← Κύπρος

clr/1985/1985_3_2202.pdf

(1985)25 Οκτωβρίου. 1985 [ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ, Πρ., ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΛΩΡΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΠΙΚΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ/σταί] Μεταξύ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αιτητή, ν. ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ. Καθ" ών η Αίτηση. (Αναφορά Αρ. 11/85) Συνταγματικό Δίκαιο—Σύνταγμα, Αρθρα 40, 43.1, 44 και 179—Προκήρυξη προώρων Προεδρικών εκλογών—Δεν προβλέπεται από το Αρθρο 44.1 του Συντάγματος— Γι' αυτό και ο επίδικος νόμος αντιβαίνει προς το όρθρο αυτό—Το δίκαιο της ανάγκης δεν σώζει τον νόμο— 5 Γιατί ο νόμος αυτός δεν ψηφίσθηκε σαν τροποποιητι­ κός του άρθρου 44.1 που δεν αποτελεί θεμελιώδη πρό­ νοια του Συντάγματος. Στις 26 Ιουλίου 1985 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καταχώρησε, δυνάμει του Αρθρου 140 του Συντάγμα­ τος, την παρούσα Αναφορά στο Ανώτατο Δικαοτήριο για Γνωμάτευση κατά πόσον οι διατάξεις των άρθρων 3, 4, 5 και 6 του περί της Κατ' Ανάγκην Προκήρυξης Πρόωρης Εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (Ειδι­ κού) Νόμου 1985, όπως αναφέρονται στο Παράρτη­ μα 1 της Αναφοράς, ευρίσκονται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνες «με τις διατάξεις των Άρθρων 40, 43.1 και 43.3, 44 και 179 του Συντάγματος». (Τό κείμενο του υπό κρίση νόμου δημοσιεύεται στις σελίδες 22072208). Αποφασίσθηκε από τους κ.κ. Τριανταφυλλίδη, Πρ. και Μσλαχτό, Σαββίδη, Λώρη και Στυλιανίδη, Δικαστές ό τ ι :
(1)Η κατά το άρθρο 43.1 του Συντά­ γματος πενταετής θητεία του Προέδρου διακόπτεται πριν την εκπνοή της μόνον άν το λειτούργημα παραμεί­ νει χωρίς φορέα για οποιοδήποτε λόγο από εκείνους που αναφέρονται στο όρθρο 44.1 του ΣυντάγμσΐΌς. * An English translation of thedecisionappears at pp. 2213-2223post. 2202 10 15 20 ^ 3 C.L.R. 5 10 15 20 15 30 S5 40 Pres. of Republic v. House of R/ntatlves
(2)Ά ν κ α ι όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πα­ ραιτείται από το αξίωμα του (άρθρο 44.1 (β) ) μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για επανεκλογή του κατά την αναπληρωματική εκλογή του άρθρου 44.4, εν τούτοις το άρθρο 44.1 δεν προβλέπει την προκήρυξη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πρόωρης εκλογής Προέ­ δρου Δημοκρατίας, και γι' αυτό ο επίδικος νόμος που προβλέπει για τέτοια προκήρυξη βρίσκεται σε αντίθε­ ση με το άρθρο44.1.
(3)Ο νόμος αυτός δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από το δίκαιο της ανάγκης γιατί δεν θεσπίσθηκε σαν τροποποιητικός του άρθρου 44.1, που δεν αποτελεί θε­ μελιώδη πρόνοια του Συντάγματος. Από τον κ. Πικη Δ/οτή, συμφωνούντος με αυτόν και του κ. Κούρρη, Λ/στή
(1)Το προοίμιο του επίδικου νόμου αναγνωρίζει ότι η λύση που επιδιώκει ο νόμος αυτός δεν είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα.
(2)Αυτή η διαπίστωση είναι οωστή γιατί το άρθρο 44 ορίζει εξαντλητικά τις προϋποθέσεις για διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής. Ο θεσμός των πρόωρων εκλογών όπως θεσπίζεται από τον επίδικο νόμο προσ­ κρούει στο άρθρο 44.1.
(3)Η ψήφιση του νόμου δεν δικαιολογείται ούτε σαν μέτρο ανάγκης, γιατί η πραγμάτωση των στόχων του είναι δυνατή μέσα στα συνταγματικά πλαίσια, α­ φού ό Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να προκαλέ­ σει τη διενέργεια εκλογής πριν από τη λήξη της θη­ τείας του υποβάλλοντος γραπτή παραίτηση. Ή παραί­ τηση δεν είναι κώλυμα για την διεκδίκηση της αναπληρωματικής εκλογής που ακολουθεί. Το άρθρο 40 εφαρ­ μόζεται και επί αναπληρωματικής εκλογής.
(4)Η θέσπιση του νόμου αποβλέπει σε ερμηνεία των διατάξεων του Συντάγματος για αναπληρωματική εκλογή Προέδρου και υποβολή υποψηφιότητας α' αυτή. Η ερμηνεία όμως του Συντάγματος ανήκει κατ' απο­ κλειστικότητα στην αρμοδιότητα των Δικαστηρίων.
(5)Για τους πιό πάνω λόγους ο επίδικος νόμος έρ­ χεται οε αντίθεση με τα άρθρα 44.1, 2, 3, 4 και 179 του Συντάγματος. Παρατηρήσεις Πική Δ/στή για την προσήλωση στο Σύνταγμα: Ο σεβασμός στο Σύνταγμα δεν επιβάλλε­ ται μόνο από το άρθρο 179 που το καθιστά τον υπέρ­ τατο νόμο της Πολιτείας αλλά και από τις τραγικές πραγματικότητες της Κύπρου και ιδιαίτερα τους κιν2203 Pres. of Republic v. House of R/ntatives
(1985)δύνους που απειλούν την κρατική της υπόσταση. Η ανεξαρτησία της Κύπρου θεμελιώνεται στο Σύνταγμα. Κάθε παρέκκλιση από τις πρόνοιες του εξασθενίζει την βάση του Κυπριακού κράτους. Γνωμάτευση ως ανωτέρω. * Αποφάσεις αναφερόμενες στην απόφαση: Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων
(1985)3 Α.Α.Δ. 1429Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπρο­ σώπων
(1985)3 Α.Α.Δ. 150V , η Diagoras Development Ltd. ν. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (Θα δημοσιευθεί στον πρώτο τόμο των Αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου 1985). Αναφορά. Αναφορά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Ανώ- 15 τατο Δικαστήριο για γνωμάτευση κατά πόσον οι διατάξεις των Αρθρων 3, 4, 5 και 6 του Περί της Κατ' Ανάγκην Προκήρυξης Πρόωρης Εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (Ειδικού) Νόμου του 1985 ευρίσκονται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνες με τις διατάξεις των Αρθρων 40, 43.1 και 20 43.3, 44 και 179 του Συντάγματος. Λ. Λουκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας της Δη­ μοκρατίας και Ρ. Γαβριηλίδης, Ανώτερος Δικηγό­ ρος της Δημοκρατίας, δια τον Πρόεδρο της Δη­ μοκρατίας. Α. Μαρκίδης και Δ. Χρυσομηλάς, για τη Αντιπροσώπων. Βουλή των Cur. adv. vult. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Πρ. ανέννωσε την γνωμάτευση του Δικαστηρίου: Στις 26 Ιουλίου 1985 ο Πρόεδρος της Δήμο- 30 κρστίας καταχώρησε, δυνάμει του Αρθρου 140 του Συν­ τάγματος, την παρούσα Αναφορά στο Ανώτατο Δικαστήριο για Γνωμάτευση κατά πόσον οι διατάξεις των άρθρων 3, 4, 5 και 6 του περί της Κατ' Ανάγκην Προκήρυξης Πρόωρης Εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (Ειδικού) Νόμου του 35 1985, όπως αναφέρονται στο Παράρτημα 1 της Αναφοράς, ευρίσκονται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνες «με τις διατά2204 25 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatives Triantafyllide· P. ξεις των Αρθρων 40, 43.1 και 43.3, 44 και 179 του Συν­ τάγματος». 5 Ο προαναφερθείς Νόμος ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 11 Ιουλίου 1985 (το κείμενο "ου Νόμου επισυνάπτεται). Στις 12 Ιουλίου 1985 η Βουλή των Αντιπροσώπων απέ­ στειλε τον εν λόγω Νόμο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος πριν τον εκδώσει, δυνάμει του Άρθρου 52 του Συντάγματος, καταχώρησε την παρούσα Αναφορά. 10 15 20 25 30 Το Ανώτατο Δικαστήριο στις 18 και 19 Σεπτεμβρίου 1985 άκουσε, μέσω των συνηγόρων τους, τις απόψεις του Προέ­ δρου της Δημοκρατίας και της Βουλής των Αντιπροσώ­ πων, σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο ερεύνησε το θέμα που τέθηκε υπό την κρίση του και η ομόφωνη Γνωμάτευση της πλειο­ ψηφίας των Μελών του (Μ. Τριανταφυλλίδη, Γ. Μαλαχτού, Λ. Σαββίδη, Α. Λώρη και Δ. Στυλιανίδη) είναι η ακό­ λουθη: 1. Το Άρθρο 43.1 του Συντάγματος προνοεί ότι η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι πενταετής. 2. Η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας διακόπτεται πριν την εκπνοή της πενταετούς διάρκειας της μόνο αν το λειτούργημα του Προέδρου της Δημοκρατίας παραμείνει χωρίς φορέα ένεκα οιουδήποτε των λόγων που ανσφέρονται στο Άρθρο 44.1 του Συντάγματος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η παραίτηση TOU Προέδρου της Δημο­ κρατίας σύμφωνα με την παράγραφο (β) του εν λόγω Άρθρου 44.1. 3. Ά ν κ α ι όταν ερμηνευθούν μαΖί το Άρθρο 44.1. και το Άρθρο 40 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας όταν παραιτείται του αξιώματος του κατά την διάρκεια της θητείας του δικαιούται να θέσει υποψη­ φιότητα για επανεκλογή του ως Προέδρου της Δημοκρατί­ ας κατά την αναπληρωματική εκλογή Προέδρου της Δημο2205 TriantafylHde* P. Pre», of Republic v. House of R/ntathres
(1985)κρστίας η οποία διενεργείται εντός σσράνταπέντε ημερών σύμφωνα με το Άρθρο 44.4 του Συντάγματος, εντούτοις δεν προβλέπεται από το Άρθρο 44.1 του Συντάγματος προκήρυξη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πρόωρης εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. 5
  1. Ως εκ τούτου ο υπό κρίση Νόμος ο οποίος προβλέπει ότι κατά την διάρκεια της θητείας του ο Πρόεδρος της Δη­ μοκρατίας δύναται να προκηρύξει πρόωρη εκλογή Προέ­ δρου της Δημοκρατίας, και κατά συνέπεια προνοεί περί διακοπής της δυνάμει του Άρθρου 43.1 του Συντάγματος 10 πενταετούς θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας κατά τρόπο ο οποίος δεν προβλέπεται από το Άρθρο 44.1 του Συντάγματος, ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς το εν λόγω Ά ρ θ ρ ο44.
  3. Δεν είναι δε δυνατό να δικαιολογηθεί δυνάμει του 15 «Δικαίου της Ανάγκης» η θέσπιση του υπό κρίση Νόμου ο οποίος ενώ ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς το Άρθρο 44.1 του Συντάγματος δεν έχει θεσπιστεί ως τροποποιητικός του εν λόγω Άρθρου 44.1 το οποίο δεν είναι θεμελιώδης πρόνοια του Συντάγματος. 20
  4. Ενόψει των ανωτέρω ο υπό κρίση Νόμος, ο οποίος έχει θεσπιστεί, και πρέπει να κριθεί, ως ενιαία νομοθετική δισταΕη, ευρίσκεται ολόκληρος σε αντίθεση και είναι α­ σύμφωνος προς το Σύνταγμα και ως εκ τούτου είνσι αν­ τισυνταγματικός ως αντίθετος και ασύμφωνος και προς το Άρθρο 179 του Συντάγματος. Η παρούσα Γνωμάτευση κοινοποιείται, σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος, στον Πρόεδρο της Δημο­ κρατίας και στη Βουλή των Αντιπροσώπων. 2206 25 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatives («ΝΟΜΟΣ ΠΡΟΝΟΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤ' Α­ ΝΑΓΚΗΝ ΠΡΟΚΗΡΥΪΗ ΠΡΟΩΡΗΣ ΕΚΛΟ­ ΓΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 5 10 15 Επειδή η εσωτερική κατάσταση σε συνάρτη-1 Προοίμιο. ση με την κρίσιμη φάση που διέρχεται το Κυ­ πριακό πρόβλημα δημιουργούν το ενδεχόμενο ανάγκης προκήρυξης πρόωρης εκλογής Προέ­ δρου της Δημοκρατίας για να μπορέσει ο λαός να εκφράσει άμεσα τη θέληση του, Και επειδή η έκρυθμη κατάσταση που επι­ κρατεί στην Κύπρο λόγω της Τουρκικής εισβο­ λής και κατοχής μέρους αυτής καθιστούν αδύ­ νατη την άμεση αντιμετώπιση της εν λόγω ει­ δικής ανάγκης με σχετικές συνταγματικές διαδικάσιες, Και επειδή καθίσταται αναγκαίο να ληφθούν προσωρινά νομοθετικά μέτρα για την αντιμε­ τώπιση της ανάγκης αυτής, 20 Γι* αυτό η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει τα ακόλουθα:
  5. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο πε- ?$££"** ρί της Κατ* Ανάγκην Προκήρυξης Πρόωρης Εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (Ειδικός) Νόμος του
  6. 25
  7. Στον παρόντα Νόμο- Epwwia. -Δημοκρατία» σημαίνει την Κυπριακή Δη­ μοκρατία' «εκλογή» σημαίνει εκλογή Προέδρου. 30 «έκρυθμη κατάσταση* σημαίνει την κατάστάση που έχει δημιουργηθεί συνεπεία της Τουρκικής εισβολής η οποία εξακολουθεί να 2207 Pros, of Republic v. House of R/ntatlves
(1985)υφίσταται μέχρις ότου το Υπουργικό Συμ­ βούλιο, με γνωστοποίηση που δημοσιεύεται στην επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, ορίσει ημερομηνία λήξης της κατάστασης αυτής* «νόμος» περιλαμβάνει οποιαδήποτε νομο­ θετικής φύσεως διάταξη' «Πρόεδρος» σημαίνει τον Πρόεδρο της Δη­ μοκρατίας' «πρόωρη εκλογή» σημαίνει την πριν από την κατά νόμο λήξη της θητείας του Προέ­ δρου διενεργούμενη εκλογή. 10 Προκήρυξη πρόωρης εκλογής.
  1. Ανεξάρτητα από τις διατάξεις οποιουδή­ ποτε νόμου, διαρκούσης της έκρυθμης κατά­ στασης ο κατέχων το αξίωμα του Προέδρου της 15 Δημοκρατίας δύναται, οποτεδήποτε, να προκη­ ρύσσει πρόωρη εκλογή, που διενεργείται σε προθεσμία μη υπερβαίνουσα τις σαράντα πέντε μέρες από την ημερομηνία προκήρυξης της εκ­ λογής. 20 Δικαίωμα Προέδρου
  2. Ο προκηρύσσων την εκλογή Προέδρου δύνοτσι να μετάσχει ως υποψήφιος στην επακολουθούσα την προκήρυξη εκλογή. eSSSf^^^ οίη^κλσνή. θητεία νέο» Προέδρου.
  3. Ο νέος Πρόεδρος εκλέγεται για τη μη εκπνεύσασα περίοδο της θητείας του απερχό­ μενου Προέδρου. Ασκηοη καθηκόντων Προέδρου τικ ΔημοκρατΙος από τον Πρόεδρο της 0ouAoc.
  4. Από την ημερομηνία της προκήρυξης και μέχρι την εγκατάσταση του εκλεγησομένου Προέδρου, ο Πρόεδρος της Βουλής των Αντι­ προσώπων ασκεί τα καθήκοντα του Προέδρου της Δημοκρατίας»). 2208 25 30 3 C.L.R. 5 10 15 20 25 30 J5 Pros, of Republic v. House of R/ntativea ΠΙΚΗΣ Δ.: Παρόλο που καταλήγω στο ίδιο συμπέρασμα όπως και τα λοιπά μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου και επομένως σε ότι αφορά το αποτέλεσμα, δηλαδή την αντι­ συνταγματικότητα, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ομόφωνη, οι λόγοι για τους οποίους καταλήγω στην απόφαση αυτή είναι διαφορετικοί από εκείνους της πλειο­ ψηφίας. Για το λόγο αυτό είμαι υποχρεωμένος να αιτιολο­ γήσω τη γνώμη μου σε ξεχωριστή απόφαση όπως επιβάλλει το άρθρο 30.2 του Συντάγματος.
(1)Αντικείμενο της Αναφοράς είναι η συνταγματικότη­ τα του Περί Κατ* Ανάγκη Προκηρύξεως Πρόωρης Εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (Ειδικός Νόμος), 1985. Ζητεί­ ται η γνώμη του Ανωτάτου Δικαστηρίου κατά πόσο οι πρό­ νοιες του Νόμου αυτού προσκρούουν στις πρόνοιες των άρθρων 40, 43.1, 43.3, 44 και 179 του Συντάγματος. Στο προΐμιο του νόμου αναγνωρίζεται ότι η λύση που επιδιώκε­ ται δεν συμβιβάζεται με τους θεσμούς που καθιερώνει το Σύνταγμα για την εκλογή και τη διαδικασία εκλογής Προ­ έδρου της Δημοκρατίας. Η Βουλή δικαιολογεί την παρέκκλίση από το Σύνταγμα με αναφορά στην υφιστάμενη εσω­ τερική κατάσταση, την κρίσιμη φάση που διέρχεται το Κυ­ πριακό πρόβλημα και την αδυναμία λόγω της έκρυθμης κατάστασης που επικρατεί από την Τουρκική εισβολή γιο την επιδίωξη συνταγματικών λύσεων.
(2)Η διαπίστωση ότι ο Νόμος δεν έχει συνταγματικό έρεισμα είναι ορθή. Οχι μόνο δεν συνάδει με το Σύντα­ γμα αλλά οι πρόνοιες του συγκρούονται με τις ρητές δια­ τάξεις του όρθρου 44 που διέπουν τη διενέργεια εκλογών πριν τη λήξη της θητείας του Προέδρου. Ο θεσμός που εισάγει ο νέος νόμος για την προκήρυξη πρόωρων προεδρι­ κών εκλογών είναι άγνωστος στο Σύνταγμα και αντίθετος με τις πρόνοιες του. Σε περίπτωση κενώσεως της θέσεως του Προέδρου της Δημοκρατίας ό μόνος τρόπος πληρώσε­ ως της είναι η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής όπως καθορίζει το άρθρο 44.2.4 του Συντάγματος. Το Σύνταγμα δεν παρέχει δικαίωμα στον Πρόεδρο να προκηρύξει ο Ιδιος «πρόωρες προεδρικές εκλογές». 'Οπως έχω υποδείξει στην απόφαση μου στις υποθέσεις Πρόεδρος της Δημοκρα­ τίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων—Αναφορά 1/85
(1)<»
(1685)3 Α.Α.Δ.
  1. 1439,
  2. Βλ. επίσης απόφαση του Δι­ καστή κ. Κούρρη στην (δια Αναφορά οσ.
  4. 2209 Pikie J. Pros, of Republic v. House of R/ntatfves
(1985)και Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώ­ πων—Προσφυγή 431/85
(2)το άρθρο 44 ορίζει εξαντλητικά τις προϋποθέσεις για τη διενέργεια αναπληρωματικής εκλο­ γής όπως και τη διαδικασία και χρόνο διεξαγωγής της. Η πρώτη παράγραφος του άρθρου 44 προσδιορίζει επακριβώς 5 πότε το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας παραμένει άνευ φορέως. Σύμφωνα με την παράγραφο 1
(6)του άρ­ θρου 44 η θέση του Προέδρου κενούται όταν ο Πρόεδρος υποβάλλει εγγράφως την παραίτηση του. Στην περίπτωση αυτή αναλαμβάνει καθήκοντα Προέδρου της Δημοκρατίας 10 ο Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων μέχρι της ανα­ δείξεως νέου Προέδρου της Δημοκρατίας με αναπληρωμα­ τική εκλογή που πρέπει να διεξαχθεί σε χρονικό διάστημα 45 ημερών-άρθρο 44.2 και 4. Το δικαίωμα του Προέδρου να παραιτηθεί πριν από τη λήξη της θητείας του είναι απε- 15 ριόριστο και δεν υπόκειται σε κανένα έλεγχο. Επομένως ο υπό κρίση νόμος είναι αντίθετος και ασύμ­ φωνος με τις διατάξεις του άρθρου 44 επειδή ο θεσμός των πρόωρων προεδρικών εκλογών όπως θεσπίζεται στο νόμο αυτό προσκρούει στις προαναφερθείσες διατάξεις του όρθρου 44 και είναι αντίθετος και ασύμφωνος με αυτές 20
(3)Η ψήφιση του νόμου δεν δικαιολογείται ούτε σαν μέτρο ανάγκης. Η ανάγκη που ο νόμος επιδιώκει να θερα­ πεύσει με την εισαγωγή του θεσμού των πρόωρων προεδρι­ κών εκλογών είναι στην πραγματικότητα ανύπαρκτη γιατί το ίδιο το Σύνταγμα περιέχει λεπτομερείς διατάξεις για τη διενέργεια εκλογών πριν τη λήξη της πενταετούς θητείας του Προέδρου. Οι στόχοι που επιδιώκει ο νόμος να επιτύ­ χει μπορεί να επιτευχθούν με τις υφιστάμενες συνταγματι­ κές διαδικασίες. Οι στόχοι του Νόμου όπως συνάγεται από τις πρόνοιες των άρθρων 3, 43 5 και 6 είναι:
(1)Η παροχή δικαιώμα­ τος στον Πρόεδρο για προκήρυξη προεδρικών εκλογών.
(2)Η παροχή δικαιώματος στον παραιτούμενο Πρόεδρο για υποβολή υποψηφιότητας στην αναπληρωματική εκλογή που ακολουθεί την παραίτηση του. Και
(3)η ρύθμιση της Ο
(1985)3 Α.ΑΔ. 1501, 1506,1508,1511,
  1. 2210 25 30 35 3 C.L.R. Pres. of Republic v. House of R/ntatlve» Pikia J. προσωρινής διαδοχής του Προέδρου και της για τη διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής. διαδικασίας Η πραγμάτωση και των τριών σκοπών του νόμου είναι δυνατή μέσα στα συνταγματικά πλαίσια. Ο Πρόεδρος της 5 Δημοκρατίας μπορεί να προκαλέσει τη διενέργεια εκλογής πριν από τη λήξη της πενταετούς του θητείας με την έγ­ γραφο παραίτηση του. Οπως έχει αναφερθεί το άρθρο 44.1 δεν θέτει κανένα περιορισμό στο δικαίωμα του Προ­ έδρου να παραιτηθεί πριν τη λήξη της θητείας του, οπότε 10 αυτομάτως δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τη διενέρ­ γεια αναπληρωματικής εκλογής όπως καθορίΖει το άρθρο 44.
  2. Η προσπάθεια της Βουλής για αναγνώριση δικαιώμα­ τος σε παραιτούμενο Πρόεδρο να υποβάλει υποψηφιότητα στην αναπληρωματική εκλογή βασίζεται προφανώς σε ε15 σφαλμένη εκτίμηση των προνοιών του Συντάγματος ιδιαί­ τερα εκείνων του άρθρου 40 που καθορίζει τα προσόντα για υποψηφιότητα ατο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η παραίτηση από το προεδρικό αξίωμα δεν δημιουργεί κα­ νένα κώλυμα, σύμφωνα με το άρθρο 40, για την υποβολή 20 υποψηφιότητας στην αναπληρωματική εκλογή που ακολου­ θεί. Τα μόνα προσόντα για την υποβολή υποψηφιότητας σε οποιαδήποτε εκλογή Προέδρου περιλαμβανομένης και της αναπληρωματικής, είναι εκείνα που απαιτούνται από το άρθρο
  3. 25 30 35 40 Το θέμα της προσωρινής πλήρωσης της θέσεως μέχρι αναδείξεως νέου Προέδρου και η διαδικασία που ακολου­ θείται καθορίζονται επίσης επακριβώς από το ίδιο το Σύν­ ταγμα - άρθρο
  4. Οχι μόνο δεν συντρέχουν λόγοι που δικαιολογούν προσφυγή στο δίκαιο της ανάγκης, ύστατο μέτρο για τη δια­ σφάλιση των συνταγματικών θεσμών, αλλά και η Ιδια η α­ νάγκη που ο νομοθέτης επικαλείται είναι για τους λόγους που εκτίθενται πιό πάνω στην πραγματικότητα ανύπαρκτη. Το ίδιο το Σύνταγμα παρέχει ευχέρεια για τη διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής και ρυθμίζει όλα τα συναφή θέματα ώστε να μην υφίσταται καμία ανάγκη για παρέκ­ κλιση από τις συνταγματικές πρόνοιες. Η θέσπιση του Νό­ μου, κατά τη γνώμη μου, αποβλέπει σε ερμηνεία των δια­ τάξεων του Συντάγματος για αναπληρωματική εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας και την υποβολή υποψηφιότη2211 Pikis J. Pres. of Republic v. House of R/ntetives
(1985)τας, αρμοδιότητα πέραν της δικαιοδοσίας της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οπως διεκήρυξε το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Diagoras Developments Ltd. ν. Εθνικής Τράπε­ ζας της Ελλάδος
(1)η ερμηνεία του Συντάγματος και των νόμων της Πολιτείας εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των Δικαστηρίων. 5
(4)Ο σεβασμός στο Σύνταγμα δεν επιβάλλεται μόνο από το άρθρο 179 που το καθιστά τον υπέρτατο νόμο της Πολιτείας αλλά και από τις τραγικές πραγματικότητες της Κύπρου και ιδιαίτερα τους κινδύνους που απειλούν την κρατική της υπόσταση. Η ανεξαρτησία της Κύπρου θεμελι ώνεται στο Σύνταγμα. Κάθε παρέκκλιση από τις πρόνοιες του εξασθενίζει τη βάση του Κυπριακού κράτους. Για τους λόγους που επεξηγούνται στη γνωμάτευση αυτή ό Νόμος είναι αντισυνταγματικός διότι οι πρόνοιες του είναι αντίθετες και ασύμφωνες με τις διατάξεις του άρ­ θρου 44.1.2.4 και του άρθρου 179 του Συντάγματος. ΚΟΥΡΡΗΣ Δ.: Και εγώ συμπεραίνω ότι ο υπό κρίση νόμος είναι αντίθετος και ασύμφωνος με τις πρόνοιες του άρθρου 44.1.2.4 και του άρθρου 179 του Συντάγματος που ορί&ι ότι είναι ο υπέρτατος νόμος της Δημοκρατίας. 10 15 20 Συμφωνώ με το σκεπτικό της γνωματεύσεως του Δικα­ στή κ. Πική αναφορικά με τους λόγους της αντισυνταγμα­ τικότητας του νόμου το οποίο και υιοθετώ και σαν έκφραση και των δικών μου θέσεων, χωρίς να παρίσταται ανάγκη 25 να προσθέσω οτιδήποτε. Γνωμάτευση ως ανωτέρω. ίΙ> Η απόφαση δόθηκε OTIC 3 Οκτωβρίου, 1985, και θα δημοσιευθεί orotic Τόμους των Αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου—(1Θ85) 1 Α.Α.Δ. 22>2 3 C.LR. This is an English translation of the texts of the decision in Greek reported at pp. 2202-2212 ante. 1985 October 25 [TRIANTAFYLLIDES, P., MALACHTOS, S A W I D E S , LORIS, STYLIANTDES, PIKIS, KOURRIS, JJ.] THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC, Applicant, v. THE HOUSE OF REPRESENTATIVES, Respondents. (Reference No. 11/85). 5 10 15 20 Constitutional Law— Constitution, Articles 40, 43.1, 44 and 179—Proclamation of premature Presidential election— —Not envisaged of Article t 44.1—Therefore, sub judice Law repugnant to and inconsistent with Article 44.1— Law of necessity does not justify its enactment, because it has not been passed as a law amending Article 44.1, which is hot a basic constitutional provision. On the 26th July 1985 the President of the Republic referred, under Article 140 of the Constitution, to the Supreme Court for its opinion the question as to whether the provisions of sections 3, 4, 5 and 6 of. the Proclamation due to Necessity of Premature Presidential Election (Special) Law, 1985 which are referred to in Appendix 1 to the Reference, are repugnant to, or inconsistent with, the provisions of Articles 40, 43.1 and 43.3 44 and 179 of the Constitution. (The text of the sub judice law is quoted at pp. 2218-2219 post). Held, per Triantafyllides, P. and Malachtos, Sawides. Loris and Stylianides, JJ.
(1)Article 43.1 of the Constitution provides that the period in office of the President of the Republic is five years. 2213 Pros, of Republic v. House of R/ntattve·
(1986)
(2)The tenure of office of the President comes to an end before the expiration of the said period only if the office becomes vacant for anyone of the reasons specified in Article 44.1 of the Constitution.
(3)Although from the joint construction of Articles 5 44.1 and 40 it is derived that the President is, when his office becomes vacant by reason of his resignation, entitled to stand for re-election at the by-election which takes place pursuant to Article 44.4, there is not envisaged by Article 44.1 the proclamation by the President of a 10 premature Presidential election.
(4)Consequently the sub judice law which provides for such a proclamation is inconsistent with and repugnant to Article 44.1.
(5)The law of necessity does not justify its enactment as it has not been passed as an amendment of Article 44.1, which is not a basic provision of the Constitution. Per Pikis, J. (Kourris J. concurring)
(1)It is correctly acknowledged in the preamble to the sub judice law that the solution sought by its provisions cannot be reconciled with the Constitution.
(2)The said enactment conflicts with the express provisions of Article 44. The first paragraph of Article 44 lays down precisely when the office of the President of the Republic becomes vacant. The Institution of Premature Presidential Elections as enacted in the sub judice law conflicts with Article 44.1, 44.2 and 44.3 of the Constitution.
(3)The law of necessity does not justify the said law. The necessity which this law purports to remedy is inexistent, for the objectives of the law could have been achieved within the framework of the Constitution.
(4)The law aims at the interpretation of the Constitutional provisions relating to the holding of a presidential by-election and qualifications for candidature in such an election. The interpretation of the Constitution falls within the exclusive Jurisdiction of the Courts. 2214 15 20 25 30 35 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatlves
(5)The law is, therefore, repugnant to and inconsistent with Article 44.1.2.4 of the Constitution. 5 10 Observations by Pikis,J.: Adherence to the Constitution is not only dictated by the provisions of Article 179 that makes the Constitution the supreme law of the Republic, but it is also dictated by the tragic realities of Cyprus especially the threats to the status of the State. The independence of Cyprus is entrenched in the Constitution. Every deviation from its provisions weakens the foundation of the Cyprus state. Opinion accordingly. Cases referred to: President of the Republic v. House of Representatives
(1985)3 C.L.R. 1429; 15 President of the Republic v. House of Representatives
(1985)3 C.L.R. 1501; Diagoras Development Ltd. v. National Bank of Greece (To be published in
(1985)1 C.L.R.). Reference. 20 Reference by the President of the Republic for the opinion of the Supreme Court whether the provisions of sections 3, 4, 5 and 6 of the Proclamation due to Necessity of Premature Presidential Elections (Special) Law, 1985 are repugnant to or inconsistent with the pro25 visions of Articles 40, 43.1 and 43.3, 44 and 179 of the Constitution. L. Loucaides, Deputy Attorney-General of the Republic with R. Gavrielides, Senior Counsel of the Republic, for the President of the Republic. 30 A. Markides with D. Chrysomilas, for the House of Representatives. Cur. adv. vult, TRIANTAFVLLXDES P. read the following opinion of the Courtf On the 26th July 1985 the President of the Repu- 2215 Triantafyllides P. Pros, of Republic v. House of R/ntatives
(1986)blic referred, under Article 140 of the Constitution, to the Supreme Court for its Opinion the question as to whether the provisions of sections 3, 4, 5 and 6 of the Proclamation due to Necessity of Premature Presidential Election (Special) Law, 1985, which are referred to in Appendix 1 5 to the Reference, are repugnant to, or inconsistent with, the provisions of Articles 40, 43.1 and 43.3, 44 and 179 of the Constitution. The said Law was enacted by the House of Representatives on the 11th July 1985 (the text of the Law is attached 10 hereto). On the 12th July 1985 the House of Representatives transmitted the Law to the President of the Republic, who, before promulgating it pursuant to Article 52 of the Constitution, filed the present Reference. 15 The Supreme Court on the 18th and 19th September 1985 heard, through their counsel, arguments on behalf of the President of the Republic and of the House of Representatives, in accordance with Article 140.2 of the Constitution. The Supreme Court considered the question referred to it and the unanimous Opinion of the majority of its Members (M. Triantafyllides, Y. Malachtos, L. Sawides, A. Loris and D. Stylianides) is the following:
  1. Article 43.1 of the Constitution provides that the 25 period of office of the President of the Republic is five years.
  2. The tenure of office of the President of the Republic comes to an end before the expiration of its five years' period only if the office of the President of the Republic 30 becomes vacant for any one of the reasons specified in Article 44.1 of the Constitution, in which there is included also the resignation of the President of the Republic in accordance with paragraph (b) of the said Article 44.
  4. Although from a joint construction of Article 44.1 and 35 2216 20 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatives Triantafyllides P. Article 40 of the Constitution it is derived that the President of the Republic is, when he resigns during his term of office, entitled to stand for re-election as President of the Republic at the by-election for President of the Republic 5 which takes place within forty-five days pursuant to Article 44.
  5. of the Constitution, there is not envisaged by Article 44.1 of the Constitution the proclamation by the President of the Republic of a premature Presidential election.
  6. Consequently the sub judice Law, which provides 10 that the President of the Republic may, during his term of office, proclaim a premature Presidential election and, thus, provides about the termination in a manner not envisaged by Article 44.1 of the Constitution of the according to Article 43.1 of the Constitution five years' period of office of 15 the President of the Republic, is repugnant to, and inconsistent with, the said Article 44.
  8. There cannot be justified by virtue of the "Law of Necessity" the enactment of the sub judice Law, which even though it is repugnant to, and inconsistent with, Article 20 44.1 of the Constitution, has not been passed as an amendment of the said Article 44.1, which is not a basic provision of the Constitution.
  9. In the light of the foregoing the sub judice Law, which has been enacted, and must be judged, as an inte25 gral legislative provision, is as a whole repugnant to, and inconsistent with, the Constitution and, therefore, it is unconstitutional as being repugnant to, and inconsistent with, also, Article 179 of the Constitution. The present Opinion is notified, in accordance with Ar30 tide 140.2 of the Constitution, to the President of the Republic and to the House of Representatives. 2217 Pros, of Republic v. House of R/ntatlvas
(1985)("A LAW TO PROVIDE FOR THE PROCLAMATION BY NECESSITY OF A PREMATURE PRESIDENTIAL ELECTION Preanbte Whereas the internal situation and the critical phase of the Cyprus Problem may render necessary the holding of a premature election for a President of the Republic in order to enable the people directly to express their will, 5 And whereas the abnormal situation which prevails in Cyprus by reason of the Turkish 10 invasion and the occupation of part of Cyprus makes it impossible to meet the said special necessity in accordance with the relevant constitutional provisions, And whereas it is necessary to take tempo- 15 rary legislative measures in order to meet such necessity, Now, therefore, the House of Representatives enacts as follows: Jg rt Interpret^.»
  1. This law shall be cited as The Proclama- 20 tion by Necessity of a Premature Presidential Election (Special) Law
  3. In thlS LaW "Republic" means the Republic of Cyprus "election" means the election of President 25 "abnormal situation" means the situation created by reason of the Turkish invasion, which continues to exist until, by notification to be published in the Official Gazette of the Republic, the Council of Ministers shall 30 fix a date for its termination. "law" includes any provision of a legislative nature. "President" means the President of the Republic. 2218 35 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatlves "Premature election" means the election which is held before theexpiration in accordance with thelawof the period of office of the President. 5
  4. Notwithstanding the provision of anyother law, during thecontinuance of theabnormalsituation theperson who holds the Office ofthe President may,at any time, proclaim a premature election, which shall take place within 10 a period not exceeding forty five days of the date of theproclamation of the election.
  5. Theperson proclaiming the Presidential election shall bequalified tobea candidate for election in theelection which follows the pro15 clamation. Right of President proclaiming the election to bo & candidate for «lection as President.
  6. ThenewPresident shall hold office for the unexpired period of office of the President who proclaimed theelection. Period oi Office of the new President.
  7. Asfrom the date of theproclamation and 20 until the investiture of thePresident, whowill be elected, the President of the House of Representatives shall actas President"). President of House of Representatives to act as President. PTKIS J.; Although our decision is unanimous in the result, that is that thelaw under review in this Reference is 25 unconstitutional, my reasons for arriving at this conclusion are different from those of the majority of themembers of theSupreme Court. Therefore, I amduty bound to reason myopinion in a separate judgment as provided in Art. 30.2of the Constitution:- 30
(1)The subject of this Reference is the constitutionality of the Necessity for the Proclamation of Premature Presidential Election (Special) Law 1985.The Supreme Court is asked to decide whether theprovisions of this Lawconflict with those of Articles 40, 43.1, 43.3, 44 and 179 of 35 the Constitution. It is acknowledged in the preamble to the lawthat the solution sought byits provisions cannot be 2219 Pikie J. Pros, of Republic v. House of R/ntatives (198S) reconciled with the constitutional framework for the election and procedure for election of the President of the Republic. The deviation from the Constitution is justified by reference to the'existing internal situation, the present critical phase of the Cyprus problem and inability because of 5 the existing anomalous situation created by the Turkish invasion of the country to seek a constitutional solution.
(2)The acknowledgment that the law cannot be reconciled with the Constitution is correct. Not only it is incompatible with the Constitution but the enactment con- 10 flicts with the express provisions of Art. 44 that govern the holding of a presidential election before the expiration of the term of the President. The juristic institution of the proclamation of a premature presidential election is unknown to the Constitution and repugnant to its provisions. 15 In the eventuality of a vacancy occurring in the office of the President of the Republic, the only way of filling it is through the hoding of a byelection as specified in Art. 44.2.4 of the Constitution. The Constitution does not confer any right on the President to proclaim himself a "pre- 20 mature presidential election". As I indicated in my judgment in President of the Republic v. House of Representatives—Reference 1/850)—and President of the Republic v. House of Representatives—Recourse 431/85
(2)—Art. 44 specifies exhaustively the prerequisites for the holding of 25 a byelection as well as the procedure and time interval within which it must be held. The first paragraph of Art. 44 lays down precisely when the office of the President of the Republic becomes vacant. In accordance with para. 1(b) of Art. 44, the office of the President of the Republic be- 30 comes vacant when the President submits his resignation in writing. In that eventuality the President of the House of Representatives acts as President of the Republic until a new President is elected in a byelection to be held within 45 days-Art. 44.2.4. The right of the President to resign 35 before the expiration of his term in office is unlimited and is not subject to any control. (J>
(1985)3 C.L.R.
  3. See also the decision of Kourrts, J . , in the same Reference, "pp. 1444,
  4. <»
(1986)3 C.L.R. 1501, 1506, 1508. 1511, 1512, 2220 3 C.L.R. Pres. of Republic v. House of R/ntatives Pikls J. Consequently the law here under examination is repugnant to and inconsistent with the provisions of Art. 44; because the institution of premature presidential elections as enacted in this law conflicts with the aforementioned 5 provisions of Art. 44 and is repugnant to and inconsistent with them.
(3)The enactment of the law is not justified as a measure of necessity either. The necessity the law aims to remedy with the introduction of the institution of premature 10 elections is in reality inexistent for, the Constitution itself contains detailed provisions for the holding of elections before the expiration of the five-year term in office of the President. The objectives of the law may be achieved within the framework of the existing constitutional provisions. 15 The objects of the Law, as may be gathered from the provisions of s.3, 4, 5 and 6, are: (
  1. i)The conferment of a right to the President to proclaim presidential elections. (
  2. ii)The conferment of a right upon the President resigning office to be a candidate in the byelection that follows his 20 resignation. And (iii) the regulation of the temporary succession of the President and the procedure for the conduct of the byelection. The achievement of all three purposes of the Law is possible within the framework of the Constitution. The 25 President of the Republic can cause a byelection before the expiration of his five-year term by submitting his resignation in writing. As indicated, Art. 44.1 does not place any limitation upon the right of the President to resign before the expiration of his term, whereupon the necessary prere30 quisites are automatically created for the holding of a byelection as specified in Art. 44.2. The attempt of the House of Representatives to acknowledge a right to the President who resigns to be a candidate in the byelection that follows is apparently based on an erroneous apprecia35 tion of the relevant provisions of the Constitution, particularly those of Art. 40 that lay down the qualifications of condidates for the office of the President of the Republic. Resignation from the office of President does not create any obstacle, in accordance with Art. 40, to submitting a 40 candidature in the byelection that follows. The only quali2221 Ptki* J. Pros, of Republic v. House of R/ntatlves
(1985)fications for candidature in any election for the office of President of the Republic, including a byelection, are those demanded by Art.
  1. The temporary filling of the office of the President until the return of a new President and the procedure followed are also specified succinctly by the Constitution -Art.
  2. 5 Not only there are no reasons that justify recourse to the law of necessity, a measure of last resort for the entrenchment of constitutional institutions, but the very necessity that the legislature invokes is, for the reasons ex- 10 plained hereinabove, non-existent in reality. The Constitution itself confers power for holding a byelection and regulates all matters incidental thereto; no need whatever arises to deviate from the provisions of the Constitution. The enactment of the law aims, in my opinion, to furnish 15 an interpretation of the provisions of the Constitution for the holding of a presidential byelection and qualifications for candidature in such an election, a competence beyond the jurisdiction of the House of Representatives. As the Supreme Court declared in DiagorasDevelopment Ltd. v. 20 National Bank of Greece^), the interpretation of the Constitution and statutory enactments falls within the exclusive jurisdiction of the Courts.
(4)Adherence to the Constitution is not only dictated by the provisions of Art. 179 that makes the Constitution 25 the supreme law of the Republic, but it is also dictated by the tragic realities of Cyprus especially the threats to the status of the State. The independence of Cyprus is entrenched in the Constitution. Every deviation from its provisions weakens the foundation of the Cyprus State. 30 For the reasons explained in this opinion the Law is unconstitutional because its provisions are repugnant to and inconsistent with those of Art. 44.1.2.4 andthose of Article 179 of the Constitution. KOURRIS J.: I, too, conclude that the law under consi- J5 deration in these proceedings is repugnant to and inconsi- <0 The decision was given on 3.10.1985: it will be published in
(1985)1 C.L.R. 2222 3 C.L.R. Pros, of Republic v. House of R/ntatives Kourris J. tent with the provisions of Article 44.1.2.4 and Ihose of Article 179 of the Constitution that makes the Constitution the supreme law of the Republic. I agree with the reasoning of the opinion of Pikis, J. 5 respecting the reasons for the unconstitutionality of the law that I adopt as an expression of my own position without need arising to add anything thereto. Opinion as above. 2223

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.