clr/1987/1987_2_1.pdf

(2)του Περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμου, Κεφ. 243, όπως έχει τροποποιηθεί από τους νόμους 7/79 και 42/83, και του άρθρου 37

(1)του Περί Εκλογής των Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου 72/79δεν είναι αντισυν­ ταγματικές. AnEnlgish translation ofthisjudgmentappearsatpp 18-32post. 1 Pingouras v. Police

(1987)Συνταγματικό Δίκαιο—Η οργανική θεωρία περί της έννοιας του σύγχρο­ νου κράτους—Εκλογικό σώμα—Άμεσο όργανο του κράτους— Δικαίωμα ψήφου—Συγκρουόμενες θεωρίες—Η άσκηση του αποτελεί κρατική λειτουργία—Ο νομοθέτης είναι ελεύθερος να υιοθετήσει την άποψη αυτή—Και κατ' ακολουθία μπορεί να επιβάλει υποχρέωση άσκησης του. 5 Ο εφεσείωνπαράλειψε ν' ασκήσει το δικαίωμα ψ ή φ ο υστιςεκλογές που έγιναν στις 6.5.84για ανάδειξηΧωριτικων Επιτροπών και αιρετών μελών Συμβουλίου Βελτιώσεως και σαν αποτέλεσμα κατηγορήθηκε και καταδικάσθηκε για παράλειψη ασκήσεως τ ο υ εκλογικού τ ο υ 1 0 δικαιώματος κ α τ ά παράβαση των άρθρων 2και 7τ ο υ Κ ε φ . 244, όπως τροποποιήθηκε και τ ο υ άρθρου37

(1)τ ο υ Νόμου 72/79, καθώς επίσης και γ ι α παρόμοια παράλειψη κ α τ ά παράβαση τ ο υ άρθρρυ 13(A)

(2)τ ο υ Κεφ. 243,όπως τροποποιήθηκε και τ ο υ άρθρου 37

(1)τ ο υ Νόμου 72/79. 15 Η υπεράσπιση τ ο υ εφεσείοντος ήταν ότι οι πρόνοιες των πιο πάνω άρθρων, με τ α οποία η άσκηση τ ο υ δικαιώματος της ψ ή φ ο υ έγινε υποχρεωτική, είναι αντισυνταγματική, και ειδικά αντιβαίνει προς τ ο άρθρο 31τ ο υ Συντάγματος, που προβλέπει οτι,«Τηρουμένων των διατάξεων τ ο υ Συντάγματος και οιωνδήποτε δυνάμει τ ο ύ τ ο υ ψηφιζομένων εκλογικών νόμων της Δημοκρατίας ή της αρμοδίας Κοινοτικής Συνελεύσεως, πας πολίτης δικαιούται να ψηφίζει εις οιανδήποτε εκλογήν διενεργουμένην συμφώνως τ ω Συντ ά γ μ α τ ι και οιωδήπστετοιούτωΝόμω.» 20 Το Ανώτατον Δίκαστήριον, απορρίπτοντας την Έφεση, αποφάν· 25 θηκε: (Α) Υπάτων κκ. Α. Λοίζου, Δικαστού, μετον οποίον συμφώνησε και ο κ. Δημητριάδης, Δικαστής:

(1)Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας φαίνεται να υιοθετεί την οργανική θεωρία για τ ο σύγ­ χρονο κράτος και ολόκληρη η συνταγματική διάρθρωση λειτουργείμε βάση την αρχή α υ τ ή .Τα Ά ρ θ ρ α 6,146, και 139 τ ο υ Συντάγματος ανα- 3 0 φέρονται οε «όργανα ή αρχές» της Δημοκρατίας. Ο όρος «όργανα ή αρχαί» στο Ά ρ θ ρ ο 139 έτυχε δικαστικής ερμηνείας από τ ο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην υπόθεση Cetaleddin and Others v. The Council ofMinisters, 5 R.S.C.C.102.

(2)Στις σύγχρονες Δημοκρατίες ισχύει τ ο αντιπροσωπευτικό σύστημα. Ό λ ο ι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στην άσκηση πολιτικής εξουσίας μέοον των αντιπροσώπων, που οι ίδιοι εκλέγουν σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο. Έτσι τ ο εκλογικό σώμα αποτελείται από τ ο σύνολο των πολιτών και είναι συλλογικό άμεσο όργανο τ ο υ Κράτους. 2 35 ^0 P f o g o u r a s v. P o l i c e

(3)To ερώτημα αν τ ο εκλογικό δικαίωμα είναι ατομικό ή αποτελεί πολιτειακή λειτουργία που αοκείται από τ α μέλη τ ο υ εκλογικού σώματος, υπήρξε αντικείμενο διισταμένων απόψεων. Α 5

(4)Μεβάση τ η συνταγματική διάρθρωση στην Κύπρο η νομοθετική εξουοία υιοθέτησετ η δ ε ύ τ ρ η αρχή όπως είχε εξουσία να επιλέξει. ** Μ ι α και γίνει δεκτό ότι τ ο θέμα τ ο υ εκλογικού δικαιώματος είναι άσκηση πολιτειακής λειτουργίας που ασκείται από τ α μέλη τ ο υ εκλο­ γικού σώματος είναι φυσικότ ο συμπέρασμα ότι οισχετικές διατάξεις, η συνταγματικότητα των οποίων αμφισβητήθηκε από τον εφεσείοντα στην παρούσα έφεση, δεν αντιβαίνουν σε οποιανδήποτε διά­ τ α ξ η τ ο υ Συντάγματος. Το Ά ρ θ ρ ο 31 τ ο υ Συντάγματος καθιερώνει τ α ελάχιστα δικαιώματα τ ο υ Γκλογέως, δεν αποκλείει όμως τ η ρύθμιση της ασκήοεως των από εκλογικό νόμο και δεν απαγορεύει την καθιέ­ ρωση της υποχρεωτικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς . Α ^ (Β) Υπό τ ο υ κ. Πική, Δικαστού:

(1)Έργο τ ο υ Δικαστηρίου δεν είναι η αξιολόγηση διισταμένων θεωριών αναφορικά προς τ ο δίκαιο. Το πρώτο θέμαπου εγείρεται είναι οι πρόνοιες τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 31στο Σύν­ τ α γ μ α σε συνάρτηση με τ η φύση των δικαιωμάτων που τ ο Δεύτερο Μέροςτ ο υ Συντάγματος κατοχυρώνει σαν θεμελιώδη,ερμηνευόμενες 20 στα πλαίσια τ ο υ Κυπριακού Συντάγματος. Το συγκεκριμένο ερώτημα είναι κατά πόσο τ ο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας απαγο­ ρεύει την τ α ύ τ ι σ η δικαιωμάτων που εγγυάταιτ ο Δεύτερο Μέρος, με υποχρέωση γ ι α άσκηση τους.Το δικαίωμα που κατοχυρώνει τ ο Ά ρ ­ θρο31 είναι ατομικό,διότι ανήκει στο ά τ ο μ ο , όχι σε κοινωνική ομάδα. 25 -

(2)Ο χαρακτηρισμός και η καθιέρωση δικαιωμάτων ως θεμελιω­ δών, όχι μόνο δεν αποκλείει τ η δημιουργία όπου κρίνεται σκόπιμο από τον νομοθέτη,αντίστοιχων υποχρεώσεων για την άοκηοή τ ο υ ς , αλλά η κατοχύρωση μερικών α π ό τ α δικαιώματα που περιλαμβάνον­ τ α ι στο Δεύτερο Μέρος τ ο υ Συντάγματος, όπως εκείνο της κοινωνι- 30 κής ασφάλισης( Ά ρ θ ρ ο 9),προϋποθέτουν την επιβολή υποχρεώσεων για την άοκηοή τους. ^

(3)Η υποχρεωτική ψ η φ ο φ ο ρ ί α αποσκοπεί στη διασφάλισητης λει­ τουργικότητας τ ο υ δημοκρατικού πολιτεύματος που αποτελεί ύψι­ στο συνταγματικό στόχο. Το δημοκρατικό πολίτευμα στηρίζεται από τ η συμμετοχή των πολιτών στη λειτουργία τ ο υ . Στο σύγχρονο κράτος η άμεση συμμετοχή των πολιτών .ττη λήψη πολιτικών αποφάσεων είναι αδύνατη. Η υποχρεωτική ψ η φ ο φ ο ρ ί ααποσκοπεί στο ν α δια­ σφαλίσει τον ελάχιστο βαθμό συμμετοχής στη λειτουργία τ ο υ πολι­ τεύματος για εξασφάλισηδημοκρατίας. 40

(4)Το άρθρο 31 τ ο οποίο επικαλείται ο εφεσείων δεν ρυθμίζει τ ο εκλογικό σύστημα. Το Σύνταγμα αφήνειτ η διάρθρωση τ ο υ εκλογικού 3

(1987)P l n g o u r a s v. P o l i c e νομού στον κοινό νομοθέτη κάτω απο ορισμένες προϋποθέσεις Το Σύνταγμα δεν προκαθορίζει τις επιλογές που πρέπει να παρέχονται στον εκλογέα Το θέμα επαφίεται στη Βουλή των Αντιπροσώπων Επομένως, ηπαράλειψη θεαμοποιηοεωςτηςλευκήςψ ή φ ο υσαν πολι­ τικής επιλογής δε συγκρούεται ούτε αντιβαίνει τις πρόνοιες τ ο υ Αρθρου 31 η οποιουδήποτε άλλου άρθρου του Συντάγματος Οτι δια­ φυλάσσει τ ο Αρθρο 31 και τ ο Σύνταγμα κρινόμενο στο σύνολο τ ο υ , είναι η κατοχυραιση τ ο υ δικαιώματος συμμέτοχης οτις εκλογές και η ανεμπόδιστη άσκηση τ ο υ δικαιώματος αυτού τιου επιτυγχάνεται με μυστική ψ η φ ο φ ο ρ ί α που διαφυλάσσειο νομός 5 10

(5)Το ουμπερασμα είναι οτι οι υπο κριοη διατάξεις δεν είναι αντι­ συνταγματικές και επομένως ορθά καταδικάστηκε οεφεσείων Η έφεση απορρίπτεται Έφεση εναντίον καταδίκης και ποινής. Έφεση εναντίον της καταδίκης και της ποινής από τον 15 Χριστόδουλο Πίγγουρα, ο οποίος καταδικάστηκε την 26 Ιουλίου, 1985 από τ ο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας (Ποινική Υπόθεση Αρ.14682/84) σε μια κατηγορία για παρά­ λειψη να ασκήσει τ ο εκλογικό τ ο υ δικαίωμα κατά παρά­ βαση των άρθρων 2 και 7 τ ο υ Περί Χωριτικων Αρχών 20 Νόμου, Κεφ. 244 και τ ο υ άρθρου 37

(1)τ ο υ Περί Εκλογής Μελών τ η ς Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου 72/79 και σε μια κατηγορία για παράλειψη να ασκήσει τ ο εκλογικό τ ο υ δικαίωμα κατά παράβαση τ ο υ άρθρου 13Α

(2)τ ο υ Περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμου, Κεφ.243 και τ ο υ 25 άρθρου 37

(1)τ ο υ Νόμου 72/79και τιμωρήθηκε από τον Κρονίδη, Α.Ε.Δ. με πρόστιμο £10.- σε κάθε κατηγορία. Ο εφεσείων παρουσιάστηκε αυτοπροσώπως Ρ. Γαβριηλίδης, Ανώτερος Δικηγόρος τίας δια τους εφεσίβλητους. της Δημοκρα­ 30 Cur adv vult Αναγνώστηκαν οι πιο κάτω αποφάσεις: Α . Λ Ο Ί ΖΟΥ,Δ . Ο εφεσείων βρέθηκεαπό τ ο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας ένοχος στις ακόλουθεςδυο κατηγο­ ρίες και τ ο υ επιβλήθηκε πρόστιμο £10.-στην κάθε μιά. Δια- 35 τ ά χ θ η κ ε επίσης να καταβάλει τ α έξοδα της δίκης που ήσαν £10.50 σεντ 4 2C.L.R. 5 10 15 20 25 Pingouras v. Police A.Lotzoutl. «Τη Κατηγορία. Παράλειψις εκλογέως να αοκήοει το εκλογικό α υ τ ο ύ δικαίωμα κατά παράβασιν των άρθρων 2, 7 του Περί Χωριτικων Αρχών Νόμου, Κεφ. 244, ως ετροποποιήΟη υπό των Νόμων 60/72,60/76,6-79 και 43/83 και τ ο υ άρθρου 37

(1)τ ο υ Περί Εκλογών Μελών της Βουλής των Αντιπροσο'νπων Νόμου 72του 1979. Λεπτομέρειες αδικήματος. Ο κατηγορούμενος κατά την 6ην Μ α ί ο υ 1984 εις Στρόβολο της Επαρχίας Λευκω­ σίας, ενώ ή ι ο εκλογεύς κάτω των εβδομήκοντα ετών και διέμενε εις απύστασιν ολιγωτέραν των πεντήκοντα μιλίων από τ ο εκλογικόν κέντρο Αγ. Βασιλείου Στμοβόλου αδικαιολογήτως δεν ήακησε τ ο εκλογικόν α υ τ ο ύ δικαίωμα για την ανάδειξιν Χωριτικων Επιτροπών. 2η Κατηγορία. Παράλπψις εκλογέως να ασκήσει το εκλογικόν α υ τ ο ύ δικαίωμα κατά παράβασιν των άρθρων 13Α

(2)τ ο υ Περί ν Ί>ρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμου Κεφ.243,ως ειμοποποιήθη υπό του Νόμου 7/79 και 42/83 και του άρθρου 37

(1)τ ο υ Περί Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου 72/79. Λεπτομέρειες αδικήματος. Ο κατηγορούμενος κατά τον ίδιο τόπον και χρόνον που αναφέρεται στην 1η κατηγορία ενώ ήτο εκλογεύς κάτω των εβδομήκοντα ετών και διέμενε εις απόατασιν ολιγωτέραν των πεντή­ κοντα μιλίων από τ ο εκλογικόν κέντρον Αγ. Βασιλείου Στροβόλου αδικαιολογήτως δεν ήοκηοε τ ο εκλογικόν α υ τ ο ύ δικαίωμα για ιην ανάδειξιν μελών τ ο υ Συμβου­ λίου Βελτιώσεως.» Τα γεγονότα της υποθέσεως οίκος συνοψίζονται στην απόφαση του ευιταιδεύτου πρωτόδικου Δικαστή είναι τ α 30 ακόλουθα. Ο εφεοείο)ν, ττου είναι κάτοχος τ ο υ εκλογικού βιβλιαρίου υτΓ αρ. 066(ι87 και διαμένει στην οδό Σαντορίνης Αρ.3 της ενορίας Αγίου Βασίλειου οτο Στρόβολο, παρά­ λειψε να προσέλθει την 6 Μαΐου, 1984 ο ί ο εκλογικό κέντρο Αγίου Βασιλείου και να ψηφίσει για αναδι ιξη μελο>ν χωριτι35 KI1S UPXHS κ α ι αιρετών μελών ταυ Συμβουλίου Βελτιώσεως. Στις 21 Ιουλίου 1984, ο εφεοεκον κατηγορήθηκε γραπτώς και η απάντηοη που έδα>σε αφοι· ί ο υ επιστήθηκε η προ­ σοχή τ ο υ στο νόμο, ήταν η ακόλουθη: « Ό τ ι έπραξα ιο Μ Ι μ α u t ουμψ<ονα με ιη συνείδηση A.LoboaJ. Ptngoaruv. Police

(1987)μου. Η μηπροσέλευση μου στιςπροαναφερθείσεςεκλο­ γές αποτελεί πολιτική θέση, δηλαδή προάσπιση τ ο υ δικαιώματος μη προσέλευσης στις εκλογές όπως και τ ο υ δικαιώματος της λευκής ψ ή φ ο υ . Σχετική κατοχύ­ ρωση των δικαιωμάτων αυτών υπάρχει στο δωτό Κυπριακό Σύνταγμα και στα Αρθρα 39και 62όπως και στο Ά ρ θ ρ ο 31. Την υπεράσπιση τ ο υ δικαιώματος α υ τ ο ύ θα την δικαιολογήσω εκτενέστερα στο Δικαστή­ ριο, όπως και με τ α όσα στην διάθεση μου πρόσφορα μέσα για έκφραση.» 5 ΙΟ Ό τ α ν κλήθηκεα π ό τ οΔικαστήριο να κάμειτην απολογία τ ο υ μετά την συμπλήρωση της υπόθεσης της κατηγορούσης αρχής, προτίμησε να προβεί σε δήλωση από τ ο εδώλιο τ ο υ κατηγορουμένου χωρίς όρκο, προσθέτοντας ό τ ι δεν έχει να πει τίποτε άλλοεκτόςαπό την πρόθεση τ ο υ να αγο- 15 ρεύσει π ά ν ω στη συνταγματικότητα των σχετικών νομοθε­ τικών διατάξεων που η κατηγορούσα αρχή στήριζε τις δυο κατηγορίες εναντίον τ ο υ . Μ ε βάση την προσαχθείσα μαρτυρία που δεν αμφισβητ ή θ ηκεαπό τον εφεσε/οντα δεν ήτο δύσκολο να βγειτ ο συμ- 2 0 πέρασμα ότι ο κατηγορούμενος παράλειψε να ψηφίσειστο εκλογικό κέντρο Αγίου Βασιλείου εις Στρόβολο όπου ήτο κανονικά εγγεγραμμένος γ ι α την ανάδειξη Χωριτικων Επι­ τροπών και αιρετών μελών τ ο υ Συμβουλίου Βελτιώσεως. Η υπεράσπιση τ ο υ στηρίζετο στην προσβολή της συν- 25 τ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α ς τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 7, Εδάφιο 2τ ο υ Περί Χωριτι­ κων Αρχών Νόμου, Κεφ. 244όπως τροποποιήθηκε και τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 37

(1)τ ο υ Περί Εκλογών Μελών τ η ς Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου 1979 και των Άρθρων 13(A)

(2)τ ο υ Περί Χωριών Διοίκησης και Βελτίωσης Νόμου, Κεφ. 243, 30 όπως τροποποιήθηκε. Είναι χρήσιμο στο στάδιο α υ τ ό να γίνει α ν α φ ο ρ ά στο ά ρ θ ρ ο τ ο υΣυντάγματος καιτ ο σχετικό άρθροτ ο υ Νόμου. Το άρθρο31τ ο υ Συντάγματος προβλέπει ό τ ι : «Τηρουμένων τ ω ν διατάξεων τ ο υ Συντάγματος και 35 οιωνδήποτε δυνάμει τ ο ύ τ ο υ ψηφιζομένων εκλογικών νόμων της Δημοκρατίας ή της αρμοδίας Κοινοτικής Συνελεύσεως, πας πολίτης δικαιούται να ψηφίζει εις 6 2 C.L.R. Ptngouraev.Police A. Lolzou J. οιανδήποτε εκλογήν διενεργουμένην συμφώνως τω Συντάγματι και οιωδήποτετοιούτω Νόμω.» 5 Το εδάφιο 2τ ο υ άρθρου13(A)τ ο υ Κεφ.243 (τροποποιητι­ κός νόμος 42/83) τ ο οποίον είναι πανομοιότυπον με τ ο άρθρο 7

(2)του Κεφ. 244(τροποποιητικός νόμος43/83) προ­ βλέπει ό τ ι : «Η άσκησις τ ο υ εκλογικού δικαιώματος είναι υποχρεωτι­ κή.» Εναντίον της καταδικαστικής απόφασης τ ο υ Πρωτόδι10 κου Δικαστηρίου ο εφεσείων καταχώρησε την έφεση αυτή και ο μόνος λόγος εφέσεως είναι ηαντισυνταγματικότητα των διατάξεων τ ο υ Νόμου που καθιερώνουν την αρχή της υποχρεωτικής ψηφοφορίας. Στην εκτεταμένη αγόρευση τ ο υ ο εφεσείων ισχυρίζεται 15 ότι τ ο εκλογικό δικαίωμα σύμφωνα με τ ο Ά ρ θ ρ ο 31 τ ο υ Συντάγματος είναι ατομικό δικαίωμα και σαν τέτοιοανήκει σε όλους τους πολίτες και ασκείται ελεύθερα από αυτούς και δεν μπορεί να περιορισθεί από τον κοινό νομοθέτη,και ότι δεν μπορούσε με κοινό νομοθέτημα να καθορίσει υπο20 χρεωτική τη ψ ή φ ο , αλλά μόνο με αλλαγή τ ο υ σχετικού άρθρου τ ο υ Συντάγματος, η δε παραπομπή τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 31 στο Νόμο δεν μπορεί να επιτρέψει στον κοινό νομοθέτη ~ναπεριορίσει τ ο ατομικό δικαίωμα της ψ ή φ ο υ και μάλιστα να επιβάλει και ποινές. Ισχυρίστηκε ότι η κατοχύρωση της 25.. δυνατότητας επιλογής στην Κύπρο μπορούσε να επιτευ­ χθεί με την ύπαρξη της προαιρετικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ςαλλά και της λευκής ψ ή φ ο υ , και ότι ηαντισυνταγματικότητα τ ο υ Νόμου βρίσκεται και στη μη καταχώρηση της λευκής ψήφου. 30 Ανάλυσε τη διαφοράμεταξύτων θεωριών περί κράτους, της μιας που στηρίζεται στην αρχή της νομιμότητας και τ η σύγχρονη θεωρία.περί κράτους που στηρίζεται στην αρχή της δημοκρατικής νομιμότητας που στοχεύει στην όσο τ ο δυνατό ευρύτερη και σε μεγαλύτεροβαθμό απόλαυση των 35 ατομικών δικαιωμάτων ενώ η αρχή της νομιμότητας σύμ­ φωνα με την άποψη τ ο υ οδηγεί στον αυταρχισμό ή τ ο αυταρχικό κράτος. Αναφέρθηκε στις συνταγματικές και άλλες διατάξεις που ρυθμίζουν τ ο εκλογικό δικαίωμα σε χώρες σαν τη Ομόσπονδη Δημοκρατία της Γερμανίας, την 7 A. Loizou J . Pingourasv.Police

(1987)Ιταλία, τη Γαλλία όπου η ψ η φ ο φ ο ρ ί α είναι προαιρετική στηριζόμενη στη θεωρία τ ο υ δικαιώματος τ ο υ εκλέγειν ως ατομικού και μη δυναμένου να περιορισθεί. Ως προς την αγόρευση τ ο υ κ. Γαβριηλίδη ο εφεσείωνυπόδειξε ότι η υπο­ χρεωτική ψ ή φ ο ςστην Ελλάδα ρυθμίζεται συνταγματικά με άρθρα τ ο υ Συντάγματος και με τις ερμηνευτικές δι' αυτό σημειώσεις, και όχι νομοθετικά. 5 Στην αγόρευση τ ο υ ο ευπαίδετος δικηγόρος της Δημο­ κρατίας εισηγήθη ότι το Ά ρ θ ρ ο 31τ ο υ Συντάγματος κατο­ χυρώνει τ ο δικαίωμα τ ο υ ατόμου σαν μέλουςτ ο υ εκλογικού 10 σώματος να ασκεί τ ο δικαίωμα τ ο υ εκλέγειν. Με βάση το άρθρο αυτό δεν μπορεί να απαγορευθεί η άσκηση τ ο υ δικαιώματος α υ τ ο ύ από τον πολίτη, αλλά αφήνει στον Εκλογικό Νόμο τον τρόπο της συμμετοχής αυτής, δηλαδή της ασκήσεως τ ο υ εκλογικού δικαιώματος. Υποστήριξε δε 15 ότι η αρχή της υποχρεωτικής ψηφοφορίας η οποία καθιε­ ρώθηκε βάσει τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 7

(2)τ ο υ Νόμου 72τ ο υ 1979 δεν παραβιάζει τ ο δικαίωμα που κατοχυρώνει .το Ά ρ θ ρ ο 31 αλλά αντίθετατ ο ενισχύει. Με την υποχρεωτική ψηφοφο­ ρία ο εκλογέαςέχει νομική υποχρέωση να ψηφίζει. Η υπο- 20 χρέωση τ ο υ όμως αναφέρεται ειςτην υποχρέωση τ ο υεκλο­ γέα να ασκεί το εκλογικό τ ο υ δικαίωμα και όχι ειςτην υπο­ χρέωση τ ο υ να τ ο ασκήσει κατά καθορισμένο τρόπο δηλαδή υπέρ τ ο υ ενός ή του άλλου υποψηφίου. Προς υπο­ στήριξη των θέσεων αυτών παράπεμψε τ ο Δικαστήριο εις 'Ζ& τ α σχετικά αποσπάσματα ειςτα έργα των Αντωνοπούλου, Συνταγματικό Δίκαιο, Τόμος Β', σελ.29και 35 και Αρ. Μάνεση, Αι Εγγυήσεις Τηρήσεως τ ο υ Συντάγματος II, σελ.

1. Ετόνισε δε ότι ειδικότερα η αρχή της υποχρεωτικής ψηφο­ φορίας, ενισχύει την αρχή της καθολικής ψηφοφορίας που 30 πρέπει να διέπει την άσκηση τ ο υ εκλογικού δικαιώματος. Δηλαδή μετην υιοθέτησητης αρχής αυτής,ενισχύεται στην πράξη ηλειτουργίατης αρχής της καθολικής ψηφοφορίας, αρχήν που καθιερώνει τ ο Σύνταγμα μας στα άρθρα39.1και 63.1, αναφέρθηκε δεπάλιν ειςτον Αρ. Μάνεση,Αι Εγγυήσεις 35 Τηρήσεως τ ο υ Συντάγματος II, σελ. 240 επ. -245, 246,247,
2. Και περάτωσε την αγόρευση τ ο υ μεαναφοράστο έργο τ ο υ Αλεξάνδρου Σβώλου, «Το ΝέοΣύνταγμα» σελ. 274,275, όπου παρατηρείται ότι «η υιοθέτηση της αρχής της υπο­ χρεωτικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς συνέβαλε σωστά στην ' πολιτική 40 8 2 C.L.R. Pingourasv.Police A. Lolzou J . διαπαιδαγώγηση τ ο υ λαού' στην περιστολή της αποχής από την ψηφοφορία και κατ' επέκταση την πραγμάτωση της καθολικήςψηφοφορίας.» Ο ευπαίδευτος πρωτόδικος Δικαστής δέχθηκε την εισή. 5 γηση τ ο υ δικηγόρου της Δημοκρατίας ότι το εκλογικό δικαίωμα αποτελεί λειτούργημα οργάνου τ ο υ Κράτους και συνεπώς σαν λειτούργημα ενέχει συνάμα και υποχρέωση του πολίτου να τ ο ασκήσει. Αναφέρθηκε δε σε αποσπά­ σματα από τ ο σύγγραμμα στα οποία παραπέμφθηκε και 10 βρήκε ένοχο, όπως αναφέρθηκε ήδη τον κατηγορούμενο μια και απόρριψε την εισήγηση ότι οι σχετικές διατάξεις των Νόμων ήσαν αντισυνταγματικές. Η θεωρίατων Οργάνων στο Σύγχρονο Κράτος έγινεαντί- • κείμενο εκτεταμένων μελετών και θεωρώ σκόπιμο για τους 15 σκοπούς της απόφασης αυτής να ενδιατρίψω μόνο σύν­ τομα στο θέμα αυτό. Αρκεί δε να αναφερθεί ότι τ ο Σύν­ ταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας φαίνεται να υιοθετεί την οργανική θεωρία και ολόκληρη η συνταγματική διάρ­ θρωση λειτουργείμεβάση την αρχή α υ τ ή . 20 Τα Ά ρ θ ρ α 6,146 και 139τ ο υ Συντάγματος αναφέρονται σε όργανα ή αρχές της Δημοκρατίας. Ο όρος «όργανα ή αρχαί» στο Ά ρ θ ρ ο 139 έτυχε δικαστικής ερμηνείας από τ ο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην υπόθεση Celaleddin and Others\/7The'Council of Ministers,-5-R.S.C.C. 102 στη 25 σελ. 108,τ ο οποίο αποφάσισε «ότι όργανα ή αρχαί» είναι ειδικά νομικά δημιουργήματα που έχουν τ α χαρακτηρι­ στικά ατομικών και συγκεκριμένων οργανικών θεσμών της κυβερνήσεως και λειτουργούν δια και εκ μέρους μιας πρω­ ταρχικής νομικής οντότητας,σαν την Κυπριακή Δημοκρα30 τ ί α , της οποίας να είναι όργανα ή αρχαί με τ η συνήθη έννοια των όρων αυτών. Έτσι στην υπόθεση MuderrisoglouandOthersv. The Council ofMinisters,5 RSCC, 130,βρέθηκεότι τ α Τουρκικά μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων παρόλο που δυνάμει τ ο υ Ά ρ 35 θρου 78.2τ ο υ Συντάγματος έχουν εξουσίαχωριστής πλειο­ ψηφίας για ορισμένες κατηγορίες νομοθεσίας, στον εκλο­ γικό νόμο και στη φορολογικήνομοθεσία, δεν θεωρούνται , ότι αποτελούν «όργανα ή αρχή» της Δημοκρατίας που μπορούν να επικαλεσθούν την παράγραφο 3τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 9 A. Loizou J . Pingouras v.Police

(1987)139τ ο υ Συντάγματος. Στις σύγχρονες Δημοκρατίες ισχύει σήμερα τ ο αντιπρο­ σωπευτικό σύστημα. Ό λ ο ι οι πολίτες του Κράτους έχουν τ ο δικαίωμα να συμμετέχουν στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας κάτω από τις διάφορεςμορφές της, δηλαδή των 5 αντιπροσώπων των τους οποίους εκλέγουν σεεκλογές σύμ­ φωνα με τον εκάστοτε ισχύοντα εκλογικό Νόμο. Έτσι τ ο εκλογικό α υ τ ό οώμα αποτελεί το σύνολο των πολιτών και είναι συλλογικά άμεσο όργανο τ ο υ Κράτους. Ο Σαρίπολος στο έργο τ ο υ το «Ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο» Τόμος Πρώτος 1915 στη σελ. 274 αναφέρει τ α πιο κάτω: 10 «Το εκλογικόν Σώμα, τ ο σύνολον των πολιτών, εν τη στενή της λέξεως σημασία, είναι άμεσον όργανον του Κράτους, οι δ' εκλογείς όργανα-μέλη. Το Κράτος είναι 15 τ ο μόνον υποκείμενοντου εκλογικούδικαιώματος, ουχί δ' ο εκλονεύς, όστις έχει απλώς ωρισμένην υπό της Πολιτείας αρμοδιότητα, εξασκούν δημοσίαν λειτουργίαν, ήτις, ως τ ο ι α ύ τ η , ουδέποτε αποτελεί δικαίωμα τ ο υ οργάνου. Ο εκλογεύς έχει μόνον δικαίωμα δήμο- 20 σίου δικαίου, κατά το σύνταγμα και τον εκλογικόν νόμον, όπως αναγνωρισθή ως μέλος του εκλογικού οργάνου τ ο υ Κράτους, όπως εξάσκηση την εκλογικήν λειτουργίαν τ ο υ Κράτους ως μέλος οργάνου α υ τ ο ύ . Αλλ' η λειτουργία αυτή ουδέποτε είναι του εκλογέως. 25 Ω ς αι λειτουργίαι, ας κατά τ ο σύνταγμα εξασκεί ο Βασι­ λεύς, δεν είνε δικαιώματα δημοσίου δικαίου όπως ανα­ γνωρισθή κατά τ ο σύνταγμα ως όργανον του Κράτους, ο ύ τ ω και η λειτουργία τ ο υ εκλογέως δεν είνε δικαίωμα α υ τ ο ύ , αλλά τ ο υ Κράτους, του εκλογέως όμως έχοντος 30 δικαίωμα δημοσίου δικαίου, κατά τ ο σύνταγμα και τον εκλογικόν νόμον, όπως αναγνωρισθή ως μέλος τ ο υ εκλογικού οργάνου.» Στην Κύπρο τ ο εκλογικό σώμα προβλέπεται από τ ο Σύν­ ταγμα τ ο οποίο καθορίζει και την αρμοδιότητα τ ο υ .Τούτο 35 αποτελείται από Κύπριους πολίτες που έχουν τ α εκλογικά προσόντα και είναι μέλη της Ελληνικής και Τουρκικής κοι­ νότητας. Αυτά εκλένουν ξεχωριστά τον Πρόεδρο και Αντι­ πρόεδρο της Δημοκρατίας ( Ά ρ θ ρ ο 1) και τους έλληνες και 10 2C.L.R. Pingouras v. Republic A. Lolzou J. τούρκους βουλευτές (Άρθρο 62

(2)).Τα προσόντα τ ο υ εκλο­ γέως προβλέπονται από το Σύνταγμα και συμπληρώνονται από τον Εκλογικό Νόμο. Το εκλογικό αυτό σώμα είναι αυτο­ τελές για την έκφραση της βουλήσεως τ ο υ δεν εξαρτάται 5 από κανένα άλλο όργανο και δεν αποχτά την οργανική α υ τ ο ύ ιδιότητα παρά κατ' ευθείαν από τ ο Σύνταγμα. Το ερώτημα αν τ ο εκλογικό δικαίωμα είναι ατομικό ή αποτελεί πολιτειακή λειτουργία που ασκείται από τ α μέλη του εκλογικού σώματος, υπήρξε αντικείμενο διισταμένων 10 απόψεων και συγγραφείς πάνω στο Δημόσιο Δίκαιο υπο­ στηρίζουν άλλοι μεν τη μιά, άλλοι δε την άλλη ά π ο ψ η , η οποία δεύτερη άποψη καθιστά την παράλειψη ασκήσεως του εκλογικού δικαιώματος ποινικό αδίκημα. Με βάση τη συνταγματική διάρθρωση στην Κύπρο η 15 νομοθετική εξουσία υιοθέτησε τη δεύτερη αρχή όπως είχε εξουσία να επιλέξει και ε. .»εστο εκλογικό σώμα οργανικά και λειτουργικά την αρχή της καθολικότηταςτηςψ η φ ο φ ο ­ ρίας, της ισότητας της ψ ή φ ο υ , της αμέσου ψηφοφορίας συμφωνά με την οποία τ α όργανα εκλέγονται απ' ευθείας 20 από τους εκλογείςχωρίς την παρεμβολή άλλου προσώπου ή οργάνου, την αρχή της μυστικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς και την αρχή βέβαια της υποχρεωτικής ψηφοφορίας, σύμφωνα με την οποία"οεκλογέας οφείλει να ασκήσει τ ο εκλογικό α υ τ ο ύ δικαίωμα, άλλως υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις. Σε αντί25 θέση με την Ελλάδα που η αρχή αυτή καθιερώνεται από τ ο Σύνταγμα στην Κύπρο η αρχή αυτή καθιερώνεται από τον Εκλογικό Νόμο σαν έκφραση της βουλήσεως του λαού. Το Ά ρ θ ρ ο 31 του Συντάγματος καθιερώνει τ α ελάχιστα δικαιώματα τ ο υ εκλογέως, δεν αποκλείει όμως τη ρύθμιση 30 της ασκήσεως των από εκλογικό νόμο και δεν απαγορεύει την καθιέρωση της υποχρεωτικής ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς . Μ ι ά και δέχθηκα ότι τ ο θέμα τ ο υ εκλογικού δικαιώματος είναι άσκηση πολιτειακής λειτουργίαςπου ασκείται από τα μέλητ ο υ εκλογικού σώματος είναι φυσικό να καταλήξω στο 35 συμπέρασμα ότι οι σχετικές διατάξεις, η συνταγματικότητα των οποίων αμφισβητήθηκε από τον εφεσείοντα στην παρούσα έφεση, δεν αντιβαίνουν σεοποιανδήποτε διάταξη του Συντάγματος και ως εκ τ ο ύ τ ο υ η έκφραση της βουλή­ σεως της Νομοθετικής εξουσίας δεν μπορεί να θεωρηθεί 40 αντίθετη προς οποιανδήποτε συγκεκριμένη συνταγματική 11 A. Loizou J . Pingouras v.Police

(1987)διάταξη, μια και τ ο Σύνταγμα προστατεύει μόνο τ ο ελάχι­ στο δικαίωμα τ ο υ πολίτη, που δεν μπορεί να τ ο υστερηθεί, ολλά δεν καθιερώνει το δικαίωμα της άρνησης ασκήσεως για συμμετοχή σε οποιανδήποτε υποχρέωση που θα επέ­ βαλλε νόμος στον τομέα αυτό. 5 Ος εκ τ ο ύ τ ο υ η έφεση θα πρέπει να απορριφθεί. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ.: Είχα την ευκαιρία να διαβάσω την απόφαση τ ο υ αδελφού Δικαστή Α. Λοΐζου μετην οποία και συμφωνώ και δεν νομίζω ότι χρειάζεται να προσθέσω οτι­ δήποτε. ΠΙΚΙΣ, Δ.: Η συνταγματικότητα των διατάξεων τ ο υ Νόμου περί Χωριτικων Αρχών που, σε συνάρτηση με τον Νόμο περί Εκλογής Μελών της Βουλήςτων Αντιπροσώπων, καθιστά τη ψ η φ ο φ ο ρ ί α υποχρεωτική, αποτελεί τ ο αντικεί­ μενο της εφέσεως.Ο Χριστόδουλος Πίγκουρας καταδικά- 15 στηκε από τ ο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας και τιμω­ ρήθηκε μεπρόστιμο Δέκα Αιρών (£10.-)επειδή παρέλειψε να εκπληρώσει τ ο εκλογικό καθήκον που επιβάλλει ο νόμος στις εκλογέςγια ανάδειξη των τοπικών Αρχών Στροβόλου. Ο κατηγορούμενος αρνήθηκε ενοχή και ισχυρίστηκε ό τ ι οι .20 σχετικές πρόνοιες τ ο υ νόμου είναι αντισυνταγματικές επειδή προσκρούουν και είναι ασυμβίβαστες με τις διατά­ ξεις τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 31 τ ο υ Συντάγματος που θεμελιώνουν τ ο δικαίωμα της ψ ή φ ο υ ως ατομικό δικαίωμα. Το Επαρχιακό Δικαστήριο απεφάσισε ότι τ ο άρθρο 31 δεν αποκλείει την 25 επιβολή υποχρεώσεως για την άσκηση τ ο υ και επομένως ο Χριστόδουλος Πίγκουρας διέπραξε τ ο αδίκημα παραλεί­ ψεως ασκήσεως τ ο υ εκλογικού καθήκοντος. Το θέμα που έχει εγερθεί είναι μεγάλης σπουδαιότητας για τ ο συνταγματικό δίκαιο γιατί α φ ο ρ άόχι μόνο τ η φύση ^0 του δικαιώματος που κατοχυρώνει τ ο άρθρο31, αλλά,γενι­ κότερα, τον χ α ρ α κ τ ή ρ α των θεμελιωδών δικαιωμάτων τ ο υ ατόμου που εγγυάταιτ ο Δεύτερο Μέροςτ ο υ Συντάγματος και άπτεται τ ο υ τρόπου λειτουργίας τ ο υ δημοκρατικού πολιτεύματος της χώρας. Παρόλο που ο κ. Πίγκουρας δεν 35 είναι δικηγόρος,έκαμεσοβαρή έρευνα καιπροέβη σεπεριε­ κτικές εισηγήσεις στο Δικαστήριο που, παράλληλα με τις εισηγήσεις τ ο υ δικηγόρου της Δημοκρατίας κ. Γαβριηλίδη, 12 10 2C.L.R. Pingouras v.Police PlklsJ. έχουν φωτίσειτ ο θέμα από πολλές πλευρές. Πρωταρχική επιδίωξη τ ο υ εφεσείοντοςείναι, όπως δια"πιστώνω, ο προσδιορισμός από τις Δικαστικές Αρχές τ ο υ χαρακτήρα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών 5 με ιδιαίτερη έμφαση στην ευχέρειατ ο υ νομοθέτη να ταυτί­ σει τ α δικαιώματα αυτά μευποχρεώσεις. Προφανώς,ο Χριστόδουλος Πίγκουρας αρνήθηκε να εκπληρώσει τ ο εκλο­ γικό καθήκον που τ ο υ επιβάλλει ο νόμος για να τ ο υ δοθεί η ευκαιρία να αμφισβητήσει τ η συνταγματικότητα τ ο υ χάριν 10 θεμελιώσεως των ατομικών δικαιωμάτων τ ο υ πολίτη. Παρά την απόφαση στην οποία έχω καταλήξει για τους λόγουςπου επεξηγούνται πιο κάτω, καιπου είναι αντίθετοι με τις θέσεις τ ο υ κ. Πίγκουρα, δεν μπορώ παρά να εκτι­ μήσω τ ο ενδιαφέροντ ο υ για την κατοχύρωση των θεμελιω15 δών ελευθεριών τ ο υ πολίτη. Η διαφύλαξη των ελευθεριών τ ο υ πολίτη εξαρτάται σε μεγάλοβαθμό από την ευαισθησία των πολιτών για τ α δικαιώματα τους, και την αποφασιστι­ κότητα να τ α προασπίσουν προσφεύγοντας στα Δικαστή­ ρια. Η ευαισθησία τ ο υ πολίτη για τ α δικαιώματα τ ο υ και 20 εκείνα των συνανθρώπων τ ο υ , αποτελεί αναντικατάστατο εχέγγυο για την επικράτηση τ ο υ δικαίου. Οι διισταμένες θέσειςτων.μερών.αναφορικά με τ η φύση και τον χαρακτήρα τ ο υ δικαιώματος που κατοχυρώνέΓτό άρθρο 31 και την ευχέρεια συνυπάρξεως συνταγματικού 25 δικαιώματος και νομικής υποχρεώσεως για την άσκηση τ ο υ , συνοψίζονται ως εξής: Θέση Εφεσείοντα: Το δικαίωμα της ψ ή φ ο υπου εγγυάται τ ο άρθρο31είναι ατομικό, δηλαδή ηάσκηση τ ο υ επαφίεται αποκλειστικά στη βούληση τ ο υ πολίτη. Κάθε προσπάθεια 30 συνάρτησης τ ο υ μενομική υποχρέωση για την άσκηση τ ο υ αντιστρατεύεται τον ατομικό τ ο υ χαρακτήρα επειδή εξου­ δετερώνει την ευχέρεια μη ασκήσεως τ ο υ που εξυπακούε­ τ α ι , κ α τ ά τον ισχυρισμό τ ο υ εφεσείοντα,,από τις πρόνοιες τ ο υ άρθρου 31. Η θεώρηση τ ο υ δικαιώματος τ ο υ εκλέγειν 35 ως ατομικού δικαιώματος συνάδει με τ η θεωρία τ ο υ Ρουσ­ σώ, μεγάλου κοινωνικού φιλόσοφουτης Γαλλικής Επανα­ στάσεως, που συναρτά τ ο κοινωνικό συμβόλαιο, δηλαδή τον συνδετικό ιστό της κοινωνίας, μετην καθιέρωση ατομι­ κών δικαιωμάτων σε αντιδιαστολή με τ η δέσμευση των 13 PikisJ. P i n g o u r a s v. R e p u b l i c

(1987)πολιτών προς TO κοινωνικό σύνολο με υποχρεώσεις. Περαιτέρω, ο κ. Πίγκουρας εισηγήθηκε ότι η υποχρεω­ τική ψ η φ ο φ ο ρ ί α όχι μόνο αντιστρατεύεται τον ατομικό χαρακτήρα τ ο υ δικαιώματος που κατοχυρώνει το άρθρο 31, αλλά παραλείπει να θεσμοποιήσει τη λευκή ψ ή φ ο σαν 5 πολιτική επιλογή, σε βαθμό μάλιστα που έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η λευκή ψήφοςαποτελεί άρνηση εκπληρώ­ σεως της υποχρεώσεως που επιβάλλει νόμος. Θέση Γενικής Εισαγγελίας: Το δικαίωμα που κατοχυρώ­ νει τ ο άρθρο 31 δεν αποκλείει την επιβολή νομικής υπο- 10 χρεώσεως για την άσκηση τ ο υ . Η θέση αυτή βρίσκεται σε αρμονία με τη σύγχρονη θεώρηση τ ο υ κράτους σαν ανε­ ξ ά ρ τ η τ η ς οντότητας μεαυτόνομους μηχανισμούς λειτουρ­ γίας. Η λειτουργία του δημοκρατικού κράτους σαν αυθύ­ παρκτης οντότητας εξαρτάται άμεσα από τη συμμετοχή 15 των συνθετικών του στοιχείων, δηλαδή των εκλογέων. Οι πολίτες που έχουν τ ο δικαίωμα ψ ή φ ο υ , δηλαδή το εκλογικό σώμα, αποτελεί όργανο τ ο υ κράτους η λειτουργία τ ο υ οποίου ανάγεται στη σφαίρα αρμοδιότητας της Νομοθετι­ κής Εξουσίας. Η επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής στις 20 εκλογές εξασφαλίζει τη λειτουργικότητα τ ο υ κράτους και παράλληλα διασφαλίζειτη λαϊκή κυριαρχία. Ο Μοντεσκιέ, Γάλλος φιλόσοφος τ ο υ δικαίου, αποκλίνει υπέρτης οργανι­ κής θεωρίαςτ ο υ κράτους ως τ ο υ ασφαλέστερουμέσου για την κατοχύρωση κράτους δικαίου. Και άλλοι μελετητές τ ο υ 25 δικαίου* συνηγορούν υπέρ της αναγνωρίσεως τ ο υ κρά­ τους ως ανεξάρτητηςνομικής προσωπικότητας με αυτόνο­ μους μηχανισμούς λειτουργίας. Ιστορική Θεώρηση: Οι Βέλγοι πρώτοι στον σύγχρονο κόσμο καθιέρωσαν υποχρεωτική τη ψ η φ ο φ ο ρ ί α μετοΣύν- 30 τ ά γ μ α τ ο υ

1. Στην Ελλάδα υιοθετήθηκε η υποχρεωτική ψ η φ ο φ ο ρ ί α με ερμηνευτική δήλωση τ ο υ άρθρου 66 τ ο υ Συντάγματος τ ο υ 1864, από την Αναθεωρητική Βουλή τ ο υ 1911, και ενσωματώθηκε στο Σύνταγμα του
2. Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες και στις Η.Π.Α., η ψήφο- .35 φορία είναι προαιρετική. Στην Ιταλία,παρόλο που συμμε­ τοχή στις εκλογές χαρακτηρίζεται σαν καθήκον, η παρά­ λειψη εκπληρώσεως του δεσυνεπάγεται κυρώσεις. * (Βλέπε, Τζιέλιντκ. Λάμιτπρ\·Ί και Μπερ) 14 2 C.L.R. 5 10 15 20 25 Pingouras v.Republic PlklsJ. Θεμελιώδεις Ελευθερίες και Δικαιώματα κάτω από το Κυπριακό Σύνταγμα: Έργο τ ο υ Δικαστηρίου δεν είναι η αξιολόγηση διισταμένων θεωριών αναφορικά προς τ ο δίκαιο, αλλά ο προσδιορισμός των αρχών δικαίου που ισχύουν μέσα στα συνταγματικά πλαίσια της Κύπρου, και η επίλυση δικαστικών υποθέσεων σύμφωνα με τις αρχές αυτές. Το πρώτο θέμα που πρέπει να μας απασχολήσει είναι οι πρόνοιες τ ο υ άρθρου 31 στο Σύνταγμα σε συνάρ­ τηση μετ η φύση των δικαιωμάτων που τ ο ΔεύτεροΜέρος τ ο υ Συντάγματος κατοχυρώνει σαν θεμελιώδη, ερμηνευόμενες στα πλαίσια τ ο υ Κυπριακού Συντάγματος. Το συγκε­ κριμένο ερώτημα είναι κατάπόσο τ ο Σύνταγμα της Κυπρια­ κής Δημοκρατίας απαγορεύει την ταύτιση δικαιωμάτων που εγγυάται τ ο Δεύτερο Μέρος, με υποχρέωση για άσκηση τους. Η περίληψη τους σε χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν αποκλείει αφεαυτής την επιβολή υπο­ χρεώσεων για την άσκηση τους. Είναι θεμελιώδη και επομέ­ νως αναπαλλοτρίωτα υπό την έννοια ότι κανένας νόμος, αρχή ή πρόσωπο, δε μπορεί να τ α αφαιρέσει ή να τ α αποστερήσει από τον πολίτη. Ο χαρακτήρας θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών υπήρξε τ ο αντικείμενοενδελε­ χούς εξετάσεωςστην υπόθεση Αστυνομίας ν. Γεωργιάδη*. Η άοκηοή τους δε μπορεί να περιοριστεί εκτός όπου ρητά ορίζεται στο Σύνταγμα και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θέτει τ ο Σύνταγμα για την επιβολή περιορισμών**. Το δικαίωμα που κατοχυρώνει τ ο άρθρο31είναιατομικό διότι ανήκει στο άτομο, όχι σε κοινωνική ομάδα. Ο χαρακτηρισμός και η καθιέρωση δικαιωμάτων ως θεμελιωδών, όχι μόνο δεν αποκλείει τ η δημιουργία, όπου 30 κρίνεται σκόπιμο από τον νομοθέτη, αντίστοιχων υπο­ χρεώσεων για την άσκηση τους, αλλά η κατοχύρωση μερι­ κών από τ α δικαιώματα τ ουπεριλαμβάνονται στο Δεύτερο Μέρος τ ο υ Συντάγματος, όπως εκείνο της κοινωνικής ασφάλισης (άρθρο 9), προϋποθέτουν την επιβολή υπο35 χρεώσεων για την άσκηση τους Το Δεύτερο Μέρος τ ο υ Συντάγματος δεν περιορίζει τ η Νομοθετική Εξουσία να πηβάλπ νομικές υποχρεώσεις για προαγίογή συνταγματικών υτόχων iron σχι π'ζονται ήτ α υ • f / W i l l . M ΛΑ (( " AoniMtfim ι· I ktunmift, Ι Ν •(;·'<< ιι, ι ' '•< Ί ? \ Λ Α Μ 15 PildsJ. Pingourasv. Republic

(1987)τίζονται μεθεμελιώδηδικαιώματα. Υπό την αίρεση πάντοτε ότι η καθιέρωση καθήκοντος αναφορικά με την άσκηση τους δεν εξουδετερώνεικαι δεν καταστρατηγείτον ατομικό χ α ρ α κ τ ή ρ α τ ο υ δικαιώματος, δηλαδή, τον τρόπο ασκή'σεως τ ο υ από τ ο άτομο. Η απόφαση τ ο υ Ανωτάτου Δικά- 5 στηρίου στην υπόθεση Δημοκρατίας ν. Δημητριάδη & 'Αλ­ λου *, ρητά αναγνωρίζει ότι θεμελιώδες δικαίωμα μπορεί να συνταυτιστεί με νομική υποχρέωση για άσκηση τ ο υ όπου κρίνεται αναγκαίο για τ η λειτουργίατων συνταγματι­ κών θεσμών. Αποφασίστηκε ότι τ ο καθήκον που επιβάλλει 10 ο νόμος γιαπαρουσία τ ο υ κατηγορουμένου στη δίκη τ ο υ σε σοβαρές ποινικές υποθέσεις, δεσυγκρούεται μετ ο ατομικό τ ο υ δικαίωμα να παρίσταται. Δικαίωμα και υποχρέωση μπορεί να συνυπάρχουν. Δικαιωματικά μπορούσε ο κατη­ γορούμενος να είναι παρών στη δίκη τ ο υ για εξασφάλιση 15 των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τ ο υ . Ή τ α ν ταυτόχρονα υπόχρεως να παρευρίσκεται χάριν της αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης. Δικαίωμα και καθήκον εξυπη­ ρετούν δυο διαφορετικούςστόχους. Το δικαίωμα κατοχυ­ ρώνει τ ο ά τ ο μ ο έναντι οποιασδήποτε αυθαιρεσίας,ενώ η 20 επιβολή καθήκοντος εξασφαλίζει τ η λειτουργία συνταγμα­ τικών θεσμών. Και η υποχρεωτική ψηφοφορία αποσκοπεί στη διασφά­ λιση της λειτουργικότητας τ ο υ δημοκρατικού πολιτεύμα­ τος που αποτελεί ύψιστο συνταγματικό στόχο. Το Σύν- 25 τ ά γ μ α ορίζει ότι οι φορείς της πολιτικής εξουσίαςεκλέγον­ ται με άμεση ψ η φ ο φ ο ρ ί ααπό τον λαό*. Το δημοκρατικό πολίτευμα στηρίζεται στη λαϊκή κυριαρχία και η εγκυρό­ τ η τ α τ ο υ ε ξ α ρ τ ά τ α ι από τ η συμμετοχή των πολιτών στη λ ε ι τ ο υ ρ γ ί α τ ο υ . Το δημοκρατικό πολίτευμα θεσμοποιήθηκε 30 στην αρχαία Αθήνα σαν τοπολίτευμα της καθολικής συμμε­ τοχής των πολιτών στα κοινά. Στο σύγχρονο κράτος η άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη πολιτικών απο­ φάσεων είναι α δ ύ ν α τ η . Η υποχρεωτική ψ η φ ο φ ο ρ ί α απο­ σκοπεί στο να διασφαλίσει τον ελάχιστο βαθμό συμμετοχής 35 στη λειτουργία τ ο υ πολιτεύματος για εξασφάλιση δημο­ κρατίας. Το άρθρο 31τ ο οποίο επικαλείται ο εφεσείων δεν ρυθμίζει τ ο εκλογικό σύστημα και δεν πραγματεύεται τον •

(1973)2Α.Α.Δ. 289, 293-294. " (Βλέπε άρθρα 39, 65,86, του Συντα\γατος). 16 2C.L.R. Pingouras v.Republic PlklsJ. τρόπο διεξαγωγής εκλογών. To Σύνταγμα αφήνει τ η διάρ­ θρωση του εκλογικού νόμου στον κοινό νομοθέτη κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις αναφορικά με τ α προσόντα για εκλογή σε πολιτικό αξίωμα και την ηλικία των εκλο5 γέων *. Το Σύνταγμα δεν προκαθορίζει τις επιλογές που πρέπει να παρέχονται στον εκλογέα.Το θέμαεπαφίεται στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Επομένως, η παράλειψη θεσμοποιήσεως τηςλευκής ψ ή φ ο υσαν πολιτικής επιλογής δεσυγκρούεται ούτε αντιβαίνει τις πρόνοιες τ ο υ άρθρου31 10 ή οποιουδήποτε άλλου άρθρου τ ο υ Συντάγματος. Η θεσμοποίηση της λευκής ψ ή φ ο υ σαν επιλογής είναι πολι­ τικό θέμα που ανάγεται αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της Νομοθετικής Εξουσίας. Ό , τ ι διαφυλάσσει τ ο άρθρο 31 και, το Σύνταγμα κρινόμενο στο σύνολο τ ο υ , είναι η κατο15 χύρωση τ ο υ δικαιώματος συμμετοχής στις εκλογές και η ανεμπόδιστη άσκηση του δικαιώματος α υ τ ο ύ που επιτυγ­ χάνεται με μυστική ψ η φ ο φ ο ρ ί α που διαφυλάσσει ο νό­ μος **. Καμιά επόπτευση του τρόπου ασκήσεως του δικαιώματος τ ο υ εκλέγειν δεν είναι επιτρεπτή. 20 Καταλήγω ότι ο υπό κρίση νόμος που καθιστά τη ψηφο­ φορία υποχρεωτική, δεν είναι αντισυνταγματικός. Επομέ­ νως, η παράλειψη τ ο υ εφεσείοντα να εκπληρώσει την εκλο­ γική υποχρέωση που του επιβάλλει ο νόμος συνιστά αδί­ κημα για τ ο οποίο ορθά καταδικάστηκε. Κατ' ακολουθίαν, 25 η έφεση απορρίπτεται. Α. Λ Ο Ί ' Ζ Ο Υ Δ.: Η έφεσηεπομένως απορρίπτεται ομό- " φωνα. Η έφεση * Άρθρα 40,64, V1) και 6 t του Ιννταγμοιιχ;. ** Νόμοι; 72/7'f -1 \μθμο 2'Κ 17 απορρίπτεται. Thisi" <m hngli^h translation of the ludgment in Greek appearing atpp 1-17 ante

(1987)\<)3>7 Febwatx'28 [A LOIZOU. DEMETRIADES. PIKIS, JJ ] C R I S T O D O U L O S PINGOURAS. Appellant, ν T H E POLICE. Respondent. {Criminal Appeal No 4662} Constitutional Law—Right to vote (Constitution. Article 31)—Compulsory exerciseof—Not unconstitutional—Consequently, theprovisions ofsections 2 and 7ofthe VillageAuthonties Law. Cap 244. asamended byLaws 60/72, 60/76,6/79 and 43/83, ofsection 13(A)

(2)oftheVillages(Administration and Improvement) Law. Cap 243 asamended by Laws 7/79and 42/83. and of 5 section37

(1)of theElection ofMembersoftheHouseofRepresentativesLaw 72/79arenot unconstitutional Constitutional Law—The Organic theory in respectof modem State—Electoral Body—A direct organ of the State—Right to vote—Rival theones—lts exercise is a State function—Legislator free to adopt such view— Consequently, legislator wasfreeto make suchexercise compulsory The appellant omitted toexercise his righttovote at the elections held on 6 5 84 for the election of Village Authonties and elected members of an Improvement Board and. as a result he was charged and eventually convicted on two counts namely for failing to discharge his electoral nght contrary to sections 2 and 7 of Cap 244 as amended and section 37

(1)of Law 72/79 and for failure todischarge his electoral nght contrary to section 13(A)

(2)of Cap 243 asamended,and section37

(1)of Law 72/79 10 15 The appellant's defence was that the aforesaid provisions, whereby the exercise of the electoral nght was made compulsory, offendthe Constitution <^U and in particular Article 31 thereof which readsas follows «•Every ciiizen has. subject to the provisions of this Constitution and any electorallaw ofthe Republic oroftherelevantCommunal Chamber made thereunder, the nght to vote in any election held under this Constitution or any such law » Held dismissing the appeal (A) Per A Loizou J Demetnades. J concurring

(1)The Constitution of the Republic of Cyprus appears to adopt the organic theory in respect of the concept of the State The whole ronstitutioruil structure functionson the basis of it Articles 6. 146.139 of the 18 25 2 C.L.R. Pingouras v. Republic Constitution refer to -organs or authorities» of the Republic and the term «organs or authonties· in Article 139 received judicial interpretation in Celaleddm and Others ν The Council of Ministers 5RSCC 102 5

(2)In modem democracies,the representative system prevails All citizens have the right to participate in the exercise of political power through the representatives whom they elect in accordance with the law In this way the electoral body constitutes the totality of the citizens and it is collectively a direct organ of the State 10

(3)The question if the nght to vote is individual or constitutes a State function which isexercisedbythemembersoftheelectroralbodyhasalways been the subject of conflictingviews 15

(4)On thebasis oftheconstitutionalstructureofCyprus thelegislator asit had powei to do, adopted the second solution Once it is accepted that the question of the nght to vote is an exercise of a State function it is natural to conclude that the aforesaid provisions of the said Laws do not offend the Constitution Article 31 of the Constitution establishes the minimum nghtsof the voter, but does not exclude regulation of their exercise by the Electoral Law and does not prohibit the adoption of compulsory voting 2G 25 30 35 40 (B) Per Pikis, J

(4)It is not a task of this Court to make an evaluation in abstracto of the merits of nval legal theones The first question in issue concerns the interpretationof Article 3 ! in conjunction with the nature ofthe nghts safeguarded as fundamental by Part II of the Constitution The specific question is whether the Constitution prohibits the correlation of rights safeguarded by Part II with the imposition of any obligation fortheir exercise The nghtsafeguarded by Article 31isindividual inthesensethatitrestsin the person not in agroup of persons

(2)Not only the establishment of nghts as fundamental does not preclude imposition of an obligation for their exercise, but the entrenchment of some of such nghts,such as the nght of social secunty (Article 9), presupposes the imposition of such obligations

(3)Obligatory voting isdesignedto reinforcethefunctioningofdemocracy an important constitutional objective The underlying premise of democracy is the sovereignty of the people The efficacy of democracy as an institution depends onthedegreeofparticipationofthecitizenry inthepoliticalchoices In the modern State directparticipationof thecitizens inthe decision making process is impossible Compulsory voting at elections is designed to ensure that politicalauthonty emanates fromthe people andassuch it isa safeguard of democracy

(4)The theme of Article 31 is not the electoral system Subject to certain conditions, the composition of the electoral law is left to the legislator The 19 Pingoura» v.Republic

(1987)matterof political choicesoffered totheelector iswithinthediscretion ofthe legislator.Consequently,theomissiontoinstitutionalisethewhiteballotisnot unconstitutional. What Article31 safeguards and the Constitution viewedin itstotalitysafeguards istherightof everycitizentovoteateveryelection and the unobstructed exercise ofthisnghtachieved bysecretballot,an objective safeguarded bythe Law. 5

(5)The Law under review is not unconstitutional. Consequently, the appellant wasrightlyconvicted Appealdismissed. Casesreferred: 10 CelaleddinandOthersv. TheCouncilofMinisters, 5 R.SCC. 102; Mudemsoglou andOthersv.TheCouncilofMinisters, 5R.SCC. 130, Policev.Georghiades

(1983)2C.L.R. 33; Policev.EkdotikiEteria

(1982)2C L.R.63; Republic v.DemetriadesandAnother (197'3)2C LR 289. 15 Appealagainstconvictionandsentence. Appeal against conviction and sentence by Christodoulos Pingouras who was convicted on the 26th June, 1985 at the District Court of Nicosia (Criminal Case No.14682/84) on one count of the offence of failing to discharge his electoral duty 20 contrary to sections 2 and 7 of the Village Authorities Law,. Cap.244 and section 37

(1)of the Election of Members of the HouseofRepresentativesLaw,1979(LawNo.72of1979)andon anothercountoffailingtodischargehiselectoraldutycontraryto section 13A

(2)oftheVillages(Administrationand Improvement) 25 Law, Cap.243 and section 37

(1)of Law 72 of 1979 and was sentencedbyKronides,S.D.J,topay£10.-fineoneachcount. Appellantappeared inperson. R. Gavrielides. Senior Counsel of the Republic, for the Respondent Cur. adv. vult. Thefollowingjudgmentswereread: A. LOIZOU, J.: The appellant has been found guilty by the 20 3Q \ 2C.L.R. Ptneourasv.Bepubllc A.LoizouJ. District Court of Nicosia of the following charges and he was sentenced oneach oneofthem to£10.-fine.Hewasalsoordered topay the costsof the trialwhich amounted to£10.50 cents. 5 10 *lst Count. Failureofavotertodischargehiselectoralnght contrary to sections2 and 7 of the Village Authorities Law, Cap.244 asamended byLaws60/72,60/76,6/79 and 43/83 and section 37

(1)ofthe Election ofMembersofthe Houseof Representatives Law 1979 (LawNo.72 of 1979). Particulars of the offence. The accused on the 6th May, 1984 at Strovolos in the District of Nicosia, whilst he was a voterundertheageofseventyandresidedatadistanceofless than fifty milesfrom the electoral centre ofStrovolos without reasonable excuse didnot dischargehiselectoral nght for the election ofaVillage Committee. 15 2nd Count. Failure ofavotertodischargehiselectoralright contrarytosections13A

(2)oftheVillages(Administration and Improvement) Law,Cap.243asamended byLaws7/79 and 42/83, and section 37

(1)of the Election of Members of the Houseof Representatives Law 1979,(LawNo.72 of 1979). 20 Particularsoftheoffence.Theaccusedatthesametimeand place mentioned in count 1 whilst he was a voter under seventyyearsof age and resided atadistance oflessthan fifty milesfrom the Electoral Centre of AyiosVassilios,Strovolos, withoutreasonableexcusedidnotdischargehiselectoralright forthe election of members ofthe Improvement Board.»~ " •25 The facts of the case assummed upinthejudgment of the tnal Judge are the following. The appellant who is the holder of electoral book under number 066687 and resides at Santorinis street, No.3inthe quarterof AyiosVassilios,Strovolosomitted to 30 attendonthe6thMay1984,theElectoralCentreofAyiosVassilios and vote forthe election of members oftheVillageAuthority and elected members of the Improvement Board. On the 21st July 1984,the appellant wasformally charged inwritingand the reply he gaveafter beingcautioned wasthe following: 35 «What Idid Idid itin accordance with my conscience. My nonattendance at the aforementioned elections constitutesa political stand, that isthe defence of myrightnot to attend at elections as well as my right of a white ballot. The relevant 21 A. LoizouJ. Pingourasv. Republic

(1987)safeguard of mynghtsexistsinthe given Cyprus Constitution and inArticles39and62aswellasArticle31 Ishallput before the Court more extensively mydefence of thisnghtaswellas that with all the means available tome for free expression» Whenhewascalled uponbytheCourttomakehisdefence after 5 the close of the prosecution he elected tomake astatement from the dock not on oath adding that he has nothing to say except from his intention toaddressthe Court ontheconstitutionalityof the relevant statutory provisions on which the prosecution based thf twocounts against him 10 On the basisot the evidence adduced which wasnot contested by the appellant itwas not difficult toamve atthe conclusion that the accused omitted to vote at the Electoral Centre of Ayios Vassilios at Strovolos where he was regularly registered for the election of Village Authonties and elected members of the 15 improvement Board Thedefence wasbased onthechallenge ofthe constitutionality ofsection 7,subsection 2 oftheVillageAuthonties Law,Cap 244 as amended and section 37

(1)of the Election of Members of the House of Representatives Law, 1979 and section 13(A)

(2)of the 20 Villaqes (Administration and Improvement) Law, Cap 243 as amended Itisuseful at thisstage to refer to the article of the Constitution and the relevant section of the Law Article31 of the Constitution provides that - 25 «Every citizen has, subject to the provisions of this Constitution and any electoral law of the Republic or of the relevant Communal Chamber made thereunder, the nght to vote in any election held underthisConstitution or anysuch law» Subsection 2 of section 13(A) of Cap 243 (amending Law42/ 83).which isidenticalwithsection 7

(2)ofCap 244(amendingLaw 42 of 1982), provides that«Theexercise of the electoral nght iscompulsory» The appellant filed against his conviction this appeal and the 35 only ground thereof isthe unconstitutionality of the provisionsof 22 30 2 C.L.R. Pingourasv.Republic A.Loizou J. the Law which introducesthe principle ofcompulsory vote Inhislongaddresstheappellantcontendsthattheelectoralnght is inaccordancewith Article 31of the Constitutionanindividual nght andas such belongs to all,the citizens exercised freely by 5 them andcannotbelimitedbylegislation, thatitcould notbyan ordinary Law be restncted norcould such aLaw make the voting compulsory, which could only bedonebyan amendmentofthe relevant articleoftheConstitution The reference ofArticle 31 to a Law, cannotallow the legislator torestncttheindividual nghtof 10 voting and at that to impose sanctions He argued that the safeguard of the possibility of selection in Cyprus could be achieved by theexistence of the optional vote andalso ofthe white ballot and that the unconstitutionality of the Law is supportedbythenonsafeguard ofthewhite ballot 15 He analysed the difference between the theones about the States, theone based onthe principleof legality andthe modern theones about the State which is based on the pnnciple of democratic legality which aims atthewider possible andto the greatest degree enjoyment of individual nghts, whereas the 20 pnncipleoflegality, according tohisview, leads to despodismor to the despodic State Hereferred tothe constitutionalandother provisions which regulate theelectoral nght incountneslikethe Federal Republic of Germany, Italy, France, where voting is optional based onthetheoryofthenghttovote asindividual nght 25 and not capable ofbeing restncted Asregards theaddress ofMr Gavnelides, the appellant pointed out that compulsory votingin Greece is regulated by the constitution and the note of interpretation addedtoitand notby legislation In hisaddress learned counsel for the Republic submitted that 30 Article 31 oftheConstitution safeguards therightofthe individual as amember ofthe Electcal Body toexercise his right of voting OnthebasisoftheArticle,thisrightofthecitizentovote cannotbe restncted but leaves to the Electoral Law the manner of hit participation,thatistheexercise ofme nghttovote Hecontended 35 that thepnncipleofcompulsory voting which wasestablished by virtue ofsection 37

(2)of Law 72of 1979, does notoffend Article 31butonthecontraryitstrengthensit Withthecompulsory voting the voter hasthelegal obligation rovote Hisobligation, however refers tothe exercise ofhisright ;ovote and nottohis obligation 40 toexercise same inaspecified manner thatisinfavour ofthe ην,ρ 23 A.LoizouJ. PUnomaa τ.Republic

(1987)or the other candidate. In support of this stand he referred the Court to relevant passages from the textbooks of Antonopoullou Constitutional Law. Volume B, pp.29 and 35 and Manesi, the Safeguards of Observance of the Constitution II, p.

1. He stressed that, in particular, the principle of compulsory voting 5 lends support to the principle of universal voting which must govern theexerciseof therighttovote. Inotherwords by adopting this principle the function of the right of universal voting is supported, a principle which is established by Articles 39.1 and 63.1 of our Constitution. He further referred again to Manesis 10 (supra) pp.240, 245, 246, 247,
2. He concluded his address with a reference to the work of A. Svolos, The NewConstitution. pp.274, 275, where it is observed that «the adoption of the principle of compulsory vote contributed correctly tothe political education of the people, to the restriction of the abstention from 15 voting and beyond thattotheachievement of universal voting.» The learned trial Judge accepted thesubmission of counsel for the Republic that the right of voting constitutes a function of the Stateandconsequently assuchafunction which carries withitthe obligation of thecitizentoexerciseit.Hequotedpassagesfrom the 20 text-books to which he was referred and found theappellant, asit has already been mentioned, guilty, once he dismissed the submission that the relevant provisions of the laws were unconstitutional. The theory of the organs in the modem State has been the subject of extensive studies and I consider it useful for the purposes of this judgment to deal only briefly with this subject. Suffice it to say that the Constitution of the Republic of Cyprus appears to adopt the organic theory and thewhole constitutional structure functions on thebasisof it. Articles 6, 146, 139 of the Constitution refer to organs or authonties of the Republic. The term «organs or authorities» in Article 139 has been the subject of judicial interpretation by the Supreme Constitutional Court in the case of Celaleddin and Others v. The Council of Ministers, 5 R.S.C.C. 102 at p.108, in 35 which itwas decided thatorgans orauthoritiesarespecific juridical creations bearing the features of individual and concrete organic institutions of government and functioning for and on behalf of a primary legal entity such as theRepublic of Cyprus of which they are organs orauthorities intheordinary meaning of such terms. 40 24 25 30 8C.L.R. Pingaufa*v . Republic A.LoUouJ. So Inthe case of Mudemsogloq and Others v. The Council of Ministers, SRSCC, 130,itwasfound thattheTurkishmembersof the House of Representatives, although by virtue of Article 78.2, of the Constitution have power to vote separately on certain 5 matters of legislation regarding the Electoral Law and Taxing Lews,arenot considered thatthey constitute«organorauthority» of the Republic thatcan invoke paragraph 3 ofArticle 139 of the Constitution. Inthe modem democracies,therepresentative systemprevails. 10 All the citizens of the State have the right to participate in the exerciseofpoliticalpower under itsvariousforms, thatisthrough theirrepresentatives whom they electinaccordancewiththeLaw in force atthe time. Inthisway thiselectoral body constitutes the totality of the citizens and it is collectively a direct organ of the
3. State. Saripolos in his work, the Greek Constitutional Law 1915 Volume 1,p.274, states the following: 20 25 30 35 •Theelectoralbocjy.thetotalityofthecitizensinthenarrow sense of the word, is a direct organ of the State and the electorsorgans-members.TheStateistheonlysubject of the voting right not the voter who has simply a defined by the Statecompetence exercisingapublicfunction which,assuch, never constitutesarightoftheorgan.Avoterhasonlyaright ofpublicLawraccording totheConstitution andthe Electoral Law,toberecognisedasmemberoftheelectoralorgan ofthe Stateinordertoexercisetheelectoral function oftheStateof asitsownmember. Butthisfunction isneverthatofthevoter. Like the functions, which according to the Constitution the King exercises, are not rights of Public Law in order to be recognised according to the Constitution as an organ of the State, so and the function of thevoter isnot hisrightbut that oftheState.Thevoter,however,havingarightofpublicLaw according to the Constitution and the electoral Law to be recognised asa member of the electoral organ.» In Cyprus, the electoral body is provided by the Constitution, which defines also ite competence. It is composed of Cypriot citizenswhohavethevotingqualifications andaremembersofthe Greek and Turkish communities, they elect separately the PresidentandtheVicePresidentoftheRepublic(Article1)andthe 25 A.Loizou J. Pingouras v.Republic

(1987)Greek and Turkish members of the House of Representatives (Article 62 2) The qualifications of the voter are provided by the Constitution and supplemented by the Electoral Law This electoral body is selfsufficient in order to express its will, is not dependant on any other organ and has not acquired its organic 5 qualityexcept directly from the Constitution The question if the right to vote is individual or constitutes a State function which isexercised bythe members of the electoral body hasalwaysbeen thesubject ofconflicting viewsand authors on Public Law support the one or the other view which second 10 view, constitutes the omission to exercise the electoral nght a criminal offence On the basis of the constitutional structure in Cyprus, the legislature adopted the second pnnciple.asithaspowertoselect, and gave to the electoral body functionally the principle of the 15 universal vote of the equality of the vote, the direct voting in accordance with which the organs are elected directly from the voters without the intervention of other person o r organ, the pnnciple of secret voting and the principle of course of compulsory voting in accordance with which the voter must 20 exercise hisnght tovote otherwise hewould be liable tocriminal sanctions Contrary to that in Greece where this principle is established by the Constitution, in Cyprus, this principle is established by the Electoral lawas an expression of the willof the people Article 31 of the Constitution establishes the minimum 25 rights of the voter, does not exclude however the regulation of their exercise by the Electoral Law and does not prohibit the adoption of compulsory voting Once Ihave accepted thatthequestion of the nght tovote isan exercise of a Qtate function exercised by the members of the 30 electoral body it is natural to come to the conclusion that the relevant provisions, the constitutionality of which has been challenged by the appellant in this appeal do not offend any provision of the Constitution and consequently the expression of the will of the legislature cannot be considered contrary to any 35 concrete constitutional provision once the Constitution protects only the minimum right of the citizen of which he cannot be denied but does not establish the nght to refuse to exercise '* by participating inanyobligation whichtheLawwould imposeinthis field 26 2 C.L.R. Pingouras v. Police A.Loizou«J. Inthe resultthe appeal should be dismissed DEMETR1ADES J Ihave had the opportunity of reading the judgment of mybrotherJudge A Loizou withwhich I agreeandI do notthinkthat I need add anything 5 PIKISJ Thesubject ofthisappealistheconstitutionality ofthe relevant provisions of the Village Authonties Law that impose in conjunction with the Law for the Election of Members of the HouseofRepresentatives,adutyoneverycitizenregisteredinthe electoral roll to vote at an election for the return of village 10 authonties Chnstodoulos Pingouraswasconvicted bytheDistrict Court of Nicosia and sentenced to a fine of £10 - for failure to discharge his electoral duty at the election for the return of the local authorities at Strovolos Appellant pleaded not guilty and submittedthattheprovisionsofthelawmakingvotingcompulsory 15 are unconstitutional on the ground that they conflict and are incompatible withtheprovisionsofArt31oftheConstitution that safeguards the nght to vote as nght The trial Court decided that Art 31 does not rule out legislative power to make voting compulsory and consequently found Chnstodoulos Pingouras 20 guiltyof breach ofhiselectoral duty The question isone of great constitutional importance because it concerns not only the nght guaranteed byArt31 but generally the character of fundamental human nghtssafeguarded byPartII of the Constitution, and further hinges on the workability of the 25 democratic institutions of the country Although the appellant is not an advocate, he made a senous research embodied in a comprehensive submission before the Court which together with the submission of Mr Gavnelides, counsel for the Republic, had illuminated the subject from many angles 30 The foremost objective of the appellant is, as I can infer, to obtain a judicial declaration on the character of fundamental freedoms and liberties with particular reference to the legislative amenity to correlate fundamental nghts with the imposition of duties Apparentlytheappellant refused todischargethe electoral 35 duty cast upon him bythe lawinordertohavethe opportunity to contest the constitutionality of the obligation thereby imposed in the interest of fundamental and individual nghts of the subject Notwithstanding the decision to which I have amved, for the reasons explained hereunder, entailing the rejection of his 27 PlkisJ. Pingourasv.Police

(1987)submission, Icannot but register myappreciation for the interest shown on his part to safeguard what he perceives to be fundamental human rights. The protection and entrenchment of freedom is to very large extent dependent on the sensitivity of members of the public for theirrightsand the determination with 5 which they defend them by recourse to the Courts of law. The awareness of the citizen of hisrightsand readiness to assert them and those of hisfellowmen constitute an irreplaceable safeguard forthesupremacy of the law. The rival positions of the parties affecting the nature and 10 characteroftherightsafeguarded byArt.31andamenitytomake provision for the coincidence of a constitutional right with a legal obligation for itsexercise, maybe summed up as follows:Appellant's Position The right to vote guaranteed byArt.31 isindividual, that is,its 15 exercise isleft solely and exclusively tothe decision ofthe citizen. Any attempt to correlate its exercise with a legal obligation is antagonistictotheindividualcharacteroftherightsinceitdestroys the option of not exercising it; an option inherent in the right safeguarded by Art.

1. The survey of the right to vote as an 20 individual right is compatible with the theory of Rousseau, the great social philosopher of the French revolution, who contemplates the social contract as the bond that unites society through a series of individual rights as opposed to the organic theory of the State that depicts the union asemergingthrough the 25 obligations of the citizens tosociety and visualizes the State as a separate organic entity. Further the appellant submitted that compulsory voting as framed in the law is not only antinomous to the individual character of the right upheld by Art.31 but also fails to 30 institutionalize the white ballot-paper (expressing no preference between the contestants) asa political choicetoa degree that has given rise to the impression that casting a white ballot-paper constitutes an omission to discharge the obligation tovote. Position of the Attorney-General 35 The right safeguarded bv Art. 31 does not rule out the imposition ofalegalobligation toexercise it.Thisproposition isin harmony with the contemporary theory of the State as an 28 2C.L.R. Pingouras v. Police PfUaJ. independent entity with autonomous mechanisms regulating its functioning. Participation is at the core of democracy and its effective functioning is dependenton thedegree of participation. The citizens vested with therightto vote form the electoral body 5 thatconstitutesan organ of the State.The operation of thisorgan is amenable to regulation by the legislature; a matter within its competence. The imposition of an obligation to take part in the elections ensures the functioning of the State and safeguards the sovereignty of the people. Montesquieu, a FrenchJurist, inclines 10 infavour of the organic theory of theStateas thesafest meansof safeguarding therule of law. Otherjurists too* espouse the notion of the State as an independent legal entity with autonomous mechanisms governing its functioning. Historical Review 15 Belgium was the first of the modem states to introduce compulsory voting by anappropriateprovision intheConstitution Df
2. Compulsory voting was adopted inGreecein 1911 by a declaration of the Revisional Assembly of 1911 interpretative of Art. 66 of the 1864 Constitution;subsequently embodied in the 20 Constitutionof
3. InmostEuropeancountriesandthe U.S.A., voting isoptional.InItaly,althoughparticipationintheelectionsis characterized as a duty, omission to discharge it does not entail penal sanctions. Fundamental Rights and Liberties under the Constitution of 2 5 —Cyprus. . ___ __ Itisnotask of theCourttomakeanevaluation inabstractoof the merits of rival legal theories. The mission of thejudiciary isto identify and determine,within theframework of the Constitution, ,theprinciples of law applicable toa particular dispute with aview 30 to applying them for the resolution of judicial causes raised lor adjudication. The first question we should address is the interpretationofArt.31 examinedinconjunctionwiththenatureof the rights safeguarded as fundamental by Part II of the Constitution, viewed within the context of the Cyprus 35 Constitution.The specific question is whether the Conetitution of Cyprus prohibits the correlation of rights safeguarded in PartII with the imposition of any obligation to exercise them. Their inclusion in a charter of fundamental riqhts does not of itself •See, C Jelitnek, Ρ Lambardand G Mayer 29 PikUJ. Pingouras v. Police (19871 preclude the imposition of an obligation for their exercise. The rightsare fundamental and consequently inalienable inthe sense thatnolaw, person orauthoritycantakethemaway ordenythem to man.The nature and characterof fundamental freedoms and libertieswas thesubject of comprehensive examinationbytheFull 5 Bench inPolice v. Georghiades*.The exercise of fundamental rights cannot be limited except to the extent to which such limitation is expressly permitted by theConstitution and then subject toand inaccordancewith the conditionsenvisaged inthe Constitution as necessary for their limitation**. The right 10 safeguarded byArt.31 isindividual inthesense thatitvestsinthe person, notinagroupofpersons. Not only the establishment of rights as fundamental does not preclude, provided it is found expedient by thelegislator,the imposition ofcorresponding obligations for theirexercise but the 15 entrenchment of some of the fundamental rights safeguarded in Part IIoftheConstitutionsuchas,therightofsocialsecurity(Art.9), presupposes the impositionofobligations for their exercise. •PartIIoftheConstitutiondoes notlimitlegislative competence to impose obligations for the promotion of constitutional 20 objectives that are connected or identified with fundamental rights, subject always to the reservation that the imposition ofan obligation for their exercise does notneutralize anddoesnot defeat theindividual characterof theright,thatis,themannerofits exercise bythe individpal. The decision ofthe Supreme Courtin 25 Republic v.Demetriades andAnother***explicitly acknowledges that a fundamental right maycoincide with a legal obligation making itsexercise compulsory whenever thisis necessary forthe workability of the institutions of theState, envisaged bythe Constitution. Itwas decided thatthe duty imposed bylaw forthe 30 presence of an accused person athistrialinserious criminalcases, does notconflict with the individual fundamental right ofthe accused tobe presentathistrial.A fundamentalrightmay coexist with an obligation to exercise it.Therefore, theaccused could, as ofright,be presentathistrialinfulfilment ofthefundamental rights 35 safeguarded bythe Constitution. Atthesame time he was bound to be present at his trial in the interest of the efficacious •(19M)ZCl.R ΛΛ "Poiic.v Fkdonki henu U9R2)2CI. RΜ '"(197.V2C LR 2HV. 2()i-2W 30 2 C.L.R. Pingouras v. Police Pikis J . administration of justice The conferment of the nght entrenches the subject against arbitranness, while the imposition of a duty safeguards the efficacy of the judicial process, another important constitutional goal 5 Likewise obligatory voting is designed to reinforce the functioning of democracy, an important constitutional objective The Constitution laysdown thatpoliticalauthonty be returned by direct voting on a basis of universal suffrage* The underlying premise of democracy is the sovereignty of the people The 10 efficacy ofdemocracy as an institution depends on the degreeof participation of the citizenry in the political choices Democracy was institutionalized in ancient Athens as the polity of universal participation ofthecitizensintheaffairs oftheState Inthe modem State direct participation of the citizens in the decisionmaking 15 process isimpossible Compulsory votingatelectionsisdesigned toensure thatpoliticalauthonty emanates from the people andas such isa safeguard for the sustenance of democracy The theme of Art31 isnot the electoral system and in fact this article does not deal with the form of elections The Constitution 20 leaves the composition of the electoral law to the ordinary legislator,subject tocertain conditionsaffecting the qualifications for election to political office and the age of the electors** The Constitution does not predetermine the political choices that should be offered to the elector The matter isinthe discretion of 25 the House of Representatives Consequently, the omission to institutionalize the white ballot as a political choice does not conflict and is not inconsistent with the provisions of Art31 or those of any other article of the Constitution The institutionalization of the white ballot as a choice is a political 30 matter exclusively referable to the competence of the legislative authonty WhatArt31 safeguards and the Constitution viewedin itstotalityisthenght of everycitizen tovote at every election and the unobstructed exerciseofthisnghtachieved bysecretballot an objective safeguarded by the law*** No overseeing or *SeeArticles 39 65and86 of the Constitution " Articles 40,64 95and63 of the Constitution *** Section29 ofLaw 72/79 31 PUU·J. Ptnflouruv.Police (19t7) supervision of the manner of exercise of the electoralrightte permissible. The citizen Is free to cast hisvote in any way he chooses. Iconclude that the lawunder review providingfor obligatory votingisnot unconstitutional. Consequently theomission ofthe £ appellanttodischargehiselectoralobligations,definedbythetaw, constitutestheoffence forwhichhewasconvicted.TheappealIs, therefore, dismissed. Appealdismissed.