clr/1987/1987_1_252.pdf

(2)(β) του Περί Δήμων Νόμου ΠΙ/85 όπως τροποποιήθηκε.παραβιάζει το Άρθρο 28— Αρνητική η απάν­ τηση στοπιο πάνω ερώτημα. Συνταγματικό Δίκαιο —Δικαίωμα ασκήσεως επαγγέλματος — Σύνταγμα, Άρθρο 25 — Προστατεύει από άμεση και όχι έμμεση επέμβαση — Άρθρο 16

(2)(β) του Περί Δήμων Νόμου όπως τροποποιήθηκε — Συνεπάγεται έμμεση επέμβαση στο πιο πάνω δικαίωμα και κατά συνέπεια δεν αντιβαίνει προς το Άρθρο 25. Συνταγματικό Δίκαιο — Διεθνές σύμφωνο — Άρθρο 169.3 του τος— Πεδίο εφαρμογής. Συντάγμα­ ΤοΔιεθνές Σύμφωνο Περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνω­ μένων Εθνών, κυρωθέν με τονΝόμο 14/69— Άρθρο 25— Κατά πόσο *An English translationappearsatpp. 277-296post. 252 1C U R . Pavlou v. ReturningOfficer& Others το άρθρο 16

(2)(β) του ΠερίΔήμων Νόμου 111/85όπως τροποποιήθηκε παραβιάζει το εν λόγω άρθρο 25— Αρνητική η απάντηση στο ερώτη­ μα. 5 ιη 15 20 25 30 Η Περί Διακρίσεως (Απασχόλησις και Επάγγελμα) Σύμβασις 111/1958, κυρωθείσα με τον νόμο 3/68— Κατά πόσο το άρθρο 16

(2)(β) του Περί Δήμων Νόμο» 111/85 όπως τροποποιήθηκε αντιβαίνει προς τις δια­ τάξεις της σιψβάσεως — Αρνητική η απάντηση στο ερώτημα. Δήμοι — Άρθρο 16

(2)(β)του Περί Δήμων Νόμου 111/85 όπως τροποποιή­ θηκε —Δεν αντιβαίνει προς τα άρθρα 25και 28του Συντάγματος ούτε και προς το Άρθρο 25 του Διεθνούς Συμφώνου Περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών και ούτε προς τις δια­ τάζεις της Περί Διακρίσεως (Απασχόλησκ και Επάγγελμα) Συμβά­ σεως 111/1958. Οι αιτούντες ήσαν υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι στις δημοτικές εκλογές, που έγιναν την 25.5.86.Ο αιτών στην αίτηση 3/86ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο υπάλληλος τ ο υ Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου και εξελέγη δημοτικός σύμβουλος τ ο υ Δήμου Λευκωσίας. Ο αιτών στην οίτηση 4/86 ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο δημόσιος υπάλληλος και εξελέγη δημοτικός σύμβουλος τ ο υ Δήμου Αγλαντζιάς. Στους αιτούντες δεν επιτράπηκε να αναλάβουν τ ο αξίωμα του δημοτικού συμβούλου κατ' εφαρμογήν των διατάξεων τ ο υ άρθρου 16

(2)(β) τ ο υ Περί Δήμων Νόμου 111/85 όπως τροποποιήθηκε, ιδίως από το άρθρο 6τ ο υ Περί Δήμων (Τροποποιητικού) Νόμου 25/86. Οι διατάξεις τ ο υ άρθρου 16

(2)(β) δεν παρεμπόδιζαν την υποψη­ φ ι ό τ η τ α των αιτούντων στις εκλογές για εκλογήν δημοτικών συμβού­ λων, αλλά παρεμπόδιζαν την υπ' αυτών ανάληψη τ ο υ αξιώματος τ ο υ δημοτικού ουμβούλου, στο οποίο είχαν εκλεγεί, γιατί και οι δυο έπαιρναν μισθούς εν σχέσει μετις πιο πάνω θέσεις τους. - - Ο συνήγορος των αιτούντων υπέβαλε προς υποστήριξη της υπο·- . _ θέσεως των τρεις εισηγήσεις. Η πρώτη εισήγηση ήταν ότι οι σχετικές διατάξεις τ ο υ άρθρου 16

(2)(β> τ ο υ Νόμου προσβάλλουν την αρχή της ισότητας,που κατο­ χυρώνεται από τ ο άρθρο28τ ο υ Συντάγματος. 35 40 Η δεύτερη εισήγηση ήταν ότι οι διατάξειςαυτές αντιβαίνουν προς τ ο Ά ρ θ ρ ο 25τ ο υ Συντάγματος καθ'όσον οι αιτούντες αναγκάζονται να εγκαταλείψουντ ο επάγγελμα των, αν επιθυμούν να αναλάβουν το αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου. Η τρίτη εισήγηση ήταν ό τ ι οι πιο πάνω διατάξειςτ ο υ νόμου αντι­ βαίνουν προς τ ο Ά ρ θ ρ ο25τ ο υΔιεθνούςΣυμφώνου ΠερίΑστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών,που κυρώθηκε μετον Νόμο 14/69και προς την Περί Διακρίσεως (Απασχόλησις και Επάγγελ- 253 Pevlou v. Returning Officer& Others

(1987)μα) Σύμβαση 111/1958,που κυρώθηκε με τον Νόμο 3/68.Στα πλαίσια της εισηγήσεως των αυτής ο συνήγορος των αιτούντων υποστήριξε πως τόσο τ οπιο πάνω διεθνές σύμφωνο όοο και ηπιο πάνω συνθήκη περιεβλήθησαν δυνάμει τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 169.3 τ ο υ Συντάγματος με αυξημένη ισχύ. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας κε: τις αιτήσεις, 5 αποφάνθη­ (Ι)Σχετικά με την πρώτη εισήγηση: (Α)Από τον Πρόεδρο κ. Τριαντα­ φυλλίδη, συμφωνούντων των Δικαστών κ.κ. Μαλαχτού και Αώρη: Εν όψει της νομολογίας το συμπέρασμα είναι πως οι υπό κρίση νομοθε- 1 0 τικές διατάξειςδεν καταλήγουν οεάνιση μεταχείριση κατά παράβαση τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ28,γ ι α τ ίπροβαίνουν σεταξινόμηση και διαφοροποίηση, που ήταν ευλόγως δυνατή για την νομοθετική εξουσία εν όψει της φύσεως των θέσεων, που κατείχαν οι αιτούντες και της φύοεως τ ο υ αξιώματος τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου. 15 (Β)Από τον Δικαστή κ. Στυλιανι'δη:

(1)Το Ά ρ θ ρ ο 28δεν απογορεύειδιακρίσεις,ο ι οποίες βασίζονται σε αντικειμενική εκτίμηση ουσιαστικά διαφόρων πραγμάτων και που βασίζονται σ τ ο δημόσιο συμφέρον και φέρουν ισοζύγιο μεταξύ γενι­ κού συμφέροντοςτης Πολιτείαςκαι των δικαιωμάτων και ελευθεριών 2 0 τ ο υ πολίτη. Η αρχή της ισότηταςπαραβιάζεται μόνον εάν η διάκριση δεν έχει αντικειμενική και εύλογηδικαιολογία.

(2)Η αρχή τ η ς ισότητας στη διεξαγωγή της εκλογήςδεν επηρεάζε­ τ α ι από την προσβαλλόμενη νομοθεσία. Το Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(β) απαγο­ ρεύει τ η ν άσκηση των καθηκόντων δημοτικού συμβούλου εάν αυτός π ο υ έχει εκλεγεί συνεχίζει να είναι έμμισθος δημόσιος υπάλληλος, ή υπάλληλος οργανισμού δημοσίου δικαίου. 25

(3)Έχοντας υπόψη τα καθήκοντα και τις ευθύνες των δημοσίων υπαλλήλων κ α ι των υπαλλήλων των οργανισμών δημοσίου δικαίου και την εξουσία, τ α καθήκοντα και ευθύνες τ ο υ δημοτικού συμβού- 3 0 λου, τ ο συμπέρασμα είναι ό τ ι η διαφοροποίηση π ο υ προβλέπει τ ο Ά θ ρ ο 16

(2)(β) δεν αποτελεί παραβίαση της αρχής της ισότητας γιατί είναι αντικειμενικά εύλογα δικαιολογημένη. (Γ)-4ττότον Δικαστή κ. Πική:

(1)Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας κάμνει διαχωρισμό 35 μεταξύ της Πολιτικής Εξουσίας και της Διοικήσεως. Ο διαχωρισμός αυτός α π α ν τ ά τ α ι θεσμικά σε όλα τ α επίπεδα διακυβερνήσεως της χώρας. Πολιτικό είναι κάθε αξίωμα που συνεπάγεται πρωτογενώς την άσκηση κρατικής εξουσίας. Οι αρμοδιότητεςτων Δήμων, οργά­ νων τοπικής αυτοδιοικήσεως, συνεπάγονται την άσκηση εκτελεστι- 4 0 κής εξουσίας (βλέπε Μέρος VH - ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΩ.Ν), καθώς 254 1 C.L.R. Pavlou v. Returning Officer & Others επίσης και νομοθετικής εξουσίας με την έγκριση τ ο υ Υπουργικού Συμβουλίου (άρθρο 87 τ ο υ Νόμου 111/85). 5

(2)Η αυξομοίωση δημοσίων υπαλλήλων και υπαλλήλων οργανι­ σμών δημοσίοιι δικαίου στο άρθρο 16

(2)(β) συνάδει με τις πρόνοιες του άρθρου 122 του Συντάγματος. Επομένως η διάκριση που κάμνει τ ο άρθρο 16

(2)(β) μεταξύ υπαλλήλων τ ο υ δημοσίου αφενός, και άλλων κατηγοριών υπαλλήλων αφετέρου, για τους σκοπούς ασκή­ σεως Πολιτικής Εξουσίας, συνάδει με τ ο πνεύμα και τη δομή του Κυπριακού Συντάγματος. 10

(3)Τοάρθρο 28καθιερώνει την έννοια της Αριστοτελικής ισότητας που συναρτά την ισότητα με την ουσιαστική ομοιογένεια μεταξύ πραγμάτων και καταστάσεων σε αντίθεση με τη φαινομενική ή αριθ­ μητική εξίσωση τους. Η διακριτική ευχέρεια τ ο υ νομοθέτη είναι πολύ πλατειά. Η διάκριση η οποία γίνεται μετ ο άρθρο 16

(2)(β) όχι μόνο δεν 15 προσβάλλει τις αρχές της ισότητας που κατοχυρώνεται από το άρθρο 28, αλλά ουνάδει και με τ ο πνεύμα τ ο υ Συντάγματος που υιο­ θετεί το διαχωρισμό της πολιτικής εξουσίας από τη Διοίκηση, δευτε­ ρογενή φορέα της ασκήσεως εκτελεστικής εξουσίας. 20 25 (Δ) Από τον Δικαστή κ. Κούρρη: Οι πρόνοιες τ ο υ άρθρου 16{2)(β) δενπαραβιάζουν τ ο Ά ρ θ ρ ο 28για τουςλόγους,που αναφέρονται στις άλλες αποφάσεις, που εκδόθηκαν στην υπόθεση α υ τ ή . Αρκεί να λεχθεί ότι τα μέλη των Δημοτικών Επιτροπών συμμετέχουν στην πολι­ τική και ασκούν πολιτική εξουσία και τ α καθήκοντα τους ως δημο­ σίων υπαλλήλων δυνατόν να συγκρούονται με τα καθήκοντα τ ο υ μέλους Δημοτικών Επιτροπών, πράγμα που αντιβαίνει στην αρχή της χρηστής δοικήοεως. ΟΛ 35 40 (II) Σχετικά με τη δεύτερη εισήγηση: (Α) Από τον Πρόεδρο κ. Τριαν­ ταφυλλίδη, συμφωνούντων των Δικαστών κ.κ. Μαλαχτού και Αώρη: Το Άρθρο_25 τ ο υ Συντάγματος δεν παραβιάζεται^γιατί, αν οι ενδιαφερόμενοι αποφασίσουν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και να αναλάβουν τ ο αξίωμα δημοτικού συμβούλου, τ ο ύ τ ο συνεπάγεται έμμεση, αλλ' όχι άμεση, επέμβαση στο δικαίωμα, που προστατεύεται από το Ά ρ θ ρ ο 25. Τέτοια έμμεση επέμβαση δεν αποκλείεται από τ ο Άρθρο 25. (Β)Από τον Δικαστή κ. Στυλιανίδη: Το Άρθρο 25 του Συντάγματος προστατεύει από άμεση και όχι έμμεση επέμβαση στο δικαίωμα ασκήσεως οποιουδήποτε επαγγέλ­ ματος, απασχολήσεως, εμπορίου, ή επικερδούς εργασίας. Το δικαίωμα αυτό δεν καταπατείται άμεσα από την προσβαλλόμενη νομοθετικήδιάταξη. (III)Σχετικά με την τρίτη εισήγηση: Α) Από τον Πρόεδρο κ. Τριάντα- 255 P a v l o u v. R e t u r n i n g O f f i c e r & O t h e r s

(1987)φυλλίδη, συμφωνούντος και του Δικαστού κ. Λώρη: Η υπό κρίση νομοθετική διάταξη δεν αποκλείεται είτε από το Άρθρο 25 του πιο πάνω διεθνούςσυμφώνου είτε από τη Σύμβαση 111/

1. Επομένως δεν είναι ανάγκη για τ ο Δικαστήριο να αποφανθή πάνω στο θέμα κατά πόσο τ ο πιο π ά ν ω διεθνές σύμφωνο και η πιο πάνω σύμβαση είναι 5 αυτοεκτελεοτά διεθνή σύμφωνα, που, λόγω της κυρώσεως των, έχουν γίνει τμήμα τ ο υ δικαίου μας με ηυξημένη ισχύ έναντι σε νομοθετικές διατάξεις, όπως αυτέςτ ο υ Νόμου 111/
2. (Β)Από τον Δικαστή κ. Μαλαχτό:

(1)Το ά ρ θ ρ ο 169.3 τ ο υ Συντάγματος, λόγω της επιφυλάξεως τ ο υ έχει περιορισμένη εφαρμογή. Εφαρμόζεται μόνο υπό τον όρον ό τ ι οι συμβάσεις και συμφωνίες αυτές εφαρμόζονται αντιστοίχως και υπό τ ο υ άλλου συμβαλλομένου μέρους. Αυτός ο άλλος συμβαλλόμε­ νος αναφέρεται ως «αντισυμβαλλόμενος» εις το ελληνικό κείμενο τ ο υ Συντάγματος. 10 15

(2)Στην περίπτωση τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου των Ηνωμένων Εθνών δεν υπάρχει «αντισυμβαλλόμενος». Το Ά ρ θ ρ ο 169.3τ ο υ Συντάγματος δεν εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση. Το σύμφωνο δεν είναι αυτοεκτελεοτά.

(3)Ακόμα κ ι ' α ν δεχθούμεότιτ ο Ά ρ θ ρ ο25τ ο υ Συμφώνου έχειαυξη- 9 0 μένη ισχύ έναντι τ ο υ εσωτερικού μας δικαίου,η υπό κρίση διάταξη δεν παραβιάζει τ ο εν λόγω Ά ρ θ ρ ο , διότι δεν συνεπάγεται παρολόγους περιορισμούς. (Γ)Από τον Δικαστή κ. Στυλιανίδη:

(1)Δεν μπορεί να γίνει επίκληση τ ο υ όρου της αμοιβαιότηταςλόγω 2 5 της φύσεως και των προνοιών τ ο υ Συμφώνου. Είναι διεθνής σύμβα­ ση. Η φ ύ σ η , ο σκοπός και η λειτουργία τ ο υ στις διεθνείςσχέσεις και στην εσωτερική νομική τάξηαποκλείουν τον όρον τηςαμοιβαιότητας. Ο σκοπός τ ο υ Συμφώνου δεν είναι να δημιουργήσει υποκειμενικά ή αμοιβαία δικαιώματα για τα Κράτη Μέλη, αλλά σκοπός τ ο υ είναι η 3 0 προώθηση αξιών και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Περαιτέρω τ ο Σύμφωνο προνοεί για μηχανισμό ελέγχου.

(2)Το Σύμφωνο είναι αυτοεκτελεστό γιατί οι πρόνοιες τ ο υ δεν είναι ευσεβείς διακηρύξεις,αλλάμπορούν να εφαρμοστούναπό τ α όργανα της Πολιτείας και από τ α Δικαστήρια. Δημιουργούν δικαιώματα για 3 5 τ ο ν πολίτη κ α ι διέπουν καιεπηρεάζουν άμεσατ ι ςσχέσεις μεταξύ των ατόμων, των α τ ό μ ω ν και του Κράτους, ή των δημοσίων αρχών. Οι πρόνοιες τ ο υ Συμφώνου δημιουργούν δικάσιμα δικαιώματα και συμ­ φέροντα.

(3)Το δικαίωμα «του εκλέγειν» και «εκλέγεσθαι» π ο υ αναφέρονται σ τ ο Ά ρ θ ρ ο 25(β) τ ο υ Συμφώνου δεν παραβιάζονται από την προσ- 256 40 1 C.L.R- 5 P a v l o u v. R e t u r n i n g O f f i c e r & O t h e r s βαλλόμενη νομοθετική διάταξη. To δικαίωμα της αναλήψεως και ασκήσεως των καθηκόντων τ ο υ λειτουργήματοςτ ο υ δημοτικού συμ­ βούλου επηρεάζεται, αλλά υπό τας συνθήκας ευρίσκω ότι ο περιορι­ σμός στο δικαίωμα αυτό που προβλέπεται στο Ά ρ θ ρ ο 16

(6)δεν είναι υπέρμετρος. (Δ) Από τον Δικαστή κ. Πική: 10 15 20 Οι επιπτώσεις στο εσωτερικό δίκαιο από την κύρωση των πιο πάνω διεθνών Συμφώνων δεν έχουν συζητηθεί διεξοδικά ώστε το Διχαοτήριον να είναι σε θέοη vu (.κψερει συμπερασματική άποψη οχετ. 'ί με τ ο βαθμό και έκταση της εφαρμογής τους. Ο ύ τ ε εξετάστηκετ ο περιε­ χόμενο συγκεκριμένωνπρονοιών των Συμφώνων ώστε να αποφασι­ στεί κ α τ ά πόσο έχουν εκτελεστό χαρακτήρα για τους σκοπούς τ ο υ εσωτερικού δικαίου. Το μόνο άρθροστο οποίο έγινεα ν α φ ο ρ άείναι τ ο άρθρο25που απαγορεύειτηνπαρεμβολή «υπέρμετρων» περιορισμών στο δικαίωμα τ ο υ εκλέγεσθαισε αξίωμα που συνεπάγεται τ η διαχεί­ ριση δημοσίων υποθέσεων. Για τ ο θέμα αυτό είναι αρκετή η παρατή­ ρηση ότι απαγόρευση τ ο υ άρθρου 16

(2)(β)τ ο υ Νόμου 111/85δεν απο­ τελεί υπέρμετρο περιορισμό τ ο υ δικαιώματος εκλογής σε δημόσιο αξίωμα. (Ε)Από τον Δικαστή κ. Κούρρη: Πρέπει να σημειωθεί,χωρίς να εκφράζεται και οριστική γνώμη γιατί δεν υπήρξε η ευκαιρίανα ακουστεί ολοκληρωμένη επιχειρηματολογία στο σημείο α υ τ ό , ότι οι Νόμοι 14/69και 3/68με κανένα τρόπο δεν βοη­ θούν τους αιτητές. 25 Οι αιτήσεις απορρίπτονται χωρίς οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Εκλογικές Αιτήσεις. 30 Εκλογικές Αιτήσεις εναντίον της απόφασης των καθ' ων οι αιτήσεις με την οποίαν δεν επιτράπηκε στους αιτητές ν' αναλάβουν καθήκοντα Δημοτικού Συμβούλου βάσει των προνοιών τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 16

(1){β)τ ο υ Περί Δήμων Νόμου τ ο υ 1985 (Νόμος 111/85)., Ε. Ευσταθίου με Μ. Τσαγγαρίδη, για τουςαιτητές. 35 Γ. Φράγκου (κα), για τον καθ'ου οι Αιτήσεις Αρ. 1και στις δυο Αιτήσεις. Κ. Μιχαηλίδης, Αίτηση 3/86. για τον καθ' ου η Αίτηση Αρ. 2 στην 257 Pavlou v. ReturningOfficer& Others Μ. Παπαπέτρου, Αίτηση 4/86.

(1987)για τον καθ' ου η Αίτηση Αρ. 2 στην Cur. adv. vult. Ανεγνώσθηοαν οι ακόλουθες αποφάσεις: ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΠΡ.: Ο ι δυο αυτέςεκλογικέςαιτήσεις εκδικάστηκαν μαζί λόγω της ουσιαστικής συνάφειας τους και γΓ α υ τ ό εκδίδεται ηπαρούσα απόφαση για αμφότερες. 5 Οι αιτητέςήταν υποψήφιοι γιατ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου στις Δημοτικές Εκλογές, που έγιναν στις 25 Μαΐου 1986. 10 Ο αιτητήςστην αίτηση 3/86ήταν κατάτον ουσιώδη χρόνο υπάλληλος τ ο υ Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου και εξε­ λέγη Δημοτικός Σύμβουλος τ ο υ Δήμου Λευκωσίας. Ο α ι τ η τ ή ςστην αίτηση 4/86ήταν κατάτον ουσιώδη χρόνο δημόσιος υπάλληλος και εξελέγη Δημοτικός Σύμβουλος τ ο υ 15 Δήμου Αγλαντζιάς. Στους αιτητές δεν επιτράπηκε να αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου ένεκα των προνοιών τ ο υ άρθρου 16

(2)(β)τ ο υπερί Δήμων Νόμου τ ο υ 1985(Νόμος 111/ 85),όπως τροποποιήθηκε κυρίως από τ ο άρθρο6τ ο υπερί 20 Δήμων (Τροποποιητικού) (Αρ. 3)Νόμουτου1986(Νόμος25/ 86). Οι νομοθετικές αυτέςπρόνοιες δεν εμπόδιζαν τους αιτητές από τ ο υ να είναι υποψήφιοι για εκλογή στο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Σύμβουλου αλλά τους εμπόδιζαν από τ ο υ να 25 αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο ύ τ ο στο οποίο είχαν εκλεγεί εφό­ σον και οι δυο πληρώνονται μισθό εν σχέσει μετις προανα­ φερθείσες εργασίεςτους. Οι συνήγοροι των αιτητών ισχυρίστηκαν ότι οι εν λόγω νομοθετικές διατάξεις συνεπάγονται δυσμενή διάκριση εις 30 βάρος των αιτητών κατά παράβαση τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 28 τ ο υ Συντάγματος και αναφέρθηκαν, σχετικά, στις υποθέσεις Μικρομμάτης εναντίον Δημοκρατίας, 2ΑΆ.Σ.Δ. 125,131και Δημοκρατία εναντίον Αρακιάν,

(1972)3Α.Α.Δ. 294,298-301. Οι συνήγοροι των αιτητών υπέβαλαν, επίσης, ό τ ι ,μετην 35 εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας,παραβιάζεται τ ο Ά ρ ­ θρο 25τ ο υ Συντάγματος/επειδή οι αιτητές εξαναγκάζονται 258 1CL.R. 5 Pavlou v. Returning Officer& Others Trlandafyllldes P. να παραιτηθούν από τις εργασίεςτους για να αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου και, επίσης, ότι παραβιάζεται τ ο Ά ρ θ ρ ο 25 τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου για Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα τ ο υ 1966,τ ο οποίο ισχύει από τις 31 Μ α ρ τ ί ο υ 1976 και τ ο οποίο κυρώθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία μετον περί Διεθνών Συμφώνων (Οι­ κονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα και Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα) (Κυρωτικό) Νόμο τ ο υ 1969 (Νόμος14/69). 10 Περαιτέρω, οι συνήγοροι των αιτητών ισχυρίστηκαν ότι παραβιάζεται η περί Διακρίσεων Σύμβαση (Απασχόληση και Επάγγελμα) Αρ. 111/58, η οποία διασφαλίζει τ ο δικαίωμα εργασίας και η οποία κυρώθηκε με τον περί Δια­ κρίσεων Συμβάσεως (Απασχόληση και Επάγγελμα) (Αρ. 111/ 15 58) (Κυρωτικό) Νόμο τ ο υ 1968(Νόμος3/68). Οι συνήγοροι των αιτητών παραδέχτηκαν ό τ ι , σύμφωνα με πάγιες αρχές τ ο υ συνταγματικού δικαίου θα πρέπει να ικανοποιήσουν το Δικαστήριο πέραν λογικής αμφιβολίας ότι οι σχετικές νομοθετικέςδιατάξεις είναι αντισυνταγματι20 κές και αναφέρθηκαν,σχετικά, πολύ ορθά,στις υποθέσεις Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών εναντίον Κυριακίδη,

(1966)3Α.Α.Δ.640,654,655και Χειμωνίδης εναντίον Μαγγλή,

(1967)1 Α.Α.Δ.125,156. _ Ενόψει των ανωτέρω, Τσαγγαρίδης και άλλοι (Αρ.2) εναν25 τίονΔημοκρατίας,

(1975)3Α.Α.Δ. 290,Αναστασίου εναντίον Δημοκρατίας

(1977)3Α.Α.Δ. 91, Δημοκρατία εναντίον Δημη-τρ/άδη,-(-1977)-3-Α.Α.Α.-2'\3,-Ιωαννίδης-εναντίον Δημοκρα­ τίας,

(1979)3 Α.Α.Δ. 295, Αντωνιάδης εναντίον Δημοκρα­ τίας,

(1979)3Α.Α.Δ. 641, Αγγελίδης εναντίον Δημοκρατίας, 30

(1982)3 Α.Α.Δ. 774, Χατζηίωάννου εναντίον Δημοκρατίας,

(1983)3Α.Α.Δ.1041και Αποστολίδης εναντίον Δημοκρατίας,

(1984)3Α.Α.Δ. 233, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι οι σχετι­ κές νομοθετικές πρόνοιες δεν είναι αντισυνταγματικές ως συνεπαγόμενες άνιση μεταχείρηση των αιτητών κ α τ ά 35 παράβαση τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 28, διότι, κ α τ ά την γνώμη μου, προβαίνουν οε νομοθετικές διαφοροποιήσεις και ταξινο­ μήσεις, που είναι εύλογεςενόψει της φύσεως των θέσεων, που κατέχουν οι αιτητές και της φύσεως τ ο υ αξιώματος τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου. 259 Trtandafyllides P. Pevlou v. Returning Officer& O t h e r ·

(1987)Επιπλέον,τ ο Ά ρ θ ρ ο25τ ο υ Συντάγματος δεν παραβιάζε­ τ α ι καθόσον οι εν λόγω νομοθετικέςπρόνοιες δεν επεμβαί­ νουν ευθέως στο δικαίωμα που διαφυλάσσεται με τ ο Ά ρ ­ θρο α υ τ ό και αν οι αιτητέςαποφασίσουν να παραιτηθούν από τις θέσεις τους γιανα αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δήμο5 τ ι κ ο ύ Συμβούλου α υ τ ό θα συνεπάγεται μόνο έμμεση επέμ­ βαση στο ενλόγω δικαίωμα τ ο υ ς π ρ ά γ μ α τ ο οποίο δεν απο­ κλείεται από τ ο Ά ρ θ ρ ο 25 (βλ., σχετικά, μεταξύ άλλων, τις υποθέσεις Αστυνομία εναντίον Λιβέρα, 3 Α.Α.Σ.Δ. 65, 67, Ψαράς εναντίον Δημοκρατίας,

(1986)3 Α.Α.Δ. 353, 364, 10 Αντωνιάδης, ανωτέρω, 659,Αποστόλου εναντίον Δημοκρα­ τίας,

(1984)3 Α.Α.Δ. 509, 524 και Αμβροσία Όίλς εναντίον Δημοκρατίας,

(1984)3Α.Α.Δ.943, 948). Δεν είναι ανάγκη να αποφανθώ στην προκειμένη περί­ πτωση κ α τ ά πόσον είτε τ ο Ά ρ θ ρ ο 25 τ ο υ προαναφερθέν- 15 τος Διεθνούς Συμφώνου είτε οι σχετικές πρόνοιες της Σύμ­ βασης Αρ. 111/58είναι α φ 'εαυτών εκτελεστές διεθνείς συμ­ φωνίες, οι οποίες, λόγω τ η ς κυρώσεως τους, κατέστησαν μέρος τ ο υ Δικαίου της Κύπρου με αποτέλεσμα να υπερι­ σχύουν τ ο υ Νόμου 111/85,επειδή έχω την άποψη ότιοι σχε- 20 τικέςπρόνοιες τ ο υ Νόμου 111/85δεναποκλείονται ούτε από το Ά ρ θ ρ ο 25τ ο υ ενλόγω Διεθνούς Συμφώνου ούτε από τ η Σύμβαση111/58. Για όλους τους πιο πάνω λόγους οι αιτήσεις αποτυγχά­ νουν και πρέπει ως εκ τ ο ύ τ ο υνα απορριφθούν και νομίζω 25 ότι αν οι αιτητέςδεν αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου σύμφωνα με τ ο άρθρο 16

(2)τ ο υ Νόμου 111/85 τότε τ ο θέμα θ α πρέπει να ρυθμιστεί σύμφωνα με την π α ρ ά γ ρ α φ ο

(3)τ ο υ εν λόγω άρθρου16. Ενόψει τ η ς φύσεωςτων θεμάτων, που έχουν εγερθεί στις 30 υποθέσεις αυτές, έχω την ά π ο ψ η ότι δεν πρέπει να εκδοθεί οποιαδήποτε διαταγή για τ α έξοδατ ο υ ς . 260 1 C.L.R. 5 Pavlou v. Returning Officer & Others ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Ειςτας δυο αυτάςεκλογικόςαιτήσεις, αι οποίαι ηκούσθησαν μαζί λόγω τ ο υ ότιπαρουσιάζουν κοινά νομικά σημεία, οι αιτηταί προσβάλλουν τ η συνταγματικό­ τ η τ α τ ο υ άρθρου 16.2

(6)τ ο υ περί Δήμων Νόμου τ ο υ 1985 (Νόμος111/85),όπως ετροποποιήθη υπό τ ο υ άρθρου6τ ο υ Νόμου25/86. Ταγεγονόταεις αμφοτέρας ταςαιτήσεις εκτίθενται επαρ­ κώς εις την απόφασιν ήτις εδόθη υπό τ ο υ Προέδρου τ ο υ Δικαστηρίου τ ο ύ τ ο υ και ούτω δεν θεωρώ αναγκαίο να τ α 10 επαναλάβω. Ο δικηγόρος των αιτητών προς υποστήριξιν της υποθέ­ σεωςτ ο υ έκαμετας ακολούθους τρεις εισηγήσεις. Η πρώτη τ ο υ εισήγηση είναι ότι η σχετική πρόνοια τ ο υ άρθρου 16.2

(6)τ ο υ Νόμου είναιαντισυνταγματική ως αντιβαίνουσα 15 προςτην αρχή της ισότητας ηοποία διαφυλάττεται από τ ο άρθρο 28τ ο υ Συντάγματος. 20 25 30 Η δεύτερη εισήγηση τ ο υ δικηγόρου των αιτητών είναιότι υ υπό κρίσιν Νόμος αντιβαίνει τις πρόνοιες τ ο υ άρθρου25 του Συντάγματος, καθ' ότι οι α ι τ η τ α ί υποχρεούνται να εγκαταλείψουν την εργασίαντων, εάνεπιθυμούν να αναλά­ βουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου. Πρέπει ευθέωςνα πω ότι αναφορικώς μετας δυο αυτάς εισηγήσεις τ ο υ δικηγόρου των αιτητών, συμφωνώ με τ ο δικαιολογητικό και τ α συμπεράσματα τ ο υ Εντίμου Προέδρου τ ο υ Δικαστηρίου εις την απόφασιν, την οποίαν έχει ήδη δώσει και δεν υπάρχει τίποτε,που επιθυμώ να προσθέ­ σω. Η τ ρ ί τ η εισήγηση τ ο υ δικηγόρουτων αιτητών είναιότι τ ο ως άνω άρθρο 16.2

(6)τ ο υ Νόμου αντίκειται εις τας προνοίαςτ ο υάρθρου25τ ο υΔιεθνούςΣυμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, τ ο οποίο έχει κυρωθεί διό τ ο υ Νόμου 14/69δυνάμει τ ο υ οποίου, σύμφωνα πάντοτε με την 261 Malachtos J . Pavlou v. Returning Officer& Others

(1987)εισήγηση τ ο υ , έχει ηυξημένη ισχύν εν Κύπρωλόγω των προ­ νοιών τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 169.3του Συντάγματος. Το άρθρο 169τ ο υ Συντάγματος, ως επίσης και τ ο άρθρο 25 τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων έχουν ως ακολούθως: 5 «Άρθρον 169. Τηρουμένων των διατάξεων τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 50καιτηςτρίτηςπ α ρ α γ ρ ά φ ο υτ ο υ άρθρου57

(1)Πάσα διεθνής συμφωνία μετ' άλλων κρατών ή οιουδήποτε διεθνούς οργανισμού αφορώσα εις εμπο­ ρικά θ έ μ α τ α , οικονομικήν συνεργασίαν, περιλαμβανο- 10 μένων πληρωμών και πιστώσεων και modus vivendi, συνομολογούνται κατόπιν αποφάσεως τ ο υ Υπουργι­ κού Συμβουλίου.

(2)Η διαπραγμάτευσις πάσης ετέρας συνθήκης, συμ­ βάσεως ή διεθνούς συμφωνίας ως και η υπογραφή 15 α υ τ ώ ν γίνεται κατόπιν αποφάσεως τ ο υ Υπουργικού Συμβουλίου, δεν τίθενται όμως εν ισχύϊ και δεν δεσμεύούσι την Δημοκρατίαν, ειμή μόνον εφόσον κυρωθώσι διά νόμου ψηφιζομένου υπό της Βουλής των Αντιπρο­ σώπων, ότε και συνομολογούνται. 20

(3)Συνθήκαι, συμβάσεις και συμφωνίαι συνομολογούμεναι συμφώνως τ α ι ς ειρημέναις διατάξεσι τ ο υ παρόντος άρθρου έχουσιν από της δημοσιεύσεως αυτών εις την επίσημον εφημερίδα της Δημοκρατίας ηυξημενην ισχύν έναντι οιουδήποτε ημεδαπού νόμου, 25 υπό τον όρον ό τ ι αι τ ο ι α ύ τ α ι συνθήκαι, συμβάσεις και συμφωνίαι εφαρμόζονται αντιστοίχως και υπό τ ο υ αντισυμβαλλομένου.» Ά ρ θ ρ ο ν 25τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου: «Πας πολίτης δέον όπως κέκτηταιτ ο δικαίωμα ως και την 30 δ υ ν α τ ό τ η τ α , άνευ οιασδήποτε διακρίσεως εκ των αναγρα­ φομένων εν άρθρω 2, και άνευ υπέρμετρων περιορισμών: (α)όπως μετέχη τ η ςδιαχειρίσεωςτων δημοσίων υπο­ θέσεων είτε αμέσως είτε δ ι ' ελευθέρως εκλεγέντων αντι262 1 C.L.R. Pavlou v. ReturningOfficer& Others MalathlosJ. προσώπων (β)τ ο υ εκλέγεινκαι εκλέγεσθαι ειςγνήσιας περιοδικός εκλογάς, επί τ η βάσει καθολικής και ίσης ψ ή φ ο υ , και διενεργούμενος δια μυστικής ψηφοφορίας, εγγυωμένης την ελευθέρανέκφρασιν της βουλήσεως των εκλο­ γέων. (γ) όπως δύναται να διορισθή επί τ η βάσει των γενι­ κών ορχών της ισότητος, εις τας δημοσίας υπηρεσίας της χώρας του.» 10 15 20 — 25 30 Το Ά ρ θ ρ ο 2 τ ο υ προαναφερθέντος συμφώνου έχει ως ακολούθως:

1. «Έκαστον Συμβαλλόμενον Κράτος αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως σεβασθή και διασφάλιση εις άπαντα τ α ά τ ο μ α τ α διαβιούντα εντός της εδαφικής αυτού επικρατείας και υποκείμενα ειςτην δικαιοδοσίαν αυτού, τ α εν τ ω Παρόντι Συμφωνώ αναγνωριζόμενα δικαιώματα, άνευ οιασδήποτε διακρίσεως, καθ' όσον αφορά ειςτην φυλήν,τ ο χρώμα, τ ο φύλον,την γλώσσαν, την θρησκείαν, τας πολιτικός ή ετέρας πεποιθή­ σεις, την εθνικήν ή κοινωνικήν προέλευσιν, την περιουσιακήν κατάστασιν, την γέννησιν ή οιανδήποτε ετέραν κατάοτασιν.
2. Εν αις περιπτώσεσι δεν ήθελον ληφθή εισέτι νομο­ θετικά ή έτερα μέτρα,έκαστον Συμβαλλόμενον Κράτος αναλαμβάνει-την-υποχρέωσιν-όπως-προβή-εις—τας αναγκαίας ενεργείας, συμφώνως προς τους κρατούν­ τ ο ς ενα υ τ ώ συνταγματικούς κανόνας καιπρος αςπρο­ νοίαςτ ο υ παρόντος Συμφώνου, διάτην υιοθέτησιν τοι­ ούτων νομοθετικών ή ετέρων μέτρων, ως ήθελον κριθή αναγκαία διατην πραγμάτωσιν των εντ ω παρόντι Συμ­ φωνώ αναγνωριζομένων δικαιωμάτων.
3. Έκαστον Συμβαλλόμενον Κράτοςαναλαμβάνει όπως - 35 (α) διασφάλισηότιπαν πρόσωπον, ούτινος τ α εν τω παρόντι αναγνωριζόμενα δικαιώματα ή ελευθερίαι ήθελον παραβιασθή, θα έχη τελεσφόρον μέσον θεραπείας, και εάν η παραβίασις εγένετο υπό 263 — —— Malachtos J . Pavlou v. Returning Officer& Others

(1987)προσώπων ενεργούντων υπό επίσημον ιδιότητα. (β) διασφάλιση ότι παν πρόσωπον αξιούν τοιούτο μέσον θεραπείας θα δύναται να προσφυγή, προς επίλυσιν της διαφοράς, εις αρμοδίας αρχάς, προβλεπομένας υπό του νομικού συστήματος τ ο υ Κράτους και όπως ανάπτυξη τας δυνατότητας προς προσφυγήν εις ένδικα μέσα θεραπείας. 5 (γ) διασφάλιση ότι αι αρμόδιοι αρχαί θα εκτελώσι παν ούτω παρεχόμενον μέσον θεραπείας.» Σύμφωνα με την εισήγησιν τ ο υ δικηγόρου των αιτητών, 10 εφόσον τ ο Ά ρ θ ρ ο 25 τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου ομιλεί περί παντός πολίτου ότι κέκτηται το δικαίωμα ως και την ευκαιρία άνευ οιασδήποτε των διακρίσεων αναφερομένων εις τ ο Ά ρ θ ρ ο ν 2 και άνευ υπέρμετρων περιορισμών όπως μετέχη της διαχειρίσεως των δημοσίων υποθέσεων, δεν 15 βλέπει λόγον δια τον οποίον οι αιτηταί, οι οποίοι εξελέγησαν νομίμως, να υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν τ α ς εργασίαςτων, εάν επιθυμούν να αναλάβουν τ ο αξίωμα τ ο υ Δημοτικού Συμβούλου. Κατά την άποψιν μου,τ ο άρθρον 169.3τ ο υ Συντάγματος, 20 λόγω της επιφυλάξεως τ ο υ έχει περιορισμένη εφαρμογή. Εφαρμόζεται μόνο υπό τον όρον ότι αι τ ο ι α ύ τ α ι συμβάσεις και συμφωνίαι εφαρμόζονται αντιστοίχως και υπό τ ο υ άλλου συμβαλλομένου μέρους. Αυτός ο άλλος συμβαλλόμενος αναφέρεται ως «αντισυμβαλλόμενος» εις 25 τ ο ελληνικό κείμενο τ ο υ Συντάγματος. Από τ α ως άνω εξάγεται ότι η παράγραφος 3 τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 169 τ ο υ Συντάγματος εφαρμόζεται μόνο δια συνθήκας, συμβάσεις και συμφωνίας, βασισμένες επί της αμοιβαιότητος, οι οποίες όταν κυρωθούν καιδημοσιευθούν 30 εις την Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, θ α έχουν ηυξημενην ισχύν επί τ ο υ ημεδαπού Νόμου, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Συνθήκη επί της Διεθνούς Εγκυρότητος των Ποινικών αποφάσεων, η Ευρωπαϊκή Συνθήκη δι' έκδοσιν εγκληματιών, η Συμφωνία δια την 35 κατάργησιν της βίζας και άλλα παρόμοια. Εις την 264 1 C.L.R. Pavlou v. Returning Officer& Others Malachtos J. παρούσαν υπόθεσιν δεν υπάρχει συμβαλλόμενο μέρος από την άλλη πλευρά. Μια χώρα με την κύρωση τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου επί Αστικών και Πολιτικών δικαιωμάτων, αναλαμβάνει να 5 διαφυλάξει τους πολίτες της δια νόμου έναντι βάναυσου, απάνθρωπου ή μειωτικής μεταχειρίσεως. Αναγνωρίζει τ ο δικαίωμα κάθε ανθρωπινής υπάρξεως, τ ο δικαίωμα διαβιώσεως, ελευθερίας ασφαλείας και ιδιωτικής τ ο υ ζωής. Το σύμφωνο απαγορεύειτ η δουλεία, εγγυάται τ ο δικαίωμα 10 αμερόληπτου δίκης και προστατεύει πρόσωπα έναντι αυθαιρέτου συλλήψεως και κρατήσεως. Αναγνωρίζει ελευθερία σκέψεως, συνειδήσεως και θρησκείας, ελευθερία γνώμης και εκφράσεως, τ ο δικαίωμα ειρηνικής συγκεντρώσεως και μεταναστεύσεως και ελευθερία τ ο υ 15 συνεταιρίζεσθαι. Από τ α ως άνω είναι καθαρό ότι τ ο άρθρο 169.3 τ ο υ Συντάγματος δεν εφαρμόζεται στην παρούσα περίπτωση. Δια της κυρώσεως τ ο υ Συμφώνου, η Δημοκρατία ανέλαβε την υποχρέωση, ηοποία περιγράφεται στο Ά ρ θ ρ ο2α υ τ ο ύ 20 και ειδικώς την παράγραφον 2. Εις την υπόθεση Δημοκρατία ν. Δημητριάδη

(1977)3 Α.Α.Δ 213 εις την σελίδα 245 έκαμα α ν α φ ο ρ ά στο ρηθέν σύμφωνο ακριβώς δια να τονίσω αυτήν την υποχρέωσιν αναληφθείσαν υπό της Δημοκρατίας διά της κυρώσεως 25 τ ο υ . Τέλος, ανεξαρτήτως τ ^ Υ ε ^ ν ο τ ο ς " ό τ ι κατάΤην ά π ο ψ η μου τ ο ρηθέν σύμφωνον δεν είναι εκτελεστό α φ ' εαυτού, έστω και αν δεχθούμε, διά σκοπούς συζητήσεως, ότι τ ο άρθρο 25 τ ο υ ρηθέντος Συμφώνου, έχει ηυξημένη ισχύ 30 έναντι οιουδήποτε ημεδαπού νόμου της Δημοκρατίας, τ ο άρθρο 16.2

(6)τ ο υ Νόμου 111/85,ως ετροποποιήθη διά τ ο υ Νόμου 25/86,δεναντιβαίνειπρος οιανδήποτε των προνοιών αυτού,καθ' ότι οι επιβληθέντες υπό α υ τ ο ύ περιορισμοί δεν είναι κατά την άποψιν μου υπέρμετροι. 35 Δια τ α ως άνω έχω την γνώμην ότι αμφότεραι αι αιτήσεις δέον όπως απορριφθούν άνευ εξόδων. ΛΩΡΗΣΔ.: Συμφωνώ μετην απόφαση που εξεδόθη από 265 Malachtos J . Pavlou v. Returning Officer& Others

(1987)τον Πρόεδρο τ ο υ Δικαστηρίου και δεν επιθυμώ να προσ­ θέσω οτιδήποτε. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣΔ.: Συμφωνώ ότι οι εκλογικές αυτές αιτή­ σεις αποτυγχάνουν. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος για τους αιτητές πρόβαλε 5 έντονα ότι τ ο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(β) τ ο υ περί Δήμων Νόμου, 1985 (Αρ. 111 τ ο υ 1985), όπως τροποποιήθηκε με το Ά ρ θ ρ ο 6 τ ο υ περί Δήμων (Τροποποιητικός) (Αρ. 3) Νόμου, 1986 (Αρ. 25τ ο υ 1986)παραβιάζει τηναρχή της ισότητας,ηοποία δια­ σφαλίζεται από τ ο Ά ρ θ ρ ο 28 τ ο υ Συντάγματος και είναι 10 αντίθετο και ασύμφωνο μετο Ά ρ θ ρ ο 25τ ο υ Συντάγματος. Περαιτέρω παραβιάζει τ ο Ά ρ θ ρ ο 25.2 τ ο υ Διεθνούς Συμ­ φώνου περί Αστικών και Π ο λ ι τ ι κ ο ί Δικαιωμάτων που υιο­ θετήθηκε από τ η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών με την Απόφαση 2200Α (παράγραφο XXI) την 16ηΔεκεμβρίου, 15 1966,και που κυρώθηκε από τ η Δημοκρατία της Κύπρου με τ ο Νόμο 14/69. Το Ά ρ θ ρ ο 28 τ ο υ Συντάγματος κατοχυρώνει τ ο •δικαίωμα ισότητας και ενσωματώνει την αρχή της μη δια­ κρίσεως. Η αρχή τ η ς ισότητας αποτελεί θεμελιώδη αρχή 20 τ ο υ δημοκρατικού πολιτεύματος και εφαρμόζεταικαι στο επίπεδο τ ο υ προσχηματισμού της πολιτικής θέλησης τ ο υ λαού και τ ο επίπεδο συγκρότησης και λειτουργίας των οργάνων της πολιτικής εξουσίας. Η αρχή της ισότηταςδιέ­ πει τη λειτουργίατ ο υ δημοκρατικού πολιτεύματος στο επί- 25 πεδο ανάδειξης, συγκρότησης και λειτουργίας των οργά­ νων, που εκφράζουν τ η θέληση τ ο υ λαού. Το Ά ρ θ ρ ο 28 δεν απαγορεύει διακρίσεις, οι οποίες βασί­ ζονται σε αντικειμενική εκτίμηση ουσιαστικά διαφόρων πραγμάτων και που βασίζονται στο δημόσιο συμφέρον και 30 φέρουν ισοζύγιο μεταξύ τ ο υ γενικού συμφέροντος της Πολιτείας και των δικαιωμάτων και ελευθεριώντ ο υ πολίτη. Η αρχή της ισότητας παραβιάζεται μόνον εάν η διάκριση δεν έχει αντικειμενική και εύλογηδικαιολογία. Το Δικαστήριο όταν εξετάζει μια διάκριση δεν μπορεί να 35 παραγνωρίζει τ α νομικά και πραγματικά χαρακτηριστικά της ζωής της κοινωνίας. Το Δικαστήριο δεν εξετάζει την ο ρ θ ό τ η τ α ή σ ο φ ί ατ ο υνόμου, ούτευποκαθιστά τ η νομοθε- 266 1 C.L.R. Pavlou v. ReturningOfficer & Others Styllanlde* J . τική εξουσία, αλλά αποφασίζει μόνον εάν η διάκριση είναι αντικειμενική καιεύλογη. Η αρχή της ισότηταςστη διεξαγωγήτηςεκλογήςδεν επη­ ρεάζεται από την προσβαλλόμενη νομοθεσία. Η εκλογή, 5 σύμφωνα μετον περί Δήμων Νόμον, έχειως βάση την αντι­ προσώπευση των πολιτικών κομμάτων που εκπροσω­ πούν τ ο εκλογικό σώμα. Τα κόμματα αντιπροσωπεύονται αναλογικά στα δημοτικά συμβούλια και οιεπικρατέστεροι υποψήφιοι, κατάτ ηβούληση των εκλογέων,από κάθεκομ10 ματικό ψηφοδέλτιο επιτυγχάνουν. Το δικαίωμα εκλογής ούτε απαγορεύεται, ούτεπεριορίζεται από τον περί Δήμων Νόμον. Το Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(β)απαγορεύειτην άσκηση των καθηκόν­ των δημοτικού συμβούλου εάν αυτόςπου έχει εκλεγεί συνε15 χίζει να είναι έμμισθος δημόσιος υπάλληλος, ή υπάλληλος οργανισμού δημοσίου δικαίου. Προνοεί ότι η άσκηση των καθηκόντων τ ο υ δημοτικού συμβούλου είναι αντίθετοςμε τη θέση τ ο υ έμμισθου δημόσιου υπαλλήλου, ή υπαλλήλου οργανισμού δημοσίου δικαίου. 20 Έχοντας υπόψη τ α καθήκοντα και τιςευθύνεςτων δημο­ σίων υπαλλήλων και των υπαλλήλων των οργανισμών δημοσίου δικαίου και την εξουσία, τ α καθήκοντα και ευθύ­ νες τ ο υ δημοτικού συμβούλου, ευρίσκω ότι η διαφορο­ ποίηση που προβλέπει τ ο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(β) δεν αποτελεί 25 παραβίαση της αρχής της ισότητας γιατί είναι αντικειμε­ νικά και εύλογα δικαιολογημένη. —Το Ά ρ θ ρ ο 25 τουΣυνΎόϊΫψαΎ^ζπρο^τατέυεΤαπ'ό άμεση και όχι έμμεση επέμβαση στο δικαίωμα ασκήσεως οποιου­ δήποτε επαγγέλματος, απασχολήσεως, εμπορίου, ή επι30 κέρδους εργασίας. Το δικαίωμα α υ τ ό δεν κ α τ α π α τ ε ί τ α ι άμεσα από την προσβαλλόμενη νομοθετικήδιάταξη. Το Διεθνές Σύμφωνο Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμά­ των υιοθετήθηκε και ανοίχτηκε για υ π ο γ ρ α φ ή , επικύρωση και προσχώρηση την 16ηΔεκεμβρίου,1966. Η Δημοκρατία 35 της Κύπρου τ ο υπέγραψε με απόφαση τ ο υ Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 16/2/67και τ ο κύρωσε μετον περί των Διεθνών Συμφώνων (Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολι­ τιστικά Δικαιώματα και Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα) (Κυρωτικός) Νόμον τ ο υ 1969 (Νόμος 14/1969), που δημο- 267 Styllanldes J . Pavlou v. ReturningOfficer & Others

(1987)σιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδατην 28/2/69.Το Σύμφωνο άρχισε να ισχύει τρεις μήνες από την ημερομηνία της κατα­ θέσεως στο Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών τ ο υ 35ου Εγγράφου Επικυρώσεως ή Προσχωρήσεως - ( Ά ρ θ ρ ο 49) - την 3η Μ α ρ τ ί ο υ ,1976. Η κύρωση από τ ο Νόμο 14/69 έγινε με βάση την παρά­ γ ρ α φ ο 3 τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 169 τ ο υ Συντάγματος. Η εφαρμογή τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ α υ τ ο ύ , και οι θέσεις των διεθνών συμβάσεων, που κυρούνται με βάση το Ά ρ θ ρ ο αυτό εις τ ο νομικό σύστημα της Δημοκρατίας αναλύθηκε διεξοδικά στην πρόσφατη Αστική Έφεση 6616 (Τούλλα Μαλαχτού ν. Χριοτοδουλου Κώστα Αρμέφτη και Άλλου)*. 5 10 Το Σύμφωνο υπερισχύει από κάθεάλληαντίθετηδιάτάξη νόμου, προγενέστερη και μεταγενέστερη,απο την ημερο­ μηνία που αρχίζει να ισχύει σύμφωνα με το διεθνέςδίκαιο, 15 νοουμένου ότι οι πρόνοιες τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 169.3 ικανοποιούν­ ται. Το Ά ρ θ ρ ο 169.3προβλέπει :«Συνθήκαι, συμβάσεις και συμφωνίαι συνομολογούμεναι συμφώνως ταις ειρημέναις διατάξεσι τ ο υ παρόν- 20 τος ά ρ θ ρ ο υ έχουσιν από της δημοσιεύσεως αυτών εις την επίσημον εφημερίδα της Δημοκρατίας ηυξημενην ισχύν έναντι οιουδήποτε ημεδαπού νόμου, υπό τον όρον ό τ ι α ι τ ο ι α ύ τ α ι συνθήκαι, συμβάσεις και συμφω­ νίαι ε φ α ρ μ ό ζ ο ν τ α ι αντιστοίχως και υπό τ ο υ αντισυμ- 25 βαλλομένου.» Δεν έχει αναπτυχθεί επιχειρηματολογία ενώπιον μας για τους όρους εφαρμογήςτου Διεθνούς Συμφώνου. Δεν μπορεί να γίνει επίκληση τ ο υ όρουτηςαμοιβαιότητας λόγω τ η ς φύσης και των προνοιών τ ο υ Συμφώνου. Είναι 30 διεθνής σύμβαση. Η φύση, ο σκοπός και η λειτουργία τ ο υ στις διεθνείς σχέσεις και στην εσωτερική νομική τ ά ξ η απο­ κλείουν τον όρον της αμοιβαιότητας. Ο σκοπός τ ο υ Συμ­ φώνου δεν είναι να δημιουργήσει υποκειμενικά ή αμοιβαία δικαιώματα για τ α Κράτη Μέλη, αλλά σκοπός τ ο υ είναι η 35 προώθηση αξιών και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην υπόθεση Μαλαχτούτο *

(1987)1CLR 207 268 Δικαστήριο είπε:- 1 C.L.R. 5 Pavlou v. ReturningOfficer& Others StyllanldesJ . «Θα ήτο αδιανόητογια ένα Κράτοςνα μη διασφαλίζει τ α δικαιώματα και τιςελευθερίες που καθορίζονταιστο Ά ρ θ ρ ο 1 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τον λόγο ότι ένα άλλο συμβαλλόμενο Κράτοςπαραβιάζει τ η Σύμβαση έστω και αναφορικάμε υπήκοο τ ο υ πρώτου συμβαλλομένου Κράτους.» Το Σύμφωνο προνοεί για μηχανισμό ελέγχου, την εγκαθί­ δρυση Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Μέρος IV). Το γεγονός ότι η Κύπρος δεν έχει ακόμα αναγνωρίσει τ η 10 δικαιοδοσία της Επιτροπής για καταγγελίεςπου γίνονται από συμβαλλόμενο Κράτος σύμφωνα με τ ο Ά ρ θ ρ ο 41 και δεν έχει κυρώσει τ ο Πρωτόκολλο για ατομικέςπροσφυγές, δεν επηρεάζει τον αποκλεισμό τ ο υ όρου της αμοιβαιότη­ τας. Η μη αναγνώριση με βάση τ ο Ά ρ θ ρ ο 25της Ευρωπαι15 κής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για ιδιωτική προσφυγή δεν επηρέασετην εφαρμογή τηςΣύμβασης στην εσωτερική νομική τ ά ξ η της Κύπρου για 25 χρόνια. Είναι τ ο Σύμφωνο αυτοεκτελεοτά; Οι πρόνοιες τ ο υ δεν είναι ευσεβείςδιακηρύξεις. Μπορούν να εφαρμοστούν από 20 τ α όργανα της Πολιτείαςκαι από τ α Δικαστήρια. Δημιουρ­ γούν δικαιώματα για τον πολίτη και διέπουν και επηρεά­ ζουν άμεσα τις σχέσεις μεταξύ των ατόμων, των ατόμων και τ ο υ Κράτους, ή των δημοσίων αρχών. Οι πρόνοιες τ ο υ Συμφώνου δημιουργούν δικάσιμα δικαιώματα και συμφέ25 ροντα. Κάθε συμβαλλόμενο Κράτος αναλαμβάνει την υπο­ χρέωση όπως σεβαστεί και διασφαλίσεισε όλα τ α ά τ ο μ α , που διαβιούν μέσα στην εδαφικήεπικράτεια τ ο υ και υπό-— -κείνται στη δ ι κ α ι ο δ ο σ ί α τ ο υ ,τ α"δικαιώματα που ανάγνωρίζονται στο Σύμφωνο. Τα δικαιώματα εκφράζονται με 30 τουλάχιστο τόση σαφήνεια όση και στην Ευρωπαϊκή Σύμ­ βαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ηοποία, α φ ο ύ κυρώθηκε μετ ο Νόμο 39/62,εφαρμόζεται από τ αΔικαστήρια μεαυξη­ μένη ισχύ. Αναφορικά με τ ο νομικό αποτέλεσμα της επικύρωσης 35 τ ο υ Διεθνούς Συμφώνου, και την εφαρμογή τ ο υ ,μπορεί να γίνει παραπομπή στην υπόθεση Ιωαννίδης και 'Αλλοι ν. Της Δημοκρατίας

(1979)3Α.Α.Δ. 295,304,305,306,334,335 και 338. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Γεωργίου,

(1984)2 40 Α.Α.Δ.251,ο Πρόεδροςτ ο υ Δ ι κ α ο τ η ρ ί ο υείπεστη σελ. 287:- 269 Styllanldes J . Pavlou v. ReturningOfficer8cOthers

(1987)«Πρέπει να έχομε υπόψη μας ότιπαρόλον ότι αρχικά θεωρήθηκε ότι τ α Ά ρ θ ρ α 30 και 155.1 τ ο υ Συντάγμα­ τος, όπως και τ ο Ά ρ θ ρ ο 6της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δεν δημιουργούν δικαίωμα στο ένδικο μέσο της εφέσεως, η ύπαρξη τ ο υ ένδικου 5 μέσου α υ τ ο ύ στιςποινικές υποθέσεις έχει καταστεί επι­ βεβλημένη όταν η Δημοκρατία επικύρωσε με τον περί των Διεθνών Συμφώνων (Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα και Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα) (Κυρωτικός) Νόμον τ ο υ 1969 (Νόμος 14/ 10 69), τ ο Διεθνές Σύμφωνο περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, τ ο υ οποίου τ ο Ά ρ θ ρ ο 14

(5)προνοεί ότι'Πας καταδικαζόμενοςεπί ποι­ νικά) α δ ι κ ή μ α τ ι ,δέον όπως κέκτηταιτ ο δικαίωμα όπως εκκαλή την εναντίον αυτού καταδίκην ή την επιβληθεί- 15 σαν α υ τ ώ ποινήν, ενώπιον ανωτέρου δικαστη­ ρίου, συμφώνως τ η νομίμω διαδικασία'.» (Δες, επίσης, απόφαση τ ο υ Δικαστού Λώρη στη σελ. 294, και τ η δική μου α π ό φ α σ η στις σελ. 302-303στην ίδια υπόθε­ ση.) Το Σύμφωνο είναι αυτοεκτελεοτά και έχειεφαρμογή στην νομική τ ά ξ η τ η ς Δημοκρατίας της Κύπρου. Το Ά ρ θ ρ ο 25

(6)τ ο υ Συμφώνου προβλέπει«Πας πολίτης δέονόπως κέκτηται τ ο δικαίωμα ως και την δ υ ν α τ ό τ η τ α , άνευ οιασδήποτε διακρίσεως εκ των 25 αναγραφομένων εν Ά ρ θ ρ ω 2, και άνευ υπέρμετρων περιορισμών: (α) (β)τ ο υ εκλέγεινκαι εκλέγεσθαι ειςγνήσιας περιοδικάς εκλογάς, επί τ η βάσει καθολικής και ίσης ψ ή φ ο υ , και 3 0 διενεργούμενος διά μυστικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς , εγγυουμένης την ελευθέρανέκφρασιν της βουλήσεως των εκλο­ γέων.» Το δικαίωμα «του εκλέγειν» και «εκλέγεσθαι» δεν παρα­ βιάζεται από την προσβαλλόμενη νομοθετική διάταξη.Το 35 δικαίωμα τ η ς αναλήψεως και ασκήσεως των καθήκων τ ο υ λειτουργήματος τ ο υ δημοτικού συμβούλου επηρεάζεται, αλλά υπό τ α ς συνθήκας ευρίσκω ότι ο περιορισμός στο 270 20 1 C.L.R. Pavlou v. Returning Officer& Others δικαίωμα αυτό που προβλέπεται στο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(β) δεν είναι υπέρμετρος. Για τους πιο πάνω λόγους οι εκλογικές αυτές αιτήσεις απορρίπτονται χωρίς διαταγή για τ α έξοδα. 5 ΠΙΚΗΣ Δ.: Οι αιτητέςαξιώνουν να κηρυχθεί αντισυνταγ­ ματικό τ ο άρθρο 16

(2)(β)τ ο υ περί Δήμων Νόμου (Ν111/85) ώστε να απαλειφθείτ ο κώλυμα, τ ο οποίο παρεμβάλλει τ ο Ά ρ θ ρ ο αυτό στην ανάληψη καθηκόντων δημοτικού συμβούλου από πρόσωπα που κατέχουν υπαλληλική θέση 10 σεδημόσιες υπηρεσίες. Ο πρώτος αιτητής, Παύλος Παύλου, είναι υπάλληλος τ ο υ Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, και ο δεύτερος, Ανδρέας Χατζηανδρέας, είναι κυβερνητικός υπάλληλος στο Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας. Στις δημοτικές εκλογές τ ο υ 15 Μ α ΐ ο υ τ ο υ 1985, είχαν εκλεγεί ως υποψήφιοι τ ο υ Σοσιαλι­ στικού Κόμματος ΕΔΕΚσ ΐ ο αξίωμα τ ο υ δημοτικού συμβού­ λου στους Δήμους Λευκωσίας και Αγλαντζιάς, αντίστοιχα. Το άρθρο16

(2)(β) τ ο υ οποίου ησυνταγματικότητα προσ­ βάλλεται, ενώ επιτρέπει την εκλογή δημοσίων υπαλλήλων 20 και υπαλλήλων οργανισμών δημοσίου δικαίου στο αξίωμα τ ο υ δημοτικού συμβούλου, καθιστά ασυμβίβαστη τ η δια­ τήρηση και των δυο αξιωμάτων και θέτει σαν όρο για ανά­ ληψη των καθηκόντων δημοτικού συμβούλου παραίτηση από τ η δημοσιοϋπαλληλική θέση. 25 Η συνταγματικότητα τ ο υ άρθρου 16

(2)(β) προσβάλλεται μόνο σε σχέση με τ ο άρθρο 28τ ο υ Συντάγματος, τ ο οποίο κατοχυρώνει,.μεταξύ άλλων,, την. ισότητα-των πολιτών έναντι τ ο υ νόμου. Στη διάρκεια της συζητήσεως της αιτή­ σεως ο κ. Ευσταθίου προέβαλε και ένα δεύτερο λόγο ο 30 οποίος, κατά την εισήγηση τ ο υ , καθιστά τις πρόνοιες τ ο υ άρθρου 16

(2)(β) ανενεργές. Οι σχετικές πρόνοιες τ ο υ άρθρου 16

(2)(β), υπέβαλε, προσκρούουν στο άρθρο25 τ ο υ Συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, των Ηνωμένων Εθνών,της 16ηςΔεκεμβρίου, 1966,που κυρώθη35 κ ε» μαζί μετο Σύμφωνο περί Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, των Ηνωμένων Εθνών, της ίδιας ημερομηνίας, μετ ο Νόμο 14/69. Και επομένως ατονούν ενό­ ψει των διατάξεων της π α ρ α γ ρ ά φ ο υ 3τ ο υ άρθρου169τ ο υ Συντάγματος που προσδίδουν αυξημένη ισχύ στις πρό40 νοιες διεθνών συμβάσεων που έχουν κυρωθεί έναντι οποι­ ουδήποτε ημεδαπού νόμου. Το γεγονός ότι ο περί Δήμων 271 Plkls J . Pavlou v. Returning Officer & Others

(1987)Νόμος θεσπίστηκε σε μεταγενέστερη ημερομηνία από την κύρωση των πιο πάνω Συμφώνων, και οι επιπτώσεις από τ ο γεγονός α υ τ ό σε συσχετισμό με τις πρόνοιες της παρα­ γ ρ ά φ ο υ 3 τ ο υ άρθρου 169 που αναφέρεται πιο πάνω, δε σχολιάστηκαν. Οι επιπτώσεις στο εσωτερικό δίκαιο από την κύρωση των πιο πάνω διεθνών Συμφώνων δεν έχουν συζητηθεί διε­ ξοδικά ώστε τ ο Δικαστήριο να είναι σεθέση να εκφέρει συμ­ περασματική ά π ο ψ η σχετικά με τ ο βαθμό και έκταση της εφαρμογής τους ούτεεξετάστηκετ ο περιεχόμενο συγκεκρι- 10 μένων προνοιών των Συμφώνων ώστε να αποφασιστεί κατά πόσο έχουν εκτελεστόχαρακτήρα για τους σκοπούς τ ο υ εσωτερικού δικαίου. Το μόνο άρθρο στο οποίο έγινε α ν α φ ο ρ ά είναι τ ο άρθρο 25 που απαγορεύει την παρεμ­ βολή «υπέρμετρων» περιορισμών στο δικαίωμα τ ο υ εκλέγε- 15 σθαι σε αξίωμα που συνεπάγεται τ η διαχείριση δημοσίων υποθέσεων. Περιορίζομαι να παρατηρήσω ότι η απαγό­ ρευση τ ο υ άρθρου 16

(2)(β) τ ο υ Νόμου 111/85 δεν αποτελεί υπέρμετρο περιορισμό του δικαιώματος εκλογής σε δημό­ σιο αξίωμα. Το μόνο θέμα που ουσιαστικά εγείρεται για 20 α π ό φ α σ η , σύμφωνα με την Εκλογική Αίτηση, είναι κατά πόσο οι πρόνοιες τ ο υ άρθρου 16

(2)(β)προσκρούουν ή είναι αντίθετες με τ ο θεμελιώδες δικαίωμα της ισότητας που κατοχυρώνει τ ο άρθρο 28τ ο υ Συντάγματος. Προτού επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμετο άρθρο28τ ο υ 25 Συντάγματος σε συνδυασμό με τ ο άρθρο 16

(2)(β) τ ο υ Νόμου 111/85 περί Δήμων, δικαιολογείται αναφορά στη δομή τ ο υ Κυπριακού Συντάγματος που παρέχει τ ο πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να ερμηνευθεί τ ο άρθρο 28, όπως και κάθε άλλο άρθρο του Συντάγματος. Το Σύνταγμα της 30 Κυπριακής Δημοκρατίας κάμνει διαχωρισμό μεταξύ της Πολιτικής Εξουσίας και της Διοικήσεως, διαχωρισμός ο οποίος α π α ν τ ά τ α ι θεσμικά σε όλα τ α επίπεδα διακυβερνήσεως της χώρας. Η διάκριση μεταξύ των δυο αυτών φορεών πολιτειακής εξουσίας επισημάνθηκε από την Ολο- 35 μέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Φραγκουλίδης (Αρ. 2) ν. Δημοκρατίας

(1966)3 Α.Α.Δ. 676, και χαρακτηρίστηκε σαν σημαντική πτυχή τ ο υ Συντάγματος. Ο κ. Ευσταθίου εισηγήθηκε ότι στην προκειμένη περί­ πτωση είναι άσχετος ο συνταγματικός διαχωρισμός της 40 272 5 1 C.L.R. Pavlou v. Returning Officer& Others Plkls J . πολιτικής εξουσίας από τη Διοίκηση, επειδή τ ο αξίωμα τ ο υ δημοτικού συμβούλου δε συνεπάγεται άσκηση πολιτικής εξουσίας. 5 Με τ η θέση αυτή διαφώνησαν τόσο Ο εκπρόσωπος της Γενικού Εισαγγελέα όσο και οι κ.κ. Μιχαηλίδης και Ποπαπέτρου, δικηγόροι των Δημάρχων Λευκωσίας και Αγλι,/τζιάς, αντίστοιχα. Κατά την εκτίμηση μου, πολιτικό είναι κάθε αξίωμα που συνεπάγεται πρωτογενώς την άσκηση κρατικής εξουσίας. 10 Οι αρμοδιότητες των Δήμων, οργάνων τοπικής αυτοδιοικήσεως, συνεπάγονται της άσκηση εκτελεστικής εξουσίας (βλέπε ΜέροςVII - ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ Δ Η Μ Ο Ν ) , και νομοθετικής εξουσίας με την έγκριση τ ο υ Υπουργικού Συμβουλίου (άρθρο 87 τ ο υ Νόμου 111/85). Τον πολιτικό 15 χαρακτήρα τ ο υ αξιώματος καθιστούν ακόμα πιο έντονο οι πρόνοιεςτηςνομοθεσίαςπουδιέπουντηνεκλογή δημοτικών συμβούλων, που καθιερώνουν τ ο αναλογικό σύστημα εκλογής με βάση κατεξοχή κομματικούς συνδυασμούς (6λέπεάρθρο30

(1)-Νόμος111/85). 20 Η εξομοίωση δημοσίων υπαλλήλων και υπαλλήλων οργανισμών δημοσίου δικαίουστοάρθρο16

(2)(β)συνάδει με τις πρόνοιες τ ο υ άρθρου 122 τ ο υ Συντάγματος, τ ο οποίο ορίζει ότι και οιδυο κατηγορίεςυπαλλήλων αποτελούν μέλη της Δημόσιας Υπηρεσίας. Επομένως η διάκριση που κάμνει. 25 τ ο άρθρο16

(2)(β)μεταξύ υπαλλήλων τ ο υ δημοσίου αφενός, και άλλων κατηγοριών υπαλλήλων αφετέρου, για τους σκοπούς .ασκήσεως Πολιτικής Εξουσίας, συνάδει με τ ο πνεύμα καιτ η δ ο μ ή τ ο υ Κυπριακού Συντάγματος. 30 Παραμένει νααποφασίσουμε κατάπόσο ηπρόνοια αυτή τουΝόμουπερίΔήμωνπροσκρούειμεοποιονδήποτετρόπο στιςρητέςδιατάξειςτουάρθρου28του Συντάγματος. Οι διατάξεις του άρθρου 28 αποτέλεσαν αντικείμενο ερμηνείας σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων τ ο υ Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι αρχές που προσδιορίζουν την έκτασητης 35 εφαρμογής τους είναι τόσο καλά γνωστές ώστε να μη παρίσταται ανάγκη υπόμνησης τους σε συνάρτηση με συγκεκριμένεςαποφάσεις. Το άρθρο 28 καθιερώνει την έννοια της Αριστοτελικής 273 Plkls J. Pavlouv. ReturningOfficer ft Others

(1987)ισότητας που συναρτά την ισότητα με την ουσιαστική ομοιογένεια μ ε τ α ξ ύ πραγμάτων και καταστάσεων σε αντί­ θεση μετην φαινομενική ήαριθμητικήεξίσωση τους. Ό π ο υ διαπιστώνεται ουσιαστική ανομοιογένεια, τ ο άρθρο 28 αφήνει ελεύθερο τ ο πεδίο στο Νομοθέτη να κάμει τις ρυθ5 μισείς που κρίνει αναγκαίες. Η διακριτική ευχέρεια τ ο υ Νομοθέτη είναι πολύ πλατειά, όσο πλατειά και η πολιτική τ ο υ ευθύνη για τον καθορισμό τ ο υ περιεχομένου τ ο υ δικαί­ ου. Μόνο όπου διαπιστώνεται υπέρβαση των ακραίων ορίων π ο υ δικαιολογείη ανομοιογένεια μεταξύπροσώπων 10 και πραγμάτων, χωρεί δικαστική παρέμβαση για παρα­ βίαση των αρχών τ ο υ άρθρου28. Δεν εμπίπτει στη σφαίραδικαιοδοσίας των Δικαστηρίων, ούτε ο έλεγχος της πολιτικής σκοπιμότητας, ή τηςορθότη­ τας τ ο υ περιεχομένου των νόμων. Έργων της Δικαστικής 15 Εξουσίας είναι ο καθορισμός αρχών δικαίου και η αποσα­ φήνιση τους όπου υπάρχει διαφωνία. Στην προκειμένη περίπτωση τ ο Σύνταγμα αφήνει τ η ρύθμιση θεμάτων που ανάγονται στην ανάληψη και άσκηση τ ο υ πολιτικού αξιώ­ ματος τ ο υ δημοτικού συμβούλου στη νομοθετική ευχέρεια. 20 Η διάκριση η οποία γίνεται μ ε τ ο άρθρο 16

(2)(β)όχι μόνο δεν προσβάλλει τις αρχές της ισότητας,που κατοχυρώνονται από τ ο άρθρο 28, αλλά συνάδει και με τ ο πνεύμα τ ο υ Συν­ τ ά γ μ α τ ο ς που υιοθετείτο διαχωρισμό της πολιτικής εξου­ σίας από τ η Διοίκηση, δευτερογενή φορέα της ασκήσεως 25 εκτελεστικής εξουσίας. Καταλήγω ότι οι σχετικές πρόνοιες τ ο υ περί Δήμων Νόμου - άρθρο 16

(2)(β) - είναι συνταγματικές και ορθά έχουν αποκλεισθεί οι αιτητέςαπό την ανάληψη των καθη­ κόντων δημοτικού συμβούλου. 30 Οι αιτήσεις απορρίπτονται. ΚΟΥΡΡΗΣΔ.: Συμφωνώ και εγώ ότι οι αιτήσειςπρέπει να απορριφθούν. Οι δυο αιτήσεις εκδικάστηκαν μαζί δεδομέ­ νου ό τ ιπαρουσίαζαν κοινά νομικά και πραγματικά σημεία. -> Το μόνο θέμα που εγείρεται ενώπιον μας α φ ο ρ άτ η συν- 35 τ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 16

(2)(α)(β) τ ο υ περί Δήμων Νόμου 111/85,όπως έχει τροποιηθεί και τ ο οποίο προνοεί μεταξύ άλλων, ό τ ι Δημόσιος Υπάλληλος ή Υπάλληλος Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου δεν μπορεί να εκλεγεί ως Δήμαρχος ή να ασκήσει τ α καθήκοντα μέλους Δημοτικής 40 274 1 C.L.R- Pavlou v. ReturningOfficer ft Others Kourrls J . Επιτροπής. 5 Ο αιτητής,στην Εκλογική Αίτηση υπ' αρ. 3/86είναι υπάλ­ ληλος τ ο υ Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, που ε. ~u Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου, ο δε αιτητής στην αίτηση υπ' αρ. 4/86 είναι δημόσιος υπάλληλος. Και οι δυο έχουν εκλεγεί στις εκλογές που διεξήχθηκαν στις 25 Μ α ΐ ο υ , 1986 ως μέλη των Δημοτικών Επιτροπών Λευκωσίας και Αγλαντζιάς αντίστοιχα. Ο δικηγόρος τους ισχυρίστηκε ότι τ ο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(α)(β) 10 του Νόμου 111/85, όπως έχει τροποποιηθεί, αντιβαίνει στο Ά ρ θ ρ ο 28.1 τ ο υ Συντάγματος,το οποίο κατοχυρώνει την «ισότητα» και συγκεκριμένα προνοεί ότι «πάντες είναι ίσοι ενώπιον τ ο υ Νόμου, της Διοικήσεως και της Δικαιοσύνης και δικαιούνται να τύχωσι ίσης προστασίας και μεταχειρί15 σεοις». Η αρχή της ισότητας, όπως προνοείται στο Ά ρ θ ρ ο 28.1 του Συντάγματος, έχει απασχολήσει και έχει ερμηνευθεί από τ ο Δικαστήριο ήδη από το 1961στην υπόθεση Μικρομμάτης εναντίον Δημοκρατίας 2Α.Α.Σ.Δ. σελ. 125,όπου στη 20 οελ.131τ ο Δικαστήριο ανάφερεκαι τ α εξής:- 25 «Κατά την γνώμη τ ο υ Δικαστηρίου ο όρος 'ίσοι ενώ­ πιον τ ο υ Νόμου' στη παρ. 1 τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 28, δεν υπέχει την έννοια της αριθμητικής ισότητας αλλά διασφαλίζει μόνον εναντίον αυθαίρετων διαφοροποιήσεων, χωρίς να αποκλείει εύλογεςδιακρίσειςπου μπορούν να γίνουν λόγω της διαφορετικής φύσεως των πραγμάτων». _- - - Η αρχή που τέθηκεστήν υπόθεση Μικρομμάτης (ανωτέ­ ρω) ακολουθήθηκε από τ ο Ανώτατο Δικαστήριο σε σειρά υποθέσεων. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι 30 κατά πόσο τ ο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(α)(β) τ ο υ Νόμου 111/85 όπως τροποποιήθηκε και που αποκλείει, μεταξύ άλλων, την εκλογή δημοσίων υπαλλήλων και υπαλλήλων Οργανισμών Δημοσίου Δικαίου στα αξιώματα τ ο υ Δημάρχου και μέλους Δημοτικών Επιτροπών, αποτελεί αυθαίρετη διαφορο35 ττοίηση ή εύλογη διάκριση που μπορούσε να γίνει εν όψει της ουσιαστικής φύσεωςτων πραγμάτων. Έχω επίσης καταλήξει στο συμπέρασμα ότιτο Άρθρο 16

(2)(α)(β) του Νόμου,όπως τροποποιήθηκε, δεν αντιβαίνει στις πρόνοιες του Άρθρου28.1τουΣυντάγματος,γιατους 275 Kourrls J . Pavlou v. Returning Officer ft Others

(1987)λόγους που έχουν ήδη επεξηγηθεί από τους συναδέλφους μου. Αρκεί να λεχθεί ότι τα μέλη των Δημοτικών Επιτροπών συμμετέχουν στην πολιτική και ασκούν πολιτική εξουσία και τ α καθήκοντα τους ως δημοσίων υπαλλήλων δυνατόν να συγκρούονται με τ α καθήκοντα τ ο υ μέλους Δημοτικών Επιτροπών, πράγμα που αντιβαίνει στην αρχή της χρηστής διοικήσεως. 5 Κατά την α κ ρ ό α σ η των αιτήσεων ο δικηγόρος των αιτη­ τών ήγειρε άλλο ένα σημείο,το ^ποίο δεν περιλαμβάνεται στην α ί τ η σ η , ότι τ ο Ά ρ θ ρ ο 16

(2)(α)ιβ) τ ο υ Νόμου είναι 10 αντίθετο προς τ ο Ά ρ θ ρ ο 25τ ο υ Νόμου 14/60και του Νόμου 3/68, που είναι ο Κυρωτικός της περί Διακρίσεως (Απασχόλησις και Επάγγελμα) Συμβάσεως (Αρ. 111)τ ο υ 1958, Νόμος του1968. \ Δεν είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε επιχειρήματα και 15 από άλλο δικηγόρο γιατί κανείς δεν γνώριζε ότι επρόκειτο να εγερθεί α υ τ ό τ ο σημείο. Πρέπει να σημειωθεί, χωρίς να εκφράζω οριστική γνώμη γιατί δεν είχα την ευκαιρία να ακούσω ολοκληρωμένη επι­ χειρηματολογία στο σημείο α υ τ ό , ότι οι δύο αυτοί Νόμοι με 20 κανένα τρόπο δεν βοηθούν τους αιτητές. Για τους λόγους αυτούς, οι αιτήσεις απορρίπτονται. Δεν εκδίδεται διταγή για τ α έξοδα. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Πρ.: Οι αιτήσεις απορρί.ΓΤονται ομόφωνα χωρίς διαταγή ως προς τ α έξοδα. 25 Αιτήσεις απορρίπτονται. Ουδεμίαδιαταγή γιαέξοδα. 276