ΑΥΓΟΥΣΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΤΑΛΙΑΝΗΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3565/2015, 31/3/2025

ΑΥΓΟΥΣΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΤΑΛΙΑΝΗΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3565/2015, 31/3/2025 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: X-M Καραπατάκη Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3565/2015 Μεταξύ: ΑΥΓΟΥΣΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, εκ Λευκωσίας Ενάγουσας -και-

1. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΤΑΛΙΑΝΗΣ, εκ Λευκωσίας
2. ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ, εκ Λευκωσίας Εναγόμενων --------------------------------------------------------------------------------------------- Ημερομηνία: 31 Μαρτίου 2025 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κα Στ. Μιχαήλ με κα Ε. Κυριάκου για κκ. Ε. Μιχαήλ & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους 1 & 2: κα Στ. Ερωτοκρίτου με κ. Στ. Μένταλη για κκ. Ανδρέας Π. Ερωτοκρίτου & Σια Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η κατ' ισχυρισμό λανθασμένη χειρουργική επέμβαση στο αριστερό ισχίο της Ενάγουσας από τους Εναγόμενους 1 και 2, η οποία υπέστη συντριπτικό κάταγμα με παρεκτόπιση συνεπεία πτώσεως, αποτέλεσαν την αιτία για την καταχώρηση εναντίον τους της υπό τον ως άνω τίτλο και αριθμό αγωγής, με την οποία διεκδικεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για ιατρική αμέλεια. Τα όσα καταλογίζει εναντίον τους η Ενάγουσα αφορούν τόσο το στάδιο πριν την εγχείρηση, το διεγχειρητικό στάδιο, καθώς και την μετεγχειρητική παρακολούθηση της και αποθεραπεία. Ειδικότερα, στην Έκθεση Απαίτησης η Ενάγουσα προβάλλει ότι στις 06/07/2013 μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Απολλώνιο Νοσοκομείο στη Λευκωσία μετά από πτώση στην οικία της, όπου ο Εναγόμενος 1 διαπίστωσε ότι υπέστη συντριπτικό κάταγμα αριστερού ισχίου και της σύστησε όπως υποβληθεί άμεσα σε χειρουργική επέμβαση αποκατάστασης. Η εν λόγω επέμβαση διεξήχθη στις 7/07/2013 κατά τις απογευματινές ώρες, καθότι το προγραμματισμένο πρωινό χειρουργείο δεν έλαβε χώρα εξαιτίας της μη λειτουργίας των μηχανημάτων του χειρουργείου, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα αυτή να μεταφερθεί στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο και να υποβληθεί εκεί στην εγχείρηση. Καταλογίζει δε, αμέλεια στους Εναγόμενους 1 και 2 για παράλειψη ελέγχου της λειτουργίας των εν λόγω μηχανημάτων και ότι η διπλή χορήγηση αναισθητικού είχε ως αποτέλεσμα την ταλαιπωρία της τόσον ψυχική όσο και σωματική. Στην Έκθεση Απαίτησης καταλογίζεται στους Εναγόμενους 1 και 2 ότι χρησιμοποιήθηκε ήλος (nail), ο οποίος ήταν κοντύτερος από αυτόν που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με την ιατρική πρακτική και επιστήμη, καθώς και ότι μετεγχειρητικά και σε διάστημα περίπου 18 μηνών οι Εναγόμενοι 1 και 2, παρά το ότι την διαβεβαίωναν για την ομαλή μετεγχειρητική της αποκατάσταση, εν τέλει της ανέφεραν ότι το κάταγμα δεν είχε πορωθεί και πως ήταν απαραίτητη η υποβολή της σε άμεση 2η χειρουργική επέμβαση. Όπως προβάλλει η Ενάγουσα, η αμέλεια την οποίαν επέδειξαν οι Εναγόμενοι 1 και 2 τόσο κατά την χειρουργική επέμβαση όσο και κατά τη μετεγχειρητική διαδικασία, λεπτομέρειες της οποίας παραθέτει, είχε ως αποτέλεσμα αυτή να καθηλωθεί σε τροχοκάθισμα, να μην μπορεί να περπατήσει, να υποφέρει από αφόρητους πόνους, να χρήζει καθημερινής και συνεχούς φροντίδας από τους οικείους της και να στερηθεί τις απολαύσεις της ζωής, ενώ η οποιαδήποτε άλλη χειρουργική επέμβαση προς το σκοπό αποκατάστασης της ζημιάς που υπέστη θα έχει αβέβαια αποτελέσματα και κόστος πέραν €20.
3. Στον αντίποδα, με την Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι 1 και 2 υποστηρίζουν ότι η Ενάγουσα έπασχε από οστεοπόρωση και ήταν άτομο υπέρβαρο και υπερτασικό, ενώ προβάλλουν ότι είναι προσοντούχοι Ορθοπεδικοί με πολυετή πείρα στην αντιμετώπιση περιστατικών όπως αυτό που υπέστη η Ενάγουσα και έχριζε άμεσης χειρουργικής επέμβασης. Όπως εξηγούν, η Ενάγουσα δια του υιού της υπέγραψε έντυπο συγκατάθεσης για την υποβολή της στη χειρουργική επέμβαση, όπου της επεξηγήθηκαν οι κίνδυνοι της θρόμβωσης, της επιμόλυνσης, της μη πώρωσης του κατάγματος και της εμβολής, για το δε ζήτημα της μη λειτουργίας του μηχανήματος στο Απολλώνιο Νοσοκομείο εξηγούν ότι είχε προηγηθεί ο έλεγχος του και δεν διαπιστώθηκε οποιοδήποτε πρόβλημα, όμως κατά την έναρξη της χειρουργικής επέμβασης διαπιστώθηκε το πρόβλημα, το οποίο δεν κατέστη δυνατό να επιδιορθωθεί, εξ' ου και έγιναν διευθετήσεις για την μεταφορά της Ενάγουσας στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο για τους σκοπούς της χειρουργικής επέμβασης. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 υποστηρίζουν ότι η χειρουργική επέμβαση ήταν επιτυχής και χωρίς επιπλοκές, μάλιστα δε η Ενάγουσα κινητοποιήθηκε με βοήθημα τύπου Π, αφού της έγινε φυσιοθεραπεία. Ο Εναγόμενος 2 υποστηρίζει ότι πέραν της συμμετοχής του στο χειρουργείο ως βοηθός ορθοπεδικός του Εναγόμενου 1 δεν είχε την οποιαδήποτε άλλη ανάμειξη στην μετεγχειρητική παρακολούθηση της Ενάγουσας, καθότι ο θεράπων ιατρός της ήταν ο Εναγόμενος 1, ενώ για το ζήτημα του χρησιμοποιούμενου εμφυτεύματος κατά τη χειρουργική επέμβαση οι Εναγόμενοι 1 και 2 εξηγούν ότι χρησιμοποιήθηκε ο ενδεδειγμένος ήλος σύμφωνα με την ορθή ιατρική πρακτική και ότι δόθηκαν οδηγίες για φυσιοθεραπεία προς το σκοπό αποκατάστασης, την οποία όμως ή Ενάγουσα δεν ελάμβανε από προσοντούχο φυσιοθεραπευτή, αλλά ότι αυτή γινόταν υπό τις οδηγίες του υιού της, ο οποίος είχε γυμναστήριο. Για το ζήτημα της μετεγχειρητικής πορείας της Ενάγουσας ο Εναγόμενος 1 εξηγεί ότι αυτή τον επισκέφτηκε σε διάφορα χρονικά διαστήματα περίπου ανά 1-2 μήνες εις το ιατρείο του όπου διαπιστώθηκε πως το κάταγμα ήταν στη σωστή του θέση, ενώ όταν έγινε διαπίστωση της θραύσης της περιφερικής βίδας δόθηκε χρόνος για ενδυνάμωση του ήλου και για πώρωση του κατάγματος, ενώ κατά την 30/07/2014 με τη διαπίστωση της μη πώρωσης του κατάγματος της συνέστησε όπως αυτή προβεί σε χειρουργική επέμβαση, την οποίαν όμως αρνήθηκε, γιατί όπως του δήλωσε αισθανόταν καλύτερα. Τα ίδια προβάλλει ότι συνέστησε στην Ενάγουσα σε επόμενη επίσκεψή της στο ιατρείο του, συγκεκριμένα στις 07/10/2014, ενώ στις 11/12/14 όταν εκ νέου της ανέφερε ότι έπρεπε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση αυτή τον πληροφόρησε ότι δεν επιθυμούσε κάτι τέτοιο και ότι θα επανερχόταν με το γιο της, κάτι το οποίο έγινε στις αρχές του έτους 2015, όπου εξηγεί, ότι ο γιος της Ενάγουσας επέδειξε απειλητικές διαθέσεις προς αυτόν. Σε σχέση με τις αιτίες της κλινικής κατάστασης της Ενάγουσας, οι Εναγόμενοι 1 και 2 εξηγούν ότι η καθυστερημένη πώρωση και η μη πώρωση του κατάγματος είναι επιπλοκή που μπορεί να εμφανιστεί χωρίς αμέλεια γιατρού ακόμη και κατόπιν πλήρους και επιτυχούς χειρουργικής επέμβασης, για δε το χρονικό διάστημα το οποίο ανέμεναν την πώρωση του κατάγματος, εξηγούν ότι δίδεται χρονικό περιθώριο μέχρι 12 μήνες, ούτως ώστε να αποφευχθεί η νέα χειρουργική επέμβαση και ότι πολλές φορές μάλιστα τέτοιο περιθώριο μπορεί να φτάσει και τους 15 μήνες. Όπως προβάλλουν οι Εναγόμενοι 1 και 2, η Ενάγουσα παρέλειψε να μειώσει την οποιαδήποτε ζημιά την οποία προβάλλει ότι υπέστη εξαιτίας της άρνησης της να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, η οποία της είχε συστηθεί, κάτι το οποίο θα αποκαθιστούσε το τραύμα της και παραθέτουν λεπτομέρειες αμέλειας της Ενάγουσας και παράλειψης της να μετριάσει τη βλάβη της, ενώ όσον αφορά το κόστος νέας χειρουργικής επέμβασης το καθορίζουν στις 10.000€ και όχι στις 20.000 όπως αυτή προβάλλει. Στην απάντηση στην Υπεράσπιση, η Ενάγουσα προβάλλει ότι δεν υπέγραψε οποιοδήποτε έντυπο συγκατάθεσης υποβολής της σε χειρουργική επέμβαση και ότι ακόμη και αν υπέγραψε τέτοιο έντυπο το έπραξε χωρίς την ελεύθερη της βούληση, επειδή τελούσε σε σωματική κατάπτωση. Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι τόσον η ίδια όσο και ο υιός της τελούσαν υπό ψυχική πίεση και υπό την επίδραση των ψευδών παραστάσεων του Εναγόμενου 1, ο οποίος δεν τους άφησε άλλη επιλογή παρά μόνο την παροχή της συγκατάθεσή τους για να γίνει η χειρουργική επέμβαση. Για τη μετεγχειρητική πορεία ανάρρωσης της, υποστηρίζει ότι στις περισσότερες επισκέψεις της στο ιατρείο του Εναγόμενου 1, αν όχι σε όλες, παρών ήταν και ο Εναγόμενος 2, ο οποίος συμφωνούσε με όλες τις υποδείξεις και αποφάσεις του Εναγόμενου
4. Όσον αφορά την κινητοποίηση της εντός του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου με βοήθημα τύπου «Π» εξηγεί ότι την επόμενη ημέρα της χειρουργικής της επέμβασης δεν ήταν σε θέση να προβεί στην παραμικρή κίνηση και ότι έλαβε εξιτήριο και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο σπίτι της θυγατέρας της και τοποθετήθηκε κατευθείαν στο κρεβάτι της. Για τα όσα υποστηρίζει η πλευρά των Εναγόμενων 1 και 2 περί διενέργειας φυσιοθεραπείας στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, εξηγεί ότι ουδεμία τέτοια φυσιοθεραπεία έγινε αλλά ότι απλά κάποιο πρόσωπο που συστήθηκε ως φυσιοθεραπευτής την επισκέφτηκε και της ανέφερε ότι θα πρέπει να υποβληθεί σε φυσιοθεραπείες. Όπως προβάλλει, οι Εναγόμενοι 1 και 2 της έδωσαν οδηγίες να ακινητοποιήσει το πόδι της και να μην προβεί σε οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία, ενώ όταν την επισκέφθηκε ο Εναγόμενος 1 σε δυο διαφορετικές περιπτώσεις στο σπίτι της θυγατέρας της αυτή ήταν πλήρως ακινητοποιημένη στο κρεβάτι της και ήταν γνωστό σε αυτόν ότι δεν είχε δεχθεί οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία, την οποία έκανε με καθυστέρηση με αδειούχο φυσιοθεραπευτή. Η Ενάγουσα προβάλλει ότι ο Εναγόμενος 1 γνώριζε για την κλινική της κατάσταση και τους αφόρητους πόνους που αυτή βίωνε και την καθησύχαζε ότι όλα έβαιναν καλώς, ενώ αρνείται ότι της ανέφερε πως έπρεπε να υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση τον Ιούλιο του 2014, υποστηρίζοντας πως κάτι τέτοιο της το ανέφερε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2014 και πως οι πιθανότητες επιτυχίας της θα ήταν περιορισμένες. Η ακροαματική διαδικασία κράτησε περίπου 23 ώρες και προσκομίστηκε η μαρτυρία 5 μαρτύρων για την Ενάγουσα, ήτοι του υιού της, της ιδίας, της κόρης της, του φυσιοθεραπευτή και του Σουηδού ιατρού Δρ. Fell, ενώ για την πλευρά των Εναγόμενων 1 και 2 δόθηκε μαρτυρία τόσο από τους ιδίους όσο και από τον καθηγητή ιατρό Δρ. Θ. Καραχάλιο. Η μαρτυρία τους αποτυπώνεται στα πρακτικά της διαδικασίας και ακολουθεί η σκιαγράφηση της. Μαρτυρία ΜΕ1 Ο υιός της Ενάγουσας Π. Κωνσταντίνου (ΜΕ1) κατάθεσε γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α'. Σε αυτή αναφέρεται στην πτώση της μητέρας του το απόγευμα στις 06/07/2013 και στην μεταφορά της στο Απολλώνειο Νοσοκομείο, όπου διαπιστώθηκε ότι υπέστηκε συντριπτικό κάταγμα αριστερού μηριαίου και στο ότι ο Εναγόμενος 1 της συνέστησε άμεσα να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, κάτι που τον απέτρεψε να αναζητήσει άλλη ιατρική γνώμη. Αναφέρθηκε στα προβλήματα που διαπιστώθηκαν στα μηχανήματα και στην μεταφορά της Ενάγουσας στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, όπου και χειρουργήθηκε μετά από ώρες ταλαιπωρίας και νάρκωσης. Όπως υποστήριξε, της έγινε αρχικά ολική αναισθησία και ακολούθως επισκληρίδιος αναισθησία, αφού ξύπνησε από την ολική πριν την μεταφορά της στο άλλο Νοσοκομείο. Σε σχέση με την χειρουργική επέμβαση υποστήριξε ότι, όπως έλαβε συμβουλή αργότερα από τον Δρ. Π.Σ., χρησιμοποιήθηκε κοντός ήλος, ο οποίος ήταν ακατάλληλος για την περίπτωση της Ενάγουσας και της είπαν να μην κινητοποιήσει το πόδι της για 1 μήνα και μετά από 40 ημέρες να ξεκινήσει να υποβάλλεται σε ακτινογραφίες για να παρακολουθείται η ανάρρωση της. Για φυσιοθεραπείες δήλωσε ότι οι Εναγόμενοι 1 και 2 του είπαν να αναμένει μέχρι να του δώσουν οδηγίες. Στα ραντεβού που κατά τους επόμενους μήνες την έπαιρνε ήταν πάντοτε παρών και ο Εναγόμενος 2 και συμφωνούσε με τις διαπιστώσεις του Εναγόμενου 1 και λάμβαναν διαβεβαιώσεις ότι η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή, παρά το ότι η Ενάγουσα δεν μπορούσε να περπατήσει και είχε αφόρητους πόνους. Αναφέρθηκε στην επίσκεψη τους ημερ. 30/01/2014, όπου μετά και πάλι από τις ακτινογραφίες που έκαναν διαπιστώθηκε ότι έσπασε η περιφερική βίδα του ήλου και στην επίσκεψη ημερ. 02/12/2014, όπου για πρώτη φορά τους ενημέρωσαν ότι η Ενάγουσα έπρεπε να υποβληθεί άμεσα σε νέα χειρουργική επέμβαση εκ της αποτυχίας της πρώτης ένεκα του λάθους τους, με αβέβαιο αποτέλεσμα, ενώ η όποια νέα χειρουργική επέμβαση για νέα ενδομυελική ήλωση θα έχει κόστος πέραν των €20.
5. Στο Έγγραφο Α' ο ΜΕ1 αναφέρθηκε στην ταλαιπωρία που υπέστηκε η μητέρα του με την αλλαγή κατοικίας της για κάποιους μήνες, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται το ασανσέρ στο σπίτι της δεύτερης της κόρης, ενώ καθηλώθηκε σε καροτσάκι με αποτέλεσμα να μην μπορεί απολαμβάνει τις δραστηριότητες που είχε πριν το ατύχημα και την εγχείρηση που υπέστηκε. Επίσης, αναφέρθηκε σε γνωματεύσεις που έλαβε και από άλλους ιατρούς και στην ταλαιπωρία που υφίστατο και υφίσταται η μητέρα του σε εξετάσεις και φυσιοθεραπείες, στην ανάγκη για φροντίδα από τα παιδία της με οικονομική σε αυτούς επιβάρυνση. Κατάθεσε ως τεκμήρια 1-2 κάποιες αποδείξεις επισκέψεων στον Δρ. Β. και ως τεκμήριο 3 απόδειξη διενέργειας φυσιοθεραπειών. Τόνισε ότι από τις συμβουλές που έλαβε, οι επιπλοκές προέκυψαν από την χρήση του λανθασμένου ήλου, ενώ και μετεγχειρητικά οι Εναγόμενοι 1 και 2, παρά το ότι φαινόταν ότι η κατάσταση δεν εξελισσόταν ομαλά τον διαβεβαίωναν ότι όλα έβαιναν καλώς. Τόνισε δε την θέση του ότι ουδεμία οδηγία έλαβε οποτεδήποτε για φυσιοθεραπεία, ενώ την 08/07/2013 που θα λάμβανε εξιτήριο η Ενάγουσα την επισκέφθηκε ένας φυσιοθεραπευτής, ο οποίος δεν της έκανε φυσιοθεραπεία, αλλά της είπε ότι θα λάμβανε μεταγενέστερα τέτοιες οδηγίες, κάτι που δεν έγινε ποτέ και πως η συμβουλή για 2η εγχείρηση ήρθε καθυστερημένα ως «κεραμίδα στο κεφάλι του» μετά από 18 μήνες. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ1 ανέφερε ότι όλοι οι γιατροί στους οποίους αποτάθηκε του είπαν ότι είναι μεγάλο ρίσκο να μπει κοντός ήλος και αυτό φάνηκε στην περίπτωση της Ενάγουσας. Όπως δήλωσε, δεν μπορούσε να λάβει γνωμάτευση από τον Δρ. Β. γιατί του ανέφερε ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν παλιά προϊστάμενος του. Δεν θυμόταν όμως να του είπε ότι ήταν λανθασμένος, αλλά ότι του είπε πως εκείνος προσωπικά θα έβαζε μακρύ ήλο, όμως μπορούσε να μπει και ο κοντός, αλλά υπήρχαν πολλά ρίσκα για ένα υποτροχαντήριο κάταγμα («STF»). Τον Εναγόμενο 2 δήλωσε ότι δεν τον ήξερε και μετά έμαθε ότι ήταν στο χειρουργείο και ότι τον έβλεπε κάθε φορά που έπαιρνε στον Εναγόμενο 1 για ιατρική επίσκεψη την μητέρα του. Σε σχέση με το είδος της αναισθησίας που έγινε στην Ενάγουσα, υποστήριξε ότι ο αναισθησιολόγος του είπε ότι την νάρκωσε την πρώτη φορά και ότι την δεύτερη φορά θα ήταν σαν μισοζώντανη, γιατί δεν θα μπορούσε να την κοιμίσει εντελώς. Για το ότι έπασχε από οστεοπόρωση η μητέρα του, δήλωσε ότι δεν το γνώριζε και το έμαθε μετά από τους γιατρούς ότι λόγω οστεοπόρωσης και ηλικίας καθυστερεί η πώρωση του κατάγματος. Σε σχέση με την πώρωση του κατάγματος είπε ότι και από άλλους γιατρούς που μίλησε έμαθε ότι υπήρχε περίπτωση να καθυστερήσει, μπορεί 12, 13 ή και 14 μήνες, αλλά οι18 μήνες ήταν πολλοί. Σε σχέση με την θραύση των μετάλλων οι άλλοι γιατροί του είπαν ότι αν αρχίσει κάτι τέτοιο, τότε υπάρχει ζήτημα, όμως οι Εναγόμενοι 1 και 2 τον καθησύχαζαν. Αρνήθηκε ότι το πόδι της μητέρας του φορτίστηκε οποτεδήποτε. Όπως εξήγησε, στα πλαίσια των επισκέψεων του στους Εναγόμενους 1 και 2 και των διαβεβαιώσεων τους ότι όλα πήγαιναν καλά, ο Εναγόμενος 1 του υπέδειξε να γίνει νευρολογική εξέταση για την οποία κατάθεσε ως τεκμήριο 4 απόδειξη είσπραξης ημερ. 13/05/
6. Ο ΜΕ1 επέμεινε ότι ο Εναγόμενος 1 δεν του ανέφερε για 2η χειρουργική επέμβαση στις 30/07/2014 και ότι η Ενάγουσα ήθελε να περιμένει γιατί αισθανόταν καλύτερα. Όπως δήλωσε, ο Εναγόμενος 1 τους είπε ότι η Ενάγουσα έπρεπε να φορτίσει και να πατήσει το πόδι της, αλλά δεν μπορούσε να σταθεί στα πόδια της. Από την μια έλεγε κάτι τέτοιο, από την άλλη δεν τους άφηνε να κάνουν φυσιοθεραπεία, η οποία έγινε το
7. Στην υποβολή ότι η Ενάγουσα έκανε επισκέψεις με το «Π» και με μπαστούνι, απάντησε ότι αυτό έγινε με οδηγίες του Εναγόμενου 1 που του είχε πει να πετάξει το «Π», όμως χρειαζόταν η βοήθεια του για να κάνει κάποια βήματα. Επανερχόμενος στο ζήτημα της φυσιοθεραπείας επανέλαβε ότι κάτι τέτοιο δεν έγινε την επόμενη μέρα της επέμβασης και ότι η Ενάγουσα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο σπίτι της αδελφής του που είχε ασανσέρ, όπου την έβαλαν σε καρέκλα και την ανέβασαν στο διαμέρισμα της. Στην υπόδειξη των τιμολογίων χρέωσης του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου όπου προκύπτει ότι χρεώθηκε ποσό €35- για φυσιοθεραπεία στις 08/07/2013, αλλά και της σχετικής νοσηλευτικής αναφοράς ήταν κάθετος ότι κάτι τέτοιο δεν έγινε και πως χρεώθηκε χωρίς να παρασχεθεί η υπηρεσία αυτή. Παράπεμψε στις αυστηρές οδηγίες του Εναγόμενου 1 να μην γίνει φυσιοθεραπεία και ότι δεν τους άφηνε μετά να την κάνουν. Για το ότι ο Εναγόμενος 1 τους ανέφερε πως θα κάνουν την εγχείρηση χωρίς αμοιβή, αλλά μόνο με καταβολή του κόστους των υλικών και των εξόδων του νοσηλευτηρίου, παραδέχθηκε ότι δεν τους είπε ότι έκανε λάθος, αλλά ότι τα πράγματα δεν πήγαν καλά όπως υπολόγιζαν. Όπως απάντησε ο ΜΕ1 σχετικά ερωτώμενος, όταν του ανέφεραν για 2ο χειρουργείο δεν προχώρησαν γιατί δεν μπορούσε να τους εμπιστευτεί και όταν αποτάθηκε σε άλλους γιατρούς του ανέφεραν ότι οι ίδιοι δεν μπορούσαν να την κάνουν γιατί οι βίδες έπηξαν, ότι η επέμβαση θα ήταν πολύωρη και μπορεί να μην είχαν καλά αποτελέσματα. Στην τελική, όπως είπε, δεν μπορούσαν να αναλάβουν την επέμβαση αυτή. Παρέπεμψε σε ζήτημα διάβρωσης που απέτρεπε την εγχείρηση. Αναφορικά με το κατεπείγον της πρώτης χειρουργικής επέμβασης που του συνέστησε ο Εναγόμενος 1 εξήγησε ότι του είχαν πει άλλοι γιατροί ότι δεν ήταν τόσο επείγον να γίνει εκείνη την στιγμή και ότι θα μπορούσε να λάβει και άλλη γνώμη ή να την πάρει στο Γενικό Νοσοκομείο, ώστε να μην επιβαρυνθεί χρηματικά. Για το ότι δεν ήταν κατεπείγον δήλωσε ότι διαφάνηκε και εκ του γεγονότος ότι η μητέρα του χειρουργήθηκε την επόμενη ημέρα. Αρνήθηκε ότι η μητέρα του πήγε στο Απολλώνειο το βράδυ της 7ης Ιουλίου, αλλά το απόγευμα, αφού ήταν ακόμη ημέρα και ο ίδιος ήταν στη δουλεία. Όπως είπε, συνάντησε τον Εναγόμενο 1 που του είπε να πληρώσει για την εισαγωγή €1000 προκαταβολή και να μην την πάρει στο Γενικό Νοσοκομείο, γιατί αυτός δούλευε εκεί προηγουμένως και θα της έκοβαν το πόδι, ενώ ο ίδιος του υποσχέθηκε ότι η μητέρα του θα μπορούσε να τρέξει στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Δεν του είπε όμως ή τον απέτρεψε να λάβει δεύτερη ιατρική γνώμη και πρόσθεσε ότι για το νοσοκομείο τον ρώτησε περισσότερο λόγω του οικονομικού θέματος και επισήμανε ότι δέχθηκε πίεση, γιατί εκείνη την ώρα οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται στη στιγμή. Για τα όσα του υποβλήθηκαν ότι είχε άμεση εμπλοκή με εταιρεία που διατηρούσε γυμναστήριο και ότι όταν ο Εναγόμενος 1 επισκέφθηκε δύο φορές την Ενάγουσα του λέχθηκε ότι την κινησιοθεραπεία της την κάμνει ο γιός της, απάντησε ότι ήταν μέτοχος σε εταιρεία που έκανε personal training, αλλά δεν εμπλεκόταν στην λειτουργία της και ότι μετά είχε μεταβιβάσει το μερίδιο του σε αυτή. Αρνήθηκε ότι φρόντιζε αυτός για την φυσιοθεραπεία της μητέρας του και επανέλαβε την οδηγία για να μην γίνει φυσιοθεραπεία. Επίσης, εξήγησε ότι η Ενάγουσα δεν μπορούσε να κινηθεί και να καθίσει στο κρεβάτι, γιατί είχε πολλούς πόνους στο πόδι της, μάλιστα δε, επισήμανε ότι έβαλαν ένα σχοινάκι δεξιά και αριστερά για να μπορεί να το αρπάζει και να γέρνει λίγο. Μέχρι την επέμβαση δήλωσε ότι η μητέρα του ζύγιζε 72 με 73 κιλά και δεν ήταν υπέρβαρη. Για την έναρξη των φυσιοθεραπειών το 2015 δήλωσε ότι αυτό που θυμάται είναι ότι ο Δρ. Β. τους είπε ότι μπορούσαν να ξεκινήσουν φυσιοθεραπείες. Στην υπόδειξη του τεκμηρίου 3 και σε αυτό που αναγράφει για φυσιοθεραπείες το 2015 στην δεξιά ποδοκνημική χωρίς αναφορά στο αριστερό ισχίο που είχε χειρουργηθεί δήλωσε ότι δεν γνωρίζει γιατί γράφτηκε αυτό, αλλά υποστήριξε ότι και το άλλο πόδι θα χρειάστηκε φυσιοθεραπεία, γιατί είχε φόρτιση, επειδή το αριστερό δεν πατούσε καλά. Όπως δήλωσε, ο ίδιος βρήκε τον φυσιοθεραπευτή, του έδωσε τις ακτινογραφίες, αλλά συνήθως μιλούν και με τον γιατρό. Αρνήθηκε ότι το τεκμήριο 3 αφορούσε σε φυσιοθεραπείες στον ίδιο και είπε πως δεν θυμάται να είχε πάθει οποιοδήποτε διάστρεμμα. Οι φυσιοθεραπείες δεν είχαν οποιοδήποτε αποτέλεσμα και τις σταμάτησαν λόγω οικονομικού. Ο ΜΕ1 απάντησε ότι μετά τον Δρ. Β. αποτάθηκαν στον Δρ. Π.Σ., ο οποίος τους ανέφερε ότι ούτε την μητέρα του ο ίδιος δεν θα χειρουργούσε σε τέτοια κατάσταση. Ποτέ δεν έψαξε οποιαδήποτε ιατρική γνωμάτευση και αν κάποιος γιατρός του έλεγε ότι θα γινόταν επέμβαση με καλά αποτελέσματα θα το έκανε. Κατάθεσε ως τεκμήριο προς αναγνώριση την ιατρική γνωμάτευση του Δρ. Π.Σ. Αρνήθηκε ότι αποκρύβει την ακτινογραφία που έγινε στο πόδι της μητέρας του με ημερ. 07/08/
8. Μαρτυρία Ενάγουσας (ΜΕ2) H Ενάγουσα κατέθεσε γραπτή δήλωση που σημειώθηκε ως Έγγραφο Β'. Σε αυτή αναφέρεται στις περιστάσεις υπό τις οποίες υπέστηκε το κάταγμα στο αριστερό μηριαίο οστό και την μεταφορά της στο Απολλώνειο Νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση από τους Εναγόμενους 1 και
9. Όπως επισήμανε, συναίνεσε στην υποβολή της σε χειρουργική επέμβαση κατόπιν των παραστάσεων και συμβουλών του Εναγόμενου 1 και στην υπόδειξη του ότι αν καθυστερούσε θα επέρχονταν τραγικές συνέπειες στην υγεία της. Αναφέρθηκε στην μεταφορά της στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο εκ της μη λειτουργίας των μηχανημάτων του χειρουργείου, στην νάρκωση της που προηγήθηκε και στην εκ νέου νάρκωση της με επισκληρίδιο αναισθησία για την χειρουργική επέμβαση, η οποία της προκάλεσε άγχος, φόβο και ένταση. Ακολούθως, αναφέρθηκε στην χρησιμοποίηση κοντού αντί του μακρύ ήλου και στην υπόδειξη των Εναγόμενων 1 και 2 για ακινητοποίηση για 1 μήνα και μετέπειτα στην διενέργεια ακτινογραφιών κάθε 1-2 μήνες, όπως και στην μη ομαλή μετεγχειρητική της πορεία, στο σπάσιμο των υλικών και της βίδας, καθώς και στους αφόρητους πόνους που βίωνε. Κατάθεσε ως τεκμήρια σειρά ακτινογραφιών του αριστερού μηριαίου, καθώς και αποδείξεις και τιμολόγια. Επίσης, αναφέρεται στις επισκέψεις της με τον υιό της στους Εναγόμενους 1 και 2, όπου αυτοί την διαβεβαίωναν ότι όλα έβαιναν καλώς, παρά το ότι αυτή δεν μπορούσε να περπατήσει και βίωνε αφόρητους πόνους, μέχρι την 11/12/2014, όπου της είπαν ότι θα έπρεπε να υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση, χωρίς αμοιβή ιατρών πλην των εξόδων της κλινικής και των υλικών. Τέτοια χειρουργική επέμβαση, όπως αναφέρει, εκ της αποτυχημένης πρώτης, της ηλικίας της και της καθυστερημένης διάγνωσης δεν θα είχε πιθανότητες επιτυχίας. Όπως προβάλλει, έκτοτε έχει καθηλωθεί σε αναπηρικό καροτσάκι και αποστερήθηκε τις δραστηριότητες που απολάμβανε πριν να υποστεί τον τραυματισμό. Μπορεί δε, να περπατήσει μόνο με βοήθεια και αρκετή δυσκολία, ενώ σήμερα βγαίνει έξω από το σπίτι μία φορά τον μήνα σε αντίθεση με την προ του τραυματισμού της περίοδο όπου έβγαινε συνεχώς. Σήμερα υποβάλλεται σε συχνές φυσιοθεραπείες, σε ιατρικές εξετάσεις και έξοδα. Υποστήριξε ότι ουδέποτε έλαβε οδηγίες για φυσιοθεραπεία, αλλά αντίθετα οι οδηγίες των Εναγόμενων 1 και 2 ήταν να παραμείνει ακινητοποιημένη. Σε καμία φυσιοθεραπεία από τον υιό της δήλωσε ότι υποβλήθηκε, αλλά παρέμεινε καθηλωμένη στο κρεβάτι της. Αναφέρθηκε στον ισχυρισμό περί υποβολής της σε φυσιοθεραπεία μετά το χειρουργείο και στο ότι ο φυσιοθεραπευτής απλά είδε την πίεση της και τίποτα παραπάνω. Εξήγησε ότι έχει υποστεί βράχυνση κατά 1-2cm του αριστερού της ποδιού και χρήζει καθημερινής και συνεχούς βοήθειας από τα παιδιά της σε βαθμό πλήρους απασχόλησης. Ακόμη, υποστήριξε ότι η νέα χειρουργική επέμβαση θα της κοστίσει €20.000, ότι εξακολουθεί να λαμβάνει φάρμακα και βιώνει κατάθλιψη. Η ΜΕ2 υποστήριξε ότι σε όλη της την μετεγχειρητική πορεία παρών ήταν ο Εναγόμενος 1 όσο και ο Εναγόμενος 2, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. Ο Εναγόμενος 2 συμφωνούσε με τις υποδείξεις και οδηγίες του Εναγόμενου
10. Στις καταληκτικές τις δηλώσεις, η ΜΕ2 αναφέρει ότι της ασκήθηκε ψυχική πίεση να δεχθεί την υποβολή της σε χειρουργική επέμβαση, καθότι ο Εναγόμενος 1 αναφέρθηκε μέχρι και σε ακρωτηριασμό του ποδιού της, ενώ άλλοι γιατροί τους οποίους επισκέφθηκαν της ανέφεραν ότι υπήρχαν περιθώρια για αναζήτηση 2ης ιατρικής γνώμης και πως το ζήτημα δεν ήταν κατεπείγον. Μεταξύ των τεκμηρίων που κατάθεσε ήταν και τεκμήριο προς αναγνώριση η ιατρική έκθεση του Δρ. Fell, που στην δική του μαρτυρία αυτός αναγνώρισε και κατέστησε ως τεκμήριο
11. Σε συνέχεια της κυρίως της εξέτασης υποστήριξε ότι λάμβανε διαβεβαιώσεις ότι όλα εξελίσσονταν ομαλά μέχρι που οι Εναγόμενοι 1 και 2 της ανέφεραν για την ανάγκη για 2ο χειρουργείο χωρίς να της εγγυηθούν το αποτέλεσμα, οπόταν και αυτή δεν δέχθηκε. Κατά την αντεξέταση της, η ΜΕ2 υποστήριξε ότι έπεσε και κτύπησε μεταξύ των ωρών 18:00 και 19:00 και μεσολάβησε κάποιος χρόνος μέχρι να μεταφερθεί στο Απολλώνιο Νοσοκομείο, όμως σίγουρα δεν ήταν 21:
12. Όταν έλαβε εξιτήριο δήλωσε ότι μεταφέρθηκε με το ασθενοφόρο στο σπίτι της κόρης της Μαρίας που έμενε σε διαμέρισμα με ασανσέρ και μετά από περίπου ένα εξάμηνο επέστρεψε στο σπίτι της κόρης της Γιάννας που έμενε προηγουμένως. Αρνήθηκε ότι πριν από την εγχείρηση ήταν υπέρβαρη παραπέμποντας σε βάρος περίπου 72 κιλών. Όπως εξήγησε, μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο και την ανέβασαν με το καροτσάκι στο διαμέρισμα με το ασανσέρ, ενώ για την δήθεν φυσιοθεραπεία υποστήριξε ότι απλά κάποιος την πλησίασε και όταν διαπίστωσε χαμηλή την πίεση της της έδωσε αλάτι και της υπέδειξε ότι όταν πάει στο σπίτι θα πρέπει να κάνει φυσιοθεραπεία. Παραδέχθηκε ότι ο ΜΕ1 της είπε τι ανέφερε στη μαρτυρία του στο Δικαστήριο και πως αυτό δεν ήταν κρυφό. Αρνήθηκε ότι είχε οστεοπόρωση κατά τον χρόνο του ατυχήματος της, αλλά οστεοπενία για την οποία παλιά λάμβανε ένα χάπι, το οποίο απαγορεύτηκε και το σταμάτησε. Λάμβανε από τότε φάρμακα για την πίεση και τον θυροειδή ελαφριάς μορφής και έκανε ενέσεις στα γόνατα της γιατί αντιμετώπιζε πρόβλημα κόπωσης. Όπως δήλωσε, οστεοπόρωση πραγματική διαπίστωσε μετά που αρρώστησε με κορονοϊό και νοσηλεύτηκε το 2021, μετά από εξετάσεις στις οποίες ακολούθως υποβλήθηκε και ότι είχε κάνει μέχρι τότε 3 εξαμηνιαίες ενέσεις. Την φυσιοθεραπεία στο σπίτι δήλωσε ότι δεν την έκαμε στο δεξί πόδι γιατί ήταν καλό, αλλά στο πληγωμένο της πόδι, το οποίο έμεινε ατροφικό. Σταμάτησε τις φυσιοθεραπείες λόγω χρημάτων. Όπως δήλωσε, επισκέφθηκε και άλλους γιατρούς. Σε κατοπινή της απάντηση δήλωσε ότι Εναγόμενος 1της είπε πως αν τύχει θα της έκανε μια μικρή εγχείρηση και θα της έβαζε κόκκαλο, χαριτολογώντας, από οφτό κλέφτικο που θα έτρωγε με τον γιό της και την διαβεβαίωνε ότι όλα ήταν μια χαρά και πως έπρεπε να τα πετάξει όλα και να περπατήσει, αλλά αυτή του έλεγε πως δεν μπορούσε. Όπως απάντησε η ΜΕ2, μετά που εξήλθε του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου και πήγε στο σπίτι της κόρης της, ο Εναγόμενος 1 της έδωσε αντιθρομβωτικές ενέσεις που της έβαζε η νύφη της στην κοιλία. Η φυσιοθεραπεία που της έκανε ο Αλέξανδρος το 2015 γινόταν στο κρεβάτι για 45' τόσο στο αριστερό, όσο και στο δεξί της πόδι, γιατί δεν μπορούσε να περπατήσει. Δικαιολόγησε την φυσιοθεραπεία στο δεξί πόδι στο γεγονός ότι αυτό «τρώει την φάκκα». Δεν έβλεπε βελτίωση και τις σταμάτησε. Τα χρήματα δήλωσε ότι τα πλήρωνε ο γιός της. Η ΜΕ2 απάντησε ότι άρχισε να χρησιμοποιεί το «Π» από τις 40 ημέρες που σηκώθηκε από το κρεβάτι της και ότι το χρησιμοποιούσε μέσα στο σπίτι γιατί δεν μπορούσε να βγει έξω. Όπως δήλωσε, σε όποιο γιατρό αποτάθηκε της είπε ότι δεν αξίζει τον κόπο να χειρουργηθεί ξανά. Επέμεινε ότι στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο δεν της έγινε φυσιοθεραπεία και απλά της είπε ότι θα χρειαζόταν να κάνει, αλλά δεν πρόλαβε να τον ρωτήσει κάτι άλλο γιατί ήρθε το ασθενοφόρο και την παρέλαβε. Ήταν κατηγορηματική ότι ο Εναγόμενος 1 δεν της επέτρεψε να κάνει οτιδήποτε για 40 ημέρες απαντώντας στην ερώτηση αν στις δύο φορές που την επισκέφθηκε στο σπίτι της δεν την ρώτησε αν κάνει ή όχι φυσιοθεραπεία, προσθέτοντας ακολούθως ότι δεν θυμάται κάτι τέτοιο. Όπως απάντησε η ΜΕ2, στην κόρης της που είχε διαμέρισμα με ασανσέρ έμεινε περίπου 3 μήνες, αλλά έπρεπε να φύγει γιατί αυτή έπρεπε να δουλέψει. Στο σπίτι της άλλης της κόρης που διαμένει, το οποίο είναι διαμέρισμα 2ου ορόφου και δεν έχει ασανσέρ, εξήγησε ότι κατεβαίνει σιγά σιγά τις σκάλες με την βοήθεια των παιδιών της. Οι γιατροί που επισκέφθηκε της είπαν ότι έγινε λάθος στην εγχείρηση. Εκείνο που ίδια θυμάται, όπως δήλωσε, ήταν ότι κατά την διάρκεια της εγχείρησης άκουσε τους Εναγόμενους 1 και 2 να συνομιλούν και κατάλαβε ότι δεν πήγαιναν καλά τα πράγματα αναφέροντας μια συγκεκριμένη έκφραση που ειπώθηκε. Άκουγε κουβέντες, γέλιο και το τρυπάνι. Δεν ρώτησε τον Εναγόμενο 1 για αυτό που αντιλήφθηκε ότι δεν πήγαν καλά τα πράγματα. Δεν γνώριζε ποιος γιατρός της υπέγραψε το εξιτήριο και ο Εναγόμενος 1 δεν ήρθε κοντά της και δεν τον είδε. Η ΜΕ2 απάντησε ότι άκουσε για την δυνατότητα ολικής αρθροπλαστικής που γίνεται σε άτομα της δικής της ηλικίας, μάλιστα δε πρόσθεσε ότι γίνεται και σε ακόμη μεγαλύτερης ηλικίας άτομα. Όμως απάντησε, ότι δεν της το είπε οποιοσδήποτε γιατρός. Στην ερώτηση γιατί δεν αποτάθηκε σε γιατρό που κάνει ολική αρθροπλαστική, απάντησε ότι δεν είναι γιατρός να ξέρει, αφού οι Εναγόμενοι 1 και 2 την διαβεβαίωναν ότι όλα έβαιναν καλώς. Αναφέρθηκε και στο περιστατικό που έγινε στο ιατρείο του Εναγόμενου 1 με τον γιό της και αρνήθηκε ότι αυτός τον εξύβρισε, αλλά ότι απλά μίλησε σε έντονο ύφος γιατί αγχώθηκε. Ξεκαθάρισε ότι ο λόγος που είπε ότι δεν θα ξανακάνει την εγχείρηση ήταν ότι δεν της εγγυήθηκαν ότι θα ήταν καλύτερο το αποτέλεσμα. Αρνήθηκε ότι την 2η εγχείρηση της την εισηγήθηκαν τον Ιούλιο του
13. Αν της την εισηγούνταν τότε θα το σκεφτόταν, αλλά δεν ήξερε τι θα αποφάσιζε, μπορούσε να πει και όχι. Αν της το έλεγαν στους 4 με 6 μήνες μπορεί και να έμπαινε στο χειρουργείο για να γίνει καλά. Πάντοτε της έλεγαν ότι πάει καλά, όμως αυτή δεν μπορούσε να περπατήσει χωρίς βοήθεια. Την πρώτη ακτινογραφία που έκανε στις 07/08/2013 δήλωσε ότι την κράτησε ο Εναγόμενος
14. Η ΜΕ2 απάντησε ότι οι Δρ. Β. και Δρ. Π.Σ. δεν της είπαν ότι οι εγχειρήσεις αυτές παρουσιάζουν επιπλοκές, απλά εκείνη ρώτησε τον Δρ. Β. τι εννοούσε ο Εναγόμενος 1 όταν της είπε ότι θα της έκανε επέμβαση να της βάλει κόκκαλο, αλλά δεν της έδωσε ελπίδες προσθέτοντας ότι της είπε πως δεν μπορεί να περπατήσει. Μαρτυρία φυσιοθεραπευτή Αλ. Μαννάρη (ΜΕ3) Ο ΜΕ3 δήλωσε ότι το 2015 κλήθηκε από τον εργοδότη του Ε.P.C να κάνει φυσιοθεραπείες στην Ενάγουσα. Όπως εξήγησε, αυτές έγιναν στο σπίτι της και συγκεκριμένα στο κρεβάτι της, αφού μίλησε τηλεφωνικώς με τον γιατρό της Δρ. Β.. Τις φυσιοθεραπείες δήλωσε ότι πλήρωνε ο γιός της. Όσες φορές την είδε ήταν στο κρεβάτι της. Οι φυσιοθεραπείες αφορούσαν σε ήπια άσκηση και αναλγησία τόσο στο δεξί όσο και στο αριστερό της πόδι, περίπου δέκα στον αριθμό. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ3 δήλωσε ότι τις κατευθυντήριες οδηγίες για φυσιοθεραπείες τις λαμβάνει από τον γιατρό που χειρούργησε την ασθενή, τον οποίον δεν γνώριζε, αλλά στην προκείμενη περίπτωση τις έλαβε από τον γιατρό της δεδομένης στιγμής. Όπως απάντησε, είχε επιληφθεί ξανά φυσιοθεραπειών για STF σε άτομα ηλικιωμένα. Καθόρισε το περιθώριο για έναρξη φυσιοθεραπειών σε αυτές τις περιπτώσεις από την επομένη του χειρουργείου μέχρι και 7 ημέρες, πάντα όμως σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού. Δεν θυμόταν αν έγινε κάτι τέτοιο στην Ενάγουσα, ούτε και θυμόταν αν ρώτησε κάτι τέτοιο. Ούτε και θυμόταν αν ρώτησε πότε έγινε το χειρουργείο. Συμφώνησε ότι αν για δύο έτη αδρανοποιηθεί ο ασθενής και δεν κάνει φυσιοθεραπεία καθυστερεί η πρόοδος και η αποκατάσταση του. Όπως δήλωσε, η τακτική που ακολουθεί είναι να μιλά με τον ασθενή και να επικοινωνεί με τον γιατρό του, κάτι που έκανε και στην προκείμενη περίπτωση μετά που τον πήρε τηλέφωνο ο γιός της Ενάγουσας και του είπε για τις φυσιοθεραπείες. Ο ΜΕ3 απαντώντας σχετικά, είπε ότι όταν πήγε για να κάνει φυσιοθεραπεία στο αριστερό πόδι της Ενάγουσας, επειδή του είπε ότι πονούσε και το δεξί, στο οποίο διαπίστωσε μια διάταση του ιστού λόγω μεγαλύτερης φόρτισης έκανε και στο δεξί πόδι. Όπως εξήγησε, η Ενάγουσα του ανέφερε πως επειδή της είπαν να περπατά φόρτιζε το δεξί πόδι περισσότερο και πόνεσε τον αστράγαλο της. Ο Δρ. Β. του έδωσε κατευθυντήριες μόνο για το αριστερό πόδι. Όπως ανέφερε, στο αριστερό ισχίο της Ενάγουσας έκανε ήπια άσκηση στο κρεβάτι, γιατί δεν μπορούσε να περπατήσει για να δώσει άλλες ασκήσεις. Αναγνώρισε τον εαυτό του ως τον συντάκτη του τεκμηρίου 3 και δήλωσε πως την αναφορά σε δεξιά ποδοκνημική πιθανόν να του είπε να την αναγράψει ο γιός της, ενώ ο Δρ. Β. δεν του ανέφερε οτιδήποτε περί δεξιάς ποδοκνημικής. Αρνήθηκε την υποβολή ότι ουδέποτε μίλησε με τον Δρ. Β. και εξήγησε ότι ο λόγος που το τεκμήριο 3 εκδόθηκε στο όνομα του γιού της Ενάγουσας δεν ήταν επειδή έκανε σε αυτόν φυσιοθεραπεία, αλλά επειδή αυτός πλήρωνε. Όπως εξήγησε, εκ της πείρας του μπορεί να αναγνωρίσει ένα διάστρεμμα και δεν χρειαζόταν να γίνουν ακτινογραφίες. Επανέλαβε την θέση που εξέφρασε ότι αν δεν γίνει φυσιοθεραπεία μετά από μία επέμβαση δεν υπάρχει φυσιολογική αποκατάσταση, ότι βοηθά στην πώρωση του κατάγματος και εξήγησε την φυσιοθεραπευτική διαδικασία. Δεν ξέρει τι έγινε πριν στην περίπτωση της Ενάγουσας. Μαρτυρία κόρης Ενάγουσας (ΜΕ4) Η κ. Μ. Κωνσταντίνου στα πλαίσια της κυρίως της εξέτασης δήλωσε ότι εργάζεται ως οδηγός ταξί με μισθό 2-3.000€ αναλόγως του μήνα. Όπως εξήγησε, μετά την χειρουργική επέμβαση της Ενάγουσας την μετέφεραν με το ασθενοφόρο στο διαμέρισμα της, επειδή είχε ασανσέρ. Προηγουμένως, όπως εξήγησε, ήταν δραστήριο άτομο, αλλά μετά τον τραυματισμό της και την χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε, δεν μπορούσε να περπατήσει και χρειαζόταν συνεχή φροντίδα, σε βαθμό που επηρεάστηκε η εργασία της. Δεν μπορούσαν οικονομικά να φέρουν κάποια να την φροντίζει και ήθελαν να είναι κοντά στην μητέρα τους για να την φροντίζουν σωστά. Έμεινε μαζί τους 5 με 6 μήνες και μετά επέστρεψε στο σπίτι της αδελφής της που διέμενε προηγουμένως. Όπως δήλωσε, οι οδηγίες που είχαν λάβει ήταν ότι δεν έπρεπε να περπατήσει για 40 ημέρες. Στα πλαίσια της αντεξέτασης της απάντησε ότι ο Εναγόμενος 1 όταν ήρθε και στο σπίτι της να δει την Ενάγουσα είχε πει να μην περπατήσει για 40 ημέρες. Όπως υποστήριξε, ήρθε στο σπίτι της δύο φορές και τους ανέφερε ότι θα τους έλεγε ο ίδιος πότε θα άρχιζαν, αν χρειαζόταν, τις φυσιοθεραπείες. Ουδέποτε άκουσε τον Εναγόμενο 1 να μιλήσει για φυσιοθεραπείες. Όπως είπε, την ημέρα που την έβγαλαν από την κλινική ήταν μαζί της συνέχεια και δεν της έγινε φυσιοθεραπεία, απλά πήγε κάποιος φυσιοθεραπευτής και τους είπε πως θα τους έλεγε πότε θα είχε εντολή από τον γιατρό για φυσιοθεραπείες. Κατάλαβαν ότι κάποια στιγμή που θα τους έλεγε ο γιατρός θα χρειαζόταν φυσιοθεραπεία. Από ότι κατάλαβαν δεν έπρεπε ούτε να πατά το πόδι της ούτε και να κάνει φυσιοθεραπεία. Για το ζήτημα της χρέωσης του ποσού των €35 για φυσιοθεραπεία από την κλινική δήλωσε ότι δεν γνωρίζει, διότι με αυτά ασχολήθηκε ο ΜΕ1 και ότι δεν ρώτησε τι πλήρωσε και τι έκανε. Για το τι είπε ο φυσιοθεραπευτής στην κλινική δήλωσε ότι τους το είπε η Ενάγουσα, γιατί η ίδια, επειδή ήταν όλοι συγχυσμένοι, δεν θυμόταν. Δεν είδε τον φυσιοθεραπευτή, γιατί είχε πολλούς που ερχόντουσαν και έβλεπαν την μητέρα της. Δεν είδε κάτι να της κάνει κάποιος και δεν μπορούσε να ξέρει αν ήταν κάποιος ο φυσιοθεραπευτής. Παραδέχθηκε την υπόδειξη ότι η ίδια δεν είχε προσωπικά δική της γνώση αν πριν δοθεί εξιτήριο στην Ενάγουσα την είδε φυσιοθεραπευτής ή όχι, ούτε και για την χρέωση που έγινε για την φυσιοθεραπεία. Όπως υποστήριξε, η μητέρα της έκανε φυσιοθεραπεία μετά από πολλούς μήνες. Για τον ΜΕ3 είπε ότι τον έφερε ο ΜΕ1 και πως πήγε αρκετές φορές. Στο ερώτημα αν ρώτησαν τον φυσιοθεραπευτή τι φυσιοθεραπεία θα έκανε μετά από δύο χρόνια απάντησε ότι αυτά δεν τα γνώριζε γιατί για το ζήτημα αυτό μιλούσε ο αδελφός της. Όπως απάντησε, για τις φυσιοθεραπείες πήρε γνώμες από άλλους γιατρούς ο αδελφός της. Δεν τις συνέχισε γιατί δεν είδε βελτίωση. Η ΜΕ4 απάντησε ότι στις επισκέψεις της στον Εναγόμενο 1 έβλεπε τις πιο πολλές φορές και τον Εναγόμενο 2 στο ιατρείο και ότι έδειχναν ο ένας στον άλλο τις ακτινογραφίες και συμφωνούσαν λέγοντας στην μητέρα της, η οποία τους μετέφερε ότι πονούσε και δεν ένιωθε καλά, ότι θα γίνει καλά και πως θέλει χρόνο. Για το ζήτημα του κατά πόσο ρώτησαν τον Εναγόμενο 1 κατά τις επισκέψεις τους στο ιατρείο του για το πότε θα άρχιζε φυσιοθεραπεία η μητέρα της, δήλωσε ότι περισσότερο συζητούσαν το πρόβλημα του ποδιού της και δεν ήξερε να απαντήσει και ανέφερε πως ήταν παρούσα τις πιο πολλές φορές, αλλά ξεχωριστά από τον αδελφό της. Δεν πήγαιναν μαζί. Δεν θυμάται αν ο Εναγόμενος 1 τους ρωτούσε αν έκανε φυσιοθεραπείες η Ενάγουσα, αλλά μπορεί να έλεγε με τον αδελφό της. Όπως απάντησε η ΜΕ4, η Ενάγουσα δεν σηκώθηκε οποτεδήποτε μόνη της από το κρεβάτι, αλλά χρειαζόταν την βοήθεια τους και πως ήταν λογικό να φορτίσει το δεξί της πόδι, αφ' ης στιγμής δεν μπορούσε να πατήσει το αριστερό της. Κάτι τέτοιο έγινε μετά από πολλές μέρες και όχι στην αρχή. Μετά από 6 μήνες δήλωσε ότι την κρατούσαν να περπατήσει λίγο, αλλά δεν μπορούσε και πως έκανε λίγα βήματα για να κάτσει στην καρέκλα της, να πάει στην τουαλέτα και να κάνει μπάνιο. Η ΜΕ4 δήλωσε πως τα χρήματα που ανέφερε ότι λάμβανε μηνιαίως δεν ήταν καθαρά γιατί υπήρχαν και έξοδα και πως δούλευε όσες ώρες μπορούσε μερικώς. Την 2η επέμβαση δήλωσε ότι της την συνέστησε ο Εναγόμενος 1, επειδή κατάλαβε ότι έκανε λάθος και δεν ήταν σίγουρος πως θα ήταν επιτυχής. Η μητέρα της, όπως εξήγησε, δεν την δέχθηκε, μετά από όσα υπέστη και χωρίς την σιγουριά. Το πόδι της μητέρας της, όπως δήλωσε, είναι πιο κοντό από το άλλο, όπως είπαν άλλοι γιατροί, οι οποίοι τους είπαν ότι δεν έπρεπε να την αφήσει κατάκοιτη ο Εναγόμενος 1 τις πρώτες μέρες, αλλά πως έπρεπε να σηκωθεί και να περπατήσει και να κάνει φυσιοθεραπεία. Μαρτυρία Δρ. Daniel Fell (ME5) O ME5 δήλωσε ότι είναι ορθοπεδικός χειρούργος με 14 εμπειρία, με ερευνητικό έργο και έκδοση σειράς άρθρων. Επίσης, ανέφερε ότι είναι υπεύθυνος ειδικευομένων στο Νοσοκομείο Karolinska της Στοκχόλμης. Για τα STF υποστήριξε ότι έχει εγχειρίσει περίπου 50-100 και εξήγησε ότι την απόφαση για το πως θα χειρουργηθεί ένα κάταγμα την λαμβάνει ο χειρούργος σύμφωνα με κλινική απόδειξη, δηλαδή αυτό το οποίο έχει αποδειχθεί επιστημονικά ως αποτελεσματικό. Αναφέρθηκε στην ΑΟ Foundation («ΑΟ»), ως μια επιστημονική ομάδα εργασίας για προβλήματα οστεοσύνθεσης, ο οποίος είναι σύλλογος για την αντιμετώπιση ορθοπεδικού τραύματος που κατηγοριοποιεί τα κατάγματα, διεξάγει έρευνα και διενεργεί εκπαιδεύσεις. Κατέστησε δια αναγνωρίσεως ως τεκμήριο 39 την γνωμάτευση του ημερ. 24/05/2018 που αφορά στην Ενάγουσα. Ο ΜΕ5 κατάθεσε ως τεκμήριο 40 Review Article με τίτλο «Management of Subtrochanteric Proximal Femur Fracture: A Review of Recent Literature» ημερ. δημοσίευσης 28/10/2018 και υποστήριξε με αναφορά σε αυτό ότι το πρότυπο για την παροχή φροντίδας στις περιπτώσεις αυτές είναι ο ενδομυελικός ήλος πλήρους μήκους, κάτι που υποστηρίζεται από βιομηχανικές («biomechanical») έρευνες που αποκαλύπτουν αδύναμες κατασκευές και περιεμφιτευτικά κατάγματα όταν γίνεται σύγκριση μεταξύ κοντών και μακρών μηχανισμών («devices»). Υποστήριξε δε, ότι η χρήση μακριού ήλου για τα κατάγματα ST που υπέστη η Ενάγουσα αποδείχθηκε ότι παρέχουν εξαιρετικά αποτελέσματα με περιορισμένες επιπλοκές. Ο ΜΕ5 απαντώντας σχετικά, είπε ότι δεν γνώριζε από πριν την Ενάγουσα και ότι την προηγούμενη μέρα γνώρισε το γιό της και πως την υπόθεση του την έδωσε για γνωμάτευση ένας συνάδελφος του όταν εργαζόταν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Karolinska. Ξεκαθάρισε ότι από τη δική του εμπειρία θα χρησιμοποιούσε ήλο πλήρους μήκους, επειδή αυτό αποτελεί τον χρυσό κανόνα και πως ο κοντός ενδομυελικός ήλος δεν ήταν ο κατάλληλος. Όπως δήλωσε, θα χρησιμοποιούσε κοντό ήλο μόνο σε ένα διατροχαντήριο κάταγμα και πως αν είχε αμφιβολία θα χρησιμοποιούσε πάντοτε μακρύ ήλο, καθότι το μόνο του ελάττωμα είναι ένας ελάχιστα περισσότερος μετεγχειρητικός χρόνος και λίγο περισσότερη απώλεια αίματος. Τόνισε δε, ότι ο μικρός ήλος δεν έπρεπε να χρησιμοποιηθεί και πως από όσα είδε δεν μπόρεσε να βρει κάποια έρευνα και πως δεν πρόκειται για αμφιλεγόμενη περίπτωση, προσθέτοντας ότι θα τον εξέπλησσε αν οποιαδήποτε επιτροπή αξιολόγησης θα ενέκρινε αν κάποιος έκανε αίτηση για να προβεί σε έρευνα μεταξύ μακρύ και κοντού ήλου για τέτοιου είδους κατάγματα. Υπέδειξε ότι το ρίσκο με την χρήση του κοντού ήλου είναι η αποτυχία της σταθεροποίησης, ότι το κάταγμα δεν θα θεραπευθεί, ο ασθενής θα βίωνε έντονο πόνο που πιθανόν δεν θα μπορούσε να περπατήσει και μετά από κάποιο χρονικό διάστημα και λαμβανομένου υπόψη την ποιότητα του οστού και άλλων παραγόντων, το εμφύτευμα θα έσπαζε ή θα κοβόταν από το οστό. Αυτά, όπως ανέφερε, συνέβησαν και στην περίπτωση της Ενάγουσας. Με υπόδειξη των ακτινογραφιών της Ενάγουσας δήλωσε ότι από την πρώτη ακτινογραφία μετά την επέμβαση φάνηκε πως δεν επρόκειτο να λειτουργήσει. Η επιλογές ακολούθως ήταν είτε να γίνει η επέμβαση με τον σωστό τρόπο ή όχι. Συμφώνησε στην ερώτηση αν αυτό θα μπορούσε να γίνει εντός δύο μηνών από την επέμβαση. Εξηγώντας περαιτέρω, ο ΜΕ5 είπε ότι αν η επέμβαση γίνει σωστά ο ασθενής σηκώνεται την επόμενη ημέρα και τον βάζουν να περπατήσει με κάποιο φυσιοθεραπευτή ή νοσηλεύτρια ή κάποιον άλλο. Όπως τόνισε, σε αυτού του είδους κατάγματα γίνεται χειρουργείο σχεδόν πάντα, διαφορετικά εάν δεν μπορεί να σηκωθεί ο ασθενής αυξάνεται ο κίνδυνος πνευμονίας, απώλειας μυών, δημιουργίας θρόμβων και εντός 36 ωρών αυξάνεται η θνησιμότητα. Το να γίνει χειρουργείο δεν έχει να κάνει με το κατά πόσο ο ασθενής είναι υπέρβαρος πέραν των 40 με 45 ΒΜΙ. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι ο γιατρός θα έπρεπε να αντιληφθεί ότι η επέμβαση δεν πήγε καλά με την πρώτη ακτινογραφία μετά το χειρουργείο και υπέδειξε ότι στην ακτινογραφία ημερ. 05/09/2013 φαίνεται ήδη η αλλαγή της θέσης και ελάττωμα στο οστό. Παρέπεμψε στην ακτινογραφία ημερ. 30/07/2014, όπου δήλωσε πως εμφαίνεται ότι το εμφύτευμα έχει σπάσει και υπέδειξε ότι σύμφωνα με την βιβλιογραφία θα αναμενόταν ότι τέτοιου είδους κατάγματα θα αποθεραπεύονταν εντός 25 εβδομάδων κατά μέσο όρο. Στην ερώτηση αναφορικά με τα ποσοστά επιτυχίας μιας δεύτερης χειρουργικής επέμβασης, ο ΜΕ5 απάντησε ότι αν κάποιος δει άμεσα ότι δεν ήταν επιτυχής και την επόμενη μέρα ή εβδομάδα τοποθετήσει μακρύ ήλο, η πιθανότητα επούλωσης του κατάγματος ανέρχεται στο 70-80%, ενώ αν αναμένει κάποιος τότε θα επέλθει η αποτυχία του εμφυτεύματος και θα έπρεπε να γίνει αρθροπλαστική, η οποία είναι μεγαλύτερη επέμβαση με μεγαλύτερες επιπλοκές και 10% θανατηφόρες συνέπειες, όπως εμφράγματος, καθώς και πιθανότητες 15-20% ανάγκης για επανεγχείριση. Κατάθεσε προς υποστήριξη της θέσης του ως τεκμήριο 41 άρθρο που φέρει τίτλο «Hip arthroplasty after failed fixation of trochanteric and subtrochanteric fractures». Για την επέμβαση που υπεβλήθη η Ενάγουσα και με βάση το τεκμήριο 39 υποστήριξε ότι αποτελεί μια τυπική υπόθεση όπου το κάταγμα δεν ταυτοποιήθηκε με τον σωστό τρόπο και είχε ως αποτέλεσμα να επιλεγεί το λανθασμένο εμφύτευμα, κάτι που οδήγησε στην αποτυχία του εμφυτεύματος και στην μη αποθεραπεία του κατάγματος. Όπως επισήμανε, τα συμπεράσματα του τα εξήγαγε από τις ακτινογραφίες και μόνο, χωρίς να εξετάσει την ασθενή είτε πριν είτε μετά την επέμβαση, όμως σε αυτού του είδους τα κατάγματα οι παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή όπως η παχυσαρκία, καρδιακά προβλήματα ή οστεοπόρωση δεν θα επηρέαζαν την φύση του εμφυτεύματος, αλλιώς δεν θα προέβαινε σε συμπεράσματα χωρίς να εξετάσει την περίοδο εκείνη την Ενάγουσα. Την μεταφορά της μετά το εξιτήριο στο σπίτι της με ασθενοφόρο δεν την έκρινε ως λογική. Στην αντεξέταση του ο ΜΕ5 απάντησε ότι έλαβε την ειδικότητα του το 2015, ήτοι 3 χρόνια πριν την σύνταξη του τεκμηρίου 39, όμως προηγουμένως ως ειδικευόμενος είχε διεκπεραιώσει τεράστιο αριθμό χειρουργικών επεμβάσεων, διευκρινίζοντας ότι από το 2010 έκανε επεμβάσεις με επιτήρηση και από το 2011 χωρίς επιτήρηση. Από το 2011 μέχρι το 2018 δήλωσε ότι προέβη σε 100 ST επεμβάσεις περίπου, όμως δεν είχε τον ακριβή αριθμό τους. Στο Karolinska δήλωσε ότι εργάστηκε από το 2016 μέχρι το 2022 και έκτοτε εργάζεται στο Κέντρο Σπονδυλικής Στήλης της Στοκχόλμης. Όπως εξήγησε, μέχρι το τέλος του 2018 εργαζόταν στο αντικείμενο του τραύματος και από το 2019 και με την σπονδυλική στήλη, στην οποία εστίασε περισσότερο από τον Αύγουστο του
15. Του υποβλήθηκε ότι δεν έκανε καν 100 ST επεμβάσεις και απάντησε ότι δεν μπορούσε να απαντήσει το αντίθετο, γιατί έπρεπε να ελέγξει τα αρχεία. Τις ακτινογραφίες με βάση τις οποίες συνέταξε το τεκμήριο 39 τις έλαβε από ένα συνάδελφο του ορθοπεδικό χειρούργο στο Karolinska τον Π.Σ. και δήλωσε ότι δεν ήταν απαραίτητο να δει τις διεγχειρητικές ακτινογραφίες, γιατί οι ακτινογραφίες μιλούν από μόνες τους. Στην υπόδειξη των 4 διεγχειρητικών ακτινογραφιών ημερ. 07/07/2013 και στην ερώτηση αν συμφωνεί ότι σε αυτές καταδεικνύεται πως υπάρχει ανατομική ανάταξη του κατάγματος απάντησε αρνητικά και σε επόμενη του απάντηση δήλωσε ότι εμφαίνεται «αποδεκτή ανάταξη» του κατάγματος και όχι «ανατομική ανάταξη». Όπως υποστήριξε, ακόμη και αν υπήρχε μια τέλεια ανατομικά ανάταξη δεν θα ήταν αρκετό, επειδή θα έπρεπε να υπάρχει και μια σταθερή ήλωση, στερέωση, ήτοι σταθερότητα, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα ήταν ο κοντός ήλος. Στην ακτινογραφία του τεκμηρίου 11 ημερ. 05/09/2013 υποστήριξε ότι άρχισε να φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά. Παραδέχθηκε ότι στην εν λόγω ακτινογραφία δεν υπήρχε κάταγμα στο διάστημα που διανύει η άνω βίδα του εμφυτεύματος. Επισήμανε ότι υπήρχε ελάχιστο «varus malalignment» και δεν χρειαζόταν να υπήρχε κάταγμα για να προκύψει κάτι τέτοιο. Αναγνώρισε ελάχιστο varus malalignment και στην πρώτη διεγχειρητική ακτινογραφία, αλλά πιο εμφανές στην τέταρτη. Υπέδειξε ότι η άκρη της μεγάλης βίδας του εμφυτεύματος βρίσκεται στο ανώτερο σημείο της κεφαλής και αυτό αυξάνει το ρίσκο της αποτυχίας και ότι θα έπρεπε να ευρίσκεται λίγο πιο κάτω για να αποφευχθεί το ρίσκο του «cutout». Επανέλαβε ότι το πρόβλημα ήταν το εμφύτευμα και η ανάταξη. Στην ερώτηση αν μπορούσε να επέλθει varus malalignment και αποτυχία εμφυτεύματος από υπερφόρτιση, ήτοι να περπατήσει ο ασθενής και δώσει κανονικά το βάρος του σώματος στο πόδι του, ο ΜΕ5 απάντησε ότι αυτό λέει να κάνουν οι ασθενείς του, τους οποίους χειρουργεί με τον σωστό τρόπο και όχι με το εμφύτευμα της Ενάγουσας. Όπως υπέδειξε, υπάρχουν πολλά άρθρα που αναφέρουν ότι ο ασθενής περπατά μετά την επέμβαση και πως ο ξεκάθαρος στόχος μετά το χειρουργείο είναι η χρήση πλήρους βάρους. Χαρακτήρισε την σταδιακή φόρτιση ως σπάνια περίπτωση για άτομα ηλικιωμένα ή με άνοια που δεν ακολουθούν οδηγίες. Επανέλαβε ότι με τον μακρύ ήλο κατά 70-80% θα επερχόταν επούλωση του κατάγματος, ενώ με τον κοντό ήλο 80-100% αποτυχία. Το χαρακτήρισε κακή θεραπεία και την συζήτηση σε μια διεθνή συνάντηση ορθοπεδικών «τσίρκο». Όπως απάντησε, σε μερικές περιπτώσεις θα μπορούσες να δώσεις περιθώριο ενός έτους σε ένα κάταγμα να πορωθεί, όχι όμως γενικά γιατί ιατρικώς είναι λάθος. Αν είχε μια ασθενή ετών 70 μετά από ένα χειρουργείο όπως της Ενάγουσας με απαράδεκτο εμφύτευμα που δεν μπορούσε να περπατήσει για δύο μήνες θα συνέστηνε να γίνει ορθά η επέμβαση, δεν θα ανέμενε γιατί ιατρικά είναι λάθος. Ο ΜΕ5 δήλωσε ότι θα ανέμενε πως ένα άτομο της ηλικίας της Ενάγουσας θα ήταν οστεοπορωτικό. Επανέλαβε ότι για τέτοιου είδους κατάγματα ο χρόνος πώρωσης είναι οι 25 εβδομάδες. Δεν παίζει ρόλο επειδή είναι οστεοπορωτικοί να μην περπατήσουν μήπως πέσουν. Δεν έχει σχέση το ότι αναμένεται η πώρωση, αλλά περπατά με πλήρη φόρτιση. Στην περίπτωση της Ενάγουσας δήλωσε ότι οι οδηγίες που της δόθηκαν για σταδιακή φόρτιση ήταν λανθασμένες. Διευκρίνισε ακολούθως ότι η μόνη σωστή οδηγία ήταν να πάει να κάνει την εγχείρηση σωστά, την ημέρα ακριβώς μετά την επέμβαση. Στην υποβολή ότι οι επιπλοκές που επήλθαν ήταν του κατάγματος και όχι του ήλου, ο ΜΕ5 απάντησε ότι αυτές οι επιπλοκές θα μπορούσαν να επέλθουν μόνο αν η επέμβαση γινόταν με τον ορθό ήλο και πως αν γίνει με τον λανθασμένο δεν μετράει το πόσο καλά έγινε η επέμβαση. Όπως εξήγησε, οι επιπλοκές του STF και με μακρύ ήλο δεν εξαφανίζονται αλλά μειώνεται δραματικά το ρίσκο. Αντεξεταζόμενος αναφορικά με το τεκμήριο 41 που παράθεσε στην μαρτυρία του, επανέλαβε ότι οι κοντοί ήλοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διατροχαντήρια κατάγματα και όχι υποτροχαντήρια, υποστηρίζοντας ότι στην μελέτη που παρατίθεται και στον πίνακα δεν παρατίθεται ότι για τα STF οι ασθενείς έλαβαν κοντό ήλο. Του υποδείχθηκε άλλο επιστημονικό άρθρο που αποκαλύφθηκε από την πλευρά της Ενάγουσας, το οποίο κατατέθηκε ως τεκμήριο 42, στο οποίο γίνεται αναφορά σε χρήση κοντού ήλου σε ποσοστό 42% των ασθενών της έρευνας και του υποβλήθηκε ότι η χρήση του δεν είναι άγνωστη ή δεν συζητείτο, όπως ο ίδιος υποστηρίζει. Επέμεινε ότι δεν έχει υπόψη του μελέτες για συζητήσεις για την χρήση του κοντού και του μακρύ ήλου. Το κάταγμα της Ενάγουσας δήλωσε ότι ήταν κατηγορίας ΑΟ 33-C3 που είναι χειρότερο από το 31-Α
16. Του υποδείχθηκε ότι εκ του τεκμηρίου 42 δεν προκύπτει οποιαδήποτε άλλη κατηγοριοποίηση και παραδέχθηκε ότι αυτό το άρθρο έτσι αναφέρει, όμως επέμεινε στην θέση ότι δεν ήταν το 31-Α3, προσθέτοντας ότι ακόμη και αν ήταν τέτοιας κατηγορίας η επέμβαση θα έπρεπε να γίνει με μακρύ ήλο, υποδεικνύοντας ότι στο τεκμήριο 42 δεν αναφέρεται σε επέμβαση για STF με κοντό ήλο. Δεν γνωρίζει περί των οποιωνδήποτε ωφελημάτων εκ της χρήσης του κοντού ήλου. Στην υποβολή ότι ο κοντός ήλος προτιμάται ειδικότερα στις μεγάλες ηλικίες εκ του μικρότερου χειρουργικού χρόνου που απαιτείται, απάντησε ότι δεν γίνεται κάποιος να επιλέξει ένα εμφύτευμα που παράγει καταστροφικά αποτελέσματα εκ του μικρότερου χειρουργικού χρόνου ή της λιγότερης αιμορραγίας. Παραδέχθηκε δε, ότι δεν έχει να παρουσιάσει οποιοδήποτε επιστημονικό σύγγραμμα που να αναφέρει ότι απαγορεύεται να χρησιμοποιηθεί ο κοντός ήλος σε STF. Ξεκαθάρισε, απαντώντας σχετικά, ότι στα νοσοκομεία που εργαζόταν ο κοντός ήλος δεν ήταν επιλογή. Όλοι, όπως δήλωσε, σε σχέση με το ζήτημα αυτό συμφωνούν και δεν έχει υπόψη του να γίνεται η οποιαδήποτε συζήτηση στην επιστημονική κοινότητα. Χαρακτήρισε την εγχείρηση με κοντό ήλο στις περιπτώσεις αυτές ως πειραματική και δήλωσε ότι δεν γνωρίζει αν υπάρχουν στον δυτικό κόσμο ανόητοι ή τρελοί άνθρωποι που να την επιχειρούν. Ήταν απόλυτος ότι ο κοντός ήλος για STF δεν είναι επιλογή, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις και ανέφερε το παράδειγμα που χειρούργησε ασθενή με όγκο, όπου δεν θα μπορούσε να διέλθει του όγκου με μακρύ ήλο, υποδεικνύοντας όμως ότι το κάταγμα του σχεδόν δεν ήταν καν ST. Μαρτυρία Εναγόμενου 1 (ΜΥ1) O MY1 κατάθεσε γραπτή δήλωση που σημειώθηκε ως Έγγραφο Γ'. Σε αυτή έκανε αναφορά στις σπουδές και εξειδίκευση του ως Ορθοπεδικός Χειρούργος. Όπως δήλωσε, την ειδικότητα του την έλαβε το 2009, όμως κατά την περίοδο της εξειδίκευσης του συμμετείχε σε πολλές χειρουργικές επεμβάσεις διατροχαντηρίων και ST καταγμάτων όπως αυτό της Ενάγουσας υπό την εποπτεία καθηγητών, όπου χρησιμοποιείτο ο κοντός ήλος. Το ίδιο δήλωσε ότι έκανε και στο Γ. Ν. Λευκωσίας. Ο ΜΥ1 αναφέρθηκε στη μεταφορά της Ενάγουσας στο Απολλώνειο Νοσοκομείο στις 06/07/2013 περί την 21:30 και στη διάγνωση του μετά από ακτινολογικό έλεγχο ότι υπέστη συντριπτικό παρεκτοπισμένο υποτροχαντήριο κάταγμα του αριστερού ισχίου, το οποίο έχρηζε χειρουργικής επέμβασης ένεκα κινδύνου επέλευσης θανάτου και παράπεμψε περί τούτου στο τεκμήριο 42 που κατάθεσε ο ΜΕ
17. Στο χειρουργείο σύμφωνα με την ορθή ιατρική πρακτική έπρεπε να συμμετέχει και ένας βοηθός και αυτός ήταν ο Εναγόμενος
18. Όπως προέβαλε, η Ενάγουσα ήταν μεγάλης ηλικίας, έπασχε από οστεοπόρωση και ήταν υπέρβαρη. Αναφέρθηκε στο ότι η πληροφορία του νοσοκομείου ήταν ότι τα μηχανήματα ήταν σε λειτουργήσιμη κατάσταση, όμως διαπιστώθηκε κατά την εισαγωγή της Ενάγουσας ότι το ακτινοσκοπικό παρουσίαζε βλάβη, οπόταν και έγινε η μεταφορά της Ενάγουσας στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, όπου της έγινε στις 07/07/2013 το απόγευμα η επέμβαση, αφού της χορηγήθηκε 2η ραχιαία αναισθησία, αφού παρήλθε ο χρόνος δράσης της 1ης που της χορήγησε ο αναισθησιολόγος. Στα πλαίσια της επέμβασης, ο ΜΥ1 δήλωσε ότι έβγαλε τις διεγχειρητικές ακτινογραφίες και τις κατέστησε κατόπιν αναγνώρισης τους ως τεκμήριο
19. Παράπεμψε σε θέση του ΜΕ5 για «αποδεκτή ανατομική ανάταξη» και υποστήριξε ότι δεν χρειαζόταν τις επόμενες μέρες να επαναληφθεί το χειρουργείο, κάτι που δεν ενδείκνυται ιατρικά σε άτομα ηλικιωμένα και οστεοπορωτικά. Η οδηγίες που υποστήριξε ότι έδωσε την επόμενη του χειρουργείου ήταν να γίνει φυσιοθεραπεία στην Ενάγουσα και να κινητοποιηθεί με την βοήθεια του «Π» χωρίς πλήρη φόρτιση του αριστερού της ισχίου. Όπως πληροφορήθηκε, οι οδηγίες του αυτές ακολουθήθηκαν. Η ίδιες οδηγίες δόθηκαν στην Ενάγουσα και για τις επόμενες μέρες, όπως δήλωσε, μαζί με αντιθρομβωτική αγωγή και πως μετά την πάροδο 40 ημερών να γίνει κλινικός και ακτινολογικός έλεγχος στο ιατρείο του. Για τον προς χρήση ήλο, ο ΜΥ1 ανέφερε πως αποφάσισε με τον Εναγόμενο 2, με δεδομένο του είδους του κατάγματος, ήτοι Α3 στην ταξινόμηση της ΑΟ, της ηλικίας της και της οστεοπόρωσης, ότι ο κοντός ήλος υπερτερούσε του μακρύ ήλου, «.καθότι με την χρήση κοντού ήλου χρειαζόταν λιγότερος χειρουργικός χρόνος και η απώλεια αίματος είναι λιγότερη». Εξήγησε την διαδικασία εισαγωγής του ήλου στον αυλό του μηριαίου οστού με γλυφανισμό που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε ηλικιωμένα και οστεοπορωτικά άτομα εκ του εύθραυστου των οστών. Υπέδειξε δε, ότι δεν θα επέτρεπε σε ένα άτομο όπως η Ενάγουσα να κινητοποιηθεί χωρίς την βοήθεια του «Π» με κίνδυνο να ξαναπέσει και να τραυματιστεί. Αναφέρθηκε σε μετεγχειρητικές επιπλοκές των καταγμάτων ST όπως η μη πώρωση, η καθυστερημένη πώρωση, η αστοχία υλικών και η επιμόλυνση και επισήμανε ότι στο τεκμήριο 39 δεν παρατίθενται όλες οι μετεγχειρητικές ακτινογραφίες. Περαιτέρω, επισήμανε ότι ο ΜΕ5 αναφέρει τις επιπλοκές αυτές ως επιπλοκές της χρήσης του κοντού ήλου, παρά την αναφορά του τεκμηρίου 40 που τις παρουσιάζει ως επιπλοκές του κατάγματος. Επίσης, υπέδειξε ότι αυτό συντάχθηκε αποκλειστικά και μόνο με βάση τις ακτινογραφίες που παρουσιάστηκαν στον ΜΕ
20. Τις ακτινογραφίες που έκανε η Ενάγουσα δηλώνει ότι πάντοτε της επέστρεφε στον γιό ή την κόρη της και παρατηρεί ότι η ακτινογραφία ημερ. 07/08/2013 δεν κατατέθηκε στο Δικαστήριο, παρά την κατάθεση της ακτινολογικής έκθεσης ως τεκμήριο προς αναγνώριση. Ο ΜΥ1 κατάθεσε σειρά άρθρων υποστηρίζοντας ότι πολλές μελέτες υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα στην περίθαλψη STF με την χρήση τόσο κοντού όσο και μακρύ ενδομυελικού ήλου. Υποστηρίζει ότι εκ της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι ο μακρύς ήλος έχει μεγαλύτερο χειρουργικό χρόνο και αναλογία μετάγγισης αίματος στον ασθενή και πως και οι δύο ήλοι προσφέρονται ως επιλογή, αλλά ότι με τον κοντό ήλο στους ηλικιωμένους με οστεοπόρωση αποφεύγεται ο κίνδυνος πρόκλησης δευτερεύοντος κατάγματος του κεντρικού μηριαίου, κάτι που δεν υπέστηκε η Ενάγουσα. Επίσης, προβάλλει ότι τα τελευταία χρόνια στην επιστημονική κοινότητα τυγχάνει συζήτησης το αποτέλεσμα της χρήσης κοντού και μακρύ ήλου για περίθαλψη διατροχαντηρίων και υποτροχαντηρίων καταγμάτων, ενώ η πρόγνωση των ασθενών είναι η ίδια. Κατάθεσε δε ως τεκμήριο 45 επιστημονικό άρθρο στο οποίο αναφέρεται ότι η μη πώρωση ή η καθυστερημένη πώρωση στα STF και αστοχία κυμαίνεται σε ποσοστό 7-20% και πως υπογραμμίζεται η σημαντικότητα της μείωσης του χειρουργικού χρόνου και της απώλειας αίματος σε ηλικιωμένα άτομα, ενώ τονίζει την αναφορά σε αυτό όπου αναγράφεται ότι «.Although long nails are generally used for subtrochanteric fractures, short CMNs are also used for high subtrochanteric fracture.». Με άλλο επιστημονικό άρθρο που κατάθεσε ως τεκμήριο 46 υποστηρίζει ότι ελλείπει η συστηματική σύγκριση της σταθερότητας της χρήσης μακρύ ή κοντού ήλου για τα STF και πως δεν υπάρχει κλινική διαφορά στη βιβλιογραφία μεταξύ μακρύ και κοντού ήλου για τα Α3 κατάγματα μηριαίου οστού. Ο ΜΥ1 δηλώνει ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν μόνο ο βοηθός του στο χειρουργείο της Ενάγουσας και πως μόνο ο ίδιος την παρακολουθούσε μετεγχειρητικά και ήτο ο θεράπων ιατρός της. Ούτε και ήταν παρών στο ιατρείο του ο Εναγόμενος 2 όταν προσερχόταν η Ενάγουσα για κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο. Όπως υποστήριξε, όταν επισκέφθηκε την Ενάγουσα στο σπίτι της 2 φορές εντός του Ιουλίου 2013 του λέχθηκε ότι κινείτο με το «Π» και πως υποβαλλόταν σε κινησιοθεραπεία από τον γιό της που είχε γυμναστήριο, ενώ αυτός της υπέδειξε ότι έπρεπε να κάνει φυσιοθεραπεία από φυσιοθεραπευτή. Την 07/08/2013 η Ενάγουσα προσήλθε με στο ιατρείο του με το «Π», ενώ την 02/12/2013 δήλωσε ότι η Ενάγουσα προσήλθε στο ιατρείο του με μπαστούνι. Την ημερομηνία αυτή διέγνωσε ότι η περιφερική βίδα έσπασε και την καθυστερημένη πώρωση του κατάγματος ως την αιτία. Αυτό τον οδήγησε στο να δώσει χρόνο να εξελιχθεί η πώρωση, κάτι που είναι αποδεκτό στην ιατρική επιστήμη για ένα περιθώριο 12-15 μήνες, ώστε να αποφεύγεται η επανεπέμβαση. Την πώρωση καταγμάτων υποστήριξε ότι την διαπίστωσε στο παρελθόν σε διάστημα πέραν των 12 μηνών. Όπως αναφέρει, στις 30/07/2013 διαπίστωσε ότι η πώρωση του κατάγματος δεν εξελισσόταν και εισηγήθηκε στην Ενάγουσα 2η χειρουργική επέμβαση, όμως αυτή αρνήθηκε και είπε πως ένιωθε καλύτερα και πως προτιμούσε να περιμένει. Το ίδιο έκανε και στις 07/10/2014 λαμβάνοντας την ίδια απάντηση, αλλά και στις 11/12/2014 με συνακόλουθη άρνηση της. Τον Ιανουάριο του 2015 προβάλλει ότι με την συνοδεία του γιού της προσήλθε στο ιατρείο του και ο γιός της του συμπεριφέρθηκε απρεπώς. Κατάθεσε τις καταγραφές των επισκέψεων της Ενάγουσας από το αρχείο που τηρούσε ως τεκμήριο
21. Υποστήριξε ότι η μη πώρωση του κατάγματος ήταν επιδεκτική 2ης επέμβασης με την τοποθέτηση οστικού μοσχεύματος για την πώρωση του με αναμενόμενη περίοδο πώρωσης τους 3 μήνες, κάτι που έχει ξανακάνει στο παρελθόν σε αρκετές περιπτώσεις. Ακόμη και μέχρι σήμερα, όπως υποστηρίζει, η Ενάγουσα έχει την επιλογή της ολικής αρθροπλαστικής ισχίου που θα της επιτρέψει να κινητοποιηθεί άμεσα, μια μέθοδος που ακολουθούν άτομα ηλικιωμένα τόσο στο Γενικό Νοσοκομείο όσο και σε Ιδιωτικά Νοσηλευτήρια. Όπως εξηγεί, ακόμη και αν δεν τον εμπιστεύονταν για την 2η χειρουργική επέμβαση, μπορούσαν να αποταθούν σε άλλο ορθοπεδικό χειρούργο και δεν το έκαναν. Ο ΜΥ1 δήλωσε ότι επιβεβαίωσε την πληροφορία ότι ο γιός της Ενάγουσας διατηρούσε γυμναστήριο με τον κ. Χ. Ο ΜΥ1 επανέλαβε ότι τις ακτινογραφίες τις παραδίδει πάντοτε στους ασθενείς του γιατί είναι δική τους περιουσία. Ο μακρύς ήλος, όπως εξήγησε, δεν πιστοποιείται ότι προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα και αποφεύγονται τα κατάγματα. Ο ήλος που χρησιμοποιήθηκε στην Ενάγουσα ήταν τελευταίας γενιάς και υπέδειξε στο τεκμήριο 47 την αναφορά του στην Ενάγουσα στις 30/07/2013 για πιθανότητα επέμβασης με οστικό μόσχευμα, καθώς και τα όσα μετέπειτα εξήγησε. Ξεκαθάρισε ότι μετά την επέμβαση έγινε κινητοποίηση της στην κλινική με φυσιοθεραπευτή, ότι σηκώθηκε και πάτησε με τη βοήθεια «Π» και πως της υποδείχθηκαν ασκήσεις μυοσκελετικού συστήματος για μείωση του κινδύνου φλεβικής στάσης και θρόμβωσης στο αίμα. Στο σπίτι της του υποδείχθηκε ότι μετακινείτο με το «Π» στον διάδρομο. Για το ότι προσφέρθηκε να μην χρεώσει αμοιβή για την 2η επέμβαση εξήγησε ότι αναγνώρισε ότι υπήρξε επιπλοκή του κατάγματος. Στην αντεξέταση του ο ΜΥ1 απάντησε ότι την ημερομηνία που έκανε την επέμβαση στην Ενάγουσα είχε 9 χρόνια εμπειρία ως ειδικευόμενος γιατρός και 4 ως ειδικός. Όπως απάντησε, δεν γνώριζε τον ακριβή αριθμό STF που έκανε στην καριέρα του. Εξηγώντας το ζήτημα της επείγουσας επέμβασης είπε ότι η θνησιμότητα μειώνεται όταν ο ασθενής χειρουργηθεί μέσα στις πρώτες 48 με 72 ώρες και παραδέχθηκε ότι στην Ενάγουσα και τον γιό της είπε πως χρήζει άμεσης χειρουργικής επέμβασης και συνάμα το ενδεχόμενο θανάτου. Αρνήθηκε την θέση ότι μίλησε για ακρωτηριασμό ποδιού. Ο ΜΥ1 εξήγησε την διαδικασία σε μια χειρουργική επέμβαση σε ένα STF αναφορικά με την ανάγκη για περισσότερα «χέρια» εκ της φύσεως της εργασίας που γίνεται για γίνει για ανάταξη, γλυφανισμός, είσοδο των υλικών, χρήση του τρυπανιού κτλ. Δεν είχε να κάνει με έλλειψη αυτοπεποίθησης και εμπειρίας, όπως του υποβλήθηκε. Αρνήθηκε κατηγορηματικά την θέση ότι ο κοντός ήλος έχει περισσότερες επιπλοκές και ότι στα STF κανείς δεν τον χρησιμοποιεί και υποστήριξε πως στο Γ.Ν. Λευκωσίας η αναλογία κοντού και μακρύ ήλου είναι 70%-30%. Επανέλαβε τις θέσεις του με βάση τις μελέτες και επισήμανε ότι τα αποτελέσματα είναι τα ίδια, όμως ο κοντός ήλος πλεονεκτεί σε χειρουργικό χρόνο και απώλεια αίματος. Όπως υπέδειξε, αναλόγως του ύψους του κατάγματος θα χρησιμοποιήσει κοντό ήλο, διότι σε ένα οστεοπορωτικό κάταγμα αν δοκιμάσει να περάσει μακρύ ήλο κατά την διάρκεια του γλυφανισμού μπορεί να δημιουργήσει κάταγμα στη μεσότητα. Επίσης, επανέλαβε ότι στις μελέτες που παρουσίασε δεν προκύπτει πλεονέκτημα του μακρύ ήλου σε θέμα καθυστέρησης πώρωσης ή μη πώρωσης. Ο ΜΥ1 απάντησε ότι το άρθρο του τεκμηρίου 44 κάνει αναφορά σε Α3 κάταγμα της ΑΟ που είναι το STF και αρνήθηκε ότι αυτό αναφέρεται σε διατροχανήρια κατάγματα. Τις οδηγίες για φυσιοθεραπεία δήλωσε ότι τις έδωσε στην υπεύθυνη της βάρδιας και δεν ήταν παρών όταν έγινε η φυσιοθεραπεία. Παράπεμψε στην κάρτα νοσηλείας του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου που κατατέθηκε ως τεκμήριο 48 και στην χρέωση της φυσιοθεραπείας. Επανέλαβε τα όσα ανέφερε στην κυρίως του εξέταση για την φύση της φυσιοθεραπείας, των ασκήσεων και τους σκοπούς τους, την χορήγηση αντιθρομβωτικών, αλλά και την διαδικασία την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα, όπου η ασθενής σηκώνεται από το κρεβάτι και με την βοήθεια του «Π» ακουμπά ελαφρά το πόδι της. Το γεγονός ότι η Ενάγουσα έφυγε από την κλινική με ασθενοφόρο το απέδωσε σε επιθυμία του γιού και της κόρης της και στην υποβολή ότι υπέφερε από αφόρητους πόνους παράπεμψε στην νοσηλευτική αναφορά ότι είχε ήσυχο απόγευμα, ότι έγινε φυσιοθεραπεία, ότι την είδε ο γιατρός, δόθηκαν οδηγίες και πήρε εξιτήριο. Αυτό δήλωσε ότι έγραψε η επί καθήκοντι νοσηλεύτρια. Δεν θεωρεί παράξενη την μεταφορά με ασθενοφόρο προς αποφυγή ταλαιπωρίας του ασθενούς σε σχέση με την μεταφορά του με ένα όχημα μετά από επέμβαση στο ισχίο και είπε ότι πολλοί ασθενείς το ζητούν. Στην προκείμενη περίπτωση έγινε μετά από παράκληση για να την βοηθήσουν στο να ανεβεί στο διαμέρισμα. Η μεταφορά με ασθενοφόρο χρεώνεται και δεν έγινε χωρίς την συνεννόηση με τα παιδιά της. Ο ΜΥ1 αρνήθηκε ότι δεν εξήγησε στην Ενάγουσα τους κινδύνους της επέμβασης σε τέτοιου είδους κατάγματα και παράπεμψε στο έντυπο συγκατάθεσης που υπέγραψε ο γιός της, καθότι εκείνη τελούσε υπό την επήρεια φαρμάκων. Αυτά τα εξήγησε, όπως δήλωσε, στον γιό της στο ιατρείο του και υπέγραψε. Υπογράμμισε την ανάγκη για άμεση επέμβαση και τον κίνδυνο θανάτου. Στην ερώτηση αν οι επιπλοκές των STF που ανέφερε ο ΜΥ1 στην γραπτή του δήλωση αυξάνουν ραγδαία τους ενδεχόμενους κινδύνους αν γίνει χρήση λανθασμένου εμφυτεύματος, απάντησε ότι οι κίνδυνοι αυτοί στα υποτροχαντήρια κατάγματα είναι αυξημένοι σε σχέση με άλλα υποτροχαντήρια κατάγματα λόγω της ιδιαιτερότητας της περιοχής του υποτροχαντηρίου, όπου υπάρχει μειωμένη αιματολογική ροή και τα κάνει ευάλωτα σε πώρωση ή μη πώρωση του κατάγματος και τέτοιες επιπλοκές επισυμβαίνουν είτε η επέμβαση γίνει με μακρύ είτε με κοντό ήλο περίπου στα ίδια ποσοστά. Στην υπόδειξη ότι το τεκμήριο 45 αναφέρει ότι για τα υποτροχανήτρια κατάγματα η χρήση του κοντού ήλου έχει μειωθεί ή είναι μειωμένη απάντησε ότι δεν αναφέρει αυτό οπουδήποτε ότι δεν έχει θέση ο κοντός ήλος και επανέλαβε ότι το άρθρο μιλά ξεκάθαρα ότι και τα δύο είδη ήλων ενδείκνυνται για τα κατάγματα αυτά. Ο ΜΥ1 προς επίρρωση των θέσεων του κατάθεσε ως τεκμήριο 49 ιατρικό άρθρο το οποίο αφορά στα συμπεράσματα έρευνας με 194 ασθενείς υποστηρίζοντας ότι οι 70 χειρουργήθηκαν με κοντό ήλο και σε 66 από αυτούς το κάταγμα κόλλησε, ενώ από τους 124 που χειρουργήθηκαν με μακρύ ήλο η πώρωση επήλθε σε
22. Η ηλικίες ήταν περίπου γύρω στα 80 έτη, όπου αναμενόταν να είναι οστεοπορωτικά άτομα, ενώ υπολόγισε ότι τα κατάγματα πορώθηκαν στους 6-12 μήνες. Στην περίπτωση της Ενάγουσας, όπως ανέφερε, δήλωσε ότι είχε επισημάνει στους 6-7 μήνες καθυστερημένη πώρωση μετά την εγχείρηση και πως μεταξύ 6-12 μηνών μετά την εγχείρηση σύμφωνα με την βιβλιογραφία υπάρχει καθυστερημένη πώρωση και μετά τους 12 μήνες θεωρείται ότι δεν υπάρχει πώρωση του κατάγματος. Όμως εξήγησε πως αναμένουμε για διάστημα μεταξύ 6-12 μηνών. Για το άρθρο που κατάθεσε ως τεκμήριο 46 του υποβλήθηκε ότι οι ηλικίες της έρευνας είναι για γυναίκες άνω των 75 ετών, ενώ η Ενάγουσα ήταν 71 ετών και απάντησε ότι αυτή πρέπει να έπασχε από οστεοπόρωση και λάμβανε αγωγή, όμως δεν υπάρχει διαφορά στις δύο ηλικίες. Το άρθρο δίδει έμφαση στην οστεοπόρωση και όχι στην ηλικία, όπως δήλωσε. Επέμεινε στη θέση του ότι συνέστησε χειρουργική επέμβαση από τον Ιούλιο του 2014 και η Ενάγουσα ήθελε να περιμένει. Αρνήθηκε ότι κατασκεύασε το τεκμήριο
23. Αναφορικά με το σπάσιμο της βίδας επανέλαβε ότι αυτό οφειλόταν στη μη πώρωση του κατάγματος. Όπως υποστήριξε, αν δεν υπάρξει πώρωση του κατάγματος, τότε γίνεται δυναμοποίηση του ήλου με ένα μικρό χειρουργείο αφαίρεσης της περιφερικής βίδας, όπου ο ασθενής αφήνεται να περπατήσει και με τους μικροκραδασμούς ερεθίζεται η πώρωση του κατάγματος. Στην περίπτωση της Ενάγουσας, όπως εξήγησε, με το σπάσιμο της βίδας έγινε εκ φύσεως δυναμοποίηση του ήλου και δεν χρειάστηκε το μικρό χειρουργείο. Αυτό το εξήγησε στον γιό της Ενάγουσας και έδωσε περιθώριο πώρωσης, κάτι που στο παρελθόν επήλθε ακόμη και μεταξύ 14, 15 και 16 μηνών, όμως στην περίπτωση της εισηγήθηκε νέα επέμβαση στους 12 με 13 μήνες. Ο ΜΥ1 επανέλαβε ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν απλά ο βοηθός του στο χειρουργείο και δεν είχε μεταγενέστερα ανάμειξη. Την ακτινολογική εξέταση την καθόρισε αρχικά ανά μήνα και μετά κάθε 2 μήνες ως είθισται μετά από τέτοιες επεμβάσεις ως τον μόνο τρόπο ελέγχου της πώρωσης του κατάγματος και την καλή του θέση. Αρνήθηκε ότι ο λόγος έγκειτο στο ότι δήθεν ήξερε πως τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Επίσης, αρνήθηκε ότι κράτησε την ακτινογραφία ημερ. 07/08/2013 και παράπεμψε στις διεγχειρητικές για τις οποίες δήλωσε ότι έβγαλε 20 στον αριθμό και έχουν εξαφανιστεί. Όλες οι ακτινογραφίες εκτός της 07/08/13 φυλάχθηκαν σε ένα CD. Όπως δήλωσε, η Ενάγουσα ήρθε στο γραφείο του αρχικά με το «Π» και μετά με μπαστούνι, ότι η εικόνα της ήταν βελτιωμένη, ακτινολογικά ήταν σε καλή θέση, μέχρι που ένεκα της μη πώρωσης του κατάγματος έσπασε η περιφερική βίδα. Για την παραπομπή της Ενάγουσας σε Νευρολόγο υποστήριξε ότι οφείλετο σε αιμωδίες των άκρων και δεν ζήτησε νευρολογική εκτίμηση, αλλά ηλεκτρομυογράφημα. Επέμεινε ότι την είδε να περπατά με το «Π» και το μπαστούνι. Στον ΜΥ1 υποδείχθηκαν οι ακτινογραφίες που έγιναν κατά τις διάφορες ημερομηνίες. Σε αυτές απάντησε ότι δεν φαινόταν πρόβλημα με την ανάταξη του κατάγματος, ενώ στις 2/12/2013 παραδέχθηκε την θραύση της περιφερικής βίδας εκ της μη πώρωσης του κατάγματος. Επανέλαβε τη θέση του για δυναμοποίηση του ήλου, περίπτωση στην οποία εξήγησε ότι υπάρχει περίπτωση να δημιουργηθεί οστικός πόρος και να κολλήσει το κάταγμα. Για το ζήτημα των πόνων που βίωνε η Ενάγουσα υποστήριξε ότι κάποιοι πόνοι δικαιολογούνται κυρίως κατά τις καιρικές αλλαγές, σε περίπτωση υπερβολικής φόρτισης, όμως η πορεία της από την βάδιση με το «Π» μέχρι την βοήθεια με μόνο το μπαστούνι υποδηλώνει ότι ένιωθε καλύτερα, εξ' ου και μετακινήθηκε σε κάποιους μήνες στο σπίτι της άλλης της κόρης που δεν είχε ασανσέρ. Υπέδειξε και πάλι ότι το υποτροχαντήριο κάταγμα είναι ιδιαίτερο κάταγμα, διότι η περιοχή δεν έχει ικανοποιητική αιμάτωση. Τόνισε ότι μέχρι τους 12 μήνες θεωρείται ότι ένα κάταγμα δεν πορώνεται και του δίδεται χρόνος, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση. Διερωτήθηκε δε, στην υποβολή περί έλλειψης εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του, γιατί δεν προχώρησε με άλλο γιατρό σε νέο χειρουργείο. Παράπεμψε και στον ΜΕ5 που δήλωσε ότι υπάρχει η επιλογή της ολικής αρθροπλαστικής ή της ημιαρθροπλαστικής και πως σήμερα η Ενάγουσα παραμένει αχειρούργητη. Η μέθοδος αυτή σήμερα έχει γίνει μια επέμβαση ρουτίνας και εξήγησε στην υποβολή ότι ένεκα ηλικίας έχει μεγάλο ρίσκο θνησιμότητας, ότι στην ηλικία της Ενάγουσας διεκπεραιώνουν καθημερινά τέτοιες εγχειρήσεις. Για το ζήτημα των κινδύνων πρόκλησης διάβρωσης και φθοράς του κοκάλου και οστεοαρθρίτιδας του αριστερού ισχίου, ο ΜΥ1 εξήγησε ότι η Ενάγουσα είχε οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις προ του κατάγματος τόσο στα γόνατα όσο και στο ισχίο, καθώς και ότι το υποτροχαντήριο κάταγμα είναι εξωαρθρικό κάταγμα που προκαλεί περαιτέρω μετατραυματική αρθρίτιδα, κάτι που σε κάποιο βαθμό είναι ζήτημα ηλικίας και χρόνου. Μαρτυρία Εναγόμενου 2 (ΜΥ2) Ο Δρ. Γ. Παπαγιάννης κατάθεσε γραπτή δήλωση που σημειώθηκε ως Έγγραφο Δ'. Σε αυτή εξηγεί τα ακαδημαϊκά του προσόντα, την εξειδίκευση και την εμπειρία του ως Ορθοπεδικός Χειρούργος από το 1981 που απέκτησε την εν λόγω ειδικότητα. Όπως δήλωσε, εργάστηκε τόσο σε Νοσοκομεία στην Αθήνα, όσο και στο Νοσοκομείο Λάρκακας και στο Γ.Ν. Λευκωσίας, ενώ από το 2013 ιδιωτεύει στο Απολλώνειο Νοσοκομείο. Κατά την διάρκεια της καριέρας του στο Γ.Ν. Λευκωσίας είχε ως Αναπληρωτής Διευθυντής και Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής τον Δρ. Β., ο οποίος συμμετείχε μαζί του σε μεγάλο αριθμό χειρουργικών καταγμάτων όπως αυτό της Ενάγουσας, κυρίως ατόμων με οστεοπόρωση και προχωρημένης ηλικίας μετά από πτώση. Ο ήλος που χρησιμοποιούσαν και με τον Δρ. Β. ήταν σε αναλογία 70%-30% κοντός-μακρύς, όπως και στα άλλα Νοσοκομεία που εργάστηκε. Υπέδειξε ότι ο μακρύς ενδομυελικός ήλος χρησιμεύει σε κάταγμα στο μηριαίο οστό που είναι πολύ χαμηλά και όχι όπως αυτό της Ενάγουσας. Όπως υποστηρίζει, πέραν της συμμετοχής του στη χειρουργική επέμβαση της Ενάγουσας ως Βοηθός Χειρουργός δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη στη μετεγχειρητική της πορεία και ούτε οποιαδήποτε άλλη επαφή ή συνομιλία είτε με τον γιό ή την κόρη της. Προέβαλε δε, ότι κατά το χειρουργείο προέβησαν σε ανάταξη του κατάγματος σε πολύ καλή θέση, κάτι που εξηγεί ότι αποτυπώνεται στις ενδοεγχειρητικές ακτινογραφίες που έβλεπε και ο ίδιος κατά την διάρκεια της επέμβασης. Ο ΜΥ2 προβάλλει ότι ο χρόνος που δόθηκε για πώρωση του κατάγματος ήταν ο ενδεδειγμένος μέχρι την σύσταση από τον Εναγόμενο 1 για επέμβαση τοποθέτησης οστικού μοσχεύματος. Τις οδηγίες για σταδιακή φόρτιση με την χρήση «Π» κρίνει ως ιατρικά ενδεδειγμένες και εξηγεί ότι αντενδείκνυται η πλήρης φόρτιση σε άτομα οστεοπορωτικά και ηλικιωμένα χωρίς το «Π» εκ του κινδύνου πτώσης. Τον κοντό ήλο που χρησιμοποίησαν τον έκρινε ως τον καταλληλότερο για την περίπτωση της Ενάγουσας. Όπως εξήγησε, άτομα ηλικιωμένα και οστεοπορωτικά μετά από ένα κάταγμα όπως της Ενάγουσας από πέσιμο μπορεί να αποθάνουν και η ορθή πρακτική και δεοντολογία επιβάλλει την επιλογή εκείνης της μεθόδου που συντομεύει τον χειρουργικό χρόνο, περιορίζει την εκτεταμένη αιμορραγία, το ενδεχόμενο πρόσθετης βλάβης και σε προέκταση τον κίνδυνο θανάτου. Δεν έχει ακούσει οποτεδήποτε στα επιστημονικά συνέδρια ή διαπίστωσε σε επιστημονικά άρθρα ότι η χρήση του κοντού ήλου προκαλεί τις επιπλοκές που αναφέρονται στο τεκμήριο 39 του ΜΕ5, αλλά οι επιπλοκές αυτές είναι του ίδιου του κατάγματος και όχι του μήκους του χρησιμοποιηθέντος ήλου. Ούτε και η πώρωση του κατάγματος ή η μη πώρωση εξαρτάται από αυτό. Προβάλλει ότι υπήρξαν περιπτώσεις που το κάταγμα πορώθηκε μετά από 1-1.5 έτη, ενώ σε περίπτωση επιπλοκής μη πώρωσης αντιμετωπιζόταν ως επιπλοκή με την συνεργασία του ασθενή μέσω χειρουργικής επέμβασης, με την οποία τοποθετείτο οστικό μόσχευμα, όπως αυτή που εισηγήθηκε ο Εναγόμενος 1 στην Ενάγουσα. Η Ενάγουσα ήτο δεκτική τέτοιας επέμβασης ακόμη και όταν επισκέφθηκε τον Φεβρουάριο του 2015 τον Δρ. Β., την οποία υποστηρίζει ότι διενέργησε μαζί του και με άλλους γιατρούς. Αυτό δήλωσε ότι θα της είχε εισηγηθεί και ο ίδιος. Η συζήτηση για κοντό ή μακρύ ήλο προβάλλεται ότι υπήρχε και υπάρχει στα επιστημονικά άρθρα και το ότι υπερτερεί για τους λόγους που εξηγεί ο κοντός ήλος το αναφέρει η βιβλιογραφία, όπως και ότι την επιλογή την κάνει ο γιατρός με βάση όλες τις παραμέτρους του ασθενούς και όχι μόνο τις ακτινολογικές εξετάσεις. Η ολική αρθροπλαστική, όπως εξηγεί ο ΜΥ2, θα επέτρεπε στην Ενάγουσα να κινητοποιηθεί άμεσα και ελεύθερα. Σε συνέχεια της κυρίως του εξέτασης ο ΜΥ2 αναγνώρισε την ανάταξη του κατάγματος ως πολύ καλή στο τεκμήριο
24. Υποστήριξε ότι, όχι μόνο τα επιστημονικά άρθρα που κατάθεσε ο ΜΥ1 επιβεβαιώνουν τις θέσεις του, αλλά ακόμη και αυτά που κατάθεσε ο ΜΕ
25. Όπως υπέδειξε, το κάταγμα της Ενάγουσας ήταν «high proximal fracture» και αυτό ήταν ένδειξη για χρήση κοντού ενδομυελικού ήλου. Αναφέρθηκε στους κινδύνους του μακρύ ενδομυελικού ήλου, όπως ο διπλάσιος χρόνος της θεραπείας, την απώλεια αίματος, τον κίνδυνο με τον γλυφανισμό για να γίνει κάταγμα, της λιπώδους εμβολής στους πνεύμονες και τον θάνατο του ασθενούς. Υπέδειξε σε εικόνες του τεκμηρίου 42 τι εννοεί ως «high proximal fracture» με αναφορά στα Α1, Α2 και Α3 κατάγματα, καθορίζοντας ότι το κάταγμα της Ενάγουσας ήταν συντριπτικό, διότι έσπασε και ο μείζονας και ο ελάσσονας τροχαντήρας. Όπως εξήγησε, σύμφωνα με την βιβλιογραφία, όταν το κάταγμα ευρίσκεται μέχρι 4-5 εκατοστά κάτω από τον ελάσσοντα τροχαντήρα περιφερικά θεωρείται ως «high proximal» και πρέπει να χρησιμοποιηθεί κοντός ήλος ή ένα Γ nail μακρύ κλειδωμένο περιφερικά. Στην περίπτωση της Ενάγουσας υποστήριξε ότι το κάταγμα ήταν τόσο του μείζονα, όσο και του ελάσσονα τροχαντήρα και είναι λιγότερο από 3 εκατοστά κάτω από τον ελάσσονα τροχαντήρα. Υπέδειξε το κάταγμα στο τεκμήριο
26. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΥ2 διαφώνησε με την θέση ότι στα STF δεν έχει θέση ο κοντός ήλος και υπέδειξε ότι δεν δέχεται την γνώμη του ΜΕ5, αλλά ούτε και την μικρή του εμπειρία στην τραυματολογία και ακολούθως στην ορθοπεδική σπονδυλικής στήλης. Στα πλαίσια της αντεξέτασης του ΜΥ2 κατατέθηκαν δύο αποσπάσματα από την ιστοσελίδα του ΑΟ αναφορικά με τον κοντό και τον μακρύ ήλο ως τεκμήρια 51 και 52 αντίστοιχα. Παρά τις αναφορές σε αυτά διαφώνησε με την θέση ότι έπρεπε να χρησιμοποιηθεί μακρύς ήλος και εξήγησε ότι ο ήλος που χρησιμοποιήθηκε ήταν 23 εκατοστά και περνούσε τόσο το κάταγμα, όσο και την βίδα, ενώ το τέρμα του ήλου ήταν 4-5 ακολούθως. Όπως υπέδειξε, επιλέγεται ανάλογα με την περίπτωση εκείνος ο ήλος, ώστε να μην φτάσει στο τέρμα του γόνατος που θα παρουσιάσει επιπλοκές μετεγχειρητικά, ενώ κάποιοι κατασκευαστές προμηθεύουν και ενδιάμεσου μήκους ήλους. Περαιτέρω, όπως ανάφερε, όταν το κάταγμα είναι διατροχαντήριο κοντά στους τροχαντήρες ο ήλος που χρησιμοποιείται είναι 17 με 18 εκατοστά, ενώ όταν περιλαμβάνει το shaft του μηριαίου, την διάφυση του μηριαίου, τότε επιβάλλεται η χρήση των ενδιάμεσων ήλων για σταθεροποίηση του κατάγματος. Στην περίπτωση της Ενάγουσας ο ήλος που χρησιμοποιήθηκε επεκτεινόταν για σκοπούς σταθεροποίησης πέραν των 7-8 εκατοστών του κατάγματος. Κατάθεσε ως τεκμήρια 53 και 54 δείγματα τέτοιων ήλων που ανέφερε. Ο ΜΥ2 αρνήθηκε την θέση ότι εκείνος χειρούργησε την Ενάγουσα και παράθεσε την διαδικασία εκ της οποίας προκύπτει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχουν τουλάχιστον δύο, αλλά και περισσότεροι γιατροί στο χειρουργείο. Επισήμανε, απαντώντας σχετικά, ότι ο μακρύς ήλος χρησιμοποιείται μόνο σε εξειδικευμένα κατάγματα που αφορούν την διάφυση του μηριαίου και υποτροχαντήρια σε πολύ χαμηλότερη θέση από αυτή που ήταν το κάταγμα της Ενάγουσας. Στην υποβολή της θέσης ότι ο μόνος λόγος που δεν έδωσε ιατρικό πιστοποιητικό ο Δρ. Β. ήταν η σχέση μαζί του, ο ΜΥ2 απάντησε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ορθοπεδικών στην Κύπρο έχουν σχέση μαζί του λόγω της ειδικότητας τους στο Γ. Ν. Λευκωσίας και πως κανένας δεν θεωρεί τον άλλο ψεύτη ή ότι δεν θέλει να κάνει την δουλεία του ένεκα της σχέσης αυτής. Διερωτήθηκε γιατί αφού η θέση της Ενάγουσας είναι ότι ο Δρ. Β. τους είπε πως χρησιμοποιήθηκε λανθασμένη χειρουργική μέθοδος δεν τον έφεραν στο Δικαστήριο να μαρτυρήσει. Επανέλαβε ότι αν το κάταγμα καθυστερήσει στην πώρωση ή δεν πορωθεί ή αν σπάσουν τα υλικά είναι θέμα επιπλοκής και όχι αμέλειας και πρόσθεσε ότι στην Ενάγουσα χρησιμοποιήθηκε ο κατάλληλος ήλος με πάρα πολύ καλή ανάταξη του κατάγματος. Σε σχέση με την απόφαση για 2η χειρουργική επέμβαση, ο ΜΥ2 δήλωσε ότι πρέπει να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι και να ληφθεί η απόφαση με τους οικείους του ασθενή. Πρόσθεσε ότι αν ο Εναγόμενος 1 εισηγήθηκε 2η χειρουργική επέμβαση ορθά την εισηγήθηκε, καθότι φάνηκε πως υπήρχε καθυστερημένη πώρωση του κατάγματος και ψευδάρθρωση. Στην ερώτηση αν θα μπορούσε η Ενάγουσα μετά από 17 μήνες να υποβληθεί σε 2η χειρουργική επέμβαση χωρίς τεράστιο ρίσκο της ζωής της, απάντησε ότι θα μπορούσε, προσθέτοντας ότι τεράστιο ρίσκο της ζωής της είχε από την ημέρα που έσπασε το πόδι της. Διαφώνησε στην θέση ότι τρεις γιατροί είπαν ότι μια 2η χειρουργική επέμβαση θα ήταν αποτυχημένη και πρόσθεσε ότι γενικά ο κόσμος σε περίπτωση μη επιτυχίας αναζητεί άλλους τρόπους να χειρουργηθεί. Όλα έχουν επιπλοκές, όπως δήλωσε, ακόμη και η αποτυχία 2ης επέμβασης. Ο ΜΥ2 δήλωσε ότι η Ενάγουσα ήταν μια εύσωμη γυναίκα και για την ηλικία της υπέρβαρη. Το πρόβλημα στην περίπτωση της Ενάγουσας υπέδειξε ότι ήταν η συντριπτικότητα του κατάγματος. Η κινητοποίηση της είναι επακόλουθο της επέμβασης όσο γινόταν, αλλά δεν γνωρίζει τι έγινε γιατί δεν είχε συμμετοχή σε αυτό. Ό,τι γνωρίζει το έμαθε από την δήλωση του Εναγόμενου
27. Για την επεξήγηση των επιπλοκών της επέμβασης παράπεμψε στον Εναγόμενο 1, όπως και στο ζήτημα της συμβουλής για 2η επέμβαση και στον χρόνο που προτάθηκε στην Ενάγουσα. Σε σχέση με την υποβολή της θέσης ότι λόγω των ενεργειών και παραλείψεων των Εναγόμενων 1 και 2 η Ενάγουσα υφίσταται πόνο, ταλαιπωρία, ζημίες και έξοδα διερωτήθηκε αν οι Εναγόμενοι 1 και 2 την έσπρωξαν να πέσει κάτω και να σπάσει το πόδι της. Μαρτυρία ΜΥ3 Ο καθηγητής Δρ. Θ. Καραχάλιος, Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κατάθεσε το βιογραφικό του σημείωμα και δήλωσε ότι εκ των θέσεων που κατέχει συμμετέχει σε μεγάλο αριθμό επιστημονικών συνεδρίων, ειδικότερα ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ορθοπεδικής και Τραυματολογίας. Υιοθέτησε το περιεχόμενο των άρθρων που κατάθεσε ο Εναγόμενος
28. Απαντώντας στην ερώτηση αν για τον τύπο του κατάγματος της Ενάγουσας ως συντριπτικό, παρεκτοπισμένο, υποτροχαντήριο κάταγμα, την ηλικία της και την οστεοπόρωση ήταν σωστή η χρήση του κοντού ενδομυελικού ήλου, δήλωσε ότι ήταν η καταλληλότερη θεραπευτική αντιμετώπιση. Όπως εξήγησε, στην ορθοπεδική δεν λαμβάνονται οι αποφάσεις με βάση τις ακτινογραφίες, αλλά συνεκτιμώνται διάφοροι παράγοντες κάνοντας λόγο για «personality of fraction», ήτοι η ηλικία του ασθενούς, η νοσηρότητα με άλλες παθήσεις και η σωματική μάζα. Υπέδειξε ότι ο ΜΕ5 ετοίμασε το τεκμήριο 39 μόνο με βάση την εκτίμηση των ακτινογραφιών και όχι την συνολική εκτίμηση της Ενάγουσας. Στην ερώτηση αν οι πιθανότητες πώρωσης του κατάγματος, η καθυστερημένη πώρωση, η πιθανότητα μόλυνσης και η αστοχία των υλικών ή η πιθανότητα θανάτου έχουν σχέση με το μήκος του χρησιμοποιούμενου ήλου απάντησε αρνητικά. Όπως εξήγησε, υπάρχει πρόβλημα στη βιολογία τέτοιων καταγμάτων όπως αυτό της Ενάγουσας, ήτοι την αιμάτωση και την μηχανική στην περιοχή του όπου υπάρχει έκκεντρη φόρτιση, προσθέτοντας ότι το θέμα της αιμάτωσης οδηγεί σε καθυστερημένη πώρωση, ενώ οι έκκεντρες φορτίσεις στην αστοχία των υλικών. Όπως υποστήριξε, όλοι οι ενδομυελικοί ήλοι ανεξαρτήτως του μήκους τους παρέχουν το κατάλληλο μηχανικό περιβάλλον για να οδηγήσουν στην πώρωση και αν η πώρωση καθυστερήσει λόγω ηλικίας και οστεοπόρωσης ή άλλων θεμάτων ασθενούν τα υλικά. Το ζήτημα το δημιουργεί το κάταγμα με την περίπτωση του ασθενούς και όχι ο ήλος. Για την μετεγχειρητική μέθοδο σε σχέση με την κινητοποίηση εξήγησε ότι γίνεται άμεσα κινητοποίηση με το «Π», αλλά με μερική φόρτιση. Σκοπός είναι να αποφευχθεί η εκ νέου πτώση σε ηλικιωμένα άτομα που έχουν μεγάλα ποσοστά τέτοιων πτώσεων ξανά. Η περίοδος αναμονής πώρωσης του κατάγματος για αποφυγή επανεπέμβασης υποστήριξε ότι είναι 9-12 μήνες, κάποτε και περισσότερο. Στην περίπτωση μη πώρωσης ενός κατάγματος, όπως της Ενάγουσας, εξήγησε ότι υπάρχει η μέθοδος τοποθέτησης αυτομοσχευμάτων από την ίδια την ασθενή ή άλλομοσχευμάτων, ήτοι τεχνητής παραγωγής και αν δεν είναι αυτό αποτελεσματικό ακόμη λύσεις δεύτερης ή τρίτης γραμμής. Χαρακτήρισε την ολική αρθροπλαστική δεύτερης και τρίτης γραμμής λύση. Κατά την αντεξέταση του δήλωσε ότι η εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι συνολική και καλύπτει όλη την γκάμα της ορθοπεδικής και η εξειδίκευση του καλύπτει τραυματολογία, καθυστερημένη ανακατασκευή καταγμάτων, ανακατασκευή αρθρώσεων και ολικές αρθροπλαστικές, ενώ ως Διευθυντής Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου καλύπτει όλα τα βαριά κατάγματα. Τους Εναγόμενους 1 και 2 δεν τους γνωρίζει προσωπικά, όμως τους αναγνωρίζει κατά όνομα εκ της διοργάνωσης των συνεδρίων. Είναι αναγνωρίσιμοι ως ονόματα ορθοπεδικοί στην Κύπρο. Μαρτυρία στο Δικαστήριο του ζητήθηκε να δώσει μέσω των συνηγόρων τους. Δεν έχει πληρωθεί για να δώσει μαρτυρία και δεν διατηρεί φιλική σχέση με τους Εναγόμενους 1 και
29. Όπως δήλωσε, το Νοσοκομείο Λάρισας επιλαμβάνεται 80-85 συνολικά κατάγματα μηριαίου, αλλά και ως κέντρο αναφοράς από άλλα Νοσοκομεία της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας, έχουν 5 με 6 προβληματικά, ήτοι με επιπλοκές. Εξέτασε τις διεγχειρητικές φωτογραφίες του τεκμηρίου 43, όπου διαπίστωσε την τεχνική που χρησιμοποίησαν οι Εναγόμενοι, απαντώντας ότι «.αυτό που ξέρω είναι ότι βλέποντας τις ακτινογραφίες αντιλαμβάνομαι το κλινικό ερώτημα που είχαν και αναγνωρίζω ότι η λύση που έδωσαν ήταν η σωστή.». Εξηγώντας την διαδικασία, υποστήριξε ότι το χειρουργείο με τον μικρό ενδομυελικό ήλο και αυτό με τον μακρύ ενδομυελικό ήλο είναι δύο διαφορετικά χειρουργεία. Στον πρώτο γίνεται λίγος γλυφανισμός και χωρίς πιθανότητα αστοχίας κλειδώνει και ασφαλίζει, ενώ ο μακρύς ήλος εφαρμόζεται με ελεύθερο χέρι και χρειάζεται 45' με μία ώρα περισσότερο χειρουργικό χρόνο. Ο γλυφανισμός σε μεγάλη απόσταση σε ένα ασθενή μεγαλύτερης ηλικίας μπορεί να προκαλέσει μεταβολικά προβλήματα και να τον επιβαρύνει. Στα διατροχαντήρια ή υποτροχαντήρια κατάγματα σε ηλικίες μετά τα 65-70 χρόνια έχουν γενικότερες συστηματικές επιπλοκές στον οργανισμό και τα ποσοστά θανάτου μετά τις 30 ημέρες, τον 1 χρόνο ή τα 2 χρόνια είναι πολύ υψηλά. Αυτό επιφέρει το ζήτημα της σύντομης επέμβασης τόσο χρονικά, αλλά και της όσο το δυνατό ελάχιστης παρέμβασης στον ασθενή. Ο ΜΥ3 δήλωσε ότι το όνομα του Δρ. Π.Σ. δεν είναι αναγνωρίσιμο στην κοινότητα των ελληνόφωνων ορθοπεδικών που κάνει τραυματολογία. Για τα κατάγματα 31-Α3 εξήγησε ότι γίνεται μεγάλη συζήτηση από το 2005 και οι εταιρείες έχουν προσαρμοστεί σε αυτό με τους κοντούς ήλους να γίνονται πιο μακρύς από πριν. Το ερώτημα μακρύς ή κοντός ενδομυελικός ήλος δεν επηρεάζει τις επιπλοκές και εναπόκειται στον χειρούργο να επιλέξει την αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη λύση που στην προκείμενη περίπτωση ήταν ο κοντός ενδομυελικός ήλος, που είναι ενδιάμεσοι, όπως στην περίπτωση της Ενάγουσας. Υπέδειξε ότι το κάταγμα που υπέστηκε ήταν 31-Α3, το οποίο ήταν πολύ ψηλά και επανέλαβε τα πλεονεκτήματα σε σχέση με την μικρότερη δυνατή επιβάρυνση, καθώς και την μικρότερη απώλεια αίματος και λιγότερου χειρουργικού χρόνου. Δεν αποδέχθηκε την θέση ότι το κάταγμα δεν ήταν 31-Α3 της ΑΟ και δήλωσε εκπαιδευτής σε πολύ ψηλό επίπεδο της ΑΟ Trauma και ΑΟ Recon. Ούτε και δέχθηκε την θέση ότι η ΑΟ λέει ξεκάθαρα ότι τα STF πρέπει να χειρουργούνται με μακρύς ήλους και παράπεμψε στο ότι οι γενικές κατευθυντήριες που μπορεί να δίδονται περί τούτου μπορεί να αφορούν σε χαμηλά STF. Σε σχέση με την αστοχία της περιφερικής βίδας δήλωσε ότι αποτελούσε καθυστέρηση της πώρωσης του κατάγματος. Αυτό εξήγησε ότι μπορεί να είναι σημάδι για άμεση παρέμβαση και ότι κατά τον τρόπο αυτό δυναμοποιείται ο ήλος. Όπως υποστήριξε, όταν δούμε σημάδια καθυστερημένης πώρωσης του κατάγματος αφαιρούμε την βίδα για συμπίεση και δυναμοποίηση της περιοχής και το σπάσιμο της βίδας επιταχύνει την πώρωση. Αν ήταν ο ίδιος ο θεράπων ιατρός δήλωσε ότι μετά το σπάσιμο της βίδας θα ανέμενε ένα χρονικό διάστημα μέχρι να πάρει την τελική απόφαση. Στην υποβολή ότι αν είχε η ασθενής την κλινική εικόνα χωρίς αφόρητους πόνους και μπορούσε να περπατήσει με σημάδια κλινικά επούλωσης απάντησε ότι δεν είχε την εικόνα της ασθενούς και δεν μπορούσε να απαντήσει, όμως και αυτά θα συνεκτιμώντο στην απόφαση. Στην υπόδειξη του τεκμηρίου 40, ο ΜΥ3 είπε ότι είναι ένα «Review paper» με γενικές κατευθυντήριες που απευθύνονται σε νεαρούς εκπαιδευόμενους για να ξεκινήσουν με τα βασικά και αναγκαία. Δεν αναλύουν συγκεκριμένο πρόβλημα, ενώ χαρακτήρισε εξειδικευμένα τα τεκμήρια 44-47 που αφορούν σε STF σε συγκεκριμένη περιοχή κοντά στους τροχαντήρες. Συνόψισε την θέση του ως εξής: «.Με άλλα λόγια ο ενδομυελικός ήλος είτε βραχύς είτε μακρύς δεν κολλάει καλύτερα το κάταγμα.ο ενδομυελικός ήλος δίνει στο κάταγμα να επουλωθεί, αν δε επουλωθεί το κάταγμα θα κάνει την επιπλοκή του είτε μακρύς είναι είτε κοντός..». Για το τεκμήριο 45 συνόψισε την θέση του στα εξής: «.για τα περιφερικοτερα χρησιμοποιούμε τον μακρύ αλλά για αυτό που είναι κοντά στον ελάσσονα τροχαντήρα και με την προϋπόθεσή ότι έχουν 2 εκατοστά γραμμή πάνω από την περιφερική ασφάλιση μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα short.». Αναφορικά με τις οδηγίες κινητοποίησης, ο ΜΥ3 είπε ότι αποφεύγεται η ακινητοποίηση, εκτός σε ειδικές περιπτώσεις. Για το τι έγινε στην προκείμενη περίπτωση η γνώση του περιορίζεται σε αυτά που του δόθηκαν και διάβασε. Για το ζήτημα της κινητοποίησης με την υποβολή της θέσης ότι με σωστές οδηγίες φυσιοθεραπείας η Ενάγουσα δεν θα ευρίσκετο στην κατάσταση αυτή, τόνισε ότι ακόμη και με πολύ καλή μετεγχειρητική αποκατάσταση τα ποσοστά παραμένουν ψηλά γιατί η κινητοποίηση δεν επηρεάζει τον παράγοντα βιολογίας του κατάγματος και πως η μετεγχειρητική αποκατάσταση αποφεύγει επιπλοκές που αφορούν το αναπνευστικό και την καρδιά όταν παραμένει ένας ασθενής στο κρεβάτι για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε σχέση με το πότε δόθηκαν οδηγίες για 2η επέμβαση ο ΜΥ3 δήλωσε ότι με τα στοιχεία που έχει αυτές δόθηκαν στον χρόνο μετά που έσπασε η βίδα στους 5 με 6 μήνες υπό μορφή μοσχευμάτων. Όπως δήλωσε, σε τέτοιου είδους κατάγματα καθυστερούν να ληφθούν οι αποφάσεις. Το ένα έτος το χαρακτήρισε ως συνήθη πρακτική. Η ασθενής, όπως εξήγησε, θα έπρεπε να αναζητήσει κάποια λύση από τις διαθέσιμες. Αν γίνει κατάλληλη προετοιμασία του ασθενούς μια αποκατάσταση μπορεί να είναι εφικτή. Κρίσιμο ζήτημα στις αστικές υποθέσεις είναι η απόσειση του βάρους απόδειξης από τον διάδικο που το φέρει στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Σε αύτη την παράμετρο δεν έχει σημασία αν η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος απόδειξης είναι πιο πιθανή από εκείνη του αντιδίκου του, αλλά το κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο ότι η δική του εκδοχή είναι πιο πιθανή παρά όχι (βλ. Μαρσέλ και Άλλων ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ