clr/1975/1975_3_290.pdf

(1)Τ Π Ο Τ Ρ Γ Ο ΐ ΑΜΤΝΗΣ,

(2)ΑΡΧΗΓΟΤ ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΡΟΤΡΑΣ, Εφεσίβλητων. ('Αναθεωρητική Δικαιοδοσία "Εφεσις Άρ. 152). 'Ερμηνεία Νομικών 'Εγγράφων - 'Ερμηνευτικοί Κανόνες - 'Ερμηνεία της λέξεως " απολύει" ώς αΰτη χρησιμοποιείται εϊς τήν έπίδι­ κον άπόφασιν τοϋ 'Υπουργικού Συμβουλίου - Πρέπει να έρμηνευθη ώς αναφερομένη ονχι μόνον εις το παρόν άλλα και εις το μέλλον. Στρατιωτική 'Υπηρεσία - 'Εθνική Φρουρά - Άπόφασις περί απολύ­ σεως κανονικώς υπηρετούντων στρατευσίμων οιτινες " ίχονν εγγραφή εις Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοϋ εξωτερι­ κού" — Εις ποίους αναφέρεται — 'Ερμηνεία της λέξεως "απο­ λύει" ώς αϋτη χρησιμοποιείται εις τήν έπίδικον άπόφασιν τοϋ Ύπουργικοϋ Συμβουλίου. Ή παρούσα έφεσις έγένετο εναντίον της αποφάσεως ένος εκ τών Δικαστών τοϋ 'Ανωτάτου Δικαστηρίου δια της οποίας απερρίφθη ή προσφυγή τών έφεσειόντων κατά της αρνήσεως ή παραλείψεως τών εφεσίβλητων δπως άπολύσωσι τούτους έκ τών τάξεων της Εθνικής Φρουράς. Ή έγκυρότης ή μή της επιδίκου αποφάσεως βασίζεται έπΐ της ερμηνείας της λέξεως " απολύει" εις τήν πρώτην παράγραφον της ύπό ήμερ. 29.8.1974 αποφάσεως τοϋ Υπουργικού Συμ­ βουλίου ή οποία έ'χει ώς ακολούθως: 1. Τό 'ΐπουργικόν Συμβούλιον, άσκοΰν τάς εις αυτό χορηγουμένας εξουσίας ύπό τοΰ άρθρου 9

(1)τών Περί της Editor's note: An English translation of this judgment appears at pp. 320- 348 post. 290 10 15 20 'Εθνικής Φρουράς Νόμων τοϋ 1964 έως 1968, δια της παρούσης αποφάσεως απολύει: 28γι Αυγούστου 1975 (α) απαντάς τους έφεδρους τών κλάσεων 1958 έως 1964, αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ <ΑΡ. 2) ψ. 5 (β) απαντάς τους έφεδρους, τους φοιτώντας είς Πανεπι­ στήμια ή Άνωτάτας Σχολάς του εξωτερικού' (γ) απαντάς τους εφέδρους, τους αποδεδειγμένως διαμέ­ νοντας μονίμως εις το έξωτερικόν 10 (δ) τους κανονικώς ύπηρετούντας στρατευσίμους και συμπληρώσαντας περίοδον θητείας πέραν τών είκοσιτεσσάρων μηνών, τους ίκανοποιοΰντας τον Ύπουργον δτι: (ι) έχουν έγγραφη εις Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοϋ εξωτερικού' 15 20 25 30 35 (ιι) έχουν τύχει, κατόπιν επιλογής ύπ6 'Επιτροπής τυγχανούσης της εγκρίσεως τοϋ Υπουργικού Συμ­ βουλίου, και δια περίοδον ουχί μικροτέραν ενός άκαδημαϊκοΰ έτους, υποτροφίας διά πανεπιστημιακάς ή μεταπτυχιακάς σπουδάς εις Πανεπιστή­ μια ή Άνωτάτας Σχολάς ή Ιδρύματα ισότιμα προς πανεπιστήμια είς τό έξωτερικόν, tva ούτοι δυνηθώσι νά φοιτήσωσιν εις αυτά κατά τ6 προ­ σεχές ακαδημαϊκών έτος 1974-

2. Ό χρόνος απολύσεως τών ύπό στοιχεία (β) και (δ)(ι) και (ιι) ανωτέρω θά καθορισθή ύπό τοϋ 'Υπουργού άναλόγως τοϋ χρόνου ενάρξεως τοϋ ακαδημαϊκού έτους είς έκάστην περίπτωσιν". Ό πρώτος αίτητής ενεγράφη είς τήν Φιλοσοφικήν Σχολήν του Πανεπιστημίου 'Αθηνών τήν 12.9.1974' ό δεύτερος αίτητής ενεγράφη εις τήν Νομικήν Σχολήν του ιδίου Πανεπιστημίου τήν 29.9.1974 ό δέ τρίτος είς τήν Άνωτάτην Σχολήν Οικονομικών και 'Εμπορικών Επιστημών τήν 25.9.
3. Ενώπιον της όλομελίας τοϋ Ανωτάτου Δικαστηρίου ύπεστηρίχθη ύπό τοϋ συνηγόρου τών έφεσειόντων, δτι ή ορθή ερμηνεία της αποφάσεως τοϋ 'Τπουργικοϋ Συμβουλίου έξυπακούει τό δικαίωμα απολύσεως απάντων τών στρατευσίμων, οΕτινες θά ΐκανοποίουν τον Ύπουργον δτι εΖχον εγγραφή είς Πανε­ πιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοϋ εξωτερικού, καθ' οιονδήποτε χρόνον μέχρι της λήψεως αποφάσεως περί της απολύσεως των. 291 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) 28π Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ . V, ΤΣΛΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΛΙ ΛΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) ν, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΙΙΟΥΡ1ΌΥ ΑΜΥΝΙ1Σ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Περαιτέρω, έτονίσθη δτι ή άπόφασις τοϋ 'Υπουργικού Συμβου­ λίου δέν ορίζει ήμερομηνίαν απολύσεως και δέν αναφέρεται μόνον είς τους πρό τής ημερομηνίας εκδόσεως της ώς άνω αποφάσεως έγγραφέντας στρατευσίμους. Αντιθέτως, ύπεστηρίχθη εκ μέρους τοϋ συνηγόρου τών εφεσίβλητων οτι ή άπόφασις, 5 ορθώς έρμηνευομένη εντός τών Κανόνων τής γραμματικής ερμη­ νείας, και τής σημασίας τών λέξεων καλύπτει μόνον εκείνους τους στρατευσίμους, οί όποιοι εΤχον ήδη εγγραφή είς Πανεπι-' στήμια μέχρι τής 29ης Αυγούστου,
4. Τό Άνώτατον Δικαστήριον έκρινεν κατά πλειοψηφίαν (κ.κ. Σταυρινίδης, Λ. Λοιζου και Χατζηαναστασσίου ζΐίκασταί), διαφωνούντων τών κ.κ. ΤριανταφυλΜδη (Προέδρου) και Α. Λοι­ ζου {Δικαστού) δτι:— (α) Ή λέξις «απολύει» ώς αυτή χρησιμοποιείται είς τήν έπίδικον άπόφασιντου Ύπουργικοϋ Συμβουλίου πρέπει να έρμηνευθη ώς αναφερομένη ουχί μόνον είς τό παρόν αλλά και είς τό μέλλον. Οί αίτηταΐ εμπίπτουν εντός τών προνοιών τής αποφά­ σεως τοϋ Ύπουργικοϋ Συμβουλίου καί, κατά συνέπειαν, ώφειλον να εϊχον άπολυθή. Ή άρνησις τοϋ 'Υπουργού Εσωτερικών νά άπολύση τους έφεσείοντας ήτο αντίθετος προς τάς διατάξεις τοϋ Συντάγματος ή καί τών νόμων καί έγένετο καθ' ύπέρβασιν εξουσίας. 10 15 20 (β) Ό Πρόεδρος τοϋ 'Ανωτάτου Δικαστηρίου Δικαστής κ, Τριανταφυλλίδης και ό Δικαστής κ. Α. Λοιζου εκρινεν δτι: 'Ορθώς οί εφεσίβλητοι ήρνήθησαν νά απολύσουν τους έφεσείοντας δυνάμει της υποπαραγράφου δ (ι) τής έν λόγω αποφάσεως τοϋ Υπουργικού Συμβουλίου. 25 (γ) Ό Πρόεδρος τοϋ 'Ανωτάτου Δικαστηρίου, Δικαστής κ. Τριανταφυλλίδης, εκρινεν περαιτέρω δτι: Τό θέμα τής απολύ­ σεως τών επιθυμούντων νά σπουδάσουν είς τό έξωτερικόν 30 στρατευσίμων έτυχε ρυθμίσεως κατά τρόπον συνεπαγόμενον άνισον μεταχείρισιν δια στρατευσίμους ώς οί έφεσείοντες καί, κατά συνέπειαν, ή επίδικος άρνησις τών εφεσίβλητων νά απο­ λύσουν εκ τών τάξεων τής 'Εθνικής Φρουράς τους έφεσείοντας, προκύψασα, κατ' εφαρμογην τής είρημένης ρυθμίσεως, παρά τήν 35 έγγραφήν των έν τώ μεταξύ δια πανεπιστημιακάς σπουδάς έν Ελλάδι, αποτελεί διοικητικήν πράξιν άντιβαίνουσαν προς τό άρθρον 28.1 τοϋ Συντάγματος καί ώς έκ τούτου δέον νά κηρυχθή άκυρος καί έστερημένη οιουδήποτε αποτελέσματος. Υποθέσεις παρατεθεΐσαι: 40 Grey v. Pearson [1857] 6 Η. L. Cas. 61; 292 Mattison v. Hart [1854] 14 C.B. 357; 28ΐ) Αυγούστου 1975 CaledonianRy. Co. v. North British Ry. Co. [1881] 6 App. Cas. 114; Vacher & Sons Ltd. v. The London Society of Compositors [1913] A.C. 107; 5 Cooke v. Charles A. Vogeler Company [1901] A.C. 102; Ellerman Lines Ltd. v. Murray [1931] A.C. 126; Καραγιάννης v. Δημοκρατίας

(1974)3 C.L.R. 420; Μικρομμάτης v. Δημοκρατίας, 2 R.S.C.C. 125; 10 Μελετίου και "Αλλοι v. Επαρχιακού 2 C.L.R. 21; Γραφείου 'Εργασίας

(1975)'Αποφάσεις Συμβουλίου 'Επικρατείας τής 'Ελλάδος ΰπ' άρ. 81/1951,749/33,1735/53,452/33,1645/55, 164/43, 1229/

1. Έφ€σις. 15 Έφεσις κατά αποφάσεως Δικαστού τοϋ 'Ανωτάτου Δικαστηρίου (Μαλαχτός, Δικαστής) ή οποία εξεδόθη τήν Ιΐην 'Ιανουαρίου, 1975 ('Αρ. Ύπ. 384/74)* καϊ δια τής οποίας αί προσφυγαΐ τών έφεσειόντων, κατά τής αρνήσεως καΐ/ή παραλείψεως τών εφεσί­ βλητων όπως άπολύσωσι τούτους έκ τών τάΕεων τής 'Εθνικής Φρουράς, απερρίφθησαν. 20 Λ. Παπαφιλίππου, δια τους έφεσείοντας. Ρ. Γαβριηλίδης, Δικηγόρος τής Δημοκρατίας, δια τους εφε­ σίβλητους. Cur. adv. vult. 25 30 35 ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ, ΠΡ.: Εϊς τήν παροϋσαν ύπόθεσιν εκαστος έ£ ημών θά έκδώση κεχωρισμένως τήν έτυμηγοριαν του- θά ττράΕη τοϋτο πρώτον ό Δικαστής κ. Χατζηαναστασσίου, ακολού­ θως οί Δικασταΐ κ.κ. Α. Λοιζου, Σταυρινίδης, Λ. Λοιζου καί τε­ λευταίος έγώ. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΣΙΟΥ, Δ . : - ΆνεΙαρτήτως τής συνταγματικής δομής τοΰ "Περί τών Ένοπλων Δυνάμεων τής Δημοκρατίας" άρ­ θρου, ή δημιουργηθεΐσα έν Κύπρω κατάστασις μετά τ ά γεγονότα τοϋ Δεκεμβρίου 1963 καί αϊ συνεχείς άπειλαϊ έκ μέρους τής Τουρκίας περί εισβολής ή ενεργειών κατευθυνόμενων κατά της ανεξαρτησίας καί τής εδαφικής ακεραιότητας τής Νήσου κατέστησαν άναγκαίαν τήν άργάνωσιν της αμύνης τής Δημοκρατίας, διά τής δημιουργίας * " Ι δ ε σελίδα
2. 293 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΛΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤ) 28τι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) *. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναατασσΐου. Δ . στρατού ικανού νά άντιμετωπίση πάσαν ξένην έπιβουλήν και Ισχυροποίηση δια τής παρουσίας του τό συναίσθημα τής ασφα­ λείας τών πολιτών της ανεξαρτήτου καί κυριάρχου Δημοκρατίας. ("Ίδε " 0 1 Περί τής 'Εθνικής Φρουράς Νόμοι τοϋ 1964-1968"). Τά πρόσφατα δραματικά γεγονότα έν Κύπρω καί ή Τουρκική είσβολή απέδειξαν περιτράνως τήν σοβαράν έθνικήν άποστολήν της 'Εθνικής Φρουράς, ήτις διεδραμάτισε τόν πρωτεύοντα ρόλον εϊς τήν άμυναν της Νήσου. Ώς φαίνεται έκ τοϋ άρθρου 3

(3)τών Νόμων 1964-1968, το Ύπουργικόν Συμβούλιον κέκτηται έξουσίαν δπως άπά καιρού είς καιρόν καθορίζη τον αριθμόν τής δυνάμεως είς αξιωματικούς καί όπλίτας. 5 10 'Επειδή ή άμυνα τής πατρίδος αποτελεί καί καθήκον τιμητικόν, έκπλήρωσις τής στρατιωτικής υποχρεώσεως όργανοϋται καί διέ­ πεται ύπό τής νομοθεσίας τής 'Εθνικής Φρουράς, τηρουμένων δέ 15 τών διατάξεων τοΰ εδαφίου

(3), άπαντες οί πολΐται της Δημο­ κρατίας, άπό τής 1ης 'Ιανουαρίου τοΰ έτους καθ' δ συνεπλήρωσαν τό 18ον έτος τής ηλικίας των μέχρι τής 1ης Ιανουαρίου τού έτους καθ' 6 συνεπλήρωσαν τ ό 50όν έτος τής ηλικίας των, υπόκεινται είς τάς διατάξεις τοΰ παρόντος Νόμου και υπέχουν υποχρέωσιν 20 υπηρεσίας έν τ ή Δυνάμει (άρθρον 4

(1))· και συμφώνως προς τήν ύποπαράγραφον

(2)ή ύποχρέωσις υπηρεσίας έν τ ή Δυνάμει διακρίνεται είς υποχρέωσιν θητείας καί υποχρέωσιν έφεδρων. Δέον νά σημειωθή ότι τό άρθρον 5

(1), τηρουμένων τών διατά­ ξεων τοϋ εδαφίου

(4), ορίζει: " π α ς στρατεύσιμος υπόκειται εις υποχρέωσιν θητείας ή διάρκεια τής οποίας είναι εΐκοσιτετράμηνος εκτός έάν τά Ύπουργικόν Συμβούλιον δια σχετικής αποφάσεως ήθελεν ορίσει ότι αύτη θά είναι δεκαοκτάμηνος έν σχέσει προς οιανδήποτε κλάσιν. 25 Νοείται ότι: 30 " (α) Μετά πάροδον θητείας ενός έτους ή οσάκις ή στρατιω­ τική επάρκεια καί άνάγκαι .τής χώρας έπιτρέπωσιν ή λόγοι δημοσίου συμφέροντος έπιβάλλωσι τούτο (ίδε κείμενον) τό Ύπουργικόν Συμβούλιον δύναται δι' απο­ φάσεως αυτού, δημοσιευομένης είς τήν έπίσημον έφημερίδα τής Δημοκρατίας, νά συντάμη τήν περίοδον θητείας εϊς οιανδήποτε περίοδον ουχί μικροτέραν τών εξ μηνών, εϊτε κατά κλάσιν ή τμήμα αυτής είτε κατά περιφερείας ή κατηγορίας ή είς έξαιρετικάς περιπτώσεις κατ' άτομα, τ η αϊτήσει τούτων καί λόγω είδικών περιστάσεων. 294 35 40 5 10 15 (β) Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον έν οίαδήποτε τοιαύτη ά π ο φάσει διά σύντμησιν της περιόδου θητείας δύναται νά όρίση Οπως οί στρατεύσιμοι είς οϋς άφορφ ή άπόφασις συμπληρώσωσι τήν θητείαν των όταν ό λόγος διά τόν όποιον έγένετο ή σύντμησις παύση υφιστάμενος, και είς τοιαύτην περίπτωσιν ευθύς ώς ό τοιούτος λόγος παύση υφιστάμενος οί ώς εϊρηται στρατεύσιμοι υποχρεούνται όπως προσέλθωσι προς συμπλήρωσιν τής θητείας των". Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον διά τής αποφάσεως αύτοΰ ύ π ' αριθμόν 13391 ημερομηνίας 1ης 'Ιουλίου 1974 βάσει τής προμνησθείσης επιφυλάξεως (α) τοΰ εδαφίου 1 τοΰ άρθρου 5 τών Περί τής Εθνικής Φρουράς Νόμων 1964-1968 άπεφάσισεν όπως σύντο­ μη καί διά τής παρούσης συντέμνει εϊς δεκατέσσαρας μήνας τήν περίοδον θητείας πάντων τών νύν υπηρετούντων στρατευσίμων οιασδήποτε κλάσεως καί πάντων τών κληθέντων καί κληθησομένων στρατευσίμων. Ή άπόφασις αύτη έδημοσιευθη εϊς τήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Δημοκρατίας της 12ης 'Ιουλίου 1974, Παράρτημα 4ον, ύ π ' αριθμόν γνωστοποιήσεως 64. 20 25 30 35 Περαιτέρω, ή άπόφασις αύτη έκοινοποιήθη εγγράφως είς τόν άρχηγόν τοΰ Γενικού Επιτελείου τής 'Εθνικής Φρουράς ύπό τού Γενικού Διευθυντού τοΰ Υπουργείου 'Εσωτερικών καί Αμύνης διά τής ακολούθου επιστολής: " Ένετάλην παρά τού Υπουργού 'Εσωτερικών και 'Αμύνης όπως σας αποστείλω συνημμένως άντίγραφον τής 'Αποφά­ σεως τοϋ Υπουργικού Συμβουλίου ύ π ' άρ. 13391 τής 1.7. 1974, δι' ής συντέμνεται ή θητεία απάντων τών εθνοφρουρών είς δεκατέσσαρας μήνας. Παρακαλείσθε όπως προβήτε εϊς τήν άπόλυσιν όλων τών εθνοφρουρών, οΐτινες συνεπλήρωσαν 14μηνον θητείαν μέχρι τής 20ής Ιουλίου, 1974". Περιττόν νά τονισθη, ότι ή άπόφασις εκείνη μή ανακληθείσα έξακολουθη νά ίσχύη καί κατά συνέπειαν, δυνάμει τής αποφάσεως ταύτης, οί συμπληρώσαντες δεκατετράμηνον περίοδον θητείας έξεπλήρωσαν τήν στρατιωτικήν αυτών υποχρέωσιν έκτος έάν εκλή­ θησαν καί υπηρετούν ώς έφεδροι. Συμφώνως προς τάς διατάξεις τοΰ άρθρου 15

(1), τήν έφεδρεϊαν τής Δυνάμεως άποτελοΰσι: 295 28Ή Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΛΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ν, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χ«τζτ)«ναστασοίου, Δ. 28fl Αύγουστο» 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηανασταοσΐου, Δ . " (α) Οί εκπληρώσαντες τήν υποχρέωσιν θητείας αυτών ώς προνοείται έν τοις άρθροις 5 και 12 απολυόμενοι οριστι­ κώς της Δυνάμεως" (β) Οί απολυόμενοι δυνάμει τοΰ εδαφίου

(1)τοΰ άρθρου 9 εκτός έάν τό Ύπουργικόν Συμβούλιον ήθελεν άλλως όρίσει έν τή σχετική άποφάσει· 5 ( γ ) Οί στρατεύσιμοι οί ύπηρετήσαντες έπϊ μερική ή συνεχή απασχολήσει έν τή Δυνάμει, δυνάμει τοΰ άρθρου 30* (δ) ΟΙ ύπηρετήσαντες πέραν τών εξ μηνών είς τακτικόν Κυπριακόν Στρατόν καίείς τακτικόν Συμμαχικόν Στρατόν κατά τόν τελευταϊον Παγκόσμιον Πόλεμον 10

(2)"Απαντες οί ανωτέρω παραμένουσιν έν τή εφεδρεία μέχρι συμπληρώσεως τοϋ πεντηκοστού έτους τής ηλικίας των". 'Επειδή οί αίτηται έξεπλήρωσαν τήν στρατιωτικήν των θητείαν καί δέν άπελύθησαν, ώς προνοείται ύ π ό τοΰ άρθρου 5, κατεχώρισαν κατά τήν 16ην Νοεμβρίου 1974 προσφυγήν, δυνάμει τοΰ "Αρθρου 146 τ ο ΰ Συντάγματος και έξαιτούντο τήν άκόλουθον θεραπείαν: 15 Δήλωσιν ότι ή παράλειψις ή/καί άρνησις τών καθ' ών ή αίτησις 20 νά απολύσουν τους αίτητάς έκ τής Εθνικής Φρουράς είναι άκυρος και έστερημένη παντός έννομου αποτελέσματος ταυτοχρόνως δέ έπανόρθωσιν τής τοιαύτης παραλείψεως. Τά πραγματικά γεγονότα επί τών οποίων στηρίζεται ή παρού­ σα αίτησις έχουν ώς ακολούθως: Όΐ αίτηταί, Οπως ήδη ανέφερα, έζήτησαν όπως απολυθούν άλλ' οί καθ' ών ή αίτησις παρέλειψαν ή ήρνήθησαν νά τους απο­ λύσουν. Ό πρώτος αΐτητής έγεννήθη τήν29.3.1954 καί κατετάγη είς τήν Έθνικήν Φρουράν τήν 20.7.1972 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς ανθυπολοχαγός. Τήν 12.9.1974 ενεγράφη εις τήν Φιλοσοφικήν Σχολήν τοΰ Πανεπιστημίου 'Αθηνών. Ό δεύτερος αίτητής έγεννήθη τήν 3.2.1954 καί κατετάγη είς την Έθνικήν Φρουράν την 20.7.1972 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς ανθυπολοχαγός. Τήν 23.9.1974 ενεγράφη είς τήν Νομικήν Σχολήν (Οίκονομικόν Τμήμα) τοΰ Πανεπιστημίου 'Αθηνών. Ό τρίτος αίτητής έγεννήθη τήν 19.8.1954 καί κατετάγη είς τήν Δυναμιν τήν 20.7.1972 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον. Τήν 296 25 30 35 25.9.1974 ενεγράφη είς τήν Άνωτάτην Σχολήν Οίκονομικών καί 'Εμπορικών Επιστημών 'Αθηνών. 5 Ό τέταρτος αίτητής έγεννήθη τήν 4.6.1953 και κατετάγη είς τήν Έθνικήν Φρουράν τήν 21.7.1972 όπου επίσης υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς λοχίας. Τήν 10.10.1974 ενεγράφη είς τήν Άνωτάτην Τχολήν Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών 'Αθηνών. Ή αίτησις τών αίτητών έβασίσθη έπί τών ακολούθων νομικών σημείων:

1. Ή παράλειψις ή/καί άρνησις τών καθ' ών ή αίτησις νά απολύσουν τους αίτητάς συνιστά ύπέρβασιν ή κατάχρησιν εξουσίας, καθ' ότι αύτη αντιβαίνει προς τάς προνοίας τοΰ άρθρου 5 τών περί Εθνικής Φρουράς Νόμων.
2. Αί προσβαλλόμενοι παραλείψεις ή/καί αρνήσεις συνιστούν δυσμενή διάκρισιν έναντι τών αίτητών, καθ' ότι ένώ έστρατευμένοι, οΐτινες έπέτυχον έγγραφήν είς Πανεπιστήμιον πρό τής 29.8.74 άπελυθησαν, οί έν λόγω αίτηται δέν άπελυθησαν, έπΐ τ ω ότι ή έγγραφη των εις Πανεπιστήμιον £λαβε χώραν μετά τήν 29.8.
4. Οί καθ' ών ή αίτησις δέν ελαβον ύ π ' Οψιν των τό γεγονός ότι οί αϊτηταί, τελούντες έν υπηρεσία, ιδιαιτέρως δέ κατά τήν διάρκειαν εμπολέμου καταστάσεως έν Κύπρω, ήδυνάτουν νά εξασφαλίσουν έγγραφήν είς Πανεπιστήμιον πρό τής 29.8.
6. Οί καθ'-ών ή αίτησις δέν ελαβον ύπ 1 όψιν των τό γεγονός ότι οί αίτηται θά άπελύοντο κατά τήν 20.7.74, ότε εληγεν ή Θητεία των, καί ότι βασιζόμενοι έπΐ τοΰ γεγονότος τούτου άνέμενον άπόλυσίν των δι' έγγραφήν είς Πανεπιστή­ μιον, ότε έμεσολάβησεν ή Τουρκική είσβολή ένεκα τής οποίας δέν ήδυνήθησαν νά εξασφαλίσουν έγγραφήν εϊς Πανεπιστήμιον.
7. Οί καθ' ών ή αίτησις ενήργησαν κατά παράβασιν πάσης αρχής δικαίου, όταν απεφάσισαν τήν άπόλυσίν όσων εΤχον επιτύχει έγγραφήν εις Πανεπιστήμιον πρό τής 29.8.74 χωρίς νά παράσχουν έκ τών προτέρων διευκολύνσεις είς τους αίτητάς διά τοιαύτην έγγραφήν. 10 15 20 25 30 35 Οί καθ' ών ή αίτησις κατεχώρησαν ενοτασιν κατά τής αίτήσεως τών αίτητών, τά δέ γεγονότα προς ένίσχυσιν τής ενστάσεως έχουν ώς ακολούθως: 297 28n Airo'iotO'J 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΛΜΤΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναοταοσίου, Δ. 28η Αύγουστοι) 1Θ75 ΝΙΚΟΣ ΤΣΛΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2)
8. Οί αίτηται ύ π ' αριθ. 1, 2 και 3 συνεπλήρωσαν είκοσιτετράμηνον θητείαν τήν 20ήν Ιουλίου, 1974, ό δέ αϊτητής ύ π ' αριθ. 4 τήν 21ην Ιουλίου,
10. Τήν 20ήν Ιουλίου, 1974, δυνάμει αποφάσεως τοΰ Υπουρ­ γικού Συμβουλίου καί σχετικής προκηρύξεως τού Υπουρ­ γού τών 'Εσωτερικών, εκλήθησαν προς έκπλήρωσιν υπο­ χρεώσεως έφεδρου άπαντες οί στρατεύσιμοι αξιωματικοί καί όπλϊται τής 'Εθνικής Φρουράς.
11. Κατά τήν συνεδρίαν τής 19ης Σεπτεμβρίου, 1974, τό Ύ­ πουργικόν Συμβούλιον διεπίστωσεν ότι " ή έν τή Εθνική Φρουρά ύποχρέωσις υπηρεσίας τών μετά τήν κανονικήν λήξιν τής θητείας αυτών έξακολουθούντων νά υπηρετούν έν αύτη στρατευσίμων είναι ύποχρέωσις υπηρεσίας έφε­ δρου ώς είναι ή ύποχρέωσις υπηρεσίας τών έν αυτή κλη­ θέντων καί υπηρετούντων έφεδρων". ψ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναα τΛσοίου, Δ.
13. Δι' αποφάσεως του ήμερ. 29 Αυγούστου, 1974, τό Ύπουρ­ γικόν Συμβούλιον απέλυσε τους κανονικώς ύπηρετήσαντας στρατευσίμους καί συμπληρώσαντος περίοδον Θητείας πέ­ ραν τών είκοσιτεσσάρων μηνών, οΐτινες ικανοποίησαν τόν Ύπουργόν, ότι εϊχον έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνω­ τάτας Σχολάς τού εξωτερικού Οί αίτηται δέν ήσαν εγγεγραμμένοι φοιτηταί είς Πανεπι­ στήμιον ή Άνωτάτην Σχολήν κατά τήν 29ην Αυγούστου,
14. Έφ' όσον ή νομοθεσία καθιερώνει τήν βασικήν αρχήν έφ' ής 25 συγκροτείται ή άμυνα τής πατρίδος, ήτοι τήν καθολικήν και ύποχρεωτικήν ύπηρεσίαν τών πολιτών της Δημοκρατίας, αύτη προφανώς περιλαμβάνει παντός είδους, πράσφορον διά τόν σκοπόν τούτον, προσωπικήν ύπηρεσίαν. Εντός όμως τού πλαισίου τής καθολικής υποχρεώσεως ή νομοθεσία αναγνωρίζει καί δικαιώματα 30 είς εκαστον στρατεύσιμον καί παρέχει εις αυτόν νόμιμα μέσα διά τήν προστασίαν του, διότι ή όλη έκ τής στρατεύσεως σχέσις είναι σχέσις δημοσίου δικαίου, έπί τής οποίας ισχύουν αϊ άρχαί τής νομιμότητος τής ενεργείας τής διοικήσεως ("Ιδε Α. Ι. Σβώλου, Γ. Κ. Βλάχου " Τό Σύνταγμα τής Ελλάδος" Μέρος Ιον, Τόμος Α, 35 σελϊς 264). Δεκτική δέ προσβολής είναι καί ή άρνησις ή καί ή παράλειψις τής διοικήσεως όπως διάταξη τόν τερματισμόν τής στρατιωτικής υποχρεώσεως (Σ. Ε. 81/1951). 298 10 15 20 10 15 20 25 30 35 40 "Οταν λοιπόν τήν 20ήν Ιουλίου, 1974, ήρξατο ή Τουρκική είσβολή (όπως ήδηανέφερα), εκλήθησαν δι' ύπηρεσίαν άπασαι αϊ τάξεις τών έφεδρων. Ή κλήσις ήτο γενική δι' όλον τό Κράτος καί αύτη έγένετο δι' επανειλημμένων ραδιοφωνικών εκπομπών, δεδομένου ότι ήτο αδύνατος κατά τήν ήμέραν έκείνην λόγω τής έκρυθμου καταστάσεως οιαδήποτε έτερα γνωστοποίησις τής κλή­ σεως ταύτης. Είναι άξιοσημείωτον ότι, δυνάμει τού άρθρου 16 τών Περί τής Εθνικής Φρουράς Νόμων, " ή κλήσις έφεδρων ενερ­ γείται δι' αποφάσεως τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου" χωρίς νά απαιτητοί δημοσίευσις τηςτοιαύτης αποφάσεως είςτήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Δημοκρατίας, ώς είς τάςπεριπτώσεις τής κλήσεως δυνάμει τών άρθρων 6 και 6 (α)

(2), ή τής απολύσεως στρατευ­ σίμων δυνάμει τού άρθρου 9

(1). Λαμβανομένων ύ π ' όψιν τών κατά τήν ήμερομηνίαν έκείνην υφισταμένων συνθηκών, καί έν όψει τοΰ γεγονότος ότι ουδεμία πλευρά ήμφεσβήτησε τήν νομιμότητα τής κλήσεως έφεδρων δέν νομίζω ότι παρίσταται ανάγκη, διά τους σκοπούς της παρούσης υποθέσεως, νά εκφράσω τάς απόψεις μουέπί τοΰθέματος τούτου, Ό π ω ς ήδη ανέφερα, ή περίοδος θητείας έκαστου στρατευσίμου διέπεται ύπό τών σχετικών διατάξεων τών Περί Εθνικής Φρουράς Νόμων καί ύπό τών είς τήν είδικήν περίπτωσιν εφαρμοζομένων αποφάσεων τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου. Ώς υπέδειξα προ­ ηγουμένως, συμφώνως προς τό άρθρον 5

(1), ή περίοδος θητείας τών αίτητών ήτο δύο ετών, μετά τήν παρέλευσιν τής οποίας, ούτοι ωφειλον νά απολυθώσιν, ώς εκπληρώσαντες τήν κατά τ ό άρθρον 4

(2)υποχρέωσιν Θητείας των. Δύναται όμως νά λεχθή ότι, λόγω τής δημιουργηθείσης έκρυθμου καταστάσεως, οί αίτηταί ούτοι δένάπελύθησαν καί εξακολουθούν τήν ύπηρεσίαν των,προ­ φανώς προς έκτέλεσιν τήςυποχρεώσεως τωνώςέφεδρων. Τήν 29ην Αυγούστου, 1974, τό Ύπουργικόν Συμβούλιον, έχον ύ π ' όψιν τάς προνοίας τής επιφυλάξεως τοΰ άρθρου 5

(1)διά τής αποφάσεως του ύ π ' αριθμόν 13453, δημοσιευθείσης είς τήν Έπίσημον Εφημε­ ρίδα τής Δημοκρατίας εϊςτό 4ονΠαράρτηματής 30ής Αυγούστου, 1974, ύπ* άρ. 1127,καί ασκούν τάς έναύτω χορηγούμενος εξουσίας ύπό τού άρθρου 9

(1)τών Περί Εθνικής Φρουράς Νόμων 19641968, απεφάσισε τήν άπόλυσίν εφέδρων καί άλλων στρατευσίμων. Ή άπόφασις εκείνη έχει ώς ακολούθως: " 1. Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον, ασκούν τάς είς αυτά χο­ ρηγούμενος εξουσίας ύ π ό τού άρθρου 9

(1)τών Περί τής Εθνικής Φρουράς Νόμων τοΰ 1964έως 1968,διάτής παρούσης αποφάσεως απολύει: 299 28γι Αύγουστου 1D75 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΛΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναοτασσίου, Δ. 28fl Αύγούοτου 1975 (α) άπαντος τους έφεδρους τών κλάσεων 1958 έως 1964, αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) (β) απαντάς τους έφεδρους, τους φοιτώντας είς Πανεπιστή­ μια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού' Γ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηανασταοαίου, Δ . ( γ ) απαντάς τους έφεδρους, τους αποδεδειγμένως διαμένοντας μονίμως είς τό έξωτερικόν 5

(6)τους κανονικώς ύπηρετοΰντας στρατευσίμους καί συμ­ πληρώσαντος περίοδον θητείας πέραν τών εϊκοσιτεσσάρων μηνών, τους ίκανοποιοΰντας τόν Υπουργόν ότι: (ι) έχουν έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού. (ιι) έχουν τύχει, κατόπιν επιλογής ύπό Επιτροπής τυγχανούσης τής εγκρίσεως τοΰ Υπουργικού Συμ­ βουλίου, καί διά περίοδον ουχί μικροτέραν ενός ακα­ δημαϊκού έτους, υποτροφίας διά πανεπιστημιακός ή μεταπτυχιακός σπουδάς είς Πανεπιστήμια ή Άνω­ τάτας Σχολάς ή Ιδρύματα ίσότιμα προς Πανεπιστή­ μια είς τό έξωτερικόν, ίνα ούτοι δυνηθώσι νά φοιτήσωσιν είς αυτά κατά τό προσεχές άκαδημαϊκόν έτος 1974-1975. 10 15 2. Ό χρόνος απολύσεως τών ύπό στοιχεία (β) καί

(5)(ι) και (ιι) ανωτέρω θά καθορισθη ύπό τοΰ Υπουργού αναλόγως τού χρόνου ενάρξεως τοΰ ακαδημαϊκού έτους εις έκάστην περίπτωσιν**. Θά ήτο χρήσιμον νά τονισθή ότι π α ρ ' όλον ότι τό Ύπουργικόν 25 Συμβούλιον εϊχεν ενώπιον του Πρότασιν τοΰ Υπουργού 'Εσωτερι­ κών δι άπόλυσίν εφέδρων και άλλων στρατευσίμων, έν τούτοις ούδαμού γίνεται μνεία εις τήν έν λόγω Πρότασιν διάτήν άπόλυσίν στρατευσίμων, οί όποιοι εϊχον έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνω­ τάτας Σχολάς. Θά ήτο δέ ορθόν νά τονισθή ότι τό Ύπουργικόν 30 Συμβούλιον έχον ύ π ' Οψιν ότι ή μόρφωσις εις Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς αποτελεί λόγους δημοσίου συμφέροντος απε­ φάσισε νά άπολύση καί τους στρατευσίμους εκείνους, οΐτινες εϊχον εγγραφή εις Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού π α ρ ' όλον Οτι ή έκρυθμος κατάστασις έσυνεχίζετο. 35 Κατά τήν γνώμην μου ή άπόφασις αΰτη ενισχύει τήν θέσιν τήν οποίαν εξέθεσα προηγουμένως, ήτοι τό Ύπουργικόν Συμβούλιον απέδιδε και αποδίδει ΐδισιτέραν σημασίαν εις τό θέμα της Άνω- 300 20 5 τάτης Εκπαιδεύσεως καί τούτο εμφανίζεται σαφέστατα είς τήν νέαν άπόφασίν του της 10.9.1974. Ή άπόφασις αύτη, ή οποία έδημοσιεύθη είς τό Παράρτημα4ον τής Επισήμου Εφημερίδος τής Δημοκρατίας ύ π ' άρ. 1135 της 27ης Σεπτεμβρίου, 1974 έχει ώς ακολούθως: 28τ) Λύγοϊατου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) 9, " Τό Συμβούλιον, ασκούν τάς είς αυτό χορηγούμενος εξουσίας ύ π ό τοΰ άρθρου 9

(1)τών περί τής Εθνικής Φρουράς Νόμων τοΰ 1964-1968, διά τής παρούσης αποφάσεως απολύει: 10 15 20 25 (α) άπαντος τους έφεδρους τους ήδη φοιτώντας είς Σχολάς Ανωτέρας Εκπαιδεύσεως Ελλάδος, ώς τά Κέντρα 'Ανω­ τέρας Τεχνικής 'Εκπαιδεύσεως, τήν Άνωτέραν Σχολήν Υπομηχανικών, τήν Σ.Β.Ι.Ε., τήν Σιβιτανίδειον, τάς Παι­ δαγωγικός Ακαδημίας 'Ελλάδος, έγκεκριμένας Σχολάς Ανωτέρας Εκπαιδεύσεως Ελλάδος κ.λ.π. Αποφασίζεται όπως αί αντίστοιχοι Σχολαί της Αγγλίας καί άλλων χωρών Θεωρώνται ώς Σχολαί Ανωτέρας Εκπαι­ δεύσεως διά τους σκοπούς τής ύ π ' άρ. 13453 αποφάσεως τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου". Έν συνεχεία, τά Ύπουργικόν Συμβούλιον διέταξε τήν άπόλυσίν αριθμού στρατευσίμων προς φοίτησιν είς τάς Δημοσίας Σχολάς Εμπορικού Ναυτικού Ελλάδος, καί ή άπόφασις ύ π ' άρ. 13528 ημερομηνίας 26.9.1974 έχει ώς ακολούθως: " Τό Συμβούλιον, ασκούν τάς είς αυτό χορηγούμενος εξουσίας ύπό τοΰ άρθρου 9

(1)τών περί τής Εθνικής Φρουράς Νόμων τοΰ 1964 εως 1968, διά τής παρούσης αποφάσεως απολύει τους ακολούθους στρατευσίμους, οΐτινες επελέγησαν προς φοί­ τησιν είς τάς Δημοσίας Σχολάς Εμπορικού Ναυτικού Ελλάδος καί έχουν ήδη συμπληρώσει περίοδον θητείας είς τήν Έθνικήν Φρουράν πέραν τών 24 μηνών". 30 Είναι έπιβεβλημένον επίσης νά τονίσω ότι έδημοσιεύθη είς τήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Δημοκρατίας ό Νόμος 49/1974, καί ό όποιος ετέθη έν ίσχύϊ άπό της 1ης Σεπτεμβρίου 1974, έπιβάλλων προσωρινούς περιορισμούς είς τό δικαίωμα εγκαταλείψεως μονίμως ή προσωρινώς τού εδάφους της Δημοκρατίας. 35 Συμφώνως προς τάς προνοίας τού άρθρου 4, ό Υπουργός χορη­ γεί άδειαν εξόδου είς τους ακολούθους πολίτας της Δημοκρατίας: " (Θ) είς εκπληρώσαντος τήν υποχρέωσιν υπηρεσίας έν τή Εθνική Φρουρςί καί αποδεδειγμένως τυχόντος εϊσδοχής 301 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΤΠΟΥΡΓΟΤ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναοτασοίου, Δ. 28n Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΛΜΥΚ1ΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναστασcloj, Λ. ή φοιτώντας είς πανεπιστήμια ή σχολάς ανωτάτης ή ανωτέρας εκπαιδεύσεως είς τό έξωτερικόν". Έκ τής αναφοράς μου είς τάς δύο αποφάσεις καϊ εϊς τόν νόμον 49/74, ό όποιος έδημοσιεύθη είς τήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Δημοκρατίας, ΠαράρτημαΙον, τήν Ιην 'Οκτωβρίου, 1974, δυναμαι 5 νομίζω νά καταλήξω είς τό ασφαλές συμπέρασμα, ότι ό σκοπός ή καί ή πρόθεσις τού Υπουργικού Συμβουλίου ήτο ή προώθησις τοΰ Ιδεώδουςτής ανωτάτης εκπαιδεύσεως. Είναι επίσηςχαρακτηριστικόν ότι ουδεμία μνεία γίνεται περί ημερομηνίας έγγραφης, είδικώτερον δέ είς τήν παράγραφον (θ) τού άρθρου 4 γίνεται 10 μνεία μόνον εις τους "τυχόντος είσδοχής ή φοιτώντας εις Πανεπι­ στήμια" χωρίς νά δρίζηται ημερομηνία είσδοχής, παρ* όλον ότι ή άπόφασις τού Υπουργικού Συμβουλίου αναφέρεται είς όσους έχουν αποδεδειγμένως έγγραφη. Είμαι τής γνώμης ότι έχω παραθέσει αρκετά στοιχεία διά νά 15 αποδείξω, ότι τό Υπουργικόν Συμβούλιον ούδεμίαν πρόθεσιν είχε διά τής αποφάσεως του ημερομηνίας 29.8.1974, νά εύεργετήση μόνον εκείνους τους στρατευσίμους οί όποιοι εϊχον τό προνόμιον νά εγγραφούν είς άνωτάτας σχολάς ένωρίτερον, έν αντιθέσει προς εκείνους, οί όποιοι συνεχίζουν νά υπηρετούν καί πέραν τών είκοσι- 20 τεσσάρων μηνών τήν πατρίδα των κατά τήν διάρκειαν τής κρισιμωτέρας περιόδου αυτής. Είναι άναγκαΐον νά τονίσω, ότι τό Άνώτατον Δικαστήριον "κέκτηται άποκλειστικήν δικαιοδοσίαν" συμφώνως προς τόάρθρον 146 τοϋ Συντάγματος νά άποφασίζη οριστικώς καί αμετακλήτως 25 έπΐ πάσης προσφυγής υποβαλλομένης κατ' αποφάσεως, πράξεως ή παραλείψεως οιουδήποτε οργάνου, αρχής ή προσώπου ασκούν­ των έκτελεστικήν ή διοικητικήν λειτουργίαν έπί τω λόγω ότι ή άπόφασις, πράξις ή παράλειψις αύτη είναι αντίθετος πράς τάς διατάξεις τού Συντάγματος ή τόν νόμον ή έγένετο καθ* ύπέρβασιν 30 ή κατάχρησιν τής εξουσίας τής έμπεπιστευμένης είς τό όργανον ή τήν αρχήν ή τό πρόσωπον τούτο. Τά πρωτόδικον δικαστήριον, αφού έλαβεν ύπ* όψιν κατά τήν διάρκειαν τής ακροαματικήςδιαδικασίαςτάς αγορεύσεις τών συνη­ γόρων τών αίτητών καί τών καθ* ών ή αίτησις, απέρριψε τήν 35 προσφυγήν διότι κατά τήν γνώμην του, οί καθ' ών ή αίτησις δέν ενήργησαν καθ'ύπέρβασιν ή κατάχρησιν εξουσίας μή άπολύσαντες τους αίτητάς έκ τών τάξεων τής Εθνικής Φρουράς. Ή παρούσα έφεσις, τηρουμένου παντός δικαστικού κανονισμού, έγένετο εντός τών προνοιών τού άρθρου 11

(1)τοΰ Περί Απονομής 40 302 5 τής Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου τοΰ 1964 εναντίον τής αποφάσεωςενόςέκτών δικαστώντοΰ Ανωτάτου Δικαστηρίου, διά τής οποίας απερρίφθηή προσφυγή τών έφ=σειόντων κατά τής αρνήσεως ή παραλείψεως τών εφεσίβλητων όπως άπολύσωσι τους αϊτητάς έκ τών τάξεων τής Εθνικής Φρουράς. Ενώπιον τής ολομελείας τοΰ Ανωτάτου Δικαστηρίου ύπεστηρίχθη ύπό τοΰ συνηγόρου τών.έφεσειόντων, ότι ή ορθή ερμηνεία τής αποφάσεως τού Υπουργικού Συμβουλίου έξυπακούει τό δι­ καίωμα απολύσεως απάντων τών στρατευσίμων, οΐτινες θά ίκα10 νοποίουν τόν Ύπουργόν ότι εΐχον έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ έξωτερικοΰ, καθ' οιονδήποτε χρόνον μέχρι τής λήψεως αποφάσεως περί τής απολύσεως των. Περαιτέρω, έτονίσθη ότι ή άπόφασις τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου δέν ορίζει ήμερομηνίαν απολύσεως καί δέν αναφέρεται μόνον εις τους πρό τής 15 ημερομηνίας εκδόσεως τής ώς άνω αποφάσεως εγγραφέντος στρα­ τευσίμους. Αντιθέτως, ύπεστηρίχθη έκ μέρουςτοΰ συνηγόρου τών εφεσίβλητων Οτι ή σπόφασις, άρθώς έρμηνευομένη έντάς τών κανόνων τής γραμματικής ερμηνείας, καί τής σημασίας τών λέξεων καλύπτει μόνον εκείνους τους στρατευσίμους, οί όποιοι εϊχον ήδη 20 έγγραφη είς Πανεπιστήμια μέχρι τής 29ης Αυγούστου

1. 25 30 35 40 Ελέχθη είς σωρείαν αποφάσεων ότι ό σκοπός της ερμηνείας τού νόμου ή καί οιουδήποτε γραπτού κειμένου είναι νά μας όδηγήση είς τό νά κατανοήσωμεν τό νόημα τοΰ νόμου ή τοΰ γραπτού κειμένου. Θά ήτο όμως ορθόν νά τονισθή, ότι είς την παρούσαν περίπτωσιν φροντίζομεν νά συλλάβωμεν διά τών κανόνων της γραμματικής καί τής φυσικής σημασίας τών λέξεων τό αληθές νόημα τής αποφάσεως τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου. Κατά τήν γνώμην μου, όμως, τό νόημα τό όποιον μαςαποδίδει ή γραμματική ερμηνεία δέν είναι πάντοτε ασφαλές, όπως φαίνεται καί είς αποφάσειςΑγγλικών Δικαστηρίων, τάς οποίαςθά αναφέρω είς τήν άπόφασιν μου. Συμφώνως προς τόν συγγραφέα Odgers, ό όποιος ασχολείται μέτήν έρμηνείαν νομικών έγγραφων καί νομο­ θετημάτων, 5η Έκδοσις, υπάρχουν τρεις μέθοδοι ερμηνείας, τάς οποίας δύνανται νά υίοθετούν τά Αγγλικά Δικαστήρια. Μία έκ τών μεθόδων τούτων εΐναι ή γνωστή ώς "literal", ήτοι ή κυριο­ λεκτική ή κατά γράμμα ερμηνεία, ή οποία αποβλέπει, ώς ανέφερα ανωτέρω, είς τήν εϋρεσιν καί άπόδοσιν τοΰ αληθούς νοήματος τοϋ δικαίου. Είς τήν ύπόθεσιν Grey v. Pearson [1857] 6 H.L. Cas. 61, ό Λόρδος Wensleydale έτόνισεν είς τήν Βουλήν τών Λόρδων ότι: " Κατά τήν έρμηνείαν διαθηκών, νόμων καί έγγραφων, πρέ­ πει νά άκολουθήται πιστώς ή γραμματική καϊ συνήθης έννοια τών λέξεων (grammatical and ordinary sense of the words), έκτάςάν 303 28f) Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΛΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) r ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΤΠΟΤΡΓΟΤ ΑΜΤΝΗΣ ΚΑΙ ΛΛΛΟΤ) ΧατζτιαναστασβΙου. Δ . 28m Λύγοΰστοο 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΧ ΚΑΙ ΛΑΛΟΙ ( Α Ρ . 2) ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναστασοίου, Δ . τούτο θά ώδήγει είς άσάφειαν, αντίθεσιν ή άσυνέπειαν προς τό ύπόλοιπον κείμενον; ότι θά ήδύνατο νά τροποποιηθή ή γραμματι­ κή καί συνήθης έννοια τών λέξεων, διά νά άποφευχθή ή ασάφεια καί ασυνέπεια αύτη· όμως, ουδέν πέραν τούτου". Ό χρυσούς ούτος κανών, ώς εκλήθη ύπό τού Άρχιδικαστού 5 Jervis είς τήν ύπάθεσιν Mattison v. Hart [1854] 14 C.B. 357, σελ. 385, έπεδοκιμάσθη καί ύπό τοΰ Λόρδου Blackburn είς τήν ύπόθεσιν Caledonian Ry. Co. v. North British Ry. Co. [1881] 6 App. Cas. 114, είπόντος (σ. 131): "Συμφωνώ πλήρως προς τούτο, άλλ' εϊς τάς περιπτώσεις είς τάς οποίας υπάρχει πράγματι- 10 κή δυσκολία, τούτο δέν βοηθεΐ πολύ" διότι, αί υποθέσεις αί όποϊαι παρουσιάζουν πραγματικήν δυσκολίαν είναι έκεϊναι, είς τάς οποίας αμφισβητείται ή γραμματική καί συνήθης έννοια τών χρησιμο­ ποιουμένων, έν άναφορςί προς τό κείμενον, λέξεων. Εις τινας, δυνατόν νά φανή ότι τό πλείστον πού ημπορεί νά λεχθή είναι ότι 15 ή έννοια τών λέξεων πιθανόν νά είναι εκείνη π ο ύ Ισχυρίζεται ή άλλη πλευρά, καί ότι ή ασυνέπεια καί ή άντίθεσις είναι τόσον μεγάλη, ώστε νά πρέπει νά γίνη μεγάλη προέκτασις τής εννοίας διά νά άποφευχθή ή ασυνέπεια καί ή άντίθεσις αύτη· καί ότι, έκεϊνο π ο ύ χρειάζεται διά νά άποφευχθή αύτη, είναι μία πολύ μικρά 20 έπέκτασις τής εννοίας ή απολύτως ουδεμία. Είς άλλους, όμως, δυνατόν νά φανή ότι αί λέξεις είναι απολύτως σαφείς* ότι δέν ημπορούν αύται νά έχουν οίανδήποτε άλλην εννοιαν, καί ότι τυχόν άντικατάστασις τής εννοίας ταύτης δι' οίασδήποτε άλλης θά εσημαινεν ούχϊ έρμηνείαν τών χρησιμοποιηθεισών λέξεων, αλλά 25 τήν δημιουργίαν ενός έγγραφου (instrument) διά τους διαδίκους· καί ότι ή υποτιθεμένη ασυνέπεια ή άντίθεσις αποτελεί ίσως ταλαιπωρίαν —όπερ θά ήτο ίσως προτιμότερον νά άπεφεύγετο. Μέ αυτό, όμως, δέν έχομεν τήν δύναμιν νά άσχοληθώμεν". Βεβαίως, εάν τό Δικαστήριον δέν δύναται νά άποδεχθη τήν έπι- 30 χειρηματολογίαν τού συνηγόρου ότι υπάρχει άντίθεσις καί ασυ­ νέπεια, ό κανών είς τόν όποιον έχω άναφερθή δέν δύναται νά έφαρμοσθή. θ ά ήτο επίσης χρήσιμον νά αναφέρω, ότι αί λέξεις τάς οποίας έχρησιμοποίησεν ό Λόρδος Blackburn είχον άπήχησιν καί είς άλλας υποθέσεις ενώπιον δικαστηρίων. Ή ύπόθεσις Vacher & 35 Sons Ltd. v. The London Society of Compositors [1913] A.C. 107 είναι παράδειγμα χρησιμοποιήσεως καί τών τριών μεθόδων προσεγγίσεως τοΰ θέματος ερμηνείας. Είς τήν ύπόθεσιν αυτήν ό Λόρδος Macnaghten υιοθέτησε τόν χρυσοΰν κανόνα άπό τήν ύπόθεσιν Grey v. Pearson (supra). Ό Λόρδος Atkinson υίοθέ- 40 τησε τήν κυριολεκτικήν προσέγγισιν καί τήν ύπόθεσιν Cooke ν. Charles Α. Vogeler Company [1901] A.C. 102 σελ. 107· ένώ ό 304 Λόρδος Moulton συνεζήτησε τό ιστορικόν τοΰ νόμου καί εφήρμοσε τήν γνωστήν ώς mischief method. Προς κατανόησιν τών δυσκολιών, τάς οποίας εμφανίζουν οί ερμηνευτικοί κανόνες, άναφέρομεν τήν ύπόθεσιν Ellerman Lines 5 Ltd. v. Murray [1931] A.C. 126, ή οποίαπαρουσιάζει τάς διϊσταμένας απόψεις τών δικαστών έπί τοΰ θέματος τούτου. Οί Έφέται Scrutton καί Greer ήσαν τής γνώμης ότι τά άρθρον 1 τοΰ Περί 'Εμπορικής Ναυτιλίας Νόμου τοΰ 1925 ήτο απολύτως σαφές καί ήρνήθησαν διά σκοπούς ερμηνείας νά χρησιμοποιήσουν τό προοί10 μιον τοΰ νόμου. Ό δικαστής Slesser, διαφωνών, παρέθεσεν απόσπασμα τοΰ Άρχιδικαστοΰ Dyer διά τους σκοπούς τής χρη­ σιμοποιήσεως τοΰ προοιμίου καί έστηρίχθη είς τόν γνωστόν κανόνα ερμηνείας mischief. Είς τήν Βουλήν τών Λόρδων, ό Λόρδος Dunedin ήτο τής γνώμης ότι ό νόμος έπρεπε νά έρμηνευθή ώς 15 είχε καί ότι δέν περιεϊχεν άσάφειαν* ό Λόρδος Blanesburgh έστη­ ρίχθη διάσκοπούς ερμηνείας είς τήν μέθοδον τοΰ σκοπού τού νόμου (τόν κανόνα ερμηνείας mischief) ένώ ό Λόρδος MacMillan ήτο τής γνώμης ότι ό νόμος δέν περιεϊχεν άσάφειαν καί, ώς έκ τούτου, δέν έχρειάζετο νά άνατρέξη είς εξωγενή βοηθήματα, ώς ήτο τό 20 προοίμιον. Ή έπισκόπησις της νομολογίας καί ή αναφορά μου εις τους ερμηνευτικούς κανόνας έγένετο διά νά αποδείξω τάς πολλαπλάς δυσκολίας, τάς οποίας αντιμετωπίζουν οί δικασταί κατά τήν εφαρμογην τών ερμηνευτικών κανόνων είς έκάστην περίπτωσιν. 25 30 35 40 Κατ' αρχήν, οφείλω νά τονίσω ότι ή διοικητική πράξις είναι, ώς έχει πλειστάκις λεχθή, δήλωσις βουλήσεως. Διά νά απόκτηση τήν δύναμιν προς προαγωγήν έννομων αποτελεσμάτων, ή βούλησις αύτη οφείλει νά παύση νά άποτελή "ΐντερνουμ", ήτοι οφείλει νά δηλωθή, ή δέ Ισχύς τής διοικητικής πράξεως άρχεται άπό τής δημοσιεύσεως αυτής. Κατάκανόνα, αϊ διοικητικά!πράξεις Ισχύουν άπό τής εκδόσεως των κα! δέν έχουν άναδρομικήν δύναμιν. Συνε­ πώς, δέν εφαρμόζονται έπ! σχέσεων δημιουργηθεισών πρό τής εκδόσεως των. Ή αρχή αύτη Ισχύει έπί ατομικών καί κανονιστι­ κών πράξεων (749/33, 1735/53, 452/33, 1645/55). Ή ώς άνω αρχή τής μή άναδρομικότητος τών διοικητικών πράξεων δικαιολογείται έκ τού ότι ή άρμοδιότης τών διοικητικών οργάνων δέον ν' άσκήται έν όψει της παρούσης εκάστοτε νομικής καί πραγματικής καταστάσεως: 164/
2. θά ήτο χρήσιμον νά επαναλάβω, ότι: " Ο κανών περί τής διοικητικής πράξεως καθορίζει επίσης τό χρονικόν σημεϊον άπό 305 287) Αυγούστου 1975 NIKΟΕ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) F. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΛΛΛΟΥ) Χατζηαναστασolou, Α. 28ιι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζήαναστοσσΐου, Δ. τοΰ οποίου ή διοικητική πράξις είναι ίκανή ίνα έπιφέρη έν τω νομικώ κόσμω τήν άντίστοιχον προς τό περιεχόμενον αυτής μ=ταβολήν, ήτοι, τό χρονικόν σημεϊον τής ενάρξεως τής τυπικής Ισχύος τής διοικητικής πράξεως. Διάφορον όμως είναι τό ζήτημα τής έν τ φ χρόνω εκτάσεως, ήν δύναται νά έχη ή μεταβολή αύτη, ήτοι τό ζήτημα τοΰ καθορισμού τών χρονικών ορίων, εντός τών οποίων δύνανται νά έκταθώσιν, ήτοι νά άρξωνται καί νά τερματισθώσι τά έννομα αποτελέσματα τής πράξεως. Τούτο αναφέρεται είς τήν εναρξιν καί τήν λήξιν τής ουσιαστικής Ισχύος τής διοικητικής πράξεως. Ώς προς τήν έπέλευσιν, ή τήν έναρξιν τών έννομων αποτελεσμάτων τής πράξεως παρατηροΰμεν ότι αύτη οφείλει κατ' αρχήν νά συμπίπτη προς τήν έναρξιν τής τυπικής Ισχύος αυτής. Ουχί ήττον εΐναι δυνατόν, ή έπέλευσις τών αποτελεσμάτων τής πράξεως νά μετατεθη χρονικώς είτε προς τό μέλλον είτε προς τό παρελθόν. Προς τό μέλλον μετατίθεται ή έπέλευσις τών έννομων αποτελεσμάτων τής πράξεως οσάκις προσετέθη αναβλητική αίρεσις ή προθεσμία. Προς τό παρελθόν δέ, οσάκις ή πράξις ώπλίσθη διά δυνάμεως αναδρομικής". (Βλ. Στασινοπούλλου Δί­ καιον Διοικητικών Πράξεων 1951, σελ. 368). 10 15 Είναι επίσης γνωστόν, ότι έπί πράξεων άφιεμένων είς τήν δια- 20 κριτικήν έξουσίαν τής Διοικήσεως, δύνανται μέν νά τίθενται πρόσ­ θετοι ορισμοί, ήτοι αίρέσεις, προθεσμίαι κα! όροι συνάδοντες πράς τόν σκοπόν τοΰ νόμου, άλλα δέν δύναται νά άσκήται ή διακριτική εξουσία τής διοικήσεως ύπό αΐρεσιν (Σ.Ε. 1229/59, Καραγιάννης ν. Δημοκρατία

(1974)3 C.L.R. 420). 25 Επανερχόμενος εις τήν προκειμένην περίπτωσιν καί έν όψει τών ανωτέρω έκτεθεισών διαπιστώσεων, επιθυμώ νά παρατηρήσω ότι, παρά τό γεγονός ότι ή άπόφασις τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου ετέθη έν ίσχύϊ άπό τής ημερομηνίας δημοσιεύσεως της είς τήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Κυβερνήσεως, ήτοι άπό τής 30ής Αυγούστου 1974, έν τούτοις αύτη δέν παρήγαγεν όλα τά νομικά αποτελέσματα άπό τής Ιδίας εκείνης ημερομηνίας. Τά νομικά δέ ταύτα αποτελέσματα, έν σχέσει μέ τάς υποπαραγράφους β' κα! δ' τής παραγράφου 1, ήτοι: 30 (α) (απολύει) απαντάς τους έφεδρους τών κλάσεων 1958 έως 1964 αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων, καί 35 (β) (απολύει) τους κανονικώς υπηρετούντος στρατευσίμους καί συμπληρώσαντος περίοδον θητείας πέραντών είκοσιτεσσάρων μηνών, τους ίκανοποιούντας τόν Ύπουργόν 40 οτι: 306 (ι) . έχουν έγγραφη είς Πανεπιστήμιον ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού κ.λ.π. 5 10 Είναι φανερόν ότι λαμβάνουν χώραν είς χρόνον μελλοντικόν, τόν όποιον θά καθορίση ό Υπουργός 'Εσωτερικών (βλ. παραγρ. 2 αποφάσεως). Ιδιαιτέρως δέ, όσον άφορο; τους κανονικώς υπηρε­ τούντος στρατευσίμους καί συμπληρώσαντος περίοδον θητείας πέραν τών 24 μηνών, ή άπόλυσίς των Θά γίνη, νοουμένου ότι ούτοι: (α) Θα ικανοποιήσουν τόν Ύπουργόν Εσωτερικών ότι έχουν γίνει αποδεκτοί είς Πανεπιστήμιον ή Άνωτάτην Σχολήν τοΰ εξωτερικού, καί (β) θά πρέπει νά ακολουθήσουν τάς είς τό Πανεπιστήμιον ή την Άνωτάτην Σχολήν τοΰ εξωτερικού σπουδάς των "κα­ τά τό προσεχές άκαδημαϊκόν έτος 1974-75". 15 20 25 30 35 40 Είναι σημαντικόν νά τονισθή ότι, μολονότι δέν τίθενται χρονικά όρια σχετικώς μέ τήν είσδοχήν είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού, έκ τής φρασεολογίας τής αποφάσεως εξυπακούεται ότι τοιαύτη είσδοχή πρέπει νά έχη γίνει είς χρονικήν περίοδον προηγουμένην τής αιτήσεως δι' άπόλυσίν κα! κατά τοιούτον τρόπον ώστε οί υποψήφιοι νά δυνηθούν νά ακολουθή­ σουν τ ά μαθήματαείς τό Πανεπιστήμιον ή τήν Άνωτάτην Σχολήν εντός τοΰ ακαδημαϊκού έτους 1974-75. Κατά συνέπειαν, ή επι­ χειρηματολογία ότι ή τοιαύτη είσδοχή έπρεπε νά είχε γίνη του­ λάχιστον πρό τής 29ης Αυγούστου 1974 είναι απατηλή. Διότι, κατά τήν κρίσιν μου, ούδαμοΰ τής φρασεολογίας τής αποφάσεως παρουσιάζεται τοιούτος περιορισμός, καί ούτε δύναται έκ τής έν λόγω φρασεολογίας νά συναχθη τούτο συμπερασματικώς. Τουναντίον, έκ τών προνοιών τής παραγρ. 2 ότι " ό Υπουργός Εσωτερικών καθορίζει τόν χρόνον απολύσεως έπ! τη βάσει τού χρόνου ενάρξεως τοΰ ακαδημαϊκού έτους", δύναταί τις νά άχθη είς τό συμπέρασμα ότι είναι τό άκαδημαϊκόν έτος τό όποιον ενέχει τήν ύψίστην σημασίαν καί ότι τούτο Θά προσδιορίση καί τόν χρόνον τής είσδοχής είς τό Πανεπιστήμιον ή τήν Άνωτάτην Σχολήν. Διά πάντας τους ανωτέρω αναφερθέντος λόγους, προσθέτως δέ έχων ύ π ' όψιν τους κανόνας ερμηνείας καϊ πιστεύων ότι, άπό γραμματικής απόψεως, ό χρόνος τοϋ ρήματος " απολύει", μολο­ νότι ένεστώς, δέν σημαίνει κατ' ανάγκην μόνον " απολύει τ ώ ρ α " , άλλ' ότι δύναται ούτος νά σημαίνη καί έπαναληπτικήν πραξιν, έπεκτείνων τήν ένέργειάν του καϊ εϊς τό μέλλον, διά τής προσθήκης 307 28τι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) r. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χ α τ ζ τ,ΟΛίααταοolou, Δ . 28η Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) ν, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Χατζηαναστασσίου, Δ. τοιούτων επιρρημάτων ώς " πάντοτε", "εκάστοτε", "συνήθως", "ενίοτε", "οσάκις ..." κ.λ.π., δύναμαι νά καταλήξω είς τό συμπέ­ ρασμα, ότι οί αίτηταί εμπίπτουν εντός τών προνοιών τής απο­ φάσεως τού Υπουργικού Συμβουλίου καί,κατάσυνέπειαν, ωφειλον νά εϊχον άπολυθή. Ή άρνησις τοΰ Υπουργού 'Εσωτερικών νά άπολύση τους έφεσείοντας ήτο αντίθετος προς τάς διατάξεις τού Συντάγματος ή καί τών νόμων κα! έγένετο καθ' ύπέρβασιν ή κατάχρησιν της εξουσίας αυτού. Ώς έκ τούτου, είμαι υποχρεω­ μένος νά κηρύξω τήν άπόφασιν ταύτην άκυρον κα! νά αποδεχθώ τήν έφεσιν. 5 10 Α. ΛΟΙΖΟΥ, Δ.:- Διά τής παρούσης εφέσεως έφεσιβάλλεται ή άπόφασις Δικαστού τού Δικαστηρίου τούτου, διά τής οποίας απερρίφθη ή προσφυγή τών έφεσειόντων κατάτής αρνήσεως καΐ/ή παραλείψεως τών εφεσίβλητων όπως άπολύσωσι τους αΐτητάς έκ τών Τάξεων τής Εθνικής Φρουράς. 15 Τά σχετιζόμενα μέ τήν παρούσαν έφεσιν γεγονότα είναι τά ακόλουθα: Ό πρώτος έφεσείων έγεννήθη τήν 29.3.54 κα! κατετάγη είς τήν Έθνικήν Φρουράν τήν 20.7.72 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς ανθυπολοχαγός. Τήν 12.9.74ούτος ενεγράφη εις τήν Φιλοσοφικήν Σχολήν τοΰ Πανεπιστημίου Αθηνών. 20 Ό δεύτερος έφεσείων έγεννήθη τήν 3.2.54 καί κατετάγη εις τήν Έθνικήν Φρουράν τήν 20.7.72 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς ανθυπολοχαγός. Τήν 23.9.74 ενεγράφη είς τήν Νομικήν Σχολήν, Οίκονομικόν Τμήμα τού Πανεπιστημίου Αθηνών. 25 Ό τρίτος έφεσείων έγεννήθη τήν 19.8.54 καί κατετάγη είς την Έθνικήν Φρουράν τήν 20.7.72 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον. Τήν 25.9.74 ενεγράφη είς τήν Άνωτάτην Έμπορικήν τού Πανε­ πιστημίου Αθηνών. Ό τέταρτος έφεσείων έγεννήθη τήν 4.6.53 κα! κατετάγη είς τήν 30 Έθνικήν Φρουράν τήν 21.7.72 όπου υπηρετεί μέχρι σήμερον ώς λοχίας. Τήν 10.10.74 ενεγράφη είς τήν Άνωτάτην Έμπορικήν Πανεπιστημίου Αθηνών. Συμφώνως τών διατάξεων τοΰ Άρθρου 5

(1)τών Περί Εθνικής Φρουράς Νόμων 1964-1968 ή διάρκεια της στρατιωτικής θητείας ορίζεται είς 24 μήνας, άλλα δυνάμει τής παραγράφου (α) τού αυτού "Αρθρου — "μετά πάροδον θητείας ένος έτους ή οσάκις ή στρατιωτική επάρκειακαίάνάγκαιτής χώρας έπιτρέπωσι ή λόγοι δημοσίου συμφέροντος έπιβάλλωσι τούτο, τό Ύπουργικόν Συμ- 308 35 5 J0 15 βούλιον δύναται δι' αποφάσεως αυτού δημοσιευομένης είς τήν Έπίσημον Εφημερίδα τής Δημοκρατίας νά συντάμη τήν περίοδον θητείας είς οιανδήποτε περίοδον ουχί μικροτέραν τών έξη μηνών είτε κατά κλάσιν ή τμήμα αυτής είτε κατά περιφερείας ή κατηγορίας ή είς εξαιρετικός περιπτώσεις, κατ' άτομα τή αιτήσει τούτων κα! λόγω είδικών περιστάσεων". Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον διά τής αποφάσεως ύ π ' Ά ρ . 13391 τής 1.7.1974, δυνάμει τής ώς άνω επιφυλάξεως άπεφάσισεν όπως συντάμη κα! ούτω συνέταμε είς δέκα τεσσάρας μήνας τήν περίοδον θητείας πάντων τών τότε υπηρετούντων στρατευσίμων οιασδήποτε κλάσεως κα! πάντων τών κληθέντων κα! κληθησομένων στρατευσίμων. Ή άπόφασις αύτη έδημοσιεύθη είς τά τέταρτον Παράρτημα τής Επισήμου Εφημερίδος τής Δημοκρατίας τής 12.7. 1974 ύ π ' Άρ. 64. 20 Οί τέσσερεις έφεσείοντες δέν Θάέτύγχανον ώς έκ τών πραγμάτων, τοΰ ευεργετήματος τής ώς άνω αποφάσεως, καθ' ότι εϊχον ήδη υπηρετήσει είς τάς τάξεις τής Εθνικής Φρουράς διά περίοδον 24 μηνών άπό τής κατατάξεως των, κα! θά άπελύοντο έκ τής Δυνά­ μεως οί μέν πρώτοι τρεις τήν 19ην, ό δέ τέταρτος τήν 20ήν 'Ιουλίου, 1974. 25 Ώς συνηθίζεται, φύλλον πορείας θά έδίδετο είς έν έκαστον έξ αυτών καί δυνάμει τών διατάξεων τού Άρθρου 15

(1)(α) ώς τούτο έτροποποιήθη διά τοΰ Νόμου 44/65 Άρθρον 5, ούτοι θά άπετέλουν τήν έφεδρείαν τής Δυνάμεως ώς έκπληρώνοντες τήν υποχρέωσιν θητείας αυτών δυνάμει τού Νόμου. 35 Πριν ή οί έφεσείοντες απολυθούν συμφώνως τών ώς άνω, συνέ­ βησαν έν Κυπρω δραματικά γεγονότα, έχοντα ώς αποκορύφωμα τήν Τουρκικήν εϊσβολήν εΐς τήν Δημοκρατίαν, τήν 20.7.1974. Φυσικόν έπακόλουθον καί επιβεβλημένη έκ τών πραγμάτων ενέργεια ήτο ή προκύρηξις γενικής έπιστρατεύσεως έφεδρων αξιω­ ματικών οπλιτών καί άγυμνάστων ειδικών προσόντων. Ώς έκ τούτου ή υπηρεσία τών έφεσειόντων έθεωρήθη ώς ύποχρέωσις υπηρεσίας έφεδρων, δυνάμει τής αποφάσεως περί γενικής έπιστρα­ τεύσεως και ή αυτή θέσις δέν αμφισβητείται είς τήν παροΰσαν έφεσιν, ύπό έκατέρου τών μερών. 40 Τήν 29.8.1974 τό Ύπουργικόν Συμβούλιον διά τής αποφάσεως του ύ π ' Άρ. 13453, δημοσιευθείσης εΐς τά τέταρτον Παράρτημα τής Επισήμου Εφημερίδος τής Δημοκρατίας τής 30.8.1974 ύ π ' άρ. Γνωστοποιήσεως 73 καϊ ασκούν τάς είς αυτό χορηγούμενος εξουσίας ύ π ό τοΰ Άρθρου 9

(1)τών Περί τής Εθνικής Φρουράς 30 309 28]j Αύγουστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) ν, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Λ. Λοΐζου, Δ. 28η Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ 2) ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΛΙ ΑΛΛΟΥ) Νόμων τού 1964, άπεφάσισεν τήν άπόλυσίν στρατευσίμων. έν λ ό γ ω άπόφασις (τεκμ. 1) έχει ώς ακολούθως : - Ή " 1. Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον, ασκούν τάς είς αυτό χορη­ γούμενος εξουσίας ύ π ό τού άρθρου 9

(1)τών περί τής Εθνι­ κής Φρουράς Νόμων τού 1964 εως 1968, διά τής παρούσης αποφάσεως απολύει α) απαντάς τους έφεδρους τών κλάσεων 1958 έως 1964 αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων β) άπαντος τους έφεδρους τους φοιτώντας είς Πανεπι­ στήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τού εξωτερικού* Α. ΛοΙζου, Δ. γ) απαντάς τους έφεδρους τους αποδεδειγμένως δια­ μένοντας μονίμως είς τό έξωτερικόν 6) τους κανονικώς υπηρετούντος στρατευσίμους καί συμπληρώσαντος περίοδον θητείας πέραν τών είκοσιτεσσάρων μηνών, τους ΐκανοποιοΰντας τόν Ύπουργάν ότι: 5 10 15 (ι) έχουν έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοϋ εξωτερικού' (ιι) έχουν τύχει, κατόπιν επιλογής ύπό Επιτροπής τυγχανούσης τής εγκρίσεως τοΰ Υπουργικού 20 Συμβουλίου καί διά περίοδον ουχί μικροτέραν ενός ακαδημαϊκού έτους υποτροφίας διά πανε­ πιστημιακός ή μεταπτυχιακάς σπουδάςείςΠανε­ πιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς ή Ιδρύματα Ισότιμα προς Πανεπιστήμια,είςτό έξωτερικόν ίνα 25 ούτοι δυνηθώσι νά φοιτήσωσιν είς αυτά κατά τό προσεχές άκαδημαϊκόν έτος 1974-1975. · 2. Ό χρόνος απολύσεως τών ύπό στοιχεία (β) κα! (δ) (ι) κα! (ιι) ανωτέρω θά καθορισθή ύ π ό τοϋ Υπουργού αναλόγως τοΰ χρόνου ενάρξεως τού ακαδημαϊκού έτους είς έκάστην περίπτωσιν". • Κατά τήν πρωτόδικον διαδικασίαν ήγέρθη έκ μέρους τών έφεσειόντων σωρεία νομικών λόγων, ώς ύποστηριζόντων τήν προσφυγήν των. Μεταξύ άλλων ύπεστηρίχθη ότι ή αναγκαστική παραμονή των έν υπηρεσία συνιστά άπάνθρωπον καί άντισυνταγματικήν μεταχείρισιν καθ' ότι παραβιάζει βασικά άρθρα τού Συντάγματος, ώς τό Άρθρον 8, ότι ουδείς υποβάλλεται είς βασανιστικήν ή είς άπάνθρωπον ή ταπεινωτικήν τιμωρίαν ή μεταχεί310 30 35 5 10 15 20 25 30 35 40 ρισιν, τό Άρθρον 10

(2), ότι ουδείς εξαναγκάζεται είς έκτέλεσιν αναγκαστικής εργασίας,τό άρθρον 11,ότι έκαστος έχει τό δικαίωμα ελευθερίας καί προσωπικής ασφαλείας, τό Άρθρον 13, έν σχέσει προς τό δικαίωμα τής ελευθέρας μετακινήσεως εντός τού εδάφους τής Δημοκρατίας, τό Άρθρον 15, ότι ή Ιδιωτική κα! οικογενειακή αύτοϋ ζωή τυγχάνει σεβασμού, τό Άρθρον 19, ώς προς τήν έλευθερίαν τού λόγου καί τής καθ' οίονδήποτε τρόπον εκφράσεως, τό Άρθρον 20, ένσχέσει προς τό δικαίωμα μορφώσεως, τό Άρθρον 21, ώς πράς τό δικαίωμα τού συνέρχεσθαι είρηνικώς, τό Άρθρον 25, ώς προς τό δικαίωμανά άσκή οίονδήπστε επάγγελμα ή νά επι­ δίδεται είς οίανδήποτε άπασχόλησιν, έμπόριον ή επικερδή έργασίαν, τόΆρθρον 27, τό δικαίωμα τοΰ άπεργεϊν κα! ώς αποτέ­ λεσμα τό Άρθρον 28, ότι άπαντες είναι Γσοι ενώπιον τοΰ Νόμου, τής διοικήσεως κα! τής δικαιοσύνης. 'Ορθώς Ομως κατά τήν ύ π ό κρίσιν έφεσιν, τ ά έγειρόμενα θέματα έπεριορίσθησαν είς δύο: Ιον "Οτι ή ορθή ερμηνεία τής προαναφερθείσης αποφάσεως εΐναι ότι έδικαιοΰντο απολύσεως άπαντες ο! στρατεύσιμοι οϊτινες θά ίκανοποίουν τόν Ύπουργόν Οτι καθ' οίονδήποτε χρόνον μέχρι τής ύ π ' αυτού λήψεως αποφάσεως περί τής απολύσεως των ενε­ γράφησαν είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τού εξωτερικού" ουχί δέ μόνον τους πρό τής ημερομηνίας εκδόσεως τής ώς άνω αποφάσεως ούτω έγγραφέντας, καί 2ον Είς περίπτωσιν καθ' ήν ήθελε θεωρηθή ότι διά τής ώς άνω αποφάσεως έδικαιοΰντο είς άπόλυσίν μόνον όσοι κατά τόν χρόνον τής εκδόσεως της εϊχον ήδη εξασφαλίσει τοιαύτην έγγραφήν, τότε ή ύπό έξέτασιν άπόφασις είναι αντισυνταγματική ώς αντι­ βαίνουσα τ ό Άρθρον 28 τού Συντάγματος ύ π ό τήν έννοιαν ότι δι' αυτής γίνεται δυσμενής διάκρισις μεταξύ εθνοφρουρών έγγραφέντων είς Πανεπιστήμια κα! Άνωτάτας Σχολάς πρό τής 29.8.74 κα! εθνοφρουρών οΐτινες θά ένεγράφοντο μετά τήν έν λόγω ήμερομηνίαν. Ώς προς τό Ιον Θέμα ή προβληθεϊσα επιχειρηματολογία έκ μέρους τών έφεσειόντων ήτο ότι ή λέξις "απολύει" τους κανονικώς ύπηρετούντας κα! ... τους ίκανοποιοΰντας τόν Ύπουργόν ότι έχουν έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτε­ ρικού, σημαίνει απολύει εκάστοτε έπί τ ή συμπτώσει ή έπελεύσει τών προϋποθέσεων αί όποϊαι τίθενται είς τήν π α ρ . 1 (δ) (ι) τής αποφάσεως. Κατά τήν κρίσιν μου έκ τής γραμματικής ερμηνείας τού τεκμ. 1 κα! διά τής αποδόσεως είς τούτο τής φυσικής σημασίας τών λέξεων, 311 28η Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Α. Λο*ζου, Δ. 28ΪΙ Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ- 2) ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΎ) Α. ΛοΙζου, Δ, καλύπτονται, διά τής ώς άνω αποφάσεως, άπαντες οΐτινες εϊχον εξασφαλίσει έγγραφήν πρό τής ημερομηνίας τής αποφάσεως, ήτοι άπαντες οί ΐκανοποιούντες τάς προϋποθέσεις τάς απαιτούμενος διά τήν άπόλυσίν μέχρι τής ημερομηνίας τής αποφάσεως αυτής. Διά της αποφάσεως τό Ύπουργικόν Συμβούλιον ενασκεί τάς 5 ύπό τού Άρθρου 9

(1)χορηγουμένας είς αυτό εξουσίας. Απολύει όσους έκ τών υπηρετούντων εθνοφρουρών έχουν συμπληρώσει περίοδον θητείας πέραν τών 24 μηνών καί θά δύνανται νά Ικανο­ ποιήσουν τόν Ύπουργόν ότι εϊχον τύχει τοιαύτης έγγραφης πρό τής λήψεως τής αποφάσεως τής 29.8,1974. Άφίεται δέ διά τής 10 πάρα 2 τής αποφάσεως ό καθορισμός ύπό τού Υπουργού ανα­ λόγως τού χρόνου ενάρξεως τοΰ ακαδημαϊκού έτους είς έκάστην περίπτωσιν τοΰ χρόνου απολύσεως. Διά τής ώς άνω αποφάσεως τό περιεχόμενον αυτής, ήτοι ή άπόλυσις εξαντλείται έν τή διαπιστώσει ώρισμένων καταστάσεων. 15 Ώ ς αναφέρεται είς τό σύγγραμμα Δίκαιον τών Διοικητικών Πράξεων, Μ. Δ. Στασινόπουλου

(1951)σελ. 1 3 6 " Βάσις τής διακρίσεως είς διαπιστώσεις καί κυρίως πράξεις είναι ή παρατήρησις, ότι ώρισμένων διοικητικών πράξεων τά περιεχόμενον εξαντλείται έν τή διαπιστώσει ώρισμένης κατάστάσεως, ήτις διά μόνης τής αυθεντικής εξακριβώσεως τής υπάρξεως αυτής επάγεται τάς νομίμους συνεπείας, χωρίς ή διαπιστοΰσα αυτήν διοικητική πράξις νά δημιουργή νέαν τινά σχέσιν ή κατάστασιν, άπορρέουσαν αμέσως έκ τής βουλήσεως τής Διοικήσεως. Τουναντίον, διά τών λοιπών πράξεων ή βούλησις τοϋ οργάνου δημιουργεί αμέσως νομικάς σχέσεις ή καταστάσεις, δικαιώματα καί υποχρεώσεις ή προβαίνει είς άλλοίωσιν ή κατάργησιν αυτών". 20 25 Ή ώς άνω διοικητική πράξις (α) αναγνωρίζει δικαίωμα απολύ­ σεως όπερ δίδεται ύπό τού αρμοδίουκατά νόμον διοικητικού αργά- 30 νου ήτοι τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου, (β) εκχωρεί μέρος τών αρμοδιοτήτων τούτου είς τόν Ύπουργόν Εσωτερικών πράς διαπίστωσιν καταστάσεως ήτοι τών προϋποθέσεων τοΰ δικαιώ­ ματος απολύσεως κα! ( γ ) καθίσταται πράξις δημιουργική καθ' ό μέρος χορηγεί διά της πρόξ=ως ταύτης τά έκ τής διαπιστώσεως 35 συνεπόμενα δικαιώματα ή τάς αντιστοίχους προς τάς αρχάς δι' άπόλυσίν υποχρεώσεις. Έν όψει τοΰ ώς άνω συμπεράσματος έδει όπως έξετασθή τό δεύτερον έγειρόμενον θέμα ήτοι τό θέμα τής δυσμενούς διακρίσεως κα! τής άνισότητος μεταχειρίσεως. 312 40 5 Ελέχθη, κα! δέν υπάρχει περ! τούτου άμφισβήτησις, ότι α! έγγραφα! είς τά ελληνικά Πανεπιστήμια κα! Άνωτάτας Σχολάς άρχονται τήν Ιην Σεπτεμβρίου, έκαστου έτους. "Οθεν Ισχυρίζονται Οτι ό καθορισμός τής 29ης Αυγούστου ώς τής τελευταίας ημέρας τής έγγραφης αναγνωριζομένης ώς προϋποθέσεως απολύσεως, είναι αυθαίρετος, καθ' ότι εξαιρεί τού δικαιώματος απολύσεως απαντάς τους προτιθεμένους νά φοιτήσουν είς ελληνικά Πανεπιστή­ μια διά τό άκαδημαϊκόν έτος 1974-1975. Υφίσταται επομένως, συν τοις άλλοις καί διάκρίσις κατά χώρας. 28η Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΛΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) r, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΤΠΟΥΡΓΟΤ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Α. Λοιζου, Δ. 10 15 20 25 30 35 40 Ό πρωτοδίκως έκδικάσας τήν ύπόθεσιν δικαστής στηριχθείς είς τήν Νομολογίαν τοϋ δικαστηρίου τούτου κατέληξεν είς τό συμπέ­ ρασμα ότι ή ούτω έρμηνευθεΐσα άπόφασις δέν άπετέλει θέμα άνισότητος ή δυσμενούς διακρίσεως κα! συμφωνώ μέ τό συμπέρασμα τούτο. Ώς έγένετο δεκτάν ύπό τής Νομολογίας διά σειράς άποφάσεων αρχομένων άπό τής υποθέσεως Μικρομμάτη ν. Δημοκρα­ τίας, 2 R.S.C.C., 125 μέχρι τής προσφάτως εκδοθείσης αποφάσεως τής ολομελείας είς τήν ύπόθεσιν Δημητράκη Μελετίου καί άλλων ν. Επαρχιακού Γραφείου Εργασίας

(1975)2 C.L.R. 21 ή έννοια " ίσος ενώπιον τού νόμου", δέν έχει τήν έννοιαν τής ακριβούς μαθηματικής ίσότητος, αλλά προστατεύει μόνον εναντίον τών αυθαιρέτων διακρίσεων κα! δέν αποκλείει λογικάς διαφοροποιή­ σεις αί όποϊαι οφείλουν νά γίνωνται έν όψει τής φύσεως τών γεγο­ νότων. Περαιτέρω έγένετο δεκτόν ότι ή ύπό τοΰ Συντάγματος κατοχυρωμένη Ισότης επιβάλλει Ισότητα δικαίου " ήτοι ά π α γ ο ρεύει ού μόνον τήν άνισον εφαρμογην τών νόμων, άλλα κα! τήν ύπό τοΰ νομοθέτου ουσιαστικώς άνισον ρύθμισιν τού δικαίου. Δέν αποκλείονται κα! κατά τήν άποψιν ταύτην παρεκκλήσεις έκ τού γενικού κανόνος, αλλ' αύται, άφ' ενός μέν δέν είναι δυνατόν νά υπερβαίνουν ώρισμένα άκραϊα όρια είς έκάστην δεδομένην περίπτωσιν, άφ' έτερου δέ επιτρέπονται μόνον έφ' όσον συντρέ­ χουν επαρκείς λόγοι δικαιολογοΰντες αύτάς έξ αντικειμένου". ("Ιδε Σγουρίτσα Συνταγματικόν Δίκαιον Τόμος 2ος Μέρος Β,

(1966)σελ. 185, υΐοθετηθέν είς τήν ύπόθεσιν Μελετίου άνωθι). Είς τήν προκειμένην περίπτωσιν δέον όπως σημειωθή ότι ό όρος " αναγκαστική ή υποχρεωτική εργασία", ό αναφερόμενος εις τό Άρθρον 10

(2)τοΰ Συντάγματος, δέν περιλαμβάνει ονμφώνως τής παραγράφου 3 (β) τοΰ Ιδίου Άρθρου οιανδήποτε τυχόν έπιβληθησομένην στρατιωτικού χαρακτήρος ύπηρεσίαν καί ούτω επιτρέπονται περιορισμοί ή εξαιρέσεις είς τά θεμελειώδες δικαίωμα προστασίας έκ τοΰ εξαναγκασμού είς έκτέλεσιν αναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας τό κατοχυρούμενον ύπό τού Άρθρου 10

(2). Ή διάταξις ταύτη τού Συντάγματος αντιστοιχεί προς 313 28τ) Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) Ψ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Α. Λοιζου, Α. τό "Αρθρον 4 τής Ευρωπαϊκής Συμβάσεως διά τήν προάσπισιν τών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, προσυπογραφείσης ύπό τής Δημοκρατίας καί κυρωθείσης διά τοΰ ομωνύμου Νόμου άρ. 39 τοΰ

1. 'Ορθώς δέή στρατιωτική υπηρεσία δένπεριλαμβάνε­ ται είς τήν έννοιαν τοΰ όρου " καταναγκαστική εργασία", καθ' 5 ότι ή τοιαύτη υπηρεσία αποτελεί εύκαιρίαν τιμητικής προσφοράς προς τήνπατρίδακα! γενικώς κριθείσα ώς απαραίτητοςάνάτους αίώνας. Εΐναι πρόδηλον ότι ή στρατιωτική υπηρεσία κα!δήέν καιρώ πολέμου είναι άρρήκτως συνυφασμένη μετά τής υποστάσεως τής πολιτείας. Ώς έκ τούτου ή διακριτική ευχέρεια τής διοική- 10 σεως διά τοιαύτα θέματα εΐναι ευρύτατη υποκείμενη βεβαίως είς δικαστικόν έλεγχον τής νομιμότητος της ώς σχέσις Δημοσίου Δικαίου. Ό καθορισμός χρονικού σημείου διαφοροποιήσεως μετα­ ξύ στρατευσίμων οίτινες θά τύχουν ευεργετήματος τινός ή ού, είναι ύπότάςπεριστάσεις τοΰαπρόσωπου χαρακτήρος αύτοΰκα! 15 της εύρύτητος τής τάξεως τήν οποίαν περιλαμβάνει εύλογος κα! δέν αποτελεί δυσμενή διάκρισιν, εξεταζόμενης τήςλογικάτητος τής ταξινομήσεως αυτής έν αναφορά προς τάς στρατιωτικός άνάγκας κα! τά προσωπικά στοιχεία άτινα υπάρχουν κατά τόν χρόνον της λήψεως τής σχετικής αποφάσεως. 20 Δύναται δέ νάλεχθη ότι ήτο εΰλογον νά απολυθούν εκείνοι ο! όποιοι ήδη, καθ' όσον άφορφτά ελληνικά Πανεπιστήμια, δυνατόν νά απώλεσαν εν άκαδημαϊκόνέτος κα! νάμήντύχουν απολύσεως οί υπόλοιποι. Έάνέντάς τής διατάξεως αυτής λόγω τής δυνατότητος έγγραφης είς άλλας Σχολάς ή Πανεπιστήμια πρό τής 29ης Αυγούστου τούτοι έτύγχανον τού έν λόγω ευεργετήματος τούτο κα! μόνον δέν καθιστή παράλογον κα! αύθαίρετον τόν καθορισμόν της ώς άνωημερομηνίας. Αντιθέτως τίθενται είςτήν Ιδίαν μοΐραν μέτους ήδη άπολέσανταςένάκαδημαϊκόνέτος. Ύπό τάς περιστάσεις ό καθορισμός τοΰ χρονικού τούτου ορίου δέν υπερβαίνει τά άκραϊα όρια καθ'ότι συντρέχουν επαρκείς λόγοι, δικαιολογοΰντες αυτόν έξαντικειμένου. Διά τους ώς άνωλόγους ή παροΰσα έφεσις απορρίπτεται άνευ εξάδων. ΓΤΑΥΡ1ΝΙΔΗΣ, Δ.:- Συμφωνώ Οτιή επίδικος άπόφασις έβασί- 35 σθη έπΐ παρερμηνείας τής λέξεως " απολύει" ή οποία άπαντα είς τήν αρχήν τής υπουργικής αποφάσεως. Ή λέξις αυτή πρέπεινά έρμηνευθη ώς αναφερομένη όχι μόνον είς τό παρόν άλλα κα! είς τό μέλλον. Τοιαύτη χρήσις τού ένεστώτος δένείναι άγνωστος είς τήν έλληνικήν νομικήν γλώσσαν, πολλά δέσχετικά παραδείγματα 40 θά ήδύναντο νάαναφερθούν. 314 25 30 Συμφωνώ ότι ή επίδικος άπόφασις είναι άκυρωτέα διά τόν άνω λόγον κα!θεωρώ περιττόν νά ασχοληθώ μέτό θέματης δυσμενούς διακρίσεως. 5 10 Λ. ΛΟΙΖΟΥ, Δ.:- Συμφωνώότι ή έφεσιςπρέπει νάγίνηαποδεκτή. Τά γεγονότα έχουν ήδη έκτεθή κα!δένπροτίθεμαι νά ασχοληθώ μέ αυτά έν λεπτομερεία. Διά τους σκοπούς τής παρούσης απο­ φάσεωςθεωρώ επαρκέςνάεΐπω ότι είναι πρόδηλον κα! παραδεκτόν δτι:(ι) "Απαντες οί έφεσείοντες εϊχον, κατά πάντα ουσιώδη χρόνον, υπηρετήσει είς τήν Έθνικήν Φρουράν διά περιόδους υπερβαίνουσας τους 24 μήνας. (ιι) Ή είς τά Πανεπιστήμια τής 'Ελλάδος είσδοχή νέων φοι­ τητών δέν αρχίζει πρό τής 1ης Σεπτεμβρίου έκαστου ακαδημαϊκού έτους. 15 20 25 30 (in) Οί πρώτοι τρεις έφεσείοντες ενεγράφησαν είς τά Πανε­ πιστήμιον Αθηνών είς διαφόρους ημερομηνίας μεταξύ τής 12ης κα! τής 23ης Σεπτεμβρίου, 1974, καί ό τέταρτος τήν ΙΟην 'Οκτωβρίου
2. (ιν) Τό άκαδημαϊκόνέτος είς τά Πανεπιστήμια τής 'Ελλάδος ουδέποτε, κατά κανόνα, άρχεται πρό τής 1ης 'Οκτω­ βρίου έκαστου έτους, είδικώς δέ κατά τό άκαδημαϊκόν έτος 1974-1975 τό Πανεπιστήμιον Αθηνών ήνοιξε διά κανονικά μαθήματα κατά τάς αρχάς τοΰ 'Ιανουαρίου
3. Τό πρώτον κα! ζωτικώτερον θέμα τό όποιον χρήζει εξετάσεως είς τήν παροΰσανέφεσιν εΐναι τό κατά πόσον οί τέσσαρες έφεσείον­ τες καλύπτονται, ύπό τό φώς τών ανωτέρω, ύπό τής άπό 29 Αυγούστου, 1974, ύπ' αριθμόν 13453 αποφάσεως τού 'Υπουργι­ κού Συμβουλίου (τεκμήριον 1) καί διά τούτο Θεωρώ σκόπιμον νά παραθέσωτό σχετικόν έκ τής έν λόγω αποφάσεως μέρος:" ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 29.8.1974 ΆπόλυσΊς 'Εφέδρων κα! άλλων στρατευσίμων Άπόφασις · (Πρότασις ύπ' Άρ. 470/74). υπ άρ. 13.453 35
4. Τό Ύπουργικόν Συμβούλιον, ασκούν τάς είς αυτό χορη­ γούμενος εξουσίας ύπό τού άρθρου 9

(1)τών περί τής Έθνι315 28τι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ». ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΓΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Σταυρινίθης, Δ. 28η Αυγούστου 1975 κής Φρουράς Νόμων του 1964 έως 1968, διάτής παρούσης αποφάσεως απολύει - ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) (α) απαντάς τους έφεδρους τών κλάσεων 1958 εως 1964 αμφοτέρων^συμπεριλαμβανομένων Γ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΛΑΛΟΥ) Λ. AotCou, Δ. (β) άπαντος τους έφεδρους τους φοιτώντας είς Πανεπιστή­ μια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού(γ) απαντάς τους έφεδρους τους αποδεδειγμένως διαμένοντας μονίμως είς τό έξωτερικόν (δ) τους κανονικώς υπηρετούντος στρατευσίμους καί συμ­ πληρώσαντος περίοδον θητείας πέραν τών εϊκοσιτεσσάρων μηνών, τους ίκανοποιούντας τόν Ύπουργόν ότι: (ι) 10 έχουν έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τού εξωτερικού' (ιι) έχουν τύχει, κατόπινεπιλογής ύπό Επιτροπής τυγχανούσης τής εγκρίσεως τού Υπουργικού Συμβου­ λίου και διά περίοδον ουχί μικροτέραν ενός ακα­ δημαϊκού έτους υποτροφίας διάπανεπιστημιακός ή μεταπτυχιακός σπουδάς είς Πανεπιστήμια ή Άνω­ τάτας Σχολάςή ΙδρύματαΙσότιμα προςΠανεπιστή­ μια είςτό έξωτερικόν ίναούτοι δυνηθώσι νάφοιτήσωσιν εις αυτά κατά τό προσεχές άκαδημαϊκόνέτος 1974-

2. Ό χρόνος απολύσεως τώνύπό στοιχεία (β)κα!(δ) (ι) καϊ (ιι)ανωτέρω θάκαθορισθή ύπό τοΰ"Υπουργού αναλόγως τού χρόνου ενάρξεως τού ακαδημαϊκού έτους είς έκάστην 25 περίπτωσιν". Δέον νά παρατηρηθή ότι έν τω κειμένω τής αποφάσεως ουδείς χρονικός περιορισμός τίθεται έν αναφορά προς τόν χρόνον είσδο­ χής ενός φοιτητοΰ ειςΠανεπιστήμιον διάνάτοΰδίδητό δικαίωμα εντάξεως έντω πλαισίω τώνπρονοιών τής Αποφάσεως* κα! είναι 30 δι' έμέσαφές ότι ή 29η Αυγούστου 1974, ήτις είναι ή ημερομηνία καθ' ήνελήφθη ή άπόφασις,δέν δύναταινά θεωρηθη ώςείσάγουσα τόν τοιούτον χρονικόν περιορισμόν. Φρονώ ότι έάν έπεδιώκετο τοιούτος περιορισμός ούτος έπρεπε νά είχε είσαχθή όχι μέ τό " διάτήςπαρούσης απολύει" άλλα διά τού " διάταύτης άποφα- 35 σίζει όπως άπολύση τους κατά τήν 29ην Αυγούστου 1974 πληρούντας τους ακολούθους όρους". Φρονώ περαιτέρω ότι τό ρήμα απολύω ώς τούτο χρησιμοποιείται είςτήνόριστικήν τού ένεστώ316 15 20 τος, ώς συμβαίνει καϊ είς τους νόμους κα! τους κανονισμούς ύποδηλοϊ συνέχειαν κα! σημαίνει διάταξιν έν διαρκεί ίσχύϊ έκτος έάν προσδιορίζεται άλλως. Διά τόν ώςάνωλόγον είμαι της γνώμης ότι οίτέσσαρες έφεσείον­ τες πληρούν τους όρους καί καλύπτονται ύπό τών προνοιών τής προαναφερθείσης Αποφάσεως τού 'Υπουργικού Συμβουλίου καί ότι, διά τούτο, ή παρούσα έφεσις δέον νά γίνη αποδεκτή. 10 15 20 25 30 Τέλος νομίζω ότι οφείλω νά δηλώσω ότι, ύπό τά φώς τών περι­ στατικών τής παρούσης υποθέσεως, ή αντίθετος άποψις, κατά τήν γνώμην μου, θά ήγειρε σοβαράς αμφιβολίας ώς προς τήν ίσχυν τής κρινομένης Αποφάσεως λόγω τής αρχής τής δυσμενούς διακρίσεως. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ, ΠΡ.:-Τά γεγονότα τής παρούσης υπο­ θέσεως, ώς και αί σχετικά! νομοθετικά! πρόνοιαι, έχουν έκτεθη διά μακρών είς τάς ήδη άναγνωσθείσας αποφάσεις κα! διά τούτο δέν χρειάζεται ή έπανάληψίς των. Συμφωνώ μέ τήν ύπό τού Δικαστού κ. Α. Λοΐζου έκφρασθεΐσαν άποψιν ότι ή υποπαράγραφος δ (ι) τής παραγράφου 1 της αποφάσεως τοΰ Ύπουργικοϋ Συμβουλίου, ύπ' αριθμόν 13453, ύπό ήμερομηνίαν 29 Αυγούστου 1974, διά της οποίας τό Ύπουρ­ γικόν Συμβούλιον " _ απολύει (δ) τους κανονικώς υπηρε­ τούντος στρατευσίμους κα! συμπληρώσαντος περίοδον θητείας πέραν τών είκοσιτεσσάρων μηνών, τους ίκανοποιοΰντας τόν Ύπουργόν" — (τόν Ύπουργόν Εσωτερικών)— " ότι: (ι) έχουν ^Κ/ραφή εϊ$ Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού" αναφέρεται είς όσους εΐχον ήδη έγγραφη ούτω κατά τήν ήμέραν τής λήψεως τής τοιαύτης αποφάσεωςκα!ώς έκτούτου δέν δύναμαι νά συμφωνήσω μέ τήν είσήγησιν τοΰ συνηγόρου τών έφεσειόντων ότι ή έν λόγω υποπαράγραφοςάφεώρα κα! είς τους έφεσείοντας, οΐτινες ενεγράφησαν μετά τήν ώς άνω ήμερομηνίαν. Όρθώς όθεν οί εφεσίβλητοι ήρνήθησαν νά απολύσουν τους έφεσείοντας δυνάμει τής είρημένης υποπαραγράφου. Ή παράγραφος 2 τής περί ής ό λόγος αποφάσεως τού Υπουρ­ γικού Συμβουλίου προνοεί ότι ό χρόνος απολύσεως "τών ύπό 35 στοιχεία _. (δ) (ι) ανωτέρω θά καθορισθή ύπό τού Υπουρ­ γού αναλόγως τοΰ χρόνου ενάρξεως τού άκαδημαϊκοΰ έτους είς έκάστην περίπτωσιν"" πρόκειται, δέ, βεβαίως, περί τοΰ ακαδη­ μαϊκού έτους 1974-1975, προς τό όποιον καί μόνον σχετίζονται αί απολύσεις διά σπουδάς αί διαταχθεΐσαι διά τής αποφάσεως 40 τοΰ Υπουργικού Συμβουλίου. 317 28ΐ) Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Λ Ρ . 2) », ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΤΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Λ. Λοΐζου, Δ. 28τι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ( Α Ρ . 2) », ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Τριανταφυλ­ λίδης. Π ο . Μέχρι της ενάρξεως τοΰ ακαδημαϊκού έτους 1974-1975 ήτο δυνατόν διά στρατευσίμους, οϊτινες δέν εΤχον έγγραφη είς Πανε­ πιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού έως τήν 29ην Αυγούστου 1974, νά εξασφαλίσουν τοιαύτην έγγραφήν, ώς έπρα­ ξαν και οί έφεσείοντες· έν τούτοις ούτοι δέν θά ήδύναντο νά άπο5 λυθούν έκ τών τάξεων τής Εθνικής Φρουράς, διά νά μεταβούν είς τό έξωτερικόν διά σπουδάς, ώς συνέβη μέ όσους εϊχον ήδη έγγραφη μέχρι τής 29ης Αυγούστου
3. Ώς έκ τούτου, λόγω τής συγκυρίας τής ημερομηνίας κατά τήν οποίαν ελήφθη ή άπόφασις τού Υπουργικού Συμβουλίου, έτυχον 10 άνίσου μεταχειρίσεως οί μέλλοντες νά σπουδάσουν εϊς Πανεπιστή­ μια ή 'Ανωτάτας Σχολάς τού εξωτερικού, κατά τό άκαδημαϊκόν έτος 1974^-1975, στρατεύσιμοι, οίτινες εϊχον συμπληρώσει περί­ οδον θητείας πέραν τών είκοσιτεσσάρων μηνών, αναλόγως τοΰ έάν εϊχον ή δέν εϊχον έγγραφη προς τούτο μέχρι τής ώς άνω ήμερο- 15 μηνίας, ήτοι τής 29ης Αυγούστου
4. Τό εδάφιον

(1)τοΰ άρθρου 28 τοΰ ημετέρου Συντάγματος επι­ τάσσει ότι: "Πάντες είναι ϊσοι ενώπιον τοΰ νόμου, τής διοική­ σεως κα! της δικαιοσύνης κα! δικαιούνται νά τύχωσι ίσης προ­ στασίας κα! μεταχειρίσεως" (πρβλ. αρθρ. 4 τού Συντάγματος τής Ελλάδος τοΰ 1975, ώς κα! αρθρ. 3 τοΰ Συντάγματος τής Ελλάδος τοΰ 1952). 20 Αί διοικητικοί άρχαί " οφείλουν νά απέχουν άνίσου εφαρμογής τών κανόνων Δικαίου" κα! είς τό καθήκοντων τούτο "ευρίσκεται κα! τό όριον της τυχόν έκ τοΰ νόμου επιτρεπομένης είς αύτάς 25 *διακριτικής εύχερείας*, είτε πρόκειται περί κανονιστικών εϊτε περί ατομικών πράξεων" (βλ. Σβώλου-Βλάχου, Το Σύνταγμα τής Ελλάδος, 1954, Τόμος Α, σ. 185, 186). Εΐναι δέ σαφές ότι " __ ό διά τής κανονιστικής πράξεως τιθέμενος κανών δικαίου υπόκειται είς τήν δέσμευσιν έκ τής περί ίσότητος συνταγματικής διατάξεως 30 καθ' ήν μοϊραν κα! ό τυπικός νόμος" (βλ. Στασινόπουλου, Δίκαιον τών Διοικητικών Πράξεων, 1951, σ. 351), Ή αρχή τής Ισότητος δέν αποκλείει βεβαίως τήν δημιουργίαν διακρίσεων έφ' όσον συντρέχουν επαρκείς λόγοι. ΕΙςτήν παρούσαν όμως ύπόθεσιν ουδείς επαρκής λόγος ανεφέρθη δυνάμενος νά δικαι- 35 ολογήση διατί οί προτιθέμενοι νά σπουδάσουν, κατά τό άκαδη­ μαϊκόν έτος 1974-1975, είς τά έξωτερικόν στρατεύσιμοι, οί συμ­ πληρώσαντες πέραν τής είκοσίτετραμήνου θητείας, διεχωρίσθησαν είς δύο κατηγορίας· τους προνομιούχους οίτινες θά άπελύοντο διότι έτυχε νά εϊχον εξασφαλίσει έγγραφήν μέχρι τής 29ης Αυγού- 40 στου 1974, ότε ελήφθη ή σχετική άπόφασις τού Υπουργικού 318 ΙΟ Συμβουλίου, καί τους δυσμενώς επηρεαζόμενους οΐτινες δέν θά άπελύοντο διότι δέν έτυχε νά έχουν εξασφαλίσει έγγραφήν μέχρι τής ώς άνω ημερομηνίας. Τό αύθαίρετοντής τοιαύτης διακρίσεως καταδεικνύεται έτι περίσσότερον όταν άναλογισθη τις ότι οί τυχόντες προνομιακής μεταχειρίσεως δέν θά άπελύοντο πρό τής ενάρξεως τού ακαδημαϊκούέτους 1974-1975 είς έκάστην περίπτω­ σιν, μέχρι δέτής τοιαύτηςενάρξεωςήτο δυνατόνδιάτους δυσμενώς επηρεαζόμενους νά εξασφαλίσουν έγγραφήν διά σπουδάς διά τό ίδιον άκαδημαϊκόνέτος- διά μερικούς δέ έξ αυτών, ώς τους προτι­ θεμένους νά σπουδάσουν έν 'Ελλάδι, ήτό αδύνατοννάεϊχον εγγρα­ φή πρό τής 1ης Σεπτεμβρίου 1974. 'Εν όψει τών ανωτέρω έξήτασα τό ένδεχόμενον ερμηνείας τής υποπαραγράφου δ(ι) της παραγράφου 1 τής σχετικής αποφά­ σεως τού Υπουργικού Συμβουλίου κατά τρόπον διά τοΰ οποίου 15 θά άπεφεύγετο ή παραβίασις τής περί Ισότητος συνταγματικής διατάξεως, διότι διάταξις δεκτική πολλαπλής ερμηνείας "δέον νά έρμηνευθή έν τέλει κατά τόν τρόπον εκείνον, όστις αποφεύγει πάσαν άντίφασινπροςτό Σύνταγμα"(βλ. Τσάτσου, ΤόΠρόβλημα της 'Ερμηνείας έν τω Συνταγματικώ Δικαίω, 1970, σ. 26). Κατέ20 ληξα, όμως, είς τό συμπέρασμα ότι ερμηνεία τού κειμένου τής έν λόγω υποπαραγράφου δ (ι), ήτις θά επέτρεπε τήν άπόλυσίν στρατευσίμων οί όποιοι δέν εϊχον ήδη έγγραφη είς Πανεπιστήμια ή Άνωτάτας Σχολάς τοΰ εξωτερικού μέχρι τής 29ης Αυγούστου 1974, θά άπετέλει " έρμηνείαν ύπερφαλαγγίζουσαν τήν λεκτικήν 25 αυτού διατύπωσιν" πράγμα τό όποϊον δέν εΐναι έντάς τών ορίων τής ερμηνευτικής εύχερείας τοΰ Δικαστηρίου (βλ. Τσάτσου, έ.ά., σ. 27). 'Η έν προκειμένω άπάφασιςτοΰ Υπουργικού Συμβουλίου είναι κανονιστικόν διάταγμα, έν τή έννοία τού άρθρου 54 (ζ) τού Συν­ τάγματος, εκδοθέν δυνάμει τής Περί Εθνικής Φρουράς νομοθεσίας. Δεδομένου ότι ή υποπαράγραφος δ (ι) τής παραγράφου 1 τής αποφάσεως αύτης δέν επιδέχεται έρμηνείαν έναρμονίζουσαν ταύτην προς τήν περ! Ισότητος αρχήν, προκύπτει, βάσει τών όσων ήδη ανεφέρθησαν, Οτι τό θέμα τής απολύσεως τών επιθυμούντων νά σπουδάσουν είς τό έξωτερικόν στρατευσίμων έτυχε ρυθμίσεως κατά τρόπον συνεπαγόμενον άνισον μεταχείρισιν διά στρατευσί­ μους ώς οί έφεσείοντες καί, κατά συνέπειαν, ή επίδικος άρνησις τών εφεσίβλητων νά απολύσουν έκ τών τάξεων τής 'Εθνικής Φρουράς τους έφεσείοντας, προκύψασα, κατ' εφαρμογην τής είρημένης ρυθμίσεως, παρά τήν έγγραφήν των έντω μεταξύ διά πανε­ πιστημιακός σπουδάς έν Ελλάδι, αποτελεί διοικητικήν πράξιν άντιβαίνουσαν προς τό προαναφερθέν άρθρον 28

(1)τοΰ Συντάγ319 28j) Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΛΡ. 2) ψ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΤΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΤΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) Ί ρίΛντα^υλλίβης, Πρ. 28τι Αυγούστου 1975 ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ΑΡ. 2) ματος καί ώς έκ τούτου δέον νά κηρυχθή άκυρος κα! έστερημένη οιουδήποτε αποτελέσματος. Ύ π ό τ ό φώς απάντων τών ανωτέρω ή παρούσα έφεσις δέον νά γίνη αποδεκτή. Ψ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ) ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ, Π Ρ . : - Έν όψει τοΰ περιεχομένου τών έκδοθεισών αποφάσεων, ή έφεσις τών έφεσειόντων γίνεται απο­ δεκτή, κατά πλειοψηφίαν, καϊ συνεπώς ή επίδικος διοικητική πράξις κηρύττεται άκυρος καί έστερημένη οιουδήποτε αποτελέ­ σματος. Δέν προτιθέμεθα όμως νά έπιδικάσωμεν έξοδα είς βάρος τών εφεσίβλητων. 10 "Εφεσις γίνεται αποδεκτή. This is an English translation of the Greek text appearing atpp. 290320, ante. Construction of documents—Rules of Construction—Construction of the word "discharges" as same is used in the sub judice decision \$ of the Council of Ministers—Should be interpreted as referring not only to the present but to the future. Military service—National guard—Decision concerning discharge of conscripts in regular service "who have secured admission in Universities or Institutions of Higher Education abroad"—To 20 whom it refers—Construction of the word "discharges" as same is used in the sub judice decision of the Council of Ministers. This is an appeal against the judgment of one of the Judges of this Court (reported in this Part at p. 1 ante) whereby the recourse of the appellants against the refusal or omission of the respondents to discharge them from the ranks of the National Guard was dismissed. The validity or not of the sub judice decision depends on the construction to be given to the word "discharges" appearing in the first paragraph of the decision of the Council of Ministers dated 29th August, 1974 which runs as follows: " 1. The Council of Ministers in exercise of its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws, 1964 to 1968, by this decision hereby discharges— (

1. a)All reservists of age groups 1958 to 1964 both inclusive. (
2. b)All reservists who are attending Universities or Schools of Higher Education abroad. 320 25 5 (
3. c)All reservists who are proved to reside permanently abroad. 1975 Aug. 28 (
4. d)Those conscripts who are on regular service and have completed a period of service of more than 24months, who satisfy the Minister that:- TSANGARIDES AND OTHERS (
5. i)They have secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad; 10 15 (
6. ii)they have, following selection by a Committee approved by the Council of Ministers and for a period not shorter than one academic year, been granted scholarships for University or post graduate studies at Universities or Schools of Higher Education orInstitutionsequivalent to Universities abroad so that they may be able to attend them during the next academic year 1974-75. 2. The time of discharge of those under (
7. b)and (d)(
8. i)and (ii)above will be determined by the Minister according to the time of commencement of the academic year in each case." 20 25 30 35 40 The first applicant secured admission in the School of Philosophy of the Athens University on the 12th September, 1974; the second applicant secured admission in the Law School of the same University on the 29th September, 1974 and the third applicant secured admission in the Highest School of Economics and Commercial Sciences on the 25th September, 1974. Counsel for the appellants argued that the correct interpretation of the decision of the Council of Ministers implies the right to discharge all the conscripts who would have satisfied the Minister that they had secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad, at any time until the takingofthedecision for theirdischarge. Itwasfurther stressed that the decision of the Council of Ministers does not specify a date of discharge and does not refer only to the conscripts who had secured admission prior to the date of issue of the above decision. On the contrary, counsel appearing for the respondents contended that the said decision correctly interpreted within the rules of grammatical interpretation and the meaning of the words, includes only those of the conscripts who had already secured admission in Universities by the 29th August, 1974. 321 Nicos (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE AND ANOTHER) 1975 Aug. 28 Held,by majority (Stavrinides, L. Loizou and Hadjianastassiou), Triantafyllides P. and A. Loizou, dissenting: Nicos (
9. a)The word "discharges" as same is used in the sub judice decision of the Council of Ministers should be interpreted as not only referring to the present but to the future. Applicants 5 come within the provisions of the decision of the Council of Ministers and consequently they ought to have been discharged. The refusal of the Minister of Interior to discharge the appellants was contrary to the provisions of the Constitution and the laws and was taken in excess of power. 10 TSANGAR1DES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE AND ANOTHER) (
10. b)Held, per Triantafyllides, P. and A. Loizou, J. in their dissenting judgment: Rightly the respondents refused to discharge the appellants on the strength of paragraph d (
11. i)of the said decision of the Council of Ministers. (
12. c)Held, per Triantafyllides, P.: The matter of the dis- 15 charge of the conscripts has been regulated in a manner entailing unequal treatment for conscripts such as the appellants and, as a result, the subjudice refusal of the respondents to discharge from the National Guard the appellants, which has occurred due to the state of things created by the aforementioned "order" 20 and notwithstanding their admission in the meantime for University studies in Greece, constitutes an administrative act violating Article 28.1 of the Constitution; and for this reason it should be declared to be null and void and of no effect whatsoever. Appeal allowed. 25 Cases referred to: Grey v. Pearson [1857] 6 H.L. Cas. 61; Mattison v. Hart [1854] 14 C.B. 357; Caledonian Ry. Co. v. North British Ry. Co. [1881] 6 App. Cas. 114; 30 Vacher and Sons Ltd. v. The London Society of Compositors [1913] A.C. 107; Cooke v. Charles A. Vogeler Company [1901] A.C.*102; Ellerman Lines Ltd. v. Murray [1931] A.C. 126; Karayiannis v. The Republic

(1974)3 C.L.R. 420; Mikrommatis and The Republic, 2 R.S.C.C. 125; Meletiou and Othersv. District Labour Officer

(1975)2 CL.R.21; Decisions of the Greek Council of State Nos. 81/1951,749/33, 1735/53, 452/33, 1645/55, 164/43, 1229/59. 322 35 Appeal. Appeal against the judgment* of a Judge of the Supreme Court of Cyprus (Malachtos, J.) given on the 11th January, 1975 (Case No. 384/74) whereby applicants' recourses against 5 the refusal and/or omission of the respondents to release applicants from the National Guard was dismissed. L. Papaphilippou,for the applicants. Cur. adv. vult. TRIANTAFYLLIDES, P.: In the present case each of us will pronounce his opinion separately; the first to do so will be Mr. Justice Hadjianastassiou, to be followed by Justices A. Loizou, Stavrinides, L. Loizou and, lastly, myself. 15 HADJIANASTASSIOU, J.: Irrespective of the constitutional structure of the Article referring to the ** Armed Forces of the Republic" the situation created in Cyprus after the events of December 1963 and the continuous threats of Turkey for invasion or activities directed against the independence and the 20 territorial integrity of the Island rendered necessary the organization of the defence of the Republic, by the creation of an army, capable of facing any foreign design and of strengthening by its presence the feeling of security of the citizens of the independent and sovereign Republic. (See " The National 25 Guard Laws 1964-1968"). The recent tragic events in Cyprus and the Turkish invasion manifested the important national mission of the National Guard which played the major role in the defence of the Island. As it appears from s. 3

(3)of Laws 1964-1968, the Council 30 of Ministers is vested with power to prescribe from time to time the strength of the Force in officers and other ranks. As the defence of the country constitutes also an honourary duty, the fulfilment of military obligations is organized and governed by the National Guard legislation, and subject to the 35 provisions of sub—section

(3), all citizens of the Republic shall, from the 1st day of January of the year in which they completed the 18thyear of their age and until the 1st day of January of the year in which they completed the 50th year of their age, * 'Reported in this Part at p. 1 ante. 323 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC R. Gavrielides, Counsel of the Republic, for the respondents. 10 1975 Aug. 28 (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) 1975 Aug.28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. be subject to the provisions of this Law and be liable to serve in the Force (s. 4

(1)); and according to sub-section

(2)the liability for service in the Force comprises liability for a term of service and liability in the reserve. It should be noted that s. 5(I), subject to the provisions of 5 sub-section

(4)provides: "every serviceman shall be under an obligation for military servicethe duration of which is24months unless the Council of Ministers by its relevant decision decides that it will be 18 months in relation to any class. Provided that: 10 (

1. a)After the lapse of one year's military service or whenever military efficiency and the needs of the country so permit or considerations of public interest so demand (see the text)the Council of Ministersmay, by decision, published in the official Gazette of the Republic, 15 abridge the period of military service to any period being not less than six months, either by age group or part thereof, or by areas or categories or in exceptional cases, by persons, on their application and due to special circumstances. 20 (
2. b)The Council of Ministers may in any such decision for the abridgement of the period for military service specify that the servicemen to whom the decision refers complete their military service when the cause for the abridgement of the said period ceases to exist, 25 and in such a case as soon as this cause ceases to exist the said conscripts are obliged to present themselves for the completion of their service." By its decision No. 13391 dated 1/7/74, under the aforesaid proviso (
3. a)to sub-section I of s. 5 of the National Guard Laws 30 1964-1968 the Council of Ministers decided to abridge the period of service to fourteen months of all those now serving in the National Guard irrespective of class, and of all those conscripts already called or to be called in the future for enlistment. This decision was published in the 4th supplement to the 35 Official Gazette of the Republic of 12/7/74 under Not. No. 64. Further, this decision was communicated to the Chief of Staff of the National Guard by the Director-General of the Ministry of Interior and Defence by the following letter: · 324 5 " I have been instructed by the Minister of Interior and Defence to send to you the enclosed copy of the Decision of the Council of Ministers No. 13391 dated 1.7.1974 by which the period of military service of all conscripts is abridged to fourteen months. You are requested to proceed to discharge all conscripts who have completed 14months military service by the 20th of July 1974." It is unnecessary to emphasize, that the said decision having 10 not been revoked continues to be in force, and consequently, according to this decision, those who have completed 14months military service have completed their military obligation unless they have been called and are serving as reservists. According to the provisions of s. 15

(1), the reserve of the 15 Force shall consist of: " (

1. a)those who have completed their term of service as provided in sections 5 and 12being finally discharged from the Force; 20 (
2. b)those discharged under sub-section 1 of section 9, unless the Council of Ministers should otherwise direct in the relative decision; (
3. c)the servicemen who have served in the Force on a full-time or part-time basis, under s. 30; 25 (
4. d)those who have served for more than six months in a regular Cyprus Army or in a regula Allied Army in the last World War.

(2)All the above persons shall remain in the reserve until they attain the fiftieth year of their age." 30 35 As the applicants have completed their military service and have not been discharged, as is provided under s. 5, they filed a recourse under Article 146 of the Constitution on the 16th November 1974 claiming the following relief: A declaration that the omission and/or refusal of the respondents to discharge the applicants from the National Guard is null and void and of no legal effect whatsoever and whatever has been omitted should be performed. 325 1975 Aug.28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) V. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. 1975 Aug. 28 The real facts upon which the present application is based are as follows: Nicos The applicants, as I have already mentioned, requested to be discharged but the respondents omitted or refused to discharge them. The first applicant was born on 29.3.1954 and was 5 enlisted in the Natonal Guard on 20.7.72 where he is serving until today asa sub-lieutenant. On 12.9.1974hesecuredadmission as a student of Philosophy in the University of Athens. TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. The second applicant was born on 3.2.1954 and was enlisted in the National Guard on 20.7,72 where he is serving until 10 today as a sub-lieutenant. On 23.9.1974he wasadmittedinthe Athens University as a student of Law (Economics branch). The third applicant was born on 19.8.1954 and was enlisted in the Force on 20.7.1972 where he is serving until today. On 25.9.1974 he was admitted as a student of the Athens Highest 15 School of Economics and Commercial Sciences. The fourth applicant was born on 4.6.1953 and was enlisted in the National Guard on 21.7.72 where he is also serving until todayasasergeant. On 10.10.1974hewasadmittedasastudent of the Athens Highest School of Economics and Commercial Sciences. 20 The application ofthe applicants wasbased on the following grounds of law:

1. The omission and/or refusal of the respondents to discharge the applicants amounts to excess or abuse of power in that it is contrary to the provisions of s. 5 of the National Guard Laws. 25
2. The omissions and/or refusals attacked discriminate againsttheapplicants,inthat,conscriptswhohad secured admission in the University before the 29.8.74 were discharged,whilstthesaidapplicantswerenotdischarged, because their admission in the Universities took place after the 29.8.
3. 30
4. The respondents failed to take into account the fact that theapplicants,whilst inactual service,particularly during wartime in Cyprus, could not possibly secure admission in the University before the 29.8.
5. 35 326
6. The respondents failed to take into account the fact that the applicants would have been discharged on the 20.7.74, the date of the completion of their service, and that relying on this fact, they were expecting their discharge in order to secure admission in the University, when the Turkish invasion intervened and due to this they were not able to secure admission in the University. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC 10
7. The respondents acted in violation of every principle of law, when they decided the discharge of all those who had secured admission in the University before the 29.8.74 without rendering in advance facilities to the applicants for such admission. The respondents filed an opposition against the application of the applicants, and the facts supporting the opposition are as 15 follows:
8. Applicants No. 1, 2 and 3 have completed 24 months military service on the 20th July 1974, and applicant No. 4 on 21st July
9. 20 25 30 35
10. On the 20th July, 1974, by virtue of a decision of the Council of Ministers and relevant proclamation of the Minister of Interior all officers and soldiers of the National Guard who were subject to military service were called to perform their obligation as reservists.
11. At the meeting of the 19th September, 1974, the Council of Ministers confirmed that, "the obligation for service in the National Guard of the conscripts who continue serving in the Force after the termination of their full term of service isan obligation for service as reservists as is the obligation for service of the reservists who were called and serve in the Force".
12. By its decision dated 29 August, 1974, the Council of Ministers discharged those conscripts who had served regularly and had completed a period of military service of over twenty four months, and who had satisfied the Minister that they had secured admission in Universities or Higher Schools abroad.
13. The applicants were not enrolled as students in a University or Higher School on the 29th of August,
14. 327 (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS ( N o . 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. As the legislation establishes the basic principle on which the defence of the country is founded, that is, the general and obligatory service of the citizens of the Republic, this evidently includes any kind of personal service appropriate for this purpose. Within the frame of the general obligation for service, the legislature recognizes to each one of the conscripts rights, and offers legal means for his protection, because the relation deriving from the military service is a relation of public law, upon which the principles of the legality of the acts of the administration apply. (See A. I. Svolou, G. K. Vlahou "The Constitution of Greece" Part 1, Vol. A, page 264). The refusal and/or omission of the administration to order the termination of the military obligation is subject to recourse (C.S. 81/1951). 10 When the Turkish invasion started on the 20th of July (as I have already mentioned), all classes of reservists were called 15 for service. The call-up was general for the whole state, and it was effected by repeated broadcasts, as any other communication of this call-up was impossible on that day, due to the abnormal situation. It is notable that, under s. 16 of the National Guard Laws, "the call-up of reservists shall be 20 made by decision of the Council of Ministers" and publication of this decision in the Official Gazette of the Republic is not required, as in the cases of call-up under s. 6 and 6 (a)

(2), or the discharge of conscripts under s. 9

(1). 25 Taking into account the conditions existing on that date, and in view of the fact that neither side disputed the legality of the call-up of reservists, I do not think that it is necessary, for the purposes of the present case, to express my views upon this subject. As I have already mentioned, the period of service of each serviceman isgoverned bythe relevant provisions of the National Guard Laws and by the decisions of the Council of Ministers applicable in the particular case. As I have already indicated, according to s. 5

(1), the period of service of the applicants was 35 two years, after the lapse of which, they should have been discharged, as having completed their military service, according to s. 4

(2). It could be said though, that, due to the abnormal situation, these applicants have not been discharged and they continue their service, apparently so as to carry out their obliga- 40 tion as reservists. On the 29th of August, 1974, the Council 328 30 of Ministers, having in mind the provisions of the proviso to s. 5

(1)by its decision No. 13453, published in the 4th supplement to the Official Gazette of the Republic of 30.8.1974, under Not. No. 1127 and exercising its powers granted by s. 5 9

(1)of the National Guard Laws 1964-1968 decided the discharge of the reservists and other conscripts. The said decision is as follows: 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC 10 " 1. The Council of Ministers, exercising its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws 19641968, by this decision hereby discharges: (

1. a)all the reservists of age groups 1958 to 1964 both inclusive; (
2. b)all the reservists who are attending Universities or Schools of Highest Education abroad; 15 (
3. c)• all the reservists, who are proved to reside permanently abroad; (
4. d)the conscripts who are on regular service and have completed a period of service of more than 24 months, and satisfy the Minister that:- 20 25 30 (
5. i)They have secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad; (
6. ii)they have, following selection by a Committee approved by the Council of Ministers, and for a period not shorter than one academic year, been granted scholarships for Universities or Schools of Higher Education or Institutions equivalent to Universities abroad so that they may be able to attend the above during the next academic year 1974-1975. 2. The time of discharge of those under (
7. b)and (
8. d)(
9. i)and (
10. ii)above will be determined by the Minister according to the time of commencement of the Academic Year in each case". It would have been useful to emphasize that despite the fact 35 that the Council of Ministers had before it a submission of the Minister of Interior for the discharge of reservists and other conscripts nevertheless no mention is made anywhere in the said submission for the discharge of conscripts, who had secured 329 (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. admission in Universities and Schools of Higher Education. Tt would have been right to emphasize that the Council of Ministers having in mind that the education in Universities or Schools of Higher Educations is of public interest decided to discharge those conscripts, who had secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad despite the fact that the abnormal situation continued. 5 REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. In my opinion this decision supports the view which I had stated earlier that isto say that the Council of Ministers attached and still attaches particular importance to the subject of Higher 10 Education and this appears clearly in its new decision dated 10.9.1974. This decision which has been published in the 4th supplement to the Official Gazette of the Republic of 27.9.74 under Not. No. 1135 is as follows: " T h e Council of Ministers, exercising its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws 1964-1968, by this decision hereby discharges: 15 (a) All the reservists who are already attending Schools of Higher Education in Greece, such as the Centres -of HigherTechnical Education,theHigher Schoolof Sub- 20 Mechanics, the S.B.I.E., the Sivitanidion, the Pedagogical Academies of Greece, approved Schools of Higher Education in Greece e.t.c. It is hereby decided that the corresponding Schools of England and other countries be considered as Schools of 25 Higher Education for the purposes of the decision of the Council of Ministers No. 13453." Following that the Council of Ministers ordered the discharge of a number of conscripts to attend Public Schools of Commercial Navy in Greece and the decision under No. 13528 dated 30 26.9.1974 is as follows: " The Council of Ministers, exercising its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws 1964-1968, by this decision hereby discharges the following conscripts who have been selected to attend Public Schools of Commercial 35 Navy in Greece and have already completed a period of service in the National Guard of more than 24 months". I must also emphasize that there was published in the Official Gazette of the Republic Law 49/1974, which came into force 330 on the 1st September 1974 and imposed temporary restrictions to the right to leave permanently or temporarily the Republic. According to s. 4 the Minister grants exit permits to the following citizens of the Republic: 5 "(

1. h)those who have completed their military obligation in the National Guard and have proved to have secured admission, or attend Universities or Schools of Higher or Highest Education abroad". From my reference to the two decisions and to law 49/74, 10 which was published in the 1st Supplement to the Official Gazette of the Republic of 1.10.74, I think I may come to the safe conclusion, that the purpose and the intention of the Council of Ministers was the promotion of the ideal of higher education. It is also noteworthy that no mention is made regarding the 15 date of enrolment, particularly so para, (
2. h)of s. 4 refers to only those who "have secured admission or attend Universities", without specifying date of admission, despite the fact that the decision of the Council of Ministers refers to those who have proved to have secured admission. 20 25 30 35 40 I am of the view that I have cited quite a lot to prove that the Council of Ministers had no intention by its decision dated 29.8.1974 to benefit only those conscripts who had the privilege to enrol in Schools of Higher Education earlier, in contrast to those, who continue to serve their country during its most critical time for more than 24 months. It is necessary to emphasize that the Supreme Court "has exclusive jurisdiction" according to Art. 146of the Constitution "to adjudicate finally on a recourse made to it on a complaint that a decision, an act or omission of any organ, authority or person, exercising any executive or administrative authority is contrary to any of the provisions of this Constitution or of any law or is made in excess or in abuse of powers vested in such organ or authority or person". The Court of first instance after taking into account, during the hearing of the case, the arguments of both counsel, dismissed the recourse because in its view the respondents did not act in excess or abuse of power when they did not discharge the applicants from the National Guard. The present appeal was, in compliance with the procedural rules, made in accordance with the provisions of s. 11

(1)of 331 1975 Aug.28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS the Administration of Justice (Miscellaneous Provisions) Law, 1964 against the decision of a Judge of the Supreme Court, by which the recourse of the appellants against the refusal or omission of the respondents to discharge the applicants from the National Guard was dismissed. 5 ( N O . 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. It was argued by counsel for the appellants before the Full Bench of the Supreme Court, that the correct interpretation of the decision of the Council of Ministers implies the right to discharge all conscripts, who would have satisfied the Minister that they had secured admission in Universities or Schools of 10 Higher Education, at any time until the taking of the decision for their discharge. Furthermore, it was emphasized that the decision of the Council of Ministers does not specify a date of discharge and it does not refer only to the conscripts who had secured admission before the issue of the aforesaid decision. 15 On the contrary, it was argued by counsel for the respondents that the decision correctly interpreted within the rules of grammatical interpretation and the.meaning of the words, includes only those of the conscripts who had already secured admission in Universities by the 29th August

1. 20 It was stated in a number of cases that the purpose of interpreting the law or any other written document is to enable us to understand the meaning of the law or the written text. It would have been correct though to emphasize, that in the present case we try to grasp the true meaning of the decision 25 of the Council of Ministers from the grammatical rules and the natural meaning of the words. In my opinion though,,the meaning rendered by the grammatical interpretation is not always safe, as it also appears in cases of English Courts which I will cite in myjudgment. Accor- 30 ding to Odgers, Construction of Deeds and Statutes, 5th Edition, there are three methods, which the English Courts may adopt. One of these methods is known as the "literal", that is to say the accurate or literal interpretation, which aims, as I have already mentioned, in finding and rendering the true meaning 35 of the law. In the case of Grey v. Pearson [1857] 6H.L. Cas. 61 Lord Wenslaydale emphasized in the House of Lords that: " In construing wills and indeed statutes and all written instruments, the grammatical and ordinary sense of the words is to be adhered to, unless that would lead to some absurdity or 40 some repugnancy or inconsistency with the rest of the instru332 5 10 15 20 25 30 35 40 ment, in which case the grammatical and ordinary sense of the words may be modified so as to avoid that absurdity and in­ consistency, but no further". 1975 Aug. 28 This golden rule, as it was called by Jervis C.J. in.the case of Mattison v. Hart [1854] 14 C.B. 357, p. 385, was approved by Lord Blackburn in the case of Caledonian Ry. Co. v. North BritishRy. Co. [1881]6 App. Cas.
2. He said at p. 131: "Γ agree in that completely, but in the cases in which there is a real difficulty this does not help us much; because the cases in which there is a real difficulty are those in which there is a controversy as to what the grammatical and ordinary sense of the words used with reference to the subject matter is. To one mind it may appear that the most that can be said is that the sense may be what is contended by the other side, and that the inconsistency and repugnancy is very great, that you should make a great stretch to avoid such absurdity, and that what is required to avoid it is a very little stretch or none at all. To another mind it may appear that the words are perfectly clear— that they can bear no othermeaning at all, and that to substitute any other meaning would be not to interpret the words used, but to make an instrument for the parties—and that the sup­ posed inconsistency or repugnancy is perhaps a hardship—a thing which perhaps it would have been better to have avoided, but which we have no power to deal with". TSANGARIDES Of course, if the Court is unable to accept counsel's argument that thereis inconsistency and absurdity, the rule Ihave already referred to, cannot be applied. It would be also useful to mention, that the words used by Lord Blackburn were echoed and in other cases before the Courts. The case of Vacher and Sons Ltd. v. The London Society of Compositors[1913] A.C. 107 is an example of the employment of all three methods of approach of the subject of interpretation. In this case Lord Macnaghten adopted the golden rule from Grey v. Pearson (supra). Lord Atkinson followed the literal approach and the case of Cooke v. Charles A. Vogeler Company [1901] A.C. 102 p. 107, while Lord Moulton discussed the history of the statute and applied the mischief method. So as to understand the difficulties, that the rules of inter­ pretation present, I refer to the case of Ellerman Lines Ltd. v. Murray [1913] A.C. 126, which expresses the conflicting views of judges on this subject. In the Court of Appeal, Scrutton and Greer, L.JJ. were of the opinion that s. 1 of the Merchant 333 Nicos A N D OTHERS ( N O . 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHFR) Hadjianastas­ siou, J. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS ( N O . 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) Hadjianastassiou, J. Shipping Law of 1925 was clear and unambiguous and refused to call in aid the preamble. Slesser L.J., dissenting, quoted Dyer C.J. as to the utility of the preamble and relied on the mischief of the Act. In the House of Lords, Lord Dunedin was of the view that the Act should be taken as it stood and 5 that there was no ambiguity; Lord Bianesburgh relied, for the purpose of interpretation, on the mischief of the Act, while Lord MacMillan was of the view that there was no ambiguity and that therefore there was-no need to resort to extraneous aids, such as the preamble. The review of the case-law and my reference to the rules of interpretation were made for the purpose of demonstrating the numerous difficulties, the judges are facing in applying the rules of interpretation in each particular case. At first,·I must emphasize that the administrative act is, as 15 stated on several times, an expression of will. So as to become able to create lawful results, this will should cease to be "internum", i.e. it must be declared, and the validity of the administrative act takes effect as from its publication. Generally the administrative acts take effect from their issue, and they have 20 no retrospective effect. Therefore, they do not apply with regard to relations created before their issue. This principle applies upon personal and regulatory acts (749/33, 1735/53, 452/33, 1645/55). The aforesaid principle of the non retrospectivity of the 25 administrative acts is justified from the fact that the competency of the administrative organs should be exercised in view of the legal or real situation existing at each time: 164/
3. It would have been useful to repeat that: " The rule governing the administrative act also specifies the time as from which 30 the administrative act is capable of bringing about in the legal world the change corresponding to its contents, that is to say the time of the commencement of the formal effect of the administrative act. However, the question of the time extent that this change may have, that is the question of the determination 35 of the time limits within which the legal effect of the act may operate, that is commence and expire is a different matter. This refers to the commencement and the termination of the essential effect of the administrative act. With regard to the coming or the commencement of the legal effects of the act we 40 observe that this must at first, coincide with the commencement 334 10 of its formal validity. Nevertheless the occurrence of the results ofthe act maybe transferred in time either to the future or to the past. The commencement of the legal effects of the act is transferred to thefuture when a suspensive clause or time 5 limit was added. It is transferred to the past, when the act was armed with retrospective effect". (See Stassinopoullos on Law of Administrative Act 1951,page 368). It is also known that upon the acts which are left to the discretionary powers of the administration it is possible to impose 10 additional terms, that is to say, conditions, time limits and terms which are in accord with the purpose of the law,butthe discretionary power of the administration cannot be exercised conditionally (C.S. 1229/59, Karayiannis v. Republic

(1974)3 C.L.R. 420). 15 Coming back to thepresent case and in view of the aforesaid findings, 1wish to observe that, despite thefact that thedecision of the Council of Ministers came into force as from the date of its publication in the Official Gazette of the Republic, i.e.as from the 30th August 1974,nevertheless it did not produce all 20 the legal effects as from that same date. These legal effects with regard to sub-paragraphs (b)and(d)of the 1st paragraph, i.e. (

1. a)(discharges) all the reservists of age groups 1958-1964 both inclusive; 25 (
2. b)(discharges) all the conscripts who are on regular service andhave completed a period of service of more than 24 months and satisfy the Minister that: (
3. i)They have secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad e.t.c. 30 is obvious that they take effect at a future time, which the Minister of Interior' will specify (see para. 2 of the decision). Particularly with regard to those conscripts whoare on regular service and have completed a period of military service of more than 24 months their discharge will take effect provided that: 35 (
4. a)they will satisfy the Minister of Interior that they had secured admission in a University or School of Higher Education abroad and (
5. b)they must attend at the University or School of Higher Education "during the next academic year 1974-75". 335 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) Hadjianastassiou, J. It is important to emphasize that, despite the fact that no time limit is fixed regarding the admission in Universities or Schools of Higher Education abroad, from the wording of the decision it is implied that, such admission must have been made at a time prior to the application for discharge and in 5 such a manner so that the candidates would.be able to attend in the University or School of Higher Education during the academic year 1974-75. Therefore, the argument that such admission ought to had been made at least before the 29th of August 1974 is deceptive. Because in my opinion, nowhere in 10 the wording of the decision such a restriction appears, neither can such a conclusion be inferred from the said wording. On the contrary, by the provisions of para. 2 that "the Minister of Interior specifies the time of the discharge according to the time of the commencement of the academic year" one 15 may conclude that it is the academic year that is of the utmost importance and that this will also determine the time of entering the University or the School of Higher Education. For all the aforesaid reasons, and in addition having in mind the rules of interpretation and believing that, from the 20 grammatical aspect, the tense of the verb "discharges" although present tense, does not necessarily mean only "discharges now" but this may also mean an act of repetition extending its action to the future as well,by the addition of such adverbs as "always" "occasionally", "usually", "at times" "whenever" e.t.c, 1may 25 conclude that the appellants fall within the provisions of the decision of the Council of Ministers, and therefore, they should have been discharged. The refusal of the Minister of Interior to discharge the appellants was contrary to the provisions of the Constitution and or the laws and was made in excess or 30 abuse of his powers. I am, therefore, bound to declare this decision null and void and allow the appeal. A. Loizou, J.: This is an appeal against the decision of a judge of this Court dismissing the recourse of the appellants against the refusal and or omission of the respondents to discharge them from the ranks of the National Guard. 35 The facts relevant to the present appeal are as follows: The first appellant was born on the 29.3.54 and was enlisted in the National Guard on 20.7.72 where he is serving until 40 336 today as sub-lieutenant. On 12.9.74 he secured admission as a student of Philosophy in the Athens University. The second appellant was born on 3.2.54 and was enlisted in the National Guard on 20.7.72 where he is serving until 5 today as sub—lieutenant. On 23.9.74*he secured admission as a student in the Law School of Athens University (Economics Branch). The third appellant was born on 19.8.54 and was enlisted in the National Guard on 20.7.72 where he is serving until 10 today. On 25.9.74 he secured admission in the Highest School of Commercial Sciences of the Athens University. The fourth appellant was born on 4.6.53 and was enlisted in the National Guard on 21.7.72 where he is serving until today as sergeant. On 10.10.74 he secured admission in the 15 Highest School of Commercial Sciencesofthe Athens University. According to the provisions of s. 5

(1)of the National Guard Laws 1964-1968 the duration of the military service is specified as 24months, but according to paragraph (a) of the said section —"After the lapse of one year's military service or whenever 20 the military efficiency and the needs of the country so permit or considerations of public interest so demand, the Council of Ministers may, by decision published in the Official Gazette of the Republic abridge the period of military service to any period being not less than six months, either by age group or 25 part thereof or by areas or categories or in exceptional cases, by persons, on their application or because of special circumstances". The Council of Ministers by its decision No. 13391 dated 1.7.74decided by virtue of the aforesaid proviso to abridge and 30 has thereby abridged the period of service to fourteen months of all conscripts then serving in the National Guard, irrespective of class, and of all the conscripts already called or to be called in the future for military service. This decision was published in the 4th Supplement to the Official Gazette of the Republic 35 of 12.7.74 under Not. No. 64. The four appellants would not have therefore enjoyed the benefits of the aforesaid decision as they had already served in the National Guard for a period of 24 months from the date of their enlistment and they would have been discharged from 40 the Force as regards the first three on the 19th, and as regards the fourth on the 20th of July 1974. 337 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) A. Loizou, J. 1975 Aug.28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (No.2) v. REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) A.Loizou,J. As it is customary, a certificate of discharge would have then been issued to each one of them, whereupon by virtue of s. 15

(1)(a) as amended by Law 44/65 s. 5they would constitute the reserve of the Force as having completed their obligation for military service in accordance with the Law. 5 Before the appellants were discharged in accordance with the abovementioned, tragic events occurred in Cyprus, having as a climax the Turkish invasion in the Republic on 20.7.74. The proclamation for general mobilization of reserve officers, and soldiers, and of untrained persons with special skill was 10 a natural consequence and an actincumbent inthecircumstances. Due to this, the service of the appellants was considered as an obligation for service as reservists, according to the decision for general mobilization, and this position is not disputed in the present appeal, by either party. 15 On 29.8.74 the Council of Ministers by its decision No. 13453, published in the 4th Supplement to the Official Gazette of the Republic of 30.8.74 under Not. No. 73and exercising its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws of 1964, decided the discharge of conscripts. The said decision (Exh. 1) is as 20 follows: " 1. The Council of Ministers exercising its powers granted by s. 9

(1)of the National Guard Laws 1964 to 1968, by this decision hereby discharges— (

1. a)All the reservists of age groups 1958 to 1964 25 both inclusive. (
2. b)All the reservists who are attending Universities or Schools of Higher Education abroad. (
3. c)All reservists who are proved toreside permanently abroad. 30 (
4. d)The conscripts who are on regular service and " have completed a period of service of more than 24 months, and satisfy the Minister that: (
5. i)They have secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad. (
6. ii)They have, following selection by a Committee approved by the Council of Ministers and for a period of not less than one academic 338 35 5 ' year, been granted scholarships for University or post graduate studies at Universities or Schools of Higher Education or Institutions equivalent to Universities abroad so that they may be able to attend during the next academic year 1974-75. 1975 Aug. 28 Nicos• TSANGARIDES AND OTHERS (No.2) v. 10 2. The time of discharge of those under (
7. b)and (d)(
8. i)and (
9. ii)above will be determined by the Minister according to the time of commencement of the Academic year in each case". REPUBLIC (MINISTER OF DEFENCE AND ANOTHER) A.Loizou,J, In the course of the hearing in the Court below, a number of grounds of law have been raised by the appellants in support of their recourse. It was argued, interalia,that their obligatory staying in the service constitutes inhuman and unconstitutional ]5 treatment as it violates basic Articles of the Constitution like Article 8, that no person shall be subjected to torture or to inhuman or degrading punishment or treatment, Article 10.2, that no person shall be forced to perform compulsory labour, Article 11, that every person has the right to liberty and security 20 of person, Article 13, in relation to the right to move freely throughout the territory of the Republic, Article 15, that the private and family life of every person should be respected, Article 19 regarding the freedom of speech and expression in any form, Article 20,in relation to the right of education, Article 25 21 regarding the right to peaceful assembly, Article 25 regarding the right to practise any profession or to carry on any occupation, trade or business, Article 27, regarding the right to strike and as a result Article 28 that all persons are equal before the law, the administration and justice. 30 Rightly though, during the present appeal, the points in issue were confined to two: 1st: That the correct interpretation of trie aforesaid decision is that, entitled to be discharged, were all the conscripts who would satisfy the Minister that at any time prior to the taking 35 of the decision for their discharge they had secured admission in Universities or Schools of Higher Education abroad; and not only those who had secured admission before the date of the issue of the aforesaid decision, and 40 2nd: In case it would be regarded that by the aforesaid decision entitled to be discharged, were only the conscripts 339 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS ( N O . 2) who at the time of its issue had already secured such admission, then the subjudice decision is unconstitutional as being contrary to Article 28 of the Constitution in the sense that it discriminates between soldiers admitted in Universities and Schools of Higher Education before the 29.8.74 and soldiers who would secure admission after the said date. 5 V. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE AND ANOTHER) A. Loizou, J. Regarding the first issue the argument put forward by the appellants was that the word "discharges" conscripts on regular service and those who satisfy the Minister that they have secured admission in Universities or Schools of Higher Educa- 10 tion abroad, means discharges on each occasion upon the completion or occurrence of the prerequisites set out in para. I (
10. d)(
11. i)of the decision. In my opinion from the grammatical interpretation of Exh. 1 and by attributing to it, the natural meaning of the words, 15 the aforesaid decision, includes all conscripts who had secured admission before the date of the decision, that is to say all conscripts satisfying the prerequisites required for the discharge up to the date of the decision in question. By its decision the Council of Ministers exercises the powers 20 granted to it by s. 9

(1). Discharges all those national guardsmen serving, who have completed a period of military service of over 24 months and who can satisfy the Minister that they had securedsuch admission before the taking of thedecision of the 29.8.74. By para. 2 of the decision the fixing of the time 25 of discharge is left to the Minister according to the commencement of the academic year in each case. By the aforesaid decision its contents, that is the dischargeisexhausted upon the ascertainment of certain situations. As it is stated in the Law of Administrative Acts by M. D. 30 Stasinopoulos

(1951)p. 136— " The basis of the distinction between ascertainments and acts proper, is the observation, that the contents of some administrative acts is exhausted upon the ascertainment of a certain situation which by the mere authentic ascertain- 35 ment of its existence, entails legal consequences without the administrative act ascertaining it creating any new relation or situation emanating directly from the will of the administration. On the contrary by the other acts the will of the organ creates directly legal relations or situations, rights 40 340 and obligations or proceeds with their modification or repeal". The aforesaid administrative act (

1. a)recognizes the right to discharge which is given by the competent, according to the 5 law, administrative organ i.e. the Council of Ministers, (
2. b)cedes part of its competences to the Minister of Interior for the ascertainment of a situation i.e. the prerequisites of the right to discharge and (
3. c)it becomes a creative act to the extent that it confers, by this act, the rights emanating from the ascertain10 ment or the obligations corresponding to the principles relating to discharge. In view of the aforesaid conclusion, the second issue should be examined, that is the issue of discrimination and unequal treatment. 15 It was stated and there is no doubt about it, that admissions in the Greek Universities and Higher Schools commence as from the 1st of September of each year. They therefore allege that the fixing of the 29th of August as the last date for admission recognized as a prerequisite for discharge is arbitrary, as 20 h excludes the right of discharge to all those intending to attend Greek Universities for the academic year 1974-1975. There is, inter alia, discrimination with regard to countries as well. The first instance judge relying upon the case-law of this Court came to the conclusion that the so interpreted decision 25 did not constitute unequal treatment or discrimination and I agree with this conclusion. As it has been accepted by caselaw, in a series of decisions commencing with the case of Mikrommatis and Republic, 2 R.S.C.C. 125 up to therecent decision of the Full Bench in Demetrakis Meletiou & Another v. The 30 District Labour Officer

(1975)2 C.L.R. 21 the term "equal before the law" does not convey the notion of exact arithmetical equality but it safeguards only against arbitrary discriminations and does not exclude reasonable distinctions which have to be made in view of the intrinsic nature of things. 35 Furthermore it has been accepted that the equality safeguarded by the Constitution requires equality in law that is to say it prohibits not only inequality in applying the laws, but also prohibits substantial inequality in the course of laying down the law. Deviations from the general rule are not excluded 40 according to this view too, but these on the one hand cannot 341 1975 Aug. 28 Nicos TSANGARIDES AND OTHERS (NO. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE AND ANOTHER) A. Loizou, J. 1975 Aug. 28 NICOS TSANGARIDES A N D OTHERS (No. 2) v. REPUBLIC (MINISTER O F DEFENCE A N D ANOTHER) A. Loizou, J. exceed certain extreme limits in each particular case, and on the other hand they are only permitted only so long as they can be justified from the objective point of view on the basis of adequate grounds". (See Sgouritsa Constitutional Law 2nd Volume 2nd Part,

(1966)page 185,adopted in the case of Mele- 5 tiou supra). In the present case it should be noted that the term "forced or compulsory labour" referred to in Article 10.2 of the Constitution, does not include according to para. 3 (b) of the same Article any service of military character and therefore restric- 10 tions or exceptions to the fundamental right of protection from being required to perform forced or compulsory labour safeguarded by Article 10.2 are permitted. This provision of the Constitution corresponds to Article 4 of the European Convention on Human Rights, countersigned 15 by the Republic and ratified by the homonymous Law No. 39 of 1962. Rightly so military service is not included in the meaning of the term "compulsory labour" as such service provides an opportunity for an honourary service to thecountry and was generally considered throughout the ages as indispen- 20 sable. It is apparent that the military service especially during war time is inseparably connected with the existence of the state. Therefore the discretionary power of the administration on thesematters isvery wide,its legality being ofcourse subject tojudicial control asa Public Lawrelation. Thefixingof time 25 limit for the purpose of distinguishing between the conscripts who would enjoy a certain advantage or not, is under the circumstances due to its impersonal character and the wide extent oftheclassthat itincludes