clr/1988/1988_1_173.pdf

(2)(α) — Δ ε ν αντίκειται προς το Άρθρο 66.2του Συντάγματος. Ο Βουλευτής Λευκωσίας τ ο υ ΑΚΕΛ - Αριστεράς Φοίβος Κληρίδης υπέβαλε στις 31.3.87παραίτηση από τ ο αξίωμα τ ο υ . βουλευτή. Στη κενωθείσα θέση ανακηρύχθηκε βουλευτής ο πρώτος επιλαχών τ ο υ ιδίου κόμματος στις γενικές εκλογές T HS 8.12.85 για την εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας Χρίστος Πέτας. Η ανακήρυξη α υ τ ή έγινεσύμφωνα μετοάρθρο3

(2)(α) τ ο υ Νόμου 95/86. Ο αιτητήςπροσβάλλει την ανακήρυξη α υ τ ή για τον λόγο ότιτ ο άρθρο3

(2){α) αντίκειται, κατάτην γνώμη τ ο υ , προς τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2τ ο υ Συντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την Εκλογική Αίτηση, αποφάνθηκε, διαφωνούντων τω" Δικαστών Δημητριάδη, Πική και Κούρρη (Την σχετική απόφαση της μειοψηφίας εξέδωσε ο Δικαστής κ.Πικής).

(1)Το Σύνταγμα δεν επιβάλλειτην υιοθέτηση οποιουδήποτε συγκεκριμένου εκλογικού συστήματος. Το Ά ρ θ ρ ο 66.2 πρέπει να ερμηνευθή κ α τ ά τρόπο, που να συνάδει τόσο με τ ο πλειοψηφικό σύστημα, που ίσχυε, όταν θεσπιζόταν τ ο Σύνταγμα, όοο και με τ ο αναλογικό εκλογικό σύστημα, που ισχύει τ ώ ρ α . 173 AitgcBdesv. Peta &Otber*

(2)Σύμφωνα μετ ο αναλογικό εκλογικό σύστημα, και στην περίπτωση, όπως η παρούσα, που προβλέπεται από τ ο άρθρο 3

(2)(α) τ ο υ Νόμου 95/86,τ ο ά τ ο μ ο , που θ α καταλάβει κενωθείσα βουλευτική έδρα εκλέγεται προκαταβολικά κατά τις γενικές βουλευτικές εκλογές, που προηγήθηκαν της κενώσεως της βουλευτικής έδρας και η εκλογή τ ο υ οριστικοποιείται, χωρίς νέα ψ η φ ο φ ο ρ ί α , αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις τ ο υενλόγω άρθρου 3

(2){α). 5

(3)Δεν είναι δυνατό να θεωρηθή ότι το Άρθρο 66.2 επιβάλλει τη διενέργεια ψηφοφορίας για ανάδειξη του 10 βουλευτή, που θ α καταλάβει κενωθείσα βουλευτική έδρα, όταν ο βουλευτήςαυτόςέχει ήδη εκλεγή.

(4)Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 66.2 θ α οδηγούσε ο τ ο απαράδεκτο συμπέρασμα ότι τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2 αποκλείει την υιοθέτηση από την Βουλή των Αντιπροσώπων 15 αναλογικού εκλογικού συστήματος. Η Εκλογική Αίτηση απορρίπτεται χωρίς οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Πίνακας αναφερομένων α π ο φ ά σ ε ω ν : Πρόεδρος Δημοκρατίας ν. Βουλής Αντιπροσώπων

(1986)3 2 0 Α.Α.Δ.1439. (This isanEnglish translation ofthe editorial note) Constitutional Law — House of Representatives — Filling of a vacancy — Constitution, Art. 66.2— The Filling of a Vacant Parliamentary Seat Law, 1986(Law 95/86), section 3

(2)(a)— It is 25 not inconsistent with Art. 66.2 of the Constitution. Mr. Phoebus Clerides, a member of the House of Representatives of the political group «AKEL -Aristera» for the District of Nicosia submitted on 31.3.87 his resignation. Hewas succeeded by Mr. Ch. Petas, the first unsuccessful candidate at the last parliamentary 3 0 elections of thesaid political group for the said District.Thiswas done in virtue of section 3

(2)(a) of Law 95/86. The applicant impugns by means of this petition the ascent of Mr. Petas to the aforesaid seat. Thebasisof thepetitionisthatthesaid section isinconsistentwith Art. 66.2 of the Constitution. 35 Held, dismissing the Election Petition, Demetriades, Pikis and Kourris, J J. dissenting:

(1)The Constitution does not provide for a particular electoral system. Art.66,2 should be interpreted insuch a way, as tobe compatible bothwiththemajority electoral system and with the proportional representation system. 174 40 1C.L.R. 5 AngeBdesv.Peta&Otiien

(2)Inaccordancewiththeproportionalrepresentationsystem now in force andinacase suchasthesubjudiceonethepersonwho takes a vacantseat iselectedaprioriatthe general parliamentaryelections, which preceded thevacancy of theparticularseat andtheelectionis finalised, without new voting, if the prerequisites for theapplication of section 3

(2)(a)are satisfied.

(3)It is not possible to interpret Art. 66

(2)as imposing a new voting,asaprerequisitefor the ascentof theperson,who willtakethe vacantseat,whensuchpersonhas alreadybeenelected. JQ

(4)Any other interpretation of Art. 66.2 would lead to the unacceptable conclusion thatArt. 66.2 prevents theadoption bythe House of Representatives of the electoral system of proportional representation. ElectionPetition dismissed. 15 Casesreferredto: President of the Republic v. House of Representatives

(1986)3 C.L.R.

1. Εκλογική αίτηση. Εκλογική αίτηση εναντίον της εκλογής τ ο υ καθ'ου η 20 αίτηση Αρ.1 ως βουλετου τ ο υ ΑΚΕΛ - Αριστεράς γ ι α την εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας. Ο αιτητής εμφανίστηκε αυτοπροσώπως. Χρ. Δημητριάδης και Α. Παπαίωάννου,γ ι α τ ο υ ς καθ'ων η αίτηση 1 και 2.. 25 Στ. Σουλιώτη (Κα), Γενικός ΕισαγγελέαςτηςΔημοκρατίας, και Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον καθ'ου η αίτηση
2. Μ. Χριστοφίδης και Ε. Ευσταθίου γ ι α την Βουλή των Αντιπροσώπων ως ενδιαφερόμενο μέρος. 30 Μ . Χριστοφίδης γ ι α τον Δημοκρατικό Συναγερμό και τ ο Δημοκρατικό Κόμμα ως ενδιαφερόμενα μέρη. Ε. Ευσταθίου γ ι α ·τ ο Σοσιαλιστικό ενδιαφερόμενο μέρος. Κόμμα ΕΔΕΚ ως Cur. adv. vult. 175 AngeUde·v. Peta& Others <1988) ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Πρ.: Η παρούσα απόφαση είναι η α π ό φ α σ η τ η ς πλειοψηφίας τ ο υ Δικαστηρίου, που αποτελείται α π ο τ ο υ ς Δικαστές Γ. Μ α λ α χ τ ό , Α. Λώρη, Δ. Στυλιανίδη και εμένα. Ο α ι τ η τ ή ς προσβάλλει την ανακήρυξη, από τον Έφορο Εκλογής της Εκλογικής Περιφέρειας Λευκωσίας, στις 2 Απριλίου 1987,τ ο υ Χρίστου Πέτα ως βουλευτή τ ο υ ΑΚΕΛΑριστερά. 5 Κατά τις βουλευτικές εκλογές στις 8 Δεκεμβρίου 1985 ο Χρίστος Πέτας δεν εξελέγη βουλευτής, αλλά ήταν ο πρώτος 10 επιλαχών τ ο υ συνδυασμού ΑΚΕΛ - Αριστερά για την εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας. Στις 31 Μ α ρ τ ί ο υ 1987 ο βουλευτής τ ο υ ΑΚΕΛ - Αριστερά γ ι α την εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας Φοίβος Κληρίδης υπέβαλε την παραίτηση τ ο υ σ ύ μ φ ω ν α με τ ο ά ρ θ ρ ο 71

(6)15 τ ο υ Συντάγματος και η έδρα τ ο υ εκενώθη από της 1ης Απριλίου 1987. Στις 2 Απριλίου 1987 ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος τ ο υ ΑΚΕΛ - Αριστερά, Εζεκίας Παπαίωάννου, έστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων 20 α π ό την οποία προέκυπτε σαφώς ό τ ι ο Χρίστος Πέτας εξακολουθούσε να ανήκει στο ΑΚΕΛ-Αριστερά. Η ανακήρυξη τ ο υ Χρίστου Πέτα ως βουλευτή στη θέση τ ο υ Φοίβου Κληρίδη έγινε δυνάμει τ ο υ άρθρου 3

(2)(α) τ ο υ περί Πληρώσεως Κενωθείσης Βουλευτικής Έδρας Νόμου τ ο υ 1986 (Νόμος 95/86) τ ο οποίο προβλέπει ό τ ι ; 25 «3.-

(1)«

(2)Εις την περίπτωσιν κ α τ ά την οποίαν ο Βουλευτής τ ο υ οποίου η έδρα εκενώθη εξηκολούθη κ α τ ά τον χρόνον κ α τ ά τον οποίον η έδρα εκενώθη να ανήκεν εις 30 την εν τ η Βουλή των Αντιπροσώπων πολιτικήν κομματικήν ομάδα τ ο υ κόμματος ή τ ο υ συνασπισμού κομμάτων ως υποψήφιος τ ο υ οποίου εξελέγη, διενεργείται αναπληρωματική εκλογή άνευ ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς , δηλαδή35 «(α) η έδρα πληρούται υπό του αμέσως ακολουθούντος σειράν επιτυχίας και μη εκλεγέντος υ π ο ψ η φ ί ο υ τ ο υ συνδυασμού τ ο υ κόμματος ή τ ο υ συνασπισμού κομμάτων ειςτ ο οποίον ή ειςτ ο ν οποίον ανήκεν η κενούμενη έδρα, εφ'όσον ούτος είναι εν ζωή 40 176 1 C.L.R. Angelides v. Peta & Others TriantafyOldea P. και εξακολουθείνα ανήκη ειςτ ο ίδιον κόμμα ήτον ίδιον συνασπισμόν κομμάτων. >; Ο αιτητήςισχυρίζεται ότι η ανακήρυξη τ ο υ Χρίστου Πέτα 5 ' ως βουλευτή πρέπει να ακυρωθή ως αντισυνταγματική, γιατί η προαναφερθείσα πρόνοια τ ο υ άρθρου 3

(2)(α) τ ο υ Νόμου 95/86 παραβιάζει τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2 τ ο υ Συντάγματος τ ο οποίο προβλέπει ό τ ι : 10 15 «1 2. Κενωθείσα βουλευτική έδρα πληρούται δι' αναπληρωματικής εκλογής διενεργούμενης εντός προθεσμίας τεσσαράκοντα πέντε τ ο πολύ ημερών από της κενώσεως εις ημερομηνίαν καθοριζομένην υπό της Βουλής των Αντιιπροσώπων. 3 » Γεννάται τ ο ερώτημα αν τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2τ ο υ Συντάγματος αποκλείει ρύθμιση τ ο υ θέματος της πληρώσεως κενωθείσης βουλευτικής έδρας με τον τρόπο που προβλέπει από τ ο άρθρο 3

(2)(α)τ ο υ Νόμου 95/

1. 20 Το Ά ρ θ ρ ο 66.2 τ ο υ Συντάγματος πρέπει να ερμηνευθή κ α τ ά τρόπο, που να μην αποκλείει την υιοθέτησηεκάστοτε από την Βουλή των Αντιπροσώπων τ ο υ εκλογικού συστήματος, που καθορίζεται με τον εκλογικό νόμο, που ψηφίζεται από την Βουλή των Αντιπροσώπων κ α τ ά την 2.0 άσκηση της νομοθετικής εξουσίας της σύμφωνα με τ ο Ά ρ θ ρ ο 61τ ο υ Συντάγματος. Το Σύνταγμα δεν επιβάλλει την υιοθέτηση οποιουδήποτε συγκεκριμένου εκλογικού συστήματος και ως εκ τ ο ύ τ ο υ τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2 πρέπει να ερμηνευθή κ α τ ά τρόπο, που να 30 συνάδει και με τ ο πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, που εφαρμόζετο, όταν άρχισε να ισχύει τ ο Σύνταγμα τ ο 1960και με τ ο αναλογικό εκλογικό σύστημα, που εφαρμόζεται τ ώ ρ α δυνάμει των περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμων 1979 -
2. 35 Σύμφωνα με τ ο αναλογικό εκλογικό σύστημα, και στην περίπτωση, όπως η παρούσα, που προβλέπεται από τ ο άρθρο 3

(2)(α) τ ο υ Νόμου 95/86,τ ο ά τ ο μ ο που θακαταλάβει 177 Triantafytlldes P. AngeBdeav. Peta& Others

(1988)κενωθείσα βουλευτική έδραεκλέγεται προκαταβολικά κατά τις γενικές βουλευτικές εκλογές, π ο υ προηγήθηκαν τ η ς κενώσεως της βουλευτικής έδρας και η εκλογή τ ο υ οριστικοποιείται, χωρίς νέα ψ η φ ο φ ο ρ ί α , αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις τ ο υ εν λόγω άρθρου 3{2)(α). 5 Κατά τ η γνώμη μας τ ο Ά ρ θ ρ ο 66.2 τ ο υ Συντάγματος αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι κενωθείσα βουλευτική έδρα δεν θ α παραμείνει κενή, αλλά θ α πληρωθεί μέσα σε προθεσμία σαρανταπέντε ημερών, και εξυπακούεται ότι αναπληρωματική εκλογή θα διενεργείται με ψ η φ ο ρ ο ρ ι α 10 μόνο όταν τ ο ύ τ ο είναι αναγκαίο, διότι δεν είναι δυνατό να θεωρηθή ό τ ι τ ο ενλόγω Ά ρ θ ρ ο 66.2επιβάλλειτ η διενέργεια ψ η φ ο φ ο ρ ί α ς γ ι α ανάδειξη τ ο υ βουλευτή, που θα καταλάβει κενωθείσα βουλευτική έδρα, όταν ο βουλευτής αυτός έχει ήδη εκλεγή,σύμφωνα μετ ο αναλογικό εκλογικό 15 σύστημα, κ α τ ά τις γενικές βουλευτικές εκλογές, που προηγήθηκαν τ η ς κενώσεως της βουλευτικής έδρας. Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 66.2 τ ο υ Συντάγματος θα οδηγούσε στο απαράδεκτο συμπέρασμα ότι με τ ο να καθιστά υποχρεωτική την εκλογή με 20 ψ η φ ο φ ο ρ ί α για πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας, κ α τ ά τρόπο ανεφάρμοστο στα πλαίσια αναλογικού συστήματος, τ ο εν λόγω Ά ρ θ ρ ο 66.2 αποκλείει την υιοθέτηση από την Βουλή των Αντιπροσώπων αναλογικού εκλογικού συστήματος. Ως εκ τ ο ύ τ ο υ τ ο άρθρο 3

(2)(α) τ ο υ Νόμου 95/86 δεν είναι αντίθετο ή ασύμφωνο με τ ο Αρθρο 66.2 τ ο υ Συντάγματος και η ανακήρυξη τ ο υ Χρίστου Πέτα ως βουλευτή δεν είναι ά κ υ ρ η λόγω αντισυνταγματικότητας και η παρούσα εκλογική αίτηση απορρίπτεται, αλλά χωρίς να 30 επιδικασθούν έξοδα εναντίον τ ο υ α ι τ η τ ή . ΠΙΚΗΣ, Δ.: Η α π ό φ α σ η α υ τ ή απηχεί, εκτός από τις δικές μου, και τις θέσεις των αδελφών Δικαστών Δ. Δημητριάδη και Α. Κούρρη. Τον Μ ά ρ τ ι ο τ ο υ 1985 ο Βουλευτής τ ο υ ΑΚΕΛ -Αριστεράς, 35 κ. Φοίβος Κληρίδης, υπέβαλε παραίτηση από τ ο βουλευτικό α ξ ί ω μ α μεγραπτή δήλωση τ ο υ .Σύμφωνα μ ε τ ο An Englishtranslation of thejudgmentof PikisJ.appearsatpp. 183-187post. 178 V. 1C.L.R. AngeUdes v. Peta & Others POdsJ. άρθρο 71του Συντάγματος η βουλευτική έδραπου κατείχε παρέμεινε κενή. Το άρθρο 71τ ο υ Συντάγματος προνοεί: 5 10 «

1. Η έδρα βουλευτού κενούται: (α) Διά του θανάτου α υ τ ο ύ , (β) διά της εγγράφου παραιτήσεως α υ τ ο ύ , (γ) διά της επελεύσεως οιασδήποτε περιπτώσεως εκ των αναφερομένων εις τας π α ρ α γ ρ ά φ ο υ ς (γ) και (δ) τ ο υ άρθρου 64 ή διά της απώλειας της ιθαγενείας της Δημοκρατίας, και (δ) διά της αναλήψεως αξιώματος ή θέσεως εκ των εν άρθρω 70 αναφερομένων.» Το Σύνταγμα τ η ς Κυπριακής Δημοκρατίας ορίζει ότι κενωθείσα βουλευτική έδρα πληρώνεται με αναπληρωματική εκλογή. Η π α ρ ά γ ρ α φ ο ς 2τ ο υ άρθρου 66 15 προνοεί: 20 «66.2 Κενωθείσα βουλευτική έδρα πληρούται δι'αναπληρωματικής' εκλογής διενεργούμενης εντός προθεσμίας τεσσαράκοντα πέντε τ ο πολύ ημερών από της κενώσεως εις ημερομηνίαν καθοριζομένην υπό της Βουλής των Αντιπροσώπων.» Μ ε τ ά την καθιέρωση τ ο υ αναλογικού εκλογικού συστήματος η Βουλήπροσπάθησε να καταργήσειτ ο θεσμό της αναπληρωματικής εκλογής για την πλήρωση κενούμενης βουλευτικής έδρας με τροποποίηση τ ο υ 25 ά ρ θ ρ ο υ 66.2 - Ο Περί της Πρώτης Τροποποιήσεως του Συντάγματος Νόμος του
2. Ο Νόμος κηρύχθηκε ομόφωνα αντισυνταγματικός επειδή δεν συνέτρεχαν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την τροποποίηση τ ο υ Συντάγματος - Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των 30 Αντιπροσώπων*. Με μεταγενέστερο νόμο, τον Περί Πληρώσεως Κενωθείσης Βουλευτικής Έδρας Νόμο, 1986 (95/86) -γίνεται προσπάθεια για πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας έξω από τ α πλαίσια τ ο υ άρθρου 66.
3. Παρόλο που ο νέος 35 νόμος κάμνει φραστική α ν α φ ο ρ ά σε αναπληρωματική εκλογή, ουσιαστικά πρόκειται για διαδοχή στο βουλευτικό '

(1986)3ΑΛΛ: 1439. 179 PDdsJ. Anselldesv.Pete& Others

(1988)αξίωμα. Η «εκλογή» για την οποία γίνεται πρόνοια στον Νόμο 95/86 περιορίζεται κ α τ ά σειρά προτεραιότητας μεταξύ των επιλαχόντων βουλευτών τ ο υ Κόμματος στο οποίο ανήκε η έδρα στην εκλογική περιφέρεια που υπηρετούσε ο βουλευτής που κατείχε την έδρα (άρθρο3

(2)5 τ ο υ νόμου). Με βάση τις πρόνοιες του νόμου α υ τ ο ύ τον κ. Κληρίδη διαδέχθηκε στο βουλευτικό αξίωμα ο κ. Χρίστος Πέτας, πρώτος επιλαχών υποψήφιος βουλευτής τ ο υ κόμματος ΑΚΕΛ -Αριστεράς στην εκλογική περιφέρειαΛευκωσίας. Ο 10 κ. Πέτας ανακηρύχθηκε βουλευτής της εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας χωρίς τη διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής. Διαδέχθηκε μετον τρόπο αυτό τ ο ν κ. Κληρίδη στο βουλευτικό αξίωμα. Ο κ. Παύλος Αγγελίδης, ένας από τους επιλαχόντες 15 βουλευτές τ ο υ Δημοκρατικού Συναγερμού στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας, αμφισβητεί με την παρούσα εκλογική αίτηση την εγκυρότητα της ανακήρυξης τ ο υ κ. Πέτα σε βουλευτή, και ζ η τ ά (α)την ακύρωση τ η ς ανακήρυξης τ ο υ σεβουλευτή, και 20 (β) δήλωση τ ο υ Δικαστηρίου ό τ ι η έδραπου κατείχε ο κ. Κληρίδης παραμένει κενή. Η εισήγηση τ ο υ κ. Αγγελίδη είναι ότι ο Νόμος 95/86 δεν νομιμοποιεί τον κ. Πέτα στο βουλευτικό αξίωμα διότι ο νόμος αυτός προσκρούει και είναι αντίθετος με τις ρητές 25 διατάξεις τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 66.2 του Συντάγματος. Η Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας που εκπροσώπησε τον Έφορο Εκλογής, όπως και οι δικηγόροι της Βουλής και των Κοινοβουλευτικών Κομμάτων και τ ο υ κ. Π έ τ α , υποστήριξαν ότι ο νόμος δεν αντιβαίνει τις πρόνοιες 30 τ ο υ άρθρου 66.2, ούτε αντιστρατεύεται τις συνταγματικές ουθμίσειςγια τ ο εκλογικό σύστημα. Το κεντρικό σημείο των εισηγήσεων τ ο υ ς μπορεί να συνοψισθή ως εξής: Εφόσον ο συνταγματικός νομοθέτης αφήνει την επιλογή τ ο υ εκλογικού συστήματος στον κοινό νομοθέτη,τη Βουλή 35 τ ω ν Αντιπροσώπων, οι συνταγματικές πρόνοιες, που ρυθμίζουν την πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας με τ η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής, πρέπει να 180 1 C1_R. AngeHdes v.Pete & Others PUs J. ερμηνευθούν με τρόπο, που να μη αντιστρατεύεται την ευχέρειατης Βουλήςνα καθορίσειτ ο εκλογικό σύστημα. Κα; δεδομένου ότι η Βουλή υιοθέτησε τ ο αναλογικό σύστημα που δε συμβιβάζεται μετην περιοδική προσφυγή στον λαό 5 για την πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας, οι πρόνοιες τ ο υ άρθρου 66.2 πρέπει να ερμηνευθούν διασταλτικά, ώστε να συνάδουν με τ ο εκλογικό σύστημα, που έχειυιοθετηθεί. Ο όρος «εκλογή», υποστηρίχθηκε, στο άρθρο 66.2 δεν 10 εξυπακούει απαραιτήτως προσφυγή στο εκλογικό σώμα για την πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδραςκαι μπορεί να συναρτηθή με σύστημα επιλογής μεταξύ των επιλαχόντων βουλευτών τ ο υ κόμματος, στο οποίο ανήκε η βουλευτική έδρα. 15 Το βασικό ερώτημα είναι κ α τ ά πόσο οι πρόνοιες τ ο υ άρθρου 66.2επιδέχονται οποιανδήποτε ερμηνεία άλλη από εκείνη, που επιβάλλει τ η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής στην περιφέρεια, που υπηρετούσε ο βουλευτής, που κατείχε τ ο βουλευτικό αξίωμα. Ο όρος «εκλογή» 20 απαραιτήτως εξυπακούει επιλογή μεταξύ δυο ή περισσοτέρων προσώπων ή πραγμάτων*. Η έννοια τ ο υ όρου «εκλογή» είναι ακόμα πιο καθορισμένη, όταν α φ ο ρ ά . την ανάδειξη προσώπου ήπροσώπων σεπολιτικό αξίωμα. Σημαίνει εκλογή από τ ο εκλογικό σώμα σεπολιτικό αξίωμα. 25 Άλλωστε, τ ο δικαίωμα εκλογής βουλευτών ανήκει αποκλειστικά στο εκλογικό σώμα (άρθρο 62.2 τ ο υ Συντάγματος). Ετυμολογικά και τελεολογικά ερμηνευόμενος ο όρος «αναπληρωματική εκλογή» που α π α ν τ ά τ α ι στο άρθρο 30 66.2, επιβάλλει προσφυγή στο εκλογικό σώμα για την πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας. Το γεγονός ότι αυτή υπήρξε η πρόθεση τ ο υ συνταγματικού νομοθέτη, καταφαίνεται και από την επόμενη π α ρ ά γ ρ α φ ο τ ο υ άρθρου 66 (παράγραφο 2) που ορίζει ότι σε περίπτωση 35 αναβολής της αναπληρωματικής εκλογήςγια οποιοδήποτε εξαιρετικό και απρόβλεπτο λόγο (σεισμός, πλημμύρες, γενική επιδημία), ηεκλογή διενεργείται την αντίστοιχη μέρα της επόμενης εβδομάδας. Η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής ως μέσου γ ι α τ η ν πλήρωση κενού, που '(Βλέπε Λεξικό της ΠΡΩΙΑΣ, λεξικό της νέαςΕλληνικήςγλώσσας, Τόμος 2, και Νέο Λεξικό Δημητρίου Β. Δημητράκου, έκδοση Β}. 181 Pllds J. AngeUdesv. Pete & Others

(1988)δημιουργείται στην πολιτική Εξουσία, δεν περιορίζεται μόνο στη Βουλή τωνΑντιπροσώπων, αλλά εφαρμόζεται και σε κάθε περίπτωση εκλόγιμου αξιώματος. Το Σύνταγμα προνοεί αναπληρωματική εκλογή γ ι α την πλήρωση τ ο υ κενού π ο υ δημιουργείται όταν τ ο αξίωμα τ ο υ Προέδρου 5 παραμείνει χωρίς φ ο ρ έ α (άρθρο 44.4). Μετον ίδιο τρόπο πληρώνεται κενωθείσα βουλευτική έδρα στην Κοινοτική Συνέλευση (άρθρο 97.2). Η πλήρωση αξιώματος με αναπληρωματική εκλογή αποβλέπει στη διαφύλαξη τ η ς κυριαρχίας τ ο υ εκλογικού σώματος να ορίζει τους ί ο αντιπροσώπους στην πολιτική εξουσία. Δεν παραγνωρίζουμε ό τ ι το αναλογικό εκλογικό σύστημα δεν εναρμονίζεται εύκολα μετις πρόνοιες τ ο υ άρθρου 66.2. Α υ τ ό όμως δεν αποτελεί λόγο γ ι α ναπ α ρ α κ α μ φ θ ο ύ ν ρητές διατάξεις τ ο υ Συντάγματος. Το Σύνταγμα αποτελεί τον 15 υπέρτατο νόμο (άρθρο 179) και τ ο θεμέλιο τ η ς συνταγματικής τάξεως. Το Κυπριακό, όπως και κάθε Σύνταγμα, αποτελεί διαχρονικό κείμενο, π ο υ πρέπει να ερμηνεύεται με τ ρ ό π ο , ώστε οι πρόνοιες τ ο υ να εναρμονίζονται με τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές 20 συνθήκες. Παράλληλα, τ ο Σύνταγμα οριοθετεί τ α πλαίσια τ η ς νομιμότητας μέσα σταοποία οφείλει να ενεργεί καινα δρα κάθε Αρχή της Πολιτείας. Ό τ α ν επομένως οι πρόνοιες τ ο υ Συντάγματος είναι σαφείς,όπως στην περίπτωση τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 66.2 γ ι ατ η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής, 25 οποιαδήποτε απόκλιση από αυτές δε μπορεί π α ρ ά να οδηγήσει στη διασάλευση της συνταγματικής τάξεως και την υπονόμευση τ ο υ Κράτους Δικαίου. Η πλήρωση κενωθείσης βουλευτικής έδρας κ α τ ά τρόπο άλλο από τ η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής, συγκρούεται μετις 30 ρητές διατάξειςτ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 66.2και για τον λόγο α υ τ ό είναι αντισυνταγματική. Η διενέργεια αναπληρωματικής εκλογής δεν επιβάλλεται μόνο από τ ο άρθρο 66.2αλλά και από τ ο άρθρο 31τ ο υ Συντάγματος π ο υ διασφαλίζει ως αναφαίρετο δικαίωμα 35 τ ο υ πολίτη τ η συμμετοχή σε κάθε εκλογή γ ι α την οποία γίνεται πρόνοια στο Σύνταγμα. Και η αναπληρωματική εκλογή γ ι α τ η ν οποία γίνεται πρόνοια στο άρθρο 66.2 αποτελεί εκλογή π ο υ ρ η τ ά προνοείται από τ ο Σύνταγμα. Αξίζει να σημειωθή ότι τ οδικαίωμα, που εγγυάταιτ οάρθρο 40 31 αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων και 182 ICL.R. AngeBdesv.Pete&Others POdsJ. ελευθεριών τ ο υ πολίτη. Μ ε τ ο ν Νόμο 95/86παραβιάζεται τ ο θεμελιώδες δικαίωμα τ ο υ κάθε μέλους τ ο υ εκλογικού σώματος της περιφέρειας Λευκωσίας νασυμμετάσχει στην αναπληρωματική εκλογή για τηνπλήρωση της βουλευτικής 5 έδρας, που έχει κενωθή μετην παραίτησητ ο υ κ. Φοίβου Κληρίδη. Καταλήγουμε ότι η ανάδειξη τ ο υ κ. Χρίστου Πέτα στο βουλευτικό αξίωμαείναι άκυρη και ότι η έδρα π ο υ κατείχε ο κ. Κληρίδης παραμένει, μετά από την παραίτηση τ ο υ , 10 κενή. Αίτηση απορρίπτεται κατά πλειοψηφίαν χωρίς διαταγή για τα έξοδα. (This is an English translation of the judgment of Pikis J. 15 appearing atpp. 178-183 ante). PIKISJ.: Thisjudgment reflects, apart from my views, those of brotherjudges D. Demetriadesand A. Kourris. In March 1985 Mr. Ph. Clerides, a member of the House of Representatives of the political group «AKEL - Aristera», resigned 20 office by submitting his resignation in writing. Upon his resignation his seat in the House of Representatives became vacant, pursuant to the provisions of Art. 71 of the Constitution which provides:25 30 «The seat of a Representative shall become vacant (a)upon hisdeath; (b)upon his written resignation; (c)upon the occurrence of any of the circumstances referred to inparagraph (c)or (d)of Article 64 or if he ceases to be a citizen of the Republic; (d) upon his becoming the holder of an office mentioned in Article 70». The Constitution of the Republic of Cyprus lays down that whenever a vacancy occurs in the House of Representatives, the seat is filled by a by-eiection. Specifically para.2 of Art. 66 35 provides:«When a vacancy occurs in the seat of a Representative such vacancy shall be filled by a by-election to be held within a period notexceeding forty-five daysof theoccurrenceof such 183 POdsJ. AngeBrfesv.Peta&Otbers

(1988)vacancy on a date to be fixed by the House of Representatives» After the adoption of the proportional system of electoral representation, the House of Representatives tned to abolish the institution of aby-election as themeans of filling thevacant seat of 5 a Representative by amending Art. 66 2 of theConstitution-First Amendment of the Constitution Law, 1986 The law was unanimously declared unconstitutional in the absence of the necessary prerequisites for the amendment of the ConstitutionPresident of the Republic ν House of Representatives* 10 By asubsequent law The Filling of aVacant Parliamentary Seat Law, 1986 (95/86),aneffort ismadetoprovide for thefilling ofthe vacantseat ofaRepresentative outsidetheframework ofArt 66 2 Notwithstanding verbal reference to a by-election, in substance the law provides for succession to a parliamentary seat The 15 «election» to which reference is made is confined among unsuccessful candidates of the political party to which the seat belonged, intheelectocal distnctwhere theRepresentative whose seat became vacant served (s3

(2)of Law 95/86) On the basis of the provisions of Law 95/86, Mr Clendes was 20 succeeded to parliamentary office by Mr Chnstos Petas, the first unsuccessful candidate at the last parliamentary elections.of the political party «AKEL - Anstera», in the Nicosia Distnct Mr Petas was proclaimed amember of the Houseof Representatives for the Nicosia district without a by-election Thus the vacant seat was 25 filled by Mr Petas succeeding Mr Clendes to office Mr Pavlos Angehdes, one of the unsuccessful candidates of Democratic Rally intheelectoraldistnctof Nicosia,disputes bythe present application thevalidity of the ascent of Mr.Petas to office and seeks (a)The annulmentoftheactby which he was declared 30 a member of the House of Representatives, and (b)A declaration that the parliamentary seat held by Mr Clendes remains vacant In the submission of Mr. Angehdes, Law 95/86 does not legitimize Mr.Petastooffice because itconflicts andisinconsistent with the express provisions of Art 66 2 of the Constitubon.The 35 Attorney-General of the Republic who represented the Election Commissioner at the last Parliamentary Election and the *{1986)3CLR 1439 184 1 C.L.R. AngeBdesv.Peta & Others PikJsJ . advocates who represented theHouse of Representatives andthe political parties represented in the House and Mr. Petas. contendedthatthe law does notviolate the provisions ofArt. 66.2 and does not defy the constitutional scheme of electoral 5 representation. The central point of their submissions may be summed upas follows:Given that the constitutional legislator left the choice of the electoral system to the common legislator, the House of Representatives, constitutionalprovisions regulating thefillingof ^ 10 vacantparliamentaryseat by theholding of aby-election, must be construed ina mannerthatshould notrun countertotheamenity of thelegislativechamber,todetermine the electoral system. And provided that the House adopted the system of provisional representation that is incompatible with periodic recourse to the 15 electorate for the filling of a vacant parliamentary seat, the provisions ofArt. 66.2 should be broadly interpreted inamanner compatible with the electoral system thathas been introduced. The term «election», it was argued, encountered in Art. 66.2 does not necessarily imply recourse to the electoral body for the 20 filling of a vacant parliamentary seat and can be reconciled to a system of selection among the unsuccessful candidates of the party to which the parliamentary seat belonged. The basic question iswhether theprovisions ofArt.-66.2can be reconciled with any interpretation other than the obvious one of 25 requiring a by-election as a means of filling a parliamentary seat that becomes vacant. The term «εκλογή» (election) necessarily imports amenity to choose between two or more persons or objects. The meaning of the term «εκλογή» (election) is more settled still when used in connectionwith the returnof.a person or 30 persons.topoliticaloffice. Itconnoteschoiceof the Representative by the electoral body. We may remind that the right to choose Representatives to the Housebelongs exclusively to the electoral body (Art. 66.2 of the Constitution). Etymologicatly and teleologically interpreted the term «by35 election» encountered in Art. 66.2 requires recourse to the electorate for the filling of thevacant parliamentary seat. Thatthis was in the contemplation of the constitutional legislator is also evident from the ensuing paragraph to para. 2 of Art. 66, para.3 that provides that in the event of a by-election being postponed 40 owing to extraordinary and unforeseen circumstances 185 PUds J. AngeUdea v.Peta &Others

(1988)(earthquake, floods, general epidemic), such election should be held on the corresponding date of the week next folloving. By elections as an institution of filling gaps created in the political powerisnotconfined totheHouseofRepresentativesbutapplies to every vacuum occurring in electible offices. The Constitution c envisages a by-election inthe event of a vacancy occurring in the office of the President of the Republic (Art. 44.4). Likewise, a vacant seatof a Representative inthecommunal chamber is filled by a by-election (Art. 97.2). The filling of vacant electible offices through a by-election aims to sustain the sovereignty of the i o electoral body assole arbiter ofthosewhoshallrepresent itinthe exercise of political power. We do not overlook that the proportional system of electoral representation cannotbe easilyharmonizedwiththeprovisionsof Art. 66.2 of the Constitution. This is no reason for by-passing 15 express provisions of the Constitution. The Constitution of the Republic is the supreme law (Art. 179) and the foundation of constitutional order. The Constitution of Cyprus, like every Constitution, should be read and applied as a diachronic document designed to serve lasting needs of society; it should, 20 therefore, be interpreted, whenever possible, in a manner rendering itcompatiblewithchangingsocialcircumstances.Atthe same time the Constitution earmarks the boundaries of legality within which everypower oftheState must move and act. Hence whenever the provisions of theConstitution are clear, asthose of 25 Art. 66.2, requiring the holding of a by-election, any deviation from them cannot but upset constitutional order and undermine the rule of law. Filling the vacant seat of a Representative in a manner otherthanthrough aby-electionconflictswiththe express provisions of Art.66.2 and for thisreason isunconstitutional. 30 Aby-election asa means offillingavacantseatintheHouseof Representatives isnot only warranted by Art. 66.2 butby Art. 31 of the Constitution too.Art.31safeguards asthe inalienable right ofeverycitizen,therighttovoteinanyelectionprovidedforbythe Constitution. And, a by-election for the filling of a vacant seat in 35 the HouseofRepresentatives envisagedbyArt.66.2isan election expresslyprovidedforbytheConstitution.Itisworthrecallingthat the right guaranteed by Art. 31 forms part of the fundamental rightsand libertiesguaranteed bytheConstitution. Consequently, theprovisionsof Law95/86violatethefundamentalrightofevery AQ 186 1C.L.R. AngeUdesv.Pete&Others PilusJ. memberoftheelectoralbodyoftheNicosiaDistricttoparticipate inthe election for the filling of the vacancy that occurred inthe House of Representatives with the resignation of Mr. Phivos Clendes. 5 10 WeconcludethatthereturnofMr.ChristosPetastotheofficeof Representative, in the House of Representatives, is void and further that the seat held by Mr. Clendes remains, after his resignation,vacant. Petition dismissed by majority with noorderasto costs. 187