγορο της, η τριετής περίοδος παραγραφής αρχίζει από τον Απρίλιο
7. Ως εκ τούτου, εγείρεται το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να λεχθεί ότι για σκοπούς εξέτασης του χρόνου παραγραφής σε περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται το άρθρο 68(γ) του Κεφ. 148, δύναται να διαδραματίσει οποιοδήποτε ρόλο το χρονικό σημείο όπου η Καθ' ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι έλαβε γνώση κάποιων γεγονότων.
8. Δεν παραπέμφθηκα σε οποιαδήποτε προηγούμενη απόφαση των Δικαστηρίων της Κυπριακής Δημοκρατίας όπου το Δικαστήριο κλήθηκε να εξετάσει τον χρόνο παραγραφής για το αστικό αδίκημα της αμέλειας με αναφορά στα όσα προνοούνται στο άρθρο 68(γ), σε υπόθεση πρόκλησης ζημιάς επί περιουσίας και όπου τα γεγονότα για την έκταση, ακριβή πηγή και φύση της ζημιάς περιήλθαν μεταγενέστερα εις γνώση του ενάγοντα. Απεναντίας από ανασκόπηση της Κυπριακής Νομολογίας η ανάλυση του τρόπου εφαρμογής του άρθρου 68(γ) γινόταν παρενθετικά (obiter) και εξεταζόταν μαζί με άλλους ισχυρισμούς περί μεταγενέστερης γνώσης γεγονότων σε υποθέσεις i) όπου υπήρχαν αξιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης (personal injury) από αμέλεια και ii) σε άλλες υποθέσεις όπου προωθούνταν άλλα αστικά αδικήματα και όχι αυτό της αμέλειας.
9. Σε αυτό το σημείο κρίνω ορθό να παραπέμψω στην Αγγλική απόφαση της τότε Δικαστικής Επιτροπής των Λόρδων (House of Lords) Pirelli General Cable Works Ltd v Oscar Faber [1983] 2 AC 1, αν και δεν παραπέμφθηκα σε αυτή, η οποία είναι αναμφίβολα σχετική με τα όσα καλούμαι να εξετάσω. Στην εν λόγω απόφαση με αναφορά στο s.2

(1)του Αγγλικού Limitation Act, για το οποίο στην απόφαση Χαραλαμπίδη ανωτέρω λέχθηκε ότι «δεν υπήρχε πρόνοια περί μεταγενέστερης γνώσης, όπως και στο δικό μας άρθρο 68» εξετάστηκε το χρονικό σημείο κατά το οποίο θα έπρεπε να θεωρείται ότι προέκυψε το αγώγιμο δικαίωμα σε μια υπόθεση όπου η ζημιά προκύπτει μεταγενέστερα της πράξης ή παράλειψης και αν ο ορθός τρόπος προσέγγισης του ζητήματος θα έπρεπε να ήταν με αναφορά στο χρονικό σημείο κατά το οποίο η ζημία ανακαλυπτόταν είτε θα μπορούσε, με εύλογη επιμέλεια, να έχει ανακαλυφθεί. Σύμφωνα με τα γεγονότα της εν λόγω υπόθεσης εμφανιστήκαν ρωγμές και ζημιά, μετά τον αμελή σχεδιασμό και κατασκευή μιας καμινάδας, όμως το γεγονός ότι η ζημιά εμφανίστηκε κατέστη γνωστό στον εκεί ενάγοντα σε μεταγενέστερο χρονικά σημείο από το σημείο όπου εμφανίστηκε η ζημιά. Το Δικαστήριο ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής: "My Lords, I find myself with the utmost respect unable to agree with that argument. It seems to me that there is a true analogy between a plaintiff whose body has, unknown to him, suffered injury by inhaling particles of dust, and a plaintiff whose house has unknown to him sustained injury because it was built with inadequate foundations or of unsuitable materials. Just as the owner of the house may sell the house before the damage is discovered, and may suffer no financial loss, so the man with the injured body may die before pneumoconiosis becomes apparent, and he also may suffer no financial loss. But in both cases they have a damaged article when, but for the defendant's negligence, they would have had a sound one. Lord Pearce in Cartledge v. E. Jopling & Sons Ltd. [1963] A.C. 758 showed how absurd it would be to hold that the plaintiff's knowledge of the state of his lungs could be the decisive factor. He said, at pp. 778-779: "It would be impossible to hold that while the X-ray photographs are being taken he cannot yet have suffered any damage to his body, but that immediately the result of them is told to him, he has from that moment suffered damage. It is for a judge or jury to decide whether a man has suffered any actionable harm and in borderline cases it is a question of degree." It seems to me that exactly the same can rightly be said of damage to property. I think, with all respect to Geoffrey Lane L.J., that there is an element of confusion between damage to the plaintiff's body and latent defect in the foundations of a building. Unless the defect is very gross, it may never lead to any damage at all to the building. It would be analogous to a predisposition or natural weakness in the human body which may never develop into disease or injury. The plaintiff's cause of action will not accrue until damage occurs, which will commonly consist of cracks coming into existence as a result of the defect even though the cracks or the defect may be undiscovered and undiscoverable". (η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου)

1. Στην εν λόγω απόφαση υιοθετήθηκε η προσέγγιση και τα όσα αποφασίσθηκαν στην απόφαση Cartledge v E Jopling & Sons Ltd [1963] AC 758, η οποία υιοθετήθηκε στην δική μας απόφαση Χαραλαμπίδης ανωτέρω και στην οποία λέχθηκε ότι «ως ζήτημα ερμηνείας του νόμου, ότι το αγώγιμο δικαίωμα για αμέλεια δημιουργείται αφ΄ης στιγμής προκαλείται κάποια μη ασήμαντη (insignificant) ζημία, χωρίς να είναι σχετικό το κατά πόσο ο ενάγοντας δεν γνώριζε την ύπαρξη τέτοιας ζημίας». Από μελέτη των όσων λέχθηκαν και αποφασίστηκαν στην Pirelli ανωτέρω προκύπτει ότι η εν λόγω απόφαση αποτελεί την αυθεντία που καθιέρωσε την αρχή ότι όταν ένα ελάττωμα ή αστοχία έχει εκδηλωθεί προκαλώντας υλικές ζημιές, τότε η αιτία της αγωγής σε αδικοπραξία υφίσταται με την εμφάνιση αυτών των ζημιών και περαιτέρω απορρίφθηκε ρητά η θέση ότι το αγώγιμο δικαίωμα προκύπτει κατά την ημερομηνία όπου ο εκάστοτε ενάγοντας ενημερώνεται για αυτή την ζημιά ή κατά το χρόνο που θα γνώριζε για αυτή αν κατέβαλλε εύλογη φροντίδα. Επιπρόσθετα, στην Pirelli ανωτέρω αναγνωρίσθηκε ρητά η μη ικανοποιητική κατάσταση του νόμου αναφορικά με το εν λόγω ζήτημα, κάτι που οδήγησε στην κατεπείγουσα θέσπιση του Latent Damage Act 1986 με σκοπό να παρατείνεται ο χρόνος παραγραφής σε τέτοιους είδους περιπτώσεις, ένεκα του ότι ουσιαστικά ο χρόνος για υπολογισμό του χρόνου παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος θεωρητικά δύναται να αρχίζει να προσμετρά εν αγνοία του προσώπου του οποίου τα συμφέροντα πλήττονται.
2. Περαιτέρω, κρίνω σκόπιμο να παραπέμψω και στην απόφαση του όπου το Αγγλικού Εφετείου Abbott v Will Gannon & Smith Ltd [2005] EWCA Civ 198, της οποίας τα γεγονότα προσομοιάζουν ουσιωδώς με τα γεγονότα της παρούσας. Ειδικότερα, στην εν λόγω υπόθεση προωθείτο ως βάση αγωγής η αμέλεια εναντίον των εκεί εναγόμενων πολιτικών μηχανικών και εξετάστηκε προδικαστικά το ζήτημα της παραγραφής. Το Δικαστήριο υιοθετώντας τα όσα αναφέρθηκαν στην Pirelli ανωτέρω, απέρριψε την έφεση και έκρινε ότι η αιτία αγωγής του ιδιοκτήτη του κτηρίου για πράξεις ή παραλείψεις των πολιτικών μηχανικών προέκυψε για σκοπούς παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της αμέλειας, όταν παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά φθορές και ζημιές στο κτήριο.
3. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω και με δεδομένο ότι και στην δική μας νομολογία ήδη υιοθετήθηκε η προσέγγιση ότι το άρθρο 68, τουλάχιστο σε υποθέσεις πρόκλησης σωματικής βλάβης, δεν εμπεριέχει οποιαδήποτε προϋπόθεση μεταγενέστερης γνώσης για σκοπούς ολοκλήρωσης αγώγιμου δικαιώματος (δέστε απόφαση Χαραλαμπίδη ανωτέρω) αποφαίνομαι ότι και στις περιπτώσεις όπου η επικαλούμενη ζημιά αφορά ζημιά σε ιδιοκτησία που εμφανίζεται μεταγενέστερα, δεν υφίσταται οποιοσδήποτε βάσιμος λόγος υιοθέτησης διαφορετικής προσέγγισης και κατ΄ επκέταση δεν συνυπολογίζεται οποιαδήποτε μεταγενέστερη γνώση του ενάγοντα για την ύπαρξη της ζημιάς, για σκοπούς θεμελίωσης του αγώγιμου δικαιώματος. Κατ' ακολουθίαν ο χρόνος παραγραφής εναντίον των Εναγομένων 2 και 3, βάσει των όσων προνοούνται στο άρθρο 68 (γ) του Κεφ. 148, ξεκίνησε να προσμετρά από την ημερομηνία που παρουσιαστήκαν οι σοβαρές ζημιές που σύμφωνα με την Καθ΄ ης η Αίτηση απορρέουν, μεταξύ άλλων, από τις πράξεις ή παραλείψεις των Εναγομένων 2 και 3, ήτοι από τον Νοέμβριο 2008, χωρίς να απαιτείται οποιοσδήποτε περαιτέρω ημερολογιακός προσδιορισμός. Συνεπώς, αποφαίνομαι ότι μετά που είχε παρέλθει το χρονικό διάστημα των τριών ετών που προβλέπεται στο άρθρο 68(γ) του Κεφ. 148 από την εμφάνιση της ζημιάς, το αγώγιμο δικαίωμα της αμέλειας που προωθεί η Καθ' ης η Αίτηση εναντίον των Εναγομένων 2 και 3 είχε παραγραφεί το αργότερο μέχρι τον Νοέμβριο 2011, δηλαδή σχεδόν 6 χρόνια πριν την καταχώριση της παρούσας αγωγής και πριν καν την θέσπιση του Περί Παραγραφής Νόμου.
4. Ως εκ των πιο πάνω, το γεγονός ότι η Καθ' ης η Αίτηση αποτάθηκε το 2021 σε εμπειρογνώμονα για σκοπούς σύνταξης σχετικής έκθεσης με την οποία ενημερώθηκε πλήρως για την έκταση και την πηγή των ζημιών και κατά πόσο αυτές προέκυψαν από την επιχωμάτωση ή την στατικότητα της οικίας ουδόλως διαφοροποιεί το ζήτημα καθότι όπως επεξηγείται στις αποφάσεις Pirelli General Cable και Will Gannon ανωτέρω ούτως ή άλλως δεν λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος γνώσης της ύπαρξης ζημιάς, όταν το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει την ολοκλήρωση του αγώγιμου δικαιώματος με αναφορά στο άρθρο 68(γ) του Κεφ.
5. Πόσο μάλλον στην παρούσα υπόθεση όπου απλά προωθείται επιχειρηματολογία ότι με την μελέτη του Απριλίου 2021 εξακριβώθηκαν οι λόγοι που οδήγησαν και τα ακριβή αίτια της ζημιάς στην κατοικία της Καθ' ης η Αίτηση και παρενθετικά επισημαίνω ότι δεν υπάρχει καμία εξήγηση για τον λόγο που η Καθ' ης η Αίτηση αποτάθηκε το 2021 σε εμπειρογνώμονα. Ούτε φυσικά το γεγονός ότι η οικία μεταβιβάστηκε στην Καθ' ης η Αίτηση το 2016, σύμφωνα με την δικογράφηση στην Έκθεση Απαίτηση, επιδρά με οποιοδήποτε τρόπο για σκοπούς εξέτασης του αστικού αδικήματος της αμέλειας, ως επιχειρηματολόγησε προφορικά ο συνήγορος της Καθ' ης η Αίτηση, καθότι κάτι τέτοιο δεν διασυνδέεται με οτιδήποτε αναφέρεται στο άρθρο 68(γ) του Κεφ.
7. Καταληκτικά, επιθυμώ να αναφερθώ και στην διαζευκτική επιχειρηματολογία του συνηγόρου της Καθ' ης η Αίτηση ότι στην παρούσα υπόθεση εφαρμόζονται τα όσα προνοούνται είτε στο άρθρο 68(δ) του Κεφ. 148 ή το άρθρο 14 του Περί Παραγραφής Νόμου, με αποτέλεσμα το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση να μην έχει παραγραφεί.
8. Το άρθρο 14

(1)του Περί Παραγραφής Νόμου προβλέπει ότι: «14

(1)Ο χρόνος παραγραφής δεν αρχίζει να τρέχει, αν η αγωγή αφορά δόλο του Εναγόμενου ή αν ο εναγόμενος έχει σκόπιμα αποκρύψει γεγονός σχετικό με την βάση της αγωγής ή αν η αγωγή αφορά θεραπεία συνεπειών που προέκυψαν από λάθος, μέχρις ότου ο ενάγων ανακαλύψει ή μπορούσε με εύλογη επιμέλεια να ανακαλύψει το δόλο, την απόκρυψη ή το λάθος, ανάλογα με την περίπτωση.».

1. Το εν λόγω άρθρο δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής καθότι όπως έχει υποδειχθεί το αγώγιμο δικαίωμα της Καθ' ης η Αίτηση είχε ήδη παραγραφεί προτού καν τεθεί σε ισχύ ο Περί Παραγραφής Νόμος και σε κάθε περίπτωση όπως έχω ήδη αναφέρει ο χρόνος παραγραφής εξετάζεται με βάση τα όσα προνοούνται στο άρθρο 68 του Κεφ.
3. Στο άρθρο 68(δ) του Κεφ. 148 αναφέρεται ότι «αv τo αστικό αδίκημα δόλια απoκρύφτηκε από τov εvαγόμεvo, εvτός τριών ετώv από τηv αvακάλυψη τoυ από τov εvάγovτα, ή από τo χρόvo πoυ θα αvακαλύπτετo από αυτό αv κατέβαλλε εύλoγη φρovτίδα και επιμέλεια». Σημειώνω ότι στην παρούσα υπόθεση δεν δικογραφείται στην Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης οποιοσδήποτε ισχυρισμός ως προς την κατ΄ ισχυρισμό δόλια απόκρυψη του αστικού αδικήματος της αμέλειας ή έστω μεταγενέστερης γνώσης του χρονικού σημείου παρουσίασης των ζημιών το οποίο η Καθ' ης η Αίτηση προσδιόρισε ως το
4. Όσον αφορά την παραπομπή στην παρ. 12 της Τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης και την εκεί δικογράφηση της θέσης περί υπογραφής πιστοποιητικών καταλληλότητας από τους Εναγόμενους 2 και 3 για σκοπούς θεμελίωσης επιχειρηματολογίας ότι υπήρξε δόλια απόκρυψη αποφαίνομαι ότι η προώθηση ενός τέτοιας βαρύτητας ισχυρισμού επιβάλλεται όπως αυτό γίνεται με σαφήνεια και λεπτομέρεια, ώστε να προκύπτει ξεκάθαρα ποια είναι τα γεγονότα για τα οποία υπάρχει μεταγενέστερη γνώση και τα οποία η ανακάλυψη τους εμποδίστηκε συνεπεία της κατ' ισχυρισμό δόλιας απόκρυψης με πράξεις ή συμπεριφορά που αποδίδονται στους Εναγόμενους 2 και
5. Κάτι τέτοιο ουδόλως υφίσταται δικογραφικά στην παρούσα υπόθεση καθότι ο συνήγορος της Καθ' ης η Αίτηση επιχειρηματολογεί συμπερασματικά γενικά και αόριστα ότι ισχύει κάτι τέτοιο, ουσιαστικά ταυτίζοντας αυθαίρετα το χρονικό σημείο λήψης γνώσης γεγονότων με δήθεν δόλια απόκρυψη από μέρους των Εναγομένων χωρίς κάτι τέτοιο να έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου με την απαραίτητη μαρτυρία, πόσο μάλλον όταν σύμφωνα με πάγια νομολογία η δικογραφία δεν συνιστά μαρτυρία ούτε αποδεικτικό υλικό για την απόδειξη των εκατέρωθεν ισχυρισμών (CYPRUS INVESTMENT & SECURITIES CORPORATION LTD ν. ΣΤΕΛΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 240/2010, 20/12/2017), ECLI:CY:AD:2017:A
7. Οι ίδιες γενικές και αόριστες αναφορές περί απόκρυψης γεγονότων υπάρχουν και στην Ε/Δ ΑΙ όπου η ίδια αναφέρει ότι έλαβε έγγραφα και πληροφορίες από τον Δήμο Γερμασόγειας για την ευθύνη εκτέλεσης μέρους των εργασιών από τους Εναγόμενους 2 και 3, χωρίς φυσικά το χρονικό σημείο της έρευνας ή τα έγγραφα ή οι παρασχεθείες πληροφορίες να προσδιορίζονται, ενώ σε άλλο σημείο της ΑΙ υπάρχει παραπομπή στα γεγονότα που έμαθε μετά την εκπόνηση της μελέτης του εργαστηρίου εφαρμοσμένης γεωλογίας. Στην Ε/Δ ΑΙ δεν υπάρχει οποιοσδήποτε ισχυρισμός ή αναφορά περί ύπαρξης συμπεριφοράς ή ενεργειών που να αποδίδονται στους Εναγόμενους 2 και 3 και που συσχετίζεται με τα εν λόγω γεγονότα, που τα οποία η Καθ΄ ης η Αίτηση που ισχυρίζεται ότι έμαθε μεταγενέστερα και επισημαίνω ότι είναι με αναφορά σε αυτούς που εξετάζεται το εν λόγω ζήτημα και όχι γενικά και αφηρημένα. Ούτε φυσικά υπάρχει για παράδειγμα οποιαδήποτε αναφορά για δόλια απόκρυψη της όλης εμπλοκής των εν λόγω προσώπων στην εκτέλεση των εργασιών ή ότι τα εν λόγω πρόσωπα παρεμπόδισαν με κάποιο τρόπο την πρόσβαση στα εν λόγω αρχεία στο αρχείο του Δήμου Γερμασόγειας. Κατηγορηματικά αναφέρω ότι δεν υπάρχει καμία αναφορά ή διασύνδεση των εν λόγω γεγονότων είτε δικογραφικά είτε στην Ε/Δ ΑΙ με οποιεσδήποτε ενέργειες ή συγκεκριμένη συμπεριφορά των Εναγομένων 2 και 3 κατά τρόπο ώστε να δύναται βάσιμα να υποστηριχθεί ότι υπήρχε δόλια απόκρυψη γεγονότων που είχε ως αποτέλεσμα να αποτραπεί η Καθ' ης η Αίτηση από του να εντοπίσει τα εν λόγω ζητήματα στα οποία αναφέρθηκε, αν και έχω ήδη εξηγήσει ότι η όποια μεταγενέστερη γνώση των εν λόγω γεγονότων, σύμφωνα με τα γεγονότα της παρούσας, δεν διαδραματίζει οποιοδήποτε ρόλο. Στη βάση των πιο πάνω δεδομένων δεν εγείρεται οποιοδήποτε ζήτημα εφαρμογής του άρθρου 68(δ) και η σχετική επιχειρηματολογία απορρίπτεται στο σύνολο της. Κατάληξη
8. Υπό το φως των πιο πάνω, η προδικαστική ένσταση των Εναγομένων 2 και 3 γίνεται αποδεκτή και η αξίωση της Ενάγουσας κρίνεται ως παραγραμμένη στη βάση του άρθρου 68 του Κεφ.
9. Ως εκ τούτου η διαδικασία αναφορικά με τους Εναγόμενους 2 και 3 αναστέλλεται (Φεσσά κ.ά. ν. Κασάπη

(1994)1 Α.Α.Δ. 337. Τα έξοδα της παρούσας Αίτησης επιδικάζονται μόνο υπέρ του Εναγόμενου 3 και εναντίον της Ενάγουσας ενόψει του ότι ο Εναγόμενος 2 απλά υιοθέτησε την παρούσα Αίτηση. Αναφορικά με τα έξοδα της αγωγής ευρύτερα αυτά επιδικάζονται υπέρ των Εναγομένων 2 και 3 και εναντίον της Ενάγουσας με ξεχωριστά σετ εξόδων, από το χρονικό σημείο της προσθήκης των εν λόγω προσώπων ως διαδίκων, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............. Κ. Πασιαρδής, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο