7 Νοεμβρίου 1985 ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 140 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ [ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Πρ., ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Σ Α Β Β Ι Δ Η Σ , ΛΩΡΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ. ΠΙΚΗΣ. ΚΟΥΡΡΗΣ, ΔικαοταΙ]. ΜΕΤΑΞΥ: ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αιτητή, και ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ, Καθ* ων η αίτηση, (Αναφορά Αρ. 10/85). 5 10 15 20 25 Συνταγματικόν Δίκαιο—Σύνταγμα, Αρθρα 46, 47(γ), 48 (α), 49(a), 54, 58.1, 61 και 179-Πρόεδρος Δημοκρατί ας—Πεδίον αρμοδιοτήτων βάσει του 'Αρθρου 46 τοΰ Συντάγματος και του Δικαίου της Ανάγκης—Ο καθορι σμός των Υπουργείων πλην εκείνων που κατονομάζονται ρητά στο Σύντακμα και του Υπουργείου Παιδείας που δη μιουργήθηκε δυνάμει του Δικαίου της Ανάγκης με τον Νόμο 12/65, ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας—Ο αριθμός των Υπουργών και ο αριθμός των Υπουργείων δεν δύναται να υπερβαί νει τα δέκα—Το Υπουργείο Παιδείας όμως που δημι ουργήθηκε δυνάμει του Δικαίου της Ανάγκης δεν είναι ένα από τα δέκα αυτά Υπουργεία. Δίκαιο της Ανάγκης—Εκτελεστική ΕΕουσία—Πρόεδρος της Δημοκρατίας—Σύνταγμα Άρθρο 46—Εφ' όσον ο Αντι πρόεδρος δεν μετέχει στην Κυβέρνηση το Δίκαιο της Ανάγκης δικαιολογεί τη διασφάλιση της εκτελεστικής εξουσίας μόνο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στις 26 Ιουλίου 1985 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καταχώρησε, δυνάμει του Άρθρου 140 του Συντάγμα τος, την παρούσα Αναφορά στο Ανώτατο Δικαστήριο για Γνωμάτευση «κατά πόσον ο περί του Υπουργικού Συμβουλίου και των Υπουργείων Νόμος του 1985* βρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τις διατάΕεις των Άρθρων 46, 47, 48, 54, 58, 61 και 179 του Συντάγματος». ΑΠΟΦΑΣΙΣΘΗΚΕ:
(1)Από την ερμηνεία του Άρθρου * Ολόκληρο το κείμενο του υπό κρίση νόμου δημοσιεύεται στη σελ. 2806. * * An English translation of this- decision appears at pp. 28062810 post. 2801 President of Republic v. House of R'talives
(1985)46 \iali με τα άρθρα 47(γ), 48(a), 49(a) και 58
(1)του Συντάγματος προκύπτει ότι οι Υπουργοί και τα Υπουργεία της Κυβερνήσεως της Κυπριακής Δημο κρατίας είναι δέκα και ότι δεν παρέχεται από τα εν λόγω Άρθρα εξουσία για διορισμό πέραν των 5 δέκα Υπουργών ή για δημιουργία πέραν των δέκα Υπουργείων.
(2)Το Υπουργείο Παιδείας, nou έχει συσταθεί δυνάμει του «Δικαίου της Ανάγκης» δεν είναι από τα προ βλεπόμενα κατά τα πιο πάνω δέκα Υπουργεία. 10
(3)Εφ' όσον ο Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μετέχει στην Κυβέρνηση η εκτελεστική εξουσία δι ασφαλίζεται δυνάμει του Άρθρου 46 του Συντά γματος και του Δικαίου της Ανάγκης μόνο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Εκτός από τα Υπουρ- 15 γεία Εξωτερικών, Αμύνης και Οικονομικών, που μνημονεύονται ρητά στο Άρθρο 46 και το Υπουρ γείο Παιδείας, τα υπόλοιπα επτά Υπουργεία καθο ρίζονται αποκλειστικά από τον Πρόεδρο δυνάμει του Άρθρου 46. 20
(4)Επομένως ο υπό κρίση νόμος που καθορίζει τα εν λόγω υπόλοιπα επτά Υπουργεία αντιβαίνει προς τα Ά ρ θ ρ α 46 και 61 του Συντάγματος και κατ* επέ κταση προς το Άρθρο 179 του Συντάγματος. Γνωμάτευση ως ανωτέρω. 25 Αναφορά. Αναφορά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Ανώτα το Δικαστήριο για γνωμάτευση κατά πόσον ο περί του Υ πουργικού Συμβουλίου και των Υπουργείων Νόμος του 1985 βρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τις δια- 30 τάξεις των Άρθρων 46, 47, 48, 54, 58, 61 και 179 του Συντάγματος. Λ. Λουκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας της Δημο κρατίας και Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, δια τον Πρόεδρο της Δημοκρα- 35 τίας. Φ. Κληρίδης, Μ. Παπαπέτρου και Χρ. Κληρίδης, δια την Βουλή των Αντιπροσώπων. Cur. adv. vult. 2802 3 C.L.R. 5 10 Presidentof Republic v. HouseofR'tathrea ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Πρ. ανέγνωσε την γνωμάτευση του Δικαστηρίου: Στις 26 Ιουλίου 1985 ο Πρόεδρος της Δημο κρατίας καταχώρησε, δυνάμει του Άρθρου 140 του Συντά γματος, την παρούσα Αναφορά στο Ανώτατο Δικαστήριο για Γνωμάτευση «κατά πόοον ο περί του Υπουργικού Συμβου λίου και των Υπουργείων Νόμος του 1985 βρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τις διατάξεις των Άρθρων 46, 47, 48, 54,
- 61 και 179 του Συντάγματος-. Ο εν λόγω Νόμος ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 20 Ιουνίου
- Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στις 5 Ιουλίου 1985, τον ανέπεμψε στη Βουλή των Αντιπροσώπων για επανεξέταση, δυνάμει του Άρθρου 51 του Συντάγματος. 1S 20 Στις 11 Ιουλίου 1985 η Βουλή των Αντιπροσώπων αποφάσισε να εμμείνει στη θέσπιση του Νόμου (το κείμενο του Νόμου επισυνάπτεται). Στις 12 Ιουλίου 1985 η Βουλή των Αντιπροσώπων κοινο ποίησε την απόφαση της στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος, πριν εκδόσει τον Νόμο δυνάμει του Άρθρου 52 του Συντάγματος, καταχώρησε την παρούσα Αναφορά. Το Ανώτατο Δικαστήριο, στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου 1985, άκουσε, μέσω των συνηγόρων τους, τις απόψεις του Προέ δρου της Δημοκρατίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος. 2Ϊ 30 35 Το Ανώτατο Δικαστήριο ερεύνησε το θέμα που τέθηκε υπό την κρίση του και η ομόφωνη Γνωμάτευση του είναι η α κόλουθη:
(1)Από την ερμηνεία του Άρθρου 46 στο σύνολο του και μαζί με τα Άρθρα 47(γ), 48(a), 49(a) και 58.1 του Συντάγματος προκύπτει ότι οι Υπουργοί και τα Υπουργεία της Κυβερνήσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι δέκα και ότι δεν παρέχεται από τα εν λόγω Άρθρα εξουσία για διορισμό πέραν των δέκα Υπουργών ή για δημιουργία πέραν των δέκα Υπουργείων.
(2)Το Υπουργείο Παιδείας δεν είναι ένα από τα . δέκα Υπουργεία τα οποία προβλέπονται από το Άρθρο 46 του Συντάγματος, διότι έχει συσταθεί, δυνάμει του «Δικαίου της Ανάγκης», με το άρθρο 5
(1)του «περί Μεταβιβάσεως 2803 Triantafyllides P. Presidentof Republic v. House of R'tatives {1985) της Ασκήσεως των Αρμοδιοτήτων της Ελληνικής Κοινοτι κής Συνελεύσεως και περί Υπουργείου Παιδείας Νόμου» του 1965 (Νόμος 12/65) και έχει τις αρμοδιότητες που ανα φέρονται στα άρθρα 3, 4 και 5 του Νόμου 12/65. Ο δε Υπουργός Παιδείας διορίζεται από τον Πρόεδρο της Δήμοκρατίας βάσει του άρθρου 6
(1)του Νόμου 12/65 και ασκεί τις εξουσίες του βάσει του άρθρου 6
(2)του ιδίου Νόμου. 5
(3)Εφόσον Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μετέχει στην Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας η εκτελεστι κή εξουσία διασφαλίζεται,δυνάμει του Άρθρου 46 του Συν- 10 τάγματος και του «Δικαίου της Ανάγκης», μόνο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Εκτός από το Υπουργείο των Εξωτερικών, το Υπουργείο Αμύνης και το Υπουργείο των Οικονομικών, τα οποία κατονομάζονται ρητώς στο Άρθρο 46 του Συντάγματος, και εκτός από το Υπουργείο Παιδείας, 15 το οποίο έχει συσταθεί δυνάμει του Νόμου 12/65, τα υπό λοιπα επτά από τα δέκα Υπουργεία τα οποία προβλέπονται από το Άρθρο 46 του Συντάγματος καθορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά την άσκηση της αποκλει στικής του αρμοδιότητας δυνάμει του Άρθρου 46 του 20 Συντάγματος.
(4)Ο υπό κρίση Νόμος καθορίζει, εκτός από τα τρία Υπουργεία τα οποία κατονομάζονται ρητώς στο Άρθρο 46 και το Υπουργείο Παιδείας που έχει συσταθεί με το Νόμο 12/65, και άλλα επτά Υπουργεία και κατ* αυτό τον τρόπο 25 η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει επέμβει σε θέμα το οποίο εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας δυνάμει του Άρθρου 46 του Συντάγματος και γι* αυτό εκφεύγει της αρμοδιότητας της Βουλής των Αντι προσώπων δυνάμει του Άρθρου 61 του Συντάγματος. 30
(5)Ως εκ τούτου ο υπό κρίση Νόμος, ο οποίος έχει θε σπιστεί, και πρέπει να κριθεί, ως ενιαία νομοθετική διάταξη, ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς τα Ά ρ θρα 46 και 61 του Συντάγματος και είναι ολόκληρος αντι συνταγματικός ως αντίθετος και ασύμφωνος και προς το Άρθρο 179 του Συντάγματος. 35 Η παρούσα Γνωμάτευση κοινοποιείται, σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος, στον Πρόεδρο της Δημο κρατίας και στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Γνωμάτευση ως ανωτέρω. 2804 40 3 C.L.R. President of Republic v. Houseof Rtatives ΝΟΜΟΣ ΠΡΟΝΟΩΝ ΠΕΡΙ TOY ΥΠΟΥΡΓΙ ΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως α κολούθως:1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρηται ως ο περί τίϊλ£Γ'κόα του Υπουργικού Συμβουλίου και των Υπουργεί ων Νόμος του 1985. 2.
(1)Τα εν τη Δημοκρατία νομίμως λει- *$$£*** Υπουργείων. τουργούντα Υπουργεία είναι τα ακόλουθα: κλπ. (α) Υπουργείον Αμύνης (β) Υπουργείον Γεωργίας και Φυσικών Πόρων (γ) Υπουργείον Δικαιοσύνης (δ) Υπουργείον Εμπορίου και Βιομηχα νίας (ε) Υπουργείαον Εργασίας και Κοινωνι κών Ασφαλίσεων (οτ) Υπουργείον Εσωτερικών (Ζ) Υπουργείον Εξωτερικών (η) Υπουργείον Οικονομικών (θ) Υπουργείον Παιδείας (ι) Υπουργείον * Εργων Συγκοινωνιών και (ια) Υπουργείον Υγείας
(2)Εκάστου Υπουργείου Υπουργός. προΐσταται εις 2805
(1985)This is an English translation of the text of the opinion in Greek reported at pp. 2801-2805 ante. 1985 November 7 IN THE MATTER OF ARTICLE 140 OF THE CONSTITUTION [TRIANTAFYLLIDES, P., MALACHTOS, SAVVTDES, LORIS, STYLIANTTIFS, PIKIS, KOURRIS, J J.] THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC, A pplicant, v. THE HOUSE OF REPRESENTATIVES, Respondent. (Reference No. 10/85). Constitutional Law—Constitution, Articles 46, 47, 48(a), 49(a), 54, 58.1, 61 and 179—President of the Republic—Ambit of his powers by virtue of Article 46 and the Law of Necessity—The Ministers and Ministries of the Republic are ten—The Ministry of Education set up by virtue of the 5 Law of Necessity (Law 12/65) is not one of the said ten Ministries—Apart from the Ministries specifically named in the Constitution and the Ministry of Education set up as aforesaid, the remaining seven Ministries are specified by the President in the exercise of his exclusive 10 competence under Article 46. Law of Necessity—-Executive Power—President of the Republic—Constitution, Article 46—Since a Vice-President does not take part in the Government, the executive power is ensured by virtue'of Article 46 and the Law of Necessity 15 only by the President of the Republic. On the 26th July 1985 the President of the Republic referred, under Article 140 of the Constitution, to the Supreme Court for its Opinion the question of whether the Council of Ministries Law, 1985*, is repugnant to or * The text (translation) 2810 Dost. of the sub judice 2806 law is published at 20 3 C.L.R. Presidentof Republic v. House of R'tatives . .incosistent with, the provisions of Articles 46, 47, 48, 54, 58, 61 and 179 of the Constitution. 5 10 15 20 25 Held:
(1)From the construction of Article 46 as a whole as well as together with Articles 47(
- c)48(a), 49(
- a)and 58.1 of the Constitution it is derived that the Ministers and Ministries of the Government of ihe Republic are ten and'.that the said Articles do not confer power to appoint more than ten Ministers or create more than ten Ministries.
(2)The Ministry of Education created by virtue of the Law of Necessity by Law 12/65 is not one of the said ten Ministries.
(3)Since a Vice-President of the Republic does not take part in the Government the executive power is ensured by virtue of Article 46 and the "Law of Necessity" only by the President of the Republic. Apart the Ministries of Foreign Affairs, Defence and Finance, which are expressly mentioned in Article 46 and the Ministry of Education created as aforesaid the remaining seven Ministries are specified by the President in the exercise of his exclusive competence under Art. 46.
(4)Consequently the sub judice Law which specifies the said remaining seven Ministries is inconsistent with Articles 46 and 61 and consequently with Article-179 of the Constitution. Opinion accordingly. Reference. 30 35 Reference by the President of the Republic for the opinion of the Supreme Court whether the provisions of the Council of Ministers and Ministries Law, 1985 is repugnant to or inconsistent with the provision's of Articles 46, 47, 48, 54, 58, 61 and 179 of the Constitution. L. Loucaides, Deputy Attorney-General of the Republic with N. Charalambous, Senior Counsel of the Republic, for the President of the Republic. 2807 President of Republic v. Houseof R'tatives
(1986)Ph. derides with M. Papapetrou and Chr.Clerides, for the House of Representatives. Cur. adv. vult. TRIANTAFYLLIDES P. read the following opinion of the Court: On the 26th July 1985 the President of the Repu- 5 blic referred, under Article 140 of the Constitution, to the Supreme Court for its Opinion the question of whether the Council of Ministers and Ministries Law, 1985, is repugnant to, or inconsistent with, the provisions of Articles 46, 47, 48, 54, 58, 61 and 179 of the Constitution. 10 The said Law was enacted by the House of Representatives on the 20th June 1985. The President of the Republic, on the 5th July 1985, returned it to the House of Representatives for reconsideration under Article 51 of the Constitution. 15 On the 11th July 1985 the House of Representatives decided to persist in the enactment of the Law (the text of the Law is attached hereto). . On the 12th July 1985 the House of Representatives notified its decision to the President of the Republic, who, be- 20 fore promulgating the Law under Article 52 of the Constitution, filed the present Reference. The Supreme Court, on the 16th and 17th September 1985, heard, through their counsel, arguments on behalf of the President of the Republic and of the House of Re- 25 presentatives, in accordance with Article 140.2 of the Constitution. The Supreme Court considered the matter referred to it and its unanimous Opinion is the following:
(1)From the construction of Article 46 as a whole, as 30 well as together with Articles 47(c), 48(a), 49(a) and 58.1 of the Constitution, it is derived that the Ministers and the Ministries of the Government of the Republic of Cyprus are ten and that the said Articles do not confer power to appoint more than 35 ten Ministers or to create more than ten Ministries. 2808 3 C.L.R. 5 10 15 20 25 30 35 40 President of Republic v. Houseof R'tatives Triantafyllides P.
(2)The Ministry of Education is not one of the ten Ministries which are envisaged by Article 46 of the Constitution as it has been set up, by virtue of the "Law of Necessity", by means of section 5
(1)of the "Competence of the Greek Communal Chamber (Transfer of Exercise) and Ministry of Education Law" 1965 (Law 12/65) and is vested with the competence provided for by sections
- 4 and 5 of Law 12/
- The Minister of Education is appointed by the President of the Republic on the strength of section 6
(1)of Law 12/65 and exercises his powers by virtue of section 6
(2)of the same Law.
(3)Since a Vice-President of the Republic does not take part in the Government of the Republic of Cyprus the executive power is ensured, by virtue of Article 46 of the Constitution and the "Law of Necessity", only by the President of the Republic. Apart from the Ministry of Foreign Affairs, the Ministry of Defence and the Ministry of Finance, which are expressly named in Article 46 of the Constitution, and apart from the Ministry of Education, which has been set up by Law 12/65, the remaining seven out of the ten Ministries which are envisaged by Article 46 of the Constitution are specified by the President of the Republic in the exercise of his exclusive competence under Article 46 of the Constitution.
(4)The sub judice Law specifies, apart from the three Ministries which are expressly named in Article 46 of the Constitution and the Ministry of Education which has been set up by Law 12/65, another seven Ministries and by doing so the House of Representatives has interfered in a matter which comes within the exclusive competence of the President of the Republic under Article 46 of the Constitution and which, therefore, is outside the competence of the House of Representatives under Article 61 of the Constitution.
(5)Consequently the sub judice Law, which has been enacted, and must be regarded, as an integral le2809 Triantafyllides P. President of Republic v. House of R'tatives
(1985)gislative entity, is repugnant to, and inconsistent with, Articles 46 and 61'of the Constitution and it is as a whole unconstitutional as being repugnant to, and inconsistent with, Article 179 of the Constitution, too. The present Opinion is notified, in accordance with Article 140.2 of the Constitution, to the President of the Republic and to the House of Representatives. Opinion as above. 10 A LAW PROVIDING FOR THE COUNCIL OF MINISTERS AND THE MINISTRIES Short title The House of Representatives enacts follows:1. The present Law may be cited as the Council of Ministers and the Ministries Law, 1985. Total number of Ministries •to. as 15 2
(1)The Ministries of the Republic which can legally exist are the following:a. The Ministry of Defence b. The Ministry of Agriculture and Natural Resources 20 c. The Ministry of Justice d. The Ministry of Commerce and Industry e. The Ministry of Labour and Social Insurance f. The Ministry of Interior 25 g. The Ministry of Foreign Affairs h. The Ministry of Finance i. The Ministry of Education j. The Ministry of Communications and Works k. The Ministry of Health. 2. Each Ministry is headed by one Minister. 2810 30