← Κύπρος

clr/1986/1986_3_1439.pdf

3 C.L.R. 9 Απριλίου 1986 Α Ν Α Φ Ο Ρ Ι Κ Α ME T O Α Ρ Θ Ρ Ο 140 TOY ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Ε Ν Ω Π Ι Ο Ν [ Τ Ρ Ι Α Ν Τ Α Φ Υ Λ Λ Ι Δ Η . Πρ., Α. Λ Ο Τ Ζ Ο Υ . ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ. ΣΑΒΒΙΔΗ, ΛΩΡΗ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗ. Π Ι Κ Η , Κ Ο Υ Ρ Ρ Η , Δ/στων] Μεταξύ: ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Αιτητή. ν. Β Ο Υ Λ Η Σ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ, Καθ" ων η Αίτηση. (Αναφορά Αρ. 1/86). 5 10 15 20 25 Συνταγματικό Δίκαιο—Σύνταγμα—Τροποποίηση μή θεμελι­ ωδών διατάΕεων TOU—Τροποποίηση με τον υπό κρίοη Νόμο των Αρθρων 63 και 66—Ο υπό κρίση Νόμος ψηφίστηκε ομόφωνα από την Βουλή των Αντιπροσώπων—Απουσία των Αντιπροσώπων, που ανήκουν στη Τουρκική Κοινότητα από τ η Βουλή από το 1963—Κα­ τά συνέπεια ο εν λόγω Νόμος ψηφίστηκε κατά πα­ ρέκκλιση του Αρθρου 182.3—Κατά πόσο το «Δίκαιο της Ανάγκης» δικαιολογεί τέτοια παρέκκλιση—Αρνητική απάντηση στο ερώτημα—Ο υπό κρίση Νόμος είναι επομένως αντίθετος και ασύμφωνος με τα 'Αρθρα 63 : 66 κπι 179 του Συντάγματος. Δίκαιο της Ανάγκης—Σύνταγμα—Τροηοποίηοη μή θεμελι­ ωδών διατάΕεων του—Τροποποίηση με τον υπό κρίση Νόμο των Ά ρ θ ρ ω ν 63 και 6 6 — Κ α τ ά πόσο λόγω τ η ς απουσίας από τ ο 1963 από τη Βουλή των Αντιπροσώ­ πων. που ανήκουν στη Τουρκική Κοινότητα, τ ό «Δί­ καιο της Ανάγκης» δικαιολογούσε παρέκκλιση από τις σχετικές με τροποποίηση μη θεμελιωδών διατάξεων διατάξεις του 'Αρθρου 182.3 του Συντάγμα­ τος—Υπό τις παρούσες περιστάσεις δίνεται αρ­ νητική απάντηση στο ερώτημα. Το ερώτημα στη π;ό πάνω αναφορά είναι αν ο υπό κρίση Νόμος που τροποποιεί το Ά ρ θ ρ ο 63 του Συντάγματος για να έχουν δικαίωμα ψήφου πολίτες που έAn English translation of this decision appears at pp. 1451-1464 post. 1439 President of Republic v. House of R'ntatives

(1986)χουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους και όχι μόνο όσοι έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος και τ ο Ά ρ θ ρ ο 66 του Συντάγματος για να μή διεξάγεται α­ ναπληρωματική εκλογή για τ η πλήρωση κενωθείοας βουλευτικής έδρας αλλά η πλήρωση τ η ς να γίνεται όπως ο Νόμος ορίζει, βρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τα Ά ρ θ ρ α 182.3. 64.1. 66.2 και 66.3 του Συντάγματος. 5 Α Π Ο Φ Α Σ Ι Σ Θ Η Κ Ε : Α ) Από τους κ.κ. Τριανταφυλ­ λίδη, Πρ. και Α. Λοΐίου. Δημητριάδη. Σαββίδη. Λώρη 10 και Στυλιανίδη. Δικαστές:
(1)Ο υπό κρίση Νόμος τρο­ ποποιεί τα μη θεμελιώδη Ά ρ θ ρ α 63 και 66 του Συν­ τάγματος, αλλά δεν έχει ψηφιστεί με την πλειοψηφία. που προβλέπει τ ο Ά ρ θ ρ ο 182.3. γιατί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, που τον ψήφισε ομόφωνα, δεν μετέ- 15 χουν από τ ο 1963 βουλευτές που ανήκουν στη Τουρ­ κική κοινότητα.
(2)Π α να κριθεί ααν έγκυρη η ψήφιση του εν λό­ γω Νόμου το Δικαστήριο πρέπει νά πεισθεί πως οι τροποποιήσεις των πιο πάνω Ά ρ θ ρ ω ν 63 και 66 του 20 Συντάγματος είναι τόσο απαραίτητες ώστε να δικαιο­ λογείται, βάσει του «Δ'καίου της Ανάγκης» η υιοθέ­ τηση από τ η Βουλή της διαδικασίας τροποποιήσεως μη θεμελιωδών Ά ρ θ ρ ω ν του Συντάγματος με Νόμο, που έ χ ε ι ψηφιστεί με συμμετοχή στη πλειοψηφία, που προ- 25 βλέπει τ ο Ά ρ θ ρ ο 182.3. μόνο των Βουλευτών, που ανήκουν οτην Ελληνική κοινότητα.
(3)Οι λόγοι, που έχουν προβληθεί γ:α τ ι ς πιό πά­ νω τροποποιήσεις του Συντάγματος, δεν είναι, υπό τις παρούσες συνθήκες στην Κύπρο, επιτακτικότεροι 30 της υπέρτατης πολιτειακής ανάγκης να μην τροποποι­ ηθούν τα Ά ρ θ ρ α 63 και 66, οι πρόνοιες των οποίων επηρεάζουν και τ·ς δυο κοινότητες, χωρίς τ η συμμε­ τοχή στη ψήφιση των Βουλευτών και των δύο κοινο­ τήτων. " Επεται πως το «Δίκαιο τη.ς Ανάγκης» δεν δι- 35 καιολογεί στην περίπτωση αυτή παρέκκλιση από τ ο Ά ρ ­ θρο 182.3 του Συντάγματος.
(4)Κ α τ ά συνέπεια ο υπό κρίση Νόμος βρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος με τα Ά ρ θ ρ α 63. 66 και 179 του Συντάγματος. 1440 4© 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives 5 10 15 20 25 30 35 Β) Από τον κ. Πική. Δικαστή, συμφωνούντος και του κ. Κούρρη, Δικαστή:
(1)Ο υπό κρίση Νόμος ψη­ φίστηκε μόνο από τους Ελληνες Βουλευτές και επο­ μένως. ψηφίστηκε κατά τρόπο αντίθετο και αούμφωνο με εκείνο, που προνοεί το Άρθρο 182 του Συντάγμα­ τος για τροποποίηση των διατάξεων του Συντάγματος.
(2)Το «Δίκαιο της Ανάγκης», όπως έχει νομολογι­ ακά καθιερωθεί πτην Κύπρο, αλλά και γενικά αναγνωρι­ στεί, δεν μπορεί να δ'καιολογήσει ολική ή μερική τροποποίηση του Συντάγματος. Το «Δίκαιο της Ανάγκης» είναι μέτρο προσωρινό, άρρηκτα συνυφασμένο με την ανάγκη, που επιδιώκει να αντιμετωπίσει, ενώ η τροπο­ ποίηση του Συντάγματος είναι μέτρο μόνιυο. που μετα­ βάλλει τους θεσμούς της πολιτείας.
(3)Το μοναδικό ερώτημα, που τ'θεται στην Ανα­ φορά αυτή, είναι αν η Βουλή των Αντιπροσώπων, που εκλέγεται βάσει του Συντάγματος, αντλεί τις εξουσίες της οπό το Σύνταγμα και τις ασκεί με βάση τπ ρητή διαβεβαίωση των Βουλευτών για πίστη και σεβασμό στο Σύνταγμα ( Ά ρ θ ρ ο 69), μπορεί να νομοθετεί έξω από τα πλαίσια του Συντάγματος και σε αντίθεση με τις πρόνοιες του. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό εί­ ναι αρνητική.
(4)Η τροποποίηση ή αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί μορφή συντακτικής εξουσίας, που ανήκει. σύμφωνα με το συνταγματικό δίκαιο, στο λαό και α­ σκείται. κατά κανόνα, με βάση εντολή αε συντακτική συνέλευση ή σε αναθεωρητική Βουλή. Όπου. όπως, στην Κύπρο το Σύνταγμα προβλέπει την τροποποίηση των προνοιών του χωρίς ειδική αναφορά στο λαό, υπο­ χρέωση αυστηρής τήρησης των συνταγματικών διατά­ ξεων, που διέπουν την τροποποίηση του είναι ακόμα πιό επιτακτική. Στην παρούσα Βουλή δεν δόθηκε συν­ τακτική ή αναθεωρητική δικαιοδοσία.
(5)Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Κυπριακή Δη­ μοκρατία σήμερα δεν προέρχεται από την έλλειψη μη­ χανισμού εκσυγχρονισμού του Συντάγματος, αλλά από την επιβουλή κατά της φυσικής και νομικής υπάρξεως της Κυπριακής πολιτείας. Η προσήλωση στο Σύνταγμα 1441 President of Republic v. House of Rntatives {1986) συνέβαλε ουσιαστικά στη κατοχύρωση της υποστάσεως της Κυπριακής πολιτείας και αποτελεί την πια πειστική απάντηση στην επιβουλή κατά της ακεραιότητας του Κυπριακού Κράτους και κάθε απόπειρας καταλύσεως του. 5
(6)Για τους πιό πάνω λόγους ο υπό κρίση Νόμος είνα> ασύμφωνος και αντίθετος με τις συνταγματικές διατάξεις για τροποποίηση του Συντάγματος και ιδιαί­ τερα την διάταξη του Ά ρ θ ρ ο υ 182.3. Γνωμάτευση ως ανωτέρω 10 Αποβάσεις αναφερόμενες στην Απόφαση: Γενικός Εισαγγελέας ν. Ιμπραχήμ και Α.Α.Δ. 195 Άλλων. 1964 Αλούπας ν. Εθνικής ΤραπέΖης
(1983)1 Α.Α.Δ. 55' Αποστολίδης και Α.Α.Δ. 928' Ά λ λ ο ι ν. Δημοκρατίας
(1982)3 15 Πρόεδρος Δημοκρατίας ν. Βουλής Αντιπροσώπων
(1985)3 Α.Α.Δ. 2224 Πρόεδοος Δημοκρατίας ν. Βουλής Αντιπροσώπων
(1985)3 Α.Α.Δ.
  1. 20 Αναφορά. Αναφορά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Ανώτα­ τ ο Δικαστήριο για γνωμάτευση κατά πόσον ο περί τ η ς Πρώτης Τροποποιήσεως του Συντάγματος Νόμος του 1986 ευρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τις διατάξεις 25 των Ά ρ θ ρ ω ν 182.
  2. 63.
  3. 66.2 και 66.3 του Συντάγματος. Σ τ . Σουλιώτη ( Κ α ) . Γενικός Εισαγγελέας της Δημο­ κρατίας. Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας και Λ. Κουρσουμπά ( Κ α ) . δ·α τον Πρόεδρο τ η ς Δημοκρατίας. Ε. Ευσταθίου, Μ. Χριοτοφίδης και Μ. Παπαπέτρου, δια τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Cur. adv. vult. Τ Ρ Ι Α Ν Τ Α Φ Υ Λ Λ Ι Δ Η Σ Πρ. ανέγνιυσε την γνωμάτευση του Δ'καστηρίου- Σ τ ι ς 6 Φεβρουαρίου 1986 ο Πρόεδρος της 35 1442 30 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives Triantafyllides P. 5 Δημοκρατίας καταχώρησε, δυνάμει του Ά ρ θ ρ ο υ 140 του Συντάγματος, την παρούσα Ανοφορά στο Ανώτατο Δικα­ στήριο για Γνωμάτευση κατά πόσον ο περί της Πρώτης Τρο­ ποποιήσεως του Συντάγματος Νόμος του 1986 ευρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος με τις διατάξεις των Ά ρ ­ θρων 182.
  4. 63.
  5. 66.2 και 66 3 του Συντάγματος Ο εν λόγω Νόμος ψηφίστηκε από τ η Βουλή των Αντι­ προσώπων στις 23 Ιανουαρίου 1986 (το κείμενο του Νόμου επισυνάπτεται). 10 15 20 Ο υπό κρίση Νόμος τροποποιεί το Ά ρ θ ρ ο 63 του Συντά­ γματος για να έχουν δικαίωμα ιυήφου οι πολίτες της Δη­ μοκρατίας που έχουν συμπληρώσει τ ο δέκατο όγδοο έ τ ο ς της ηλικίας τους, και όχι όσοι έχουν συμπληρώσει το εικοστό πρώτο έτος. και επίσης τροποποιεί τ ο Ά ρ θ ρ ο 66 του Συντάγυατος για να μη διεξάγεται αναπληρωματική εκλογή νια την πλήρωση κενωθείσπς βουλευτικής έδρας αλλά η πλήρωση της να γίνεται όπως ο Νόμος θα ορίΖει. Σ τ ι ς 24 Ιανουαρίου 1986 η Βουλή των Αντιπροσώπων κοι­ νοποίησε τον υπό κρίση Νόμο στον Ποόεδρο τ η ς Δημοκρατίας. ό οποίος πριν τον εκδώσει σύμφωνα με το Ά ρ θ ρ ο 52 του Συντάγματος καταχώρησε την παρούσα Αναφορά. 25 Το Ανώτοτο Δικαστήριο στις 17 και 18 Φεβρουαρίου 1986 άκουσε, μέσω των συνηγόρων τους. τ ι ς απόωεις του Προ­ έδρου τ η ς Δημοκρατίας και τ η ς Βουλής των Αντιπροσώπων. σύμφωνα με το Ά ρ θ ρ ο 140.2 του Συντάγυατος 30 Το Ανώτατο Δικαστήοιο εοεύνησε το θέμα που τέθηκε υπό την κρίση του κα< η ομόφωνη Γνωμάτευση τ η ς πλειοψηφίας των Μελών του ( Μ . Τριανταφυλλίδη. Α. ΛοϊςΌυ. Δ Δητριάδη. Λ. Σαββ'δη. Α. Λώρη και Δ. Στυλιανίδη) είναι η ακόλουθη: 35
  6. Σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3 του Ά ρ θ ρ ο υ 182 του Συντάγματος τ α μη θεμελιώδη Ά ρ θ ρ ο του Συντά­ γματος είναι δυνατό να τοοποποιηθούν οποτεδήποτε με Νό­ μο για τον οποίο απαιτείται πλειοψηφία που να περ-λαμβάνει τουλάχιστο τα δυο τρίτα του όλου αριθμού των βουλευ­ τών που ανήκουν στην ελληνική κοινότητα και τα δύο τρίτα του όλου αριθμού των βουλευτών που ανήκουν στην τουρ­ κική κοινότητα. Οι εν λόγω κοινότητες καθοοίςονται στο Ά ρ θ ρ ο 2 του Συντάγματος. 1443 Triantafvltides P. President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)
  1. Ο υπό κρίση Νόμος τροποποιεί τα μη θεμελιώδη Ά ρ ­ θρα 63 και 66 του Συντάγματος αλλά δεν έχει ψηφιστεί με την πλειοψηφία που προβλέπεται από την παράγραφο 3 του Ά ρ θ ρ ο υ 182 του Συντάγματος, γιατί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, που τον ψήφισε ομόφωνα, μετέχουν μόνο βουλευτές που ανήκουν στην ελληνική κοινότητα, επειδή από το 1963 δεν μετέχουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων βουλευτές που ανήκουν στην τουρκική κοινότητα.
  2. Την ευθύνη για την υιοθέτηση οποιασδήποτε τροπο­ ποιήσεως μη θεμελ'ώδους Ά ρ θ ρ ο υ του Συντάγματος φέρει η Βουλή των Αντιπροσώπων. Αλλά. άνκαι το επιθυμητό τ η ς τροποποιήσεως δεν ελέγχεται από ro Ανώτατο Δικαστήριο. 5 10 η εφαρμογή τοπ «Δικαίου της Ανάγκης» σε μιά περίπτωση όπως η πσρούοο υπόκειται στον έλεγχο του Ανωτάτου Δι­ καστηρίου. 15
  3. Για να κριθεί έγκυρη η ψήφιση του υπό κρίση Νόμου πρέπει να πεισθεί τ ο Ανώτατο Δικαστήριο ότι οι τροποποιή­ σεις των προαναφερθέντων Ά ρ θ ρ ω ν 63 και 66 είναι τόσο απαραίτητες ώστε να δικαιολογείται, βάσει του «Δικαίου της Ανάγκης», η υιοθέτηση από τ η Βουλή των Αντιπροσώπων 20 τ η ς διαδικασίας τ η ς τροποποιήσεως μη θεμελιωδών Ά ρ ­ θρων του Συντάγματος με Νόμο που έ χ ε ι ψηφιστεί με συμ­ μετοχή οτην πλειοψηφία που προβλέπεται από την παρά­ γραφο 3 του Ά ρ θ ρ ο υ 182 του Συντάγματος μόνο των Βου­ λευτών που ανήκουν στην ελληνική κοινότητα. 25
  4. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι λόγοι που προβάλλονται για τ ι ς τροποποιήσεις, με τον υπό κρίση Νόμο, των Ά ρ θ ρ ω ν 63 και 66 του Συντάγματος, όσον σοβαροί και αν είναι, δεν είναι, υπό τις παρούσες συνθήκες οτην Κύπρο, επιτακτικότεροι της υπέρτατης πολιτειακής ανάγκης να μην τροποποιηθούν τα εν λόγω Ά ρ θ ρ α 63 και 30 66, οι πρόνοιες των οποίων αφορούν και τις δύο κοι­ ν ό τ η τ ε ς . χωρίς την συμμετοχή Βουλευτών και των δύο κοινοτήτων στην ψήφιση του υπό κρίση Νόμου, όπως απαι­ τ ε ί τ α ι από την παράγραφο 3 του Ά ρ θ ρ ο υ 182 του Συντό- 35 γματος ε ν σχέσει με τροποποίηση μη θεμελιωδών Ά ρ θ ρ ω ν τ ο υ Συντάγματος.
  5. Γι' αυτό η κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 3 του Ά ρ θ ρ ο υ 182 του Συντάγματος ψήφιση του υπό κρίση Νό­ μου δεν είναι δυνατό να δικαιολογηθεί, στην παρούσα περίπτωση, βάσει του «Δικαίου τ η ς Ανάγκης». 1444 40 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives TrlantafylHdes P.
  6. Ως εκ τούτου ο εν λόγω Νόμος ευρίσκεται σε αντίθε­ ση και είναι ασύμφωνος προς τα Άρθρα 63, 66 και 182 του Συντάγματος και είναι αντισυνταγματικός ως αντίθετος και ασύμφωνος και προς το Άρθρο 179 του Συντάγματος. 5 10 15
  7. Καταλήγοντας το Ανώτατο Δικαστήριο σημειώνει ότι εν σχέσει με εκλογές που δεν προβλέπονται από το Σύντα­ γμα το δικαίωμα ψήφου έχει ήδη δοθεί δια νόμου ο' όσους έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους. και, επίσης, παρατηρεί ότι δεν φαίνεται να έχουν εξαντληθεί θ" δυνατότητες να ρυθμισθεί μελλοντικά με νομοθεσία το θέμα της πληρώσεως κενωθείσης βουλευτικής έδρας κα­ τά τρόπο που να μη είναι αντίθετος με το Άρθρο 66 του Συντάγματος και που ταυτόχρονα να συνάδει με το εκλογι­ κό σύστημα που ισχύει σήμερα στην Κύπρο. Η παρούσα Γνωμάτευση κοινοποιείται, σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος, στον Πρόεδρο της Δημο­ κρατίας και τη Βουλή των Αντιπροσώπων. ΝΟΜΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΩΝ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 63 ΚΑΙ 66 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 20 Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:Zuvonncdc TITXOC. 25 Tpononoiiimc του άρθρου 83 TOO Συντάγματος. 30 "£?%%£?ti
  8. Ο παρών Νόμος θα αναφέρηται ως ο περί της Πρώτης Τροποποιήσεως του Συντάγματος. Νόμος του
  10. Το Άρθρον 63 του Συντάγματος τροπο­ ποιείται διά της διαγραφής εκ της παραγρά­ φου 1 αυτού των λέξεων «εικοστόν πρώτον» και της αντικαταστάσεως των διά των λέξε­ ων «δέκατον όγδοον». 3 · Το Αρθρον 66 του Συντάγματος τροπο- του Συντάγματα. πΟίείταΐ:- 35 (α) Διά της διαγραφής της παραγράφου 2 αυτού και της αντικαταστάσεως της δια της ακολούθου νέας παραγράφου:-
  11. Κενωθείσα βουλευτική έδρα πληρού­ ται όπως ο Νόμος ορΙΖει»' και (β) διά της έκ της παραγράφου 3 αυτού δια­ γραφής των λέξεων «ή δευτέραν». 1445 President of Republic v. House of R'ntstives (1S86) Π Ι Κ Η Σ Δ.: Μ ε τον πρώτο τροποπο.ητικό Νόμο του Συν­ τάγματος του 1986, η Βουλή TOJV Αντιπροσώπων επιχειρεί να τροποποιήσει δύο άρθρα του Συντάγματος(α) την παράγραφο 1• τοπ Ά ρ θ ρ ο υ 63 που περιορίζει το δικαίωμα ψήφου σε πρόσωπα που έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος τ η ς ηλ'Κ'ας τους. και 5 (β) την παράγραφο 2 του Ά ρ θ ρ ο υ 66 που καθορίΖε: ότι κενούμενη βουλευτική έδρα πληρώνεται με αναπλη­ ρωματική εκλογή. Με τ ο πρώτο σκέλος της τροποπο ; ησης επεκτείνεται το δικαίωμα ψήφου σε πρόσωπα που συμπληρώνουν τ ο 18ο έ τ ο ς τ η ς ηλικίας τους και. με το δεύτερο, γίνεται πρόνοια για την πλήρωση κενούμενης βουλευτικής έδρας χωρίς αναπληρωματική εκλογή. 10 Ο Πρόεδρος τ η ς Δημοκρατίας που έχει τ η συνταγματική 15 ευθύνη γ α την έκδοση των νόμων, ανέφερε στο Ανώτατο Δικαστήριο τ ο νόμο για την τροποποίηση του Συντάγμα­ τος. για γνωμάτευση, κατά πόσο οι πρόνοιες του είναι σύμφωνες ή αντίθετες με τις σχετικές διατάξεις του Συν­ τάγματος. Ο προληπτικός δικαστικός έλεγχος τ η ς συντα- 20 γμστικότητας των νόμων, βάσει του Ά ρ θ ρ ο υ 140 του Συν­ τάγματος. αποσκοπεί στη διαφύλαξη της συνταγματικής τάΕεως κα! τ η ν παρεμπόδιση κάθε εκτροπής. Αποτελεί σημαντική λειτουργία τ η ς Δικαστικής Εξουσίας στα πλαί­ σια τ η ς αποστολής τ η ς για περιφρούρηση του κράτους 25 δικαίου*. Το Σ ύ ν τ α γ μ α τ η ς Κυπριακής Δημοκρατίας δεν πρόβλε­ πες όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες χώρες2, άμεση ή έμμεση προσφυγή (με ε κ λ ο γ έ ς ή δημοψήφισμα) στο λαό για τροποποίηση του Συντάγματος, αλλά καθιερώνει ειδική 30 π λ ε ο ψ η φ : α για τ η ν τροποποίηση τ ω ν μη θεμελ'ωδών δια­ τ ά ξ ε ω ν του. Το Ά ρ θ ρ ο 182.3, που αποτελεί θεμελιώδες άρθρο του Σ υ ν τ ά γ μ α τ ο ς , απαγορεύει την τροποποίηση ο­ ποιασδήποτε δ α τ ά ξ ε ω ς του Συντάγματος, ε κ τ ό ς εάν υπερ­ ψηφιστεί από τ α 2/3 των Ελλήνων Βουλευτών και τα 2/3 35 των Τούρκων Βουλευτών. Ο νόμος του οποίου κρίνεται η 1 Βλέπε, Μάνεσης — Συνταγματική Θεωρία και ΠοάΕη, 1980, σ.
  12. 2 Βλέπε 'Αοθοο \10 του Συντάγματος της Ελλάδας, 1975' ' Αρθρα 203-205 του Ολλανδ·κού Συντάγματος 1948" Άρθρο 138 του Ιτα­ λικού Συντάγματος, και Άρθρο 46 του Ιρλανδικού Συντάγματος. 1446 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives Pikis J. συνταγματικότητα στην προκειμένη περίπτωση ψηφίστηκε μόνο από τους 'Ελληνες Βουλευτές και. επομένως, κατά τρόπο αντίθετο και ασύμφωνο με εκείνο που προνοεί το Σύνταγμα για τροποποίηση των διατάξεων του. 5 Όπως υποστηρίχτηκε από τους δικηγόρους της Βουλής. η παρέκκλιση από τις πρόνοιες του Συντάγματος δικαιο­ λογείται από την απουσία των Τούρκων Βουλευτών που έχει καταστήσει ανενεργή τη διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα για την τροποποίηση των προνοιών του. Με 10 την πάροδο του χρόνου η αδυναμία αυτή γίνεται πιό αισθη­ τή. όπως και η αντίστοιχη πίεση για προσαρμογή του δι­ καίου στα νέα πολιτ'κά και κοινωνικά δεδομένα. Δεν ειση­ γήθηκαν όμως θ' δικηγόροι της Βουλής ότι συντρέχει ο­ ποιαδήποτε «ανάγκη» νια τροποποίηση του Συντάγματος 15 με την έννοια που ο όρος «ανάγκη» είναι δεκτός στο δί­ καιο. δηλαδή, ως μέτρο για τη διασφάλιση της συνταγμα­ τικής τάξεως και όχι μέσο για την αλλοίωση της. 20 25 30 Κοινή διαπίστωση και των δικηγόρων της Βουλής είναι ότι δε μπορεί να γίνει επίκληση του «δικαίου της ανάγκης» όπως έχει νομολογιακά καθιερωθεί στην Κύπρο*, αλλά και /ενικά αναγνωριστεί, για ολική ή μερική τροποποίηση του Συντάγματος 2 . Όπως ορθά ανέλυσε η Γενικός Ει­ σαγγελέας με ειδική αναφορά στις αποφάσεις του Ανωτά­ του Δικαστηρίου της Κύπρου, το «δίκαιο της ανάγκης» είναι μέτρο προσωρινό, άρρηκτα συνυφασμένο με την ανάγκη ποιι επιδιώκει να αντιμετωπίσει, ενώ η τροποποίη­ ση του Συντάγματος αποτελεί μέτρο μόνιμο που μεταβάλ­ λει τους θεσμούς της πολιτείας. Προσφυγή στο «δίκα-ο της ανάγκης» είναι επιτρεπτή μόνο όταν απειλείται η συνταγμστική τάΕη και βασικές λειτουργίες του κράτους. Όπως είχα την ευκα'ρία να υποδείξω σε προηγούμενες δικαστι­ κές αποφάσεις
  13. τό «δίκαο της ανάγκης» αποτελεί την εφεδρία του δικαίου για την κατοχύρωση της συνταγματι1 Βλέπε, μεταξύ άλλων, Γενικός Εισαγγελέας ν. Μουοταψά Ιμπραχίμ και Άλλων, 1964 Α.Α Δ. 195, Αλούπας ν. Εθνικής Τράπεζας
(1983)1 Α.Α.Δ 55 Αποστολίδης και Ά λ λ ο ι ν. Δημοκρατίας
(1982)3 Α.Α Δ.
  1. 2 Βλέπε, L* Etat de Necessite en Democratie, Paris, by Genevieve Camus, OD.
  4. 3 Βλέπε, Αλούπας v., Εθνικής ΤράπεΖας
(1983)1 Α.Α.Δ.
  1. Απο­ στολίδης και Ά λ λ ο ι ν. Δημοκρατίας (1ΘΘ2) 3 Α.Α.Δ.
  2. 1447 Pikis J. President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)κής τάξεως και όχι μέσο προσπελάσεως των περιοριστι­ κών διατάΕεων του Συντάγματος ή της νομοθεσίας. Ά λ ­ λωστε. προσφυγή στο «δίκαιο της ανάγκης» για παροχή ψήφου σε πρόσωπα κάτω των 21 χρόνων έχει κριθεί από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Αναφορά 12/85' αδικαιολόγητη. 5 Το μοναδικό ερώτημα που τίθεται και πρέπει να απαντη­ θεί οτην παρούσα Αναφορά είναι αν η Βουλή των Αντι­ προσώπων που εκλέγεται βάσει του Συντάγματος, αντλεί τις εξουσίες της από το Σύνταγμα και τις ασκεί με βάση 10 τη ρητή διαβεβαίωση των Βουλευτών γ;α πίατη και σεβα­ σμό στο Σύνταγμα (άρθρο 69 του Συντάγματος), μπορεί να νομοθετεί έξω από τα πλαίσια του Συντάγματος και σε αντίθεση με τις πρόνοιες του. Αποδοχή των θέσεων της Βουλής, όπως διατυπώθηκαν από τους δικηγόρους του Ι? Σώματος, θα ισοδυναμούσαν με την αναγνώριση απεριόρι­ στης εξουσίας σε κάθε Βουλή να τροποποιεί οποιοδήποτε άρθρο του Συντάγματος σε αντίθεση με τις πρόνο·ες της παραγράφου 3 του Άρθρου 182 του Συντάγματος που. όπως τονίστηκε, αποτελεί θεμελιώδη διάταξη του Συντά- 20 γματος. Ουσιαστικά, διεκδικείται δικαίωμα τροποποιήσεως του Συντάγματος κατ' αντίθεση και προς τις θεμελιώδεις διατάζεις του. Στην πραγματικότητα, η Βουλή διεκδικεί απεριόριστο δικαίωμα τροποποιήσεως του Συντάγματος χωρίς ειδική αναφορά στον κυπριακό λαό. 25 Με την ίδια λογική και με την ίδια ευχέρεια που τροπο­ ποίησε η Βουλή τα Άρθρα 63.1 και 66.2 του Συντάγματος. θα μπορούσε να τροποποιήσει και το Άρθρο 54 που ρυθμί­ ζει τη λειτουργία της Εκτελεστικής Εξουσίας και το Μέρος Χ' του Συντάγματος που διέπει τη σύνθεση και δικαιοδο- 30 σία της Δικαστικής Εξουσίας. Η απάντηση πτο ερώτημα είναι αρνητική. Ο υπό κρίση νόμος είναι αντισυνταγματικός γιατί θεσπί­ στηκε κατά παράβαση της δ'αδικασίας που προνοεί το Σύνταγμα για τροποποίηση των διατάξεων του ( Ά ρ θ ρ ο 182.3). Η θέσπιση του αποτελεί υπέρβαση της Νομοθετικής Εξουσίας της Βουλής που περιορίζει το Σώμα να νομοθεΠρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιποοοώπων
(1985)3 Α.Α.Δ.
  1. 1448 ^5 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives Plkis J. τεί μέσα οτα πλα ; σ:α των αρμοδιοτήτων που της παρέχει το Σύνταγμα κα: σε συμμόρφωση με τις διατάξεις του. 5 10 15 20 25 30 35 Η τροποποίηση του Συντάγματος βρίσκεται έξω από τη συνήθη νομοθετ.κή αρμοδιότητα της Βουλής, όπως καθορίξεται από τ ο Ά ρ θ ρ ο 6 1 . Αποτελεί η τροποποίηση ή ανα­ θεώρηση ro'j Συντάγματος μοοφή συντακτικής εξουσίας η οποία ανήκί". σύμφωνα με το συνταγματικό δίκα.ο 1 . στον λαό και αοκε'τα*. ι^πτά κανόνα, μτ. βάοη εντολή σε συντα­ κτική συνέλευση ή οε αναθεωρητική Βουλή. Ό π ο υ το Σύνταγμα προβλέπει, όπως πτην Κύπρο, την τροποποίηση των προνόων του χωρίς ε:δική αναφορά στον λαό ν α έκφραση της συντακτικής ί ο υ εξουοίας. η υπο­ χρέωση ν α αυστηρή τήρηση των συνταγματικών διατάξε­ ων που διέπουν την τροποποίηση είναι ακόμα πιο επιτακτική. Σ τ η ν παρούσα Βουλή δέ δόθηκε ούτε συντακτική ούτε αναθεωρητική δικα'οδοσία. Τουναντίον, έ χ ε ι εκλεγεί με βάση TC Σύνταγμα και δεσμεύεται να νομοθετεί μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων που της παρέχει το Σύνταγμα. Η διαβεβαίωση πίπτεως :<αι σεβασμού στο Σύνταγμα από TOUC: βουλευτές, αποτελεί προϋπόθεση γ'α την ανάληωη ί ω ν βουλευτικών τοιις καθηκόντων και όρο απαράβατο γ:α την άσκηση των εξουσιών τους. Δε με αφήνει αδιάφορο η επιχε:ρηματολογία ότι η αδυ­ ναμία της Βουλής να τροποποιεί τ ο Σύνταγμα στην σπουσία των Τούρκων Βουλευτών περ'ορίζει την ευελιξία προ­ σαρμογής ταυ δϊκ,ΰίου σε νέα κοινωνικά δεδομένα. Σημει­ ώνω όμως ότι ο πεοιορισμός αυτός δεν αποτέλεσε τα τε­ λευταία είκοσι χρόνια ανασταλτικό παράγοντα στην πολιτι­ κή κα; κοινων:κή ανέλιξη τ η ς κυπριακής κοινωνίας Ό π ο υ η απουσία των Τούρκων Βουλευτών θα οδηγούσε σε απο­ τελμάτωση, τ ο «δίκαιο της ανάγκης» παρέχει τ ο αναγκαίο θεσυικό μέσο γιο την αποφυγή της και τ η διασφάλιση τ η ς λειτουογίας τ η ς πολιτείας. Δυσχέρειες στη λειτουργία των συνταγματικών θεομών δεν αποτελούν, κατά τ ο δίκαιο. βάση για παράκαμψη τους. Αππυάκρυνση από τα συντα­ γματικό πλαίσια υποσκάπτει τα θεμέλια τ η ς πολιτείας και κλονίζει το κράτος δικαίου. 1 Βλέπε, Μάνεοης—Συνταγματική και 105, 143, 145, 150,
  2. Θεωοία και ΠράΕη, σελίδες 1449 103, Pikis J. President of Republic v. House of R'ntatives
(1936)Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Κυπριακή Δημοκρατία σήμερα, δεν προέρχετα! από την έλλειψη μηχανισμών εκ­ συγχρονισμού του Συντάγματος, αλλά από την επιβουλή κατά της νομικής κα: φυσικής υπάρξεως της κυπριακής πολιτείας. "Οπως αναγνώρισαν οι δικηγόροι της Βουλής. προσήλωση στο Σύνταγμα συνέβαλε ουσιαστικά στην κα­ τοχύρωση της υποστάσεως της κυπριακής πολιτείας. Είναι πεποίθηση μου ότι προσήλωση οτο Σύνταγμα απο­ τελεί την πιο πειστική απάντηση οτην επ'βουλή κατά της ακεραιότητας του κυπριακού κράτους και κάθε απόπειρα για κατάλυση του. Η αυστηρή τήρηση του Συντάγματος αποτελεί το ισχυρότερο όπλο για προάσπιση της οντότητας της κυπριακής πολιτείας. 5 10 Καταλήγω επαναλαμβάνοντας όσα είχα αναφέρει στην Αναφορά 11/85,* ό τ ι - 15 ι «Ο σεβασμός στο Σύνταγμα δεν επιβάλλεται μόνο από το Άρθρο 179 που το καθιστά τον υπέρτατο Νό­ μο της Πολιτείας, αλλά και από τις τραγικές πραγμα­ τικότητες της Κύπρου και ιδιαίτερα τους κινδύνους που απειλούν την κρατική της υπόσταση. Η ανεξαρ- 20 τησίσ της Κύπρου θεμελιώνεται στο Σύνταγμα. Κάθε παρέκκλιση από τις πρόνοιες του εξασθενίζει τη βά­ ση του κυπριακού κράτους». Για τους πιό πάνω λόγους, βρίσκω ότι ο Πρώτος Τρο­ ποποιητικός Νόμος του Συντάγματος. 1986. δε μπορεί να εκδοθεί διότι και αντίθετος είναι και ασύμφωνος με τις πρόνοιες του Συντάγματος που αφορούν την τροποποίη­ ση των διατάξεων του. ειδικότερα, της παραγράφου 3 του Άρθρου 182 του Συντάγματος. ΚΟΥΡΡΗΣ. Δ.: Συμφωνώ με τη Γνωμάτευση του Δικαοτή Πική και νια τους ίδιους λόγους καταλήγω ότι ο νόμος είναι αντισυνταγματικός Ο νόμος είναι αντισυνταγματικός. * Βλέπε
(1985)3 Α.Α.Δ. 2202 οελ. 2212. 1450 25 30 3 C.L.R. This is an English translation of the opinion in Greek reported at pp. 1439-1450 ante. 1986 April 9 [TRIANTAFYLLIDES, P., A. Loizou, DEMETRIADES. SAVVIDES, LORIS, STYLIANIDES, PIKIS, KOURRIS, JJ.] IN THE MATTER OF ARTICLE 140 OF THE CONSTITUTION PRESIDENT OF THE REPUBLIC, Applicant, v, THE HOUSE OF REPRESENTATIVES, Respondent. (Reference No. 1/86). Constitutional Law—Constitution—Amendment of non basic Articles of—Amendment by the sub judtce law of Articles 63 and 66—Said Law enacted unanimously by the House of Representatives—A bsence therefrom as from 1963 of *> Representatives, who belong to the Turkish Community— Consequently, said law enacted in deviation of the provisions of Article 182.3—Whether "Law of Necessity" justified such deviation—In the light of present circumstances said question answered in the negative— Sub ju10 dice law repugnant and inconsistent with Article 63, 66 and 179 of the Constitution. 15 Law of Necessity—Constitution—-Amendment of non basic Articles of—Sub judice law amending Articles 63 and 66 —Whether in the absence as from 1963 of the Representatives of the Turkish Community from the House of Representatives the "Law of Necessity" justified deviation from the provisions of Article 182.3 in enacting said amendments—In the light of present circumstances said question answered in the negative. 1451 President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)The question raised in (his reference is whether the sub judice law, which amends Article 63 of the Constitu­ tion by giving the right ίο vote to those who have atiained the age of eighteen years and Article 66 of the Constitu­ tion so that no by-election will Ue held for the filling of 5 a vacancy in a seat of a Representative in the House of Representatives, but such vacancy is to be filled as the law ordains, is repugnant to or inconsistent with Articles 182.
  1. 63.Ϊ, 66.2 and 66.3 of the Constitution. Held,(A) Per TriantafyHides, P . A. Loizou, Demetriades, 10 Savvides, Loris and Stylianides JJ.: (!) The sub judice law amends the non basic Articles 63 and 66 of the Constitution, but it has not been passed by the majority vote envisaged by Article 182.
  2. because, though the House of Representatives enacted it unanimously, ihere 15 are not participating in the House as from 1963 the Re­ presentatives, who belong to the Turkish community.
(2),In order to uphold the constitutionality of Ihe sub judice law, this Court should be convinced that the said amendments of the Constitution are so indispensable that it is justified, by virtue of the "Law of Necessity", for the House to adopt the procedure of amending non basic Articles of the Constitution with the participation in the majority, provided by Article 182.3, of only the Repre­ sentatives, who belong to the Greek Community. 20 25
(3)The reasons put forward for the said amendments are not, in the present circumstances of Cyprus, more imperative than the supreme state necessity to avoid amending Articles 63 and 66, the provisions of which affect both communities, without the participation in the 30 enactment of the sub judice law of Representatives from both communities. Consequently the law of Necessity does not justify the deviation from Article 182.3 of the Con­ stitution.
(4)It follows that the sub judice law is repugnant to 35 and inconsistent with Articles 63, 66 and 179 cf the Constitution. 1452 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives 5 10 15 20 25 30 35 B) Per Pikis, J., Kourris, J. concurring:
(1)The sub judice law, notwithstanding its manifest aim to amend the Constitution, was voted on and supported only by the Greek Representatives in the House and, consequently, it was enacted in a manner inconsistent with Article 182 of the Constitution.
(2)The Law of Necessity, as established bv Cyprus case law but also generally accepted, cannot justify total or partial amendment of the Constitution. The "Law of Necessity" is a temporary measure directly referable to the necessity it aims to meet, while amendment of the Constitution is a permanent measure that changes the institutions of the State.
(3)The sole question that has lo be answered is whether the House of Representatives that is elected under the Constitution, derives its powers therefrom and exer­ cises them subject to an express affirmation of the Repre­ sentatives for faith and respect for the Constitution, can legislate outside the context of the Constitution and in opposition thereto. This question has to be answered in the negative.
(4)The amendment υι review of the Constitution con­ stitutes an aspect of the constituent power that belongs, in accordance with constitutional law. to the people and is exercised, as a rule on the basis of a mandate to a constituent assembly. Where the constitution provides, as in the case of Cyprus, for the amendment of its provisions without specific reference to the people, the obligation of strict adherence to constitutional provisions governing its amendment is more imperative still. No mandate was given to the House of Representatives to revise the Constitution.
(5)The biggest danger to the Cyprus Republic today does not originate from lack of mechanisms for modernisation of the Constitution, but from the threats to the legal and physical existence of the Cyprus S'ate. Adhe­ rence to the Constitution contributed substantially to the 1453 President of Republic v. House of R'ntetives
(1986)• entrenchment of the status of the Cyprus State. Such adhe­ rence is the strongest means for safeguarding the integrity of the Cyprus State.
(6)Η follows that the sub judice law is repugnant to and inconsistent with the provisions of the Constitution that govern its amendment and in particular with those of Article 182.3. 5 Opinion as above. Cases referred to: Attorney-General v. 195; Ibrahim and Others, I964 C.L.R. 10 Aloupas v. National Bank of Greece
(1983)1 C.L.R. 55; Apostolides and Others v. Republic
(1982)3 C.L.R. 928; President of the Republic v. House of Representatives
(1985)3 C.L.R. 2224; 15 President of the Republic v. House of Representatives
(1985)3 C.L.R.
  1. Reference. Reference by the President of the Republic for the opinion of the Supreme Court whether the First Amend- 20 ment of the Constitution Law, 1986 is repugnant to or inconsistent with the provisions of Articles 182.3, 63.1, 66.2 and 66.3 of the Constitution. St. Soulioti (Mrs.), Attorney-General of the Republic with N. Charalambous, Senior Counsel of the Republic and L. Koursoumba (Mrs.), for the President of the Republic. 25 E. Efstathiou with M. Christofides and M. Papapetrou, for the House of Representatives. Cur. adv. vutl. 1454 30 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives 5 10 TRIANTAFYLLIDES P. read the following opinion of the Court: On the 6th February 1986 the President of the Republic referred, under Article 140 of the Constitution, to the Supreme Court for its Opinion the question as to whether the "First Amendment of the Constitution" Law, 1986, is repugnant to, or inconsistent with, the provisions of Articles 182.
  2. 63.1.66.2 and 66.3 of the Constitution. The said Law was enacted by the House of Representatives on the 23rd January 1986 (the text of the Law is attached hereto). The sub judice Law amends Article 63 of the Constitution so that the citizens of the Republic who have attained the age of eighteen years will have the right to vote, and not only those who have attained the age of twenty-one 15 years, and it also, amends Article 66 of the Constitution so that no by-election will be held for the filling of a vacancy in a seat of a Representative but such vacancy is to be filled as the Law will ordain. On the 24th January 1986 the House of Representatives 20 transmitted the sub judice Law to the President of the Republic, who. before promulgating it under Article 52 of the Constitution, filed the present Reference. The Supreme Court, on the 17th and 18th February 1986, heard, through their counsel, arguments on behalf 25 of the President of the Republic and of the House of Representatives. in accordance with Article 140.2 of the Constitution. The Supreme Court considered the matter referred to it and the unanimous Opinion of the majority of its Members 30 (M. Triantafyllides. A. Loizou. D. Demetriades, L. Savvides, A. Loris and D. Stylianides) is the following:
  3. In accordance with paragraphs 2 and 3 of Article 182 of the Constitution the non basic Articles of the Constitution may be amended at any time by a Law for the 1455 Triantafyllides P. President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)enactment of which there is required a majority vote comprising at least two-thirds of the total number of the Representatives belonging to the Greek Community and at least two thirds of the total number of the Representatives belonging to the Turk:sh Community. The said Communities are defined in Article 2 of the Constitution. 5
  1. The sub judice Law amends the non basic Articles 63 and 66 of the Constitution but it has not been passed by the majority vote which is envisaged by paragraph 3 of Article 182 of the Constitution, since in the Hou?e of 10 Representatives, which has enacted it unanimously, there are participating only Representatives who belong to the Greek Community, because from 1963 there are not participating in the House of Representatives Representatives who belong to the Turkish Community. 15
  2. The responsibility for the adoption of an amendment of a non basic Article of the Constitution is vested in the House of Representatives. But, notwithstanding the fact that the desirability of on amendment is not to be controlled by the Supreme Court, the application of the "Law 20 of Necessity" in a case as the present one is subject to the control of the Supreme Court.
  3. In order to hold that the enactment of the sub judice Law is valid the Supreme Court must be convinced that the amendments of the aforesaid Articles 63 and 66 are so 25 indispensable that it is justified, by virtue of the "Law of Necessity", for the House of Representatives to adopt the procedure of amending ncn basic Articles of the Constitution by a Law wh'ch was enacted with the participation in the majority, which is provided for by paragraph 3 of Ar- 30 tide 182 of the Constitution, of only the Representatives who belong to the Greek Community.
  4. The Supreme Court has reached the conclusion irrespective of how serious are the reasons put forward for the amendment, by means of the sub judice Law, of 35 1456 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntativesTriantafyllides Ρ 5 10 15 20 25 30 Articles 63 and 66 of the Constitution, that »hey aie not. in the present circumstances in Cyprus, more imperative than the supreme state necessity to avoid amending the said Articles 63 and 66, the provisions of which affect both Communities, without the participation in the enact­ ment of the sub judice Law of Representatives from both Communit:es. as required by paragraph' 3 of Article 182 of the Constitution in connection with the amendment of non basic Articles of the Constitution.
  5. Consequently the in deviation from paragraph 3 of Article 182 of the Constitution enactment of the sub judice Law cannot be justified, in the present case, by the "Law of Necessity".
  6. Such Law is, therefore, repugnant to. and inconsistent with, Articles 63, 66 and 182 of the Constitution and it is unconstitutional as being repugnant to, and inconsistent with, Article 179 of the Constitution.
  7. In concluding the Supreme Court notes that as re­ gards elections which are not provided for by the Constitution the right to vote has already been given by legislation to those who have attained the age of eighteen years, and it, also, observes that there do not seem to have been ex­ hausted the possibilities of regulating in future by legis­ lation the matter of the filling of a vacant seat of a Representative in a manner which will not be repugnant to Article 66 of the Constitution and which, at the same time, will be in accord with the electoral system which is today in force in Cyprus. The present Opinion is notified, in accordance with Artide 140.2 of the Constitution, to the President of the Re­ public and to the House of Representatives. 1457 President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)A LAWTOAMEND ARTICLES 63 AND 66 OF THH CONSTITUTION The House follows: of Representatives enacts as Short Title 1. This Lawshall be referred to.as The First Amendment of the Constitution Law, 1986. Amendment of Article 63 of the Constitution 2. Article 63 of the Constitution is hereby amended by the deletion from paragraph 1 thereof of the words "twenty one"'and their substitution by the word "eighteen". Amendment of Article 66 of the Constitution 10 3. Article 66 of the Constitution is hereby amended as follows: (
  1. a)By the deletion from paragraph 2 thereof and its substitution by the following paragraph: 15 "2. Avacancy of a seat in theHouseof Representatives is to be filled as theLaw ordains"and (
  2. b)By thedeletion from paragraph 3 thereof of the words "or2". PIKIS J.: With the enactment of the First Amendment of the Constitution Law 1986, the House of Representatives seeks to amend two Articles of the Constitution—(
  3. a)Paragraph 1 of Article 63,that limits the right to vote to persons whohave attained the age of 21 years and (b)pa- 25 ragraph 2 of Article 66, that lays down that when a vacancy occurs in the seat of a Representative, it shall be filled by a by-election. The Amendment Law extends the right to vote to persons who have attained the age of 18, while the second 30 1458 20 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives leg of it makes provision for the filling of a vacancy out the holding of a by-election. 5 10 15 20 25 30 Pikis J. with­ The President of the Republic who is constitutionally responsible for the promulgation of laws, referred the matter to the Supreme Court for its opinion on the constitu­ tionality of the law, in particular, whether its provisions are repugnant to or inconsistent with the relevant provisions of the Constitution. Pre-emptive judicial control of the constitutionality of laws, carried out under Article 140 of the Constitution, is designed to safeguard effectively constitutional order and prevent every deviation therefrom. It constitutes an im­ portant function of the judiciary within the framework of its mission to safeguard the rule of Law. Unlike other countriesι the Constitution of the Re­ public of Cyprus makes no provision for direct or indirect recourse2 (by elections or plebiscite) to the people for amend­ ment of the Constitution but envisages a special majority for the amendment of its non fundamental provisions. Article 182. a fundamental provision of 'he Constitution. prohibits the amendment of the Constitution, unless the Bill of proposal for its amendment is supported by two thirds of the Greek Representatives and two thirds of the Turkish Representatives. The Law here under consideration, notwithstanding its manifest aim to amend the Con­ stitution. was voted on and supported only by the Greek Representatives and in consequence was enacted in a manner repugnant to and inconsistent with that laid down in the Constitution for amendment of its provisions. Counsel for the House of Representatives argued that the deviation from the constitutional procedure for the amendment of the Constitution, is justified by the absence 1 See, Manesis—Constitutional Thaorv and Practice. 1980, ρ 177. - Sea, Article 110 of the Constitution of Greece, 1975. Also, arti­ cles 203-205 of the Constitution of Holland, 1948: article 138 ol the Constitution of Italy; and article 46 of the Constitution of th.; Republic of Ireland. 1459 Ptkis J. President of Republic v. House of R'ntatives (198G) of the Turkish Representatives that has rendered inopera­ tive the procedure envisaged by the Constitution for amend­ ment of its provisions. With 'he passage of time, inability to amend the Constitui on is more strongly felt, as well as the corresponding pressure for fashioning the Law to new political and soda! realities. But they did not submit there is any "necessity" for amending the Constitution in the sense that the term "necessity" is accepted :n Law, that is. a measure for entrenching const:tutional order and not a means of changing it. 5 10 It is common ground acknowledged by counsel i d the House of Representatives as well, there can be no recourse to the "Law of Necessity" as established by Cyprus caselaw' but also generally acknowledged for total or partial amendment of the Constitution2. As the Attorney-General '5 correctly submitted, on analysis of the Cyprus caselaw. the "Law of Necessity" is a temporary measure d:rectly re­ ferable <o the necessity it aims to meet, while the amend­ ment of the Constitution is a permanent measure that changes the institutions of the State. Recourse to the "Law 20 of Necessity" is permissible on'v when constitutional order or the functioning of the State is threatened. I had occas-on to point oul3 *he "Law of Necessity" is but a reserve power embedded in the Law for protection of constitutional order and not a means of bypassing limitative provisions of the 25 Constitution or the statute law. Lastly, recourse to the "Law of Necessity" for extending the right to vote to per­ sons under the age of 21, has already been judged by fhe Full Bench of the Supreme Court, in Reference No. 12/85*, as unjustified. 30 The sole question that has to be answered in the present Reference is whether the House of Representatives that is ' See, inter aha, Attornev-Gneral ν Mustafa Ibrahim & Others 11964} C L R 195 Aloupas ν National Bank of Greece
(1983)1 C L R 55 Apostolides & Others ν Republic
(1982)3 C L R 928 - See. L' Εtat de Necessite en Democrats, Pans, by Genevieve Camus, pp. 304, 305. 306 3 See. inter alia, Aloupas ν National Bank of Greece
(1983)1 C L R 55, Appstolides & Others ν Republic
(1982)3 C L R. 928 * President of the Republic ν The House of Representatives—
(1985)3 C LR 224 1460 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives Pikis J. elected under the Constitution, derives its powers from the Constitution and exercises them subject to an express affirmation of the Representatives for faith and respect for the Constitution (Article 69 of the Constitution), can le5 gislate outside the context of the Constitution and in opposition thereto. Acceptance of the position of the House of Representatives, as expressed by counsel for the Body. would be eouivalent to the acKnowledgment of unlimited competence to the House to amend any Article of the 10 Constitution contrary to paragraph 3 of Article !82 of the Constitui:on, a fundamental provision of the Constitution, as already stressed. In essence, the House claims a right to amend the Constitution in a manner contrary to its fundamental provisions. In reality, a right is claimed to 15 amend the Constitution without specific reference to the Cyprus people. 20 With the same logic and amenity that the House amended Article 63.1 and 66.2 of the Constitution, they might amend Article 54 of the Constitution, regulating the excrcise of the Executive power, and Pan X' of the Constitution governing the composition and jurisdiction of the judicial power of the State. The answer to the question posed is in the negative. The Liw under consideration is unconstitutional because 't was enacted in contra\ent.on to the procedure laid down in the Constitution for the amendment of it-. provisions (Art'cle 182.3). The Law was enacted in excess of the legislative power of the House of Representatives that limits the chamber to legislate within the context of 30 the competence vested it under the Constitution, subject to and in accordance with its provisions. The amendment ol the Constitution is outside the ordinary legislative con 25 1461 Pikis J. President of Republic v. House of R'ntatives
(1986)petence of the House of Representatives, as defined in Article
  1. The amendment or review of the Constitution constitutes an aspect of the constituent power that be­ longs, in accordance with constitutional Law', to the people and is exercised, as a rule, on the basis of a man­ date to a constituent assembly or an assembly entrusted with the review of the Constitution. Where the Constitution provides for as in the case of Cyprus for the amendment of its provisions without spe­ cific reference to the people for an expression of its so- 10 vereign will, the obligation for strict adherence to consti­ tutional provisions governing its amendment, is more im­ perative still. No mandate was given to the House of Re­ presentatives to revise the Constitution. On the contrary, it has been elected under the Constitution and is bound to 15 legislate within the bounds of the competence vested it by the Constitution. The affirmation of faith and respect for the Constitution, given by the Representatives, is a prerequisite for the assumption of their duties and a condition for the exercise of their powers. 20 I am not indifferent to arguments that the inability of the House of Representatives to amend the Constitution in the absence of the Turkish Representatives, limits the flexibility necessary to adjust the Law to new social re­ ality. However, I note that this limitation has not raised 25 the last twenty years insuperable obstacles to the political and social evolution of Cyprus society. Where the absence of Turkish Representatives would lead to a stale-mate the "Law of Necessity" offers the necessary institutional means for its avoidance and ensuring the functioning of the State. 30 Difficulties in the functioning of constitutional institutions See, Manesis—Constitutional Theory and Practice, 1980 ρ 177 pp. 1 0 3 - 1 0 5 .
  5. 1462 3 C.L.R. President of Republic v. House of R'ntatives Pikia J . do not constitute, under the Law, a valid reason for by­ passing them. Departure from the Constitution undermines the foundation of the State and weakens the rule of Law. 5 10 15 The biggest danger to the Cyprus Republic today does not originate from lack of mechanisms for modernisation of the Constitution but from the threats to the legal and physical existence of the Cyprus State. As counsel for the House of Representatives acknowledged, adherence to the Constitution contributed substantively to entrenchment of the status of the Cyprus State. It ; s my conviction that adherence to the Constitution constitutes the most persuasive answer • to threats to the integrity of the Cyprus State and every attempt for its dissolution. Strict adherence to the Constitution is the strongest means for safeguarding the integrity of the Cy­ prus State. In conclusion, I repeat what I said ll/85t': "Adherence to the Constitution is not only dictated by the provisions of Article 179 that makes the Constitution the supreme Law of the Republic, but it is a'so dictated by the tragic realities of Cyprus. especially the threats to the status of the State. The independence of Cyprus is entrenched in the Constitution. Every deviation from its provisions weakens the foundation of the Cyprus State." 20 25 30 in Reference No. For the reasons given above, I find that the First Amend­ ment of the Constitution Law 1986 cannot'be promul­ gated because it is repugnant to and inconsistent with the provisions of the Constitution that govern its amendment. 1 President of the Republic ν House of Representatives (19Θ5) C.L.R. 2202 at o. 2212 1463 3 Pikls J. President of Republio v. House of R'ntatives (198Θ) in particular those of paragraph 3 of Article 182 of the Constitution. KOURRIS, J.: I agree with the Opinion rendered by Justice Pikis and for the same reasons I conclude the Law is unconstitutional. The Law is unconstitutional. 1464 5

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.