clr/1988/1988_1_665.pdf

(1988)Η εφεσείουσαείναι ιδιωτική μετοχική εταιρεία. Στο όνομα της υπάρχει τ ο όνομα τ ο υ Διευθυντή τ η ς , που ήταν και ο οδηγός τ ο υ α υ τ ο κ ι ν ή τ ο υ της κατά τον κρίσιμο χρόνο Ο Διευθυντής οδηγούσε τ ο αυτοκίνητο με την άδεια και συγκατάθεση της 5 Στην έφεση (και αντέφεοη) εγέρθηκαν δυό ζ η τ ή μ α τ α , τ ο ζήτημα τ η ς κατανομής της ευθύνης και τ ο ζήτημα αν η εφ^σπουσα ευΟύνεία; tit προστηικα>ς για την ^μελι,ια τ ο υ ο ^ η - , ο ύ τ ο υ οχήματος της Σχετικά με τ ο δεύτερο ζήτημα ο συνήγορος της εφεσειούσας Ιυποστήριξε ό τ ι δεν υπήρχε μαρτυρία ότι ο οδηγός οδηγούσε τ ο όχημα γ ι α τους σκοπούς της ιδιοκτήτριας τ ο υ Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας τόσο την έφεση οοο και την αντέφεοη, αποφάνθηκε 10 15 (Ι) Τα συμπεράσματα τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου σχετικά με την κατανομή ευθύνης ήοαν ορθά και μάλιστα τ α μόνα που μπορούσαν να εξαχθούν από τ η μαρτυρία που προσκομίστηκε

(2)Ο διεθυντής μιας εταιρείας "ίναι αξιωματούχος αλλά ' 2 0 ταυτόχρονα και αντιπρόσωπος της Η ιδιότητα αυτή εμπίπτει στις προϋποθέσεις, που δημιουργούν την εκ προστήσεως ευθύνη. Η ύπαρξη ή μη της εκ προστήσεως ευθύνης καταδειχνεται μετά τ η ν αξιολόγηση τ ο υ αποδεικτικού υλικού 25

(3)Στην υπό κρίση έφεση, τ ο αποδεικτικό υλικό είναι πέρα από αρκετό. Έφεση και αντέφεοη απορρίπτονται χωρίς οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενες αποφάσεις: οη Morgans ν Lauchbury and Others [1972] 2All Ε R 606, Hellenic Mining Co Ltd ν Galaxy Tours Ltd

(1978)1C L R 414, Styhanou and Another ν Petrou

(1984)1C L R 362, Rambarran ν Gurrunharran [1971] 1All Ε R 749 (This isan English translationof theeditonalnote) Vicanous liability — Liability of owner of a car for the negligence of its dnver — Prerequisites of the liability 666 35 1C.L.R. Demosthenous v. Katsourides Appeal — Powor of the Court of Appeal tointerferewiththe findings of factsor withthe assessment of the evidence — Pnnciples applicable 5 10 15 Negligence/Contnbutory negligence—Apportionment of liability— Trafficaccident — Collision withpreceding car, which, instead of turningfinallyto the nght asitsdnver hadindicated, stopped without warning on the crossroads— 25% liabilityof the dnver of the preceding car and 75% liability of the dnver of the following car — Sustained The respondent's car was following the appellant's car on the same lane of Sevens Avenue with directiontowards GnvasDighenis Avenue Nicosia Thednverof theprecedingcarhadindicatedthathe would turn nght into Gnvas Dighenis Avenue, and his car had already taken such inclination Without any warning he drove straight on and immediatedly afterwards he stopped his car The respondentwas unable toavoid theaccident Inviewof theabove facts thetrialCourtapportionedliability 75% on the respondent (failure on his part to keep a safe distance and failure todnve with due care andattention)and 25% on appellant 20 2i Theappellantisapnvate companylimitedby shares Thenameof its director, who was the dnver of thecaris included inthe nameof the company The said director was dnving the car with the permission and consentof theappellant In the appeal (and cross-appeal) two issues have been raised ι e the question of apportionmentof liability and the question whether theappellant can be held vicanously liable for the negligence of the dnver of itscar Regarding the second issue counsel for the appellant suggested thattherewas noevidence thatthednver was dnving thesaid car for the purposes of thecompany 30 35 Held,dismissing theappeal andthecross-appeal

(1)The findings of thetnalCourtas regards theapportionment of liability arecorcect and indeed are the only findings which could be drawn from the evidence thathad been adduced

(2)The director of a company is an officer of thecompany andat the same time its agent This capacity falls within the prerequisites which create vicanous liability The existence or not of vicanous liability isshown upon assessment of theevidential matenal

(3)In the sub judice appeal the evidential matenal is more than sufficient 40 Έφεση καιαντέφεση. Έφεση και αντεφεση εναντίον της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Κραμβης, Ε.Δ ) ημερ 667 Demosthenoos v. Katsourides

(1988)2 2 Μ α ΐ ο υ , 1986(Αρ. υττ.5941/84) μ ε τ η ν ο π ο ί α ε π ε δ ι κ ά σ θ η τ ο ποσό των £327.- στον ενάγοντα σαν αποζημίωση γ ι α ζημιές ιτου προκλήθηκαν στο αυτοκίνητο τ ο υ μετά από σύγκρουση με α υ τ ο κ ί ν η τ ο των εναγομένων. Α. Δανός, για την εφεσείουσα. 5 Ξ. Ξενόπουλος, γ ι α την εφεσίβλητο. Cur. adv. vult Α. ΛΟΙΖΟΥ Πρ.: Η απόφαση θα εκδοθεί από τον κ. Αρτεμίδη, Δ. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ Δ.: Η εφεσείουσα εταιρεία προσβάλλει την 10 α π ό φ α σ η τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου πάνω σε δύο σημεία. Το π ρ ώ τ ο εγείρεται από τ α π ρ α γ μ α τ ι κ ά γεγονότα τ η ς υπόθεσης ενώ τ ο δεύτερο είναι νομικό ζήτημα. Τα ε υ ρ ή μ α τ α τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου, που βασίζονται στην αξιολόγηση τ η ς μαρτυρίας, δεν αμφισβητούνται. Η 15 εφεσείουσα όμως εισηγείται πως, με βάση τ α ευρήματα α υ τ ά , η τελική κρίση τ ο υ Δικαστηρίου είναι εσφαλμένη. Ο εφεσίβλητος καταχώρησε αντέφεοη εναντίον της απόφασης τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου στην οποία υποστηρίζει πως τ ο ποσοστό ευθύνης 75%, που 20 καταμερίστηκε εις βάρος τ ο υ από τ ο Πρωτόδικο ικαστήριο είναι πολύ ψηλό. Τα γεγονότα της υπόθεσης είναι σε συντομία τ α εξής: Στις 12.4.84 ο διευθυντής της εΦεσείουσαο Ανδοέας Δημοσθένους, οδηγούσε αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας .της 25 εταιρείας, στη λεωφόρο Σεβέρη με κατεύθυνση τη Λευκωσία. Ο εφεσίβλητος ακολουθούσε με τ ο αυτοκίνητο τ ο υ ΚΑ 145 π ά ν ω στην ίδια λωρίδα πορείας, α υ τ ή δηλαδή «.ου σηματοδοτείτο με υποχρεωτική κατεύθυνση της ι ροχαίας την ευθεία ή τ η στροφή προς τ α δεξιά. Ό τ α ν τ α 30 δύο αυτοκίνητα μπήκαν στη διασταύρωση των λεωφόρων Δημοσθένη Σεβέρη και Γρίβα Διγενή, που ελέγχεται με τ α φ ώ τ α τροχαίας, συγκρούστηκαν κ ά τ ω από συνθήκες που αποτέλεσαν ζ ή τ η μ α αντίδικίας στο Πρωτόδικο Δικαστήριο. Ενώπιον μας όμως τ α ευρήματα τ ο υ έχουν γίνει αποδεκτά. 35 Ειδικώτερα, τ ο Πρωτόδικο Δικαστήριο είπε τ α πιο κάτω στην απόφαση τ ο υ αναφορι κά με την ευθύνη του εναγόμενου-εφεσίβλητου: «Ο ξ> εναγόμενος παρέλειψε να 668 εκπληρώσει το 1 C.L.R. 5 Demosthenous v. Katsourldes Artemides J . στοιχειώδες καθήκο της τήρησης απόστασης ασφάλειας από τ ο προπορευόμενο όχημα των εναγόντων και παράλληλα παρέλειψε να τηρήσει τ ο καθήκον τ ο οποίο έχει κάθεοδηγός οχήματος πάντοτε και σε κάθε περίσταση, δηλαδή τ ο καθήκον της πρέπουσας προσοχής και παρατήρησης.» Ενώ για την ευθύνη τ ο υ οδηγού τ ο υ αυτοκινήτου της εφεσείουσας είπε τ α εξής: 10 «Ο Μάρτυς Εναγόντων 2, έδειξε ότι θ α έστριβε δεξιά προς τη Γρίβα Διγενή και ταυτόχρονα τ ο αυτοκίνητο τ ο υ επήρε ελαφρά διαγώνια κλίση προς τ α δεξιά. Χωρίς να δώσει οποιοδήποτε προειδοποιητικό σήμα επαναφέρε τ ο αυτοκίνητο του στην ευθεία κατεύθυνση και σχεδόν ταυτόχρονα τ ο ακινητοποίησε.» 15 Μετον πιο πάνω ελιγμότ ο υ οδηγού τ ο υ αυτοκινήτου τ η ς εφεσείουσας τ ο αυτοκίνητο τ ο υ εφεσίβλητου, που ακολουθούσε, κτύπησε πάνω σε α υ τ ό . Το Πρωτόδικο Δικαστήριο με βάση τ α πιο πάνω ευρήματα, καθόρισε τ ο ποσοστό ευθύνης τ ο υ εφεσίβλητου σε 75% και της 20 εφεσείουσαςσε25%. Η εισήγηση τ ο υ δικηγόρου της εφεσείουσαςείναι πως ο ελιγμός τ ο υ οδηγού τ ο υ αυτοκινήτου της δεν είχε οποιαδήποτε αιτιώδη συνάφεια με τ ο δυστύχημα και κατά συνέπεια ο οδηγός δεν μπορούσε να ευρεθεί 25 υπεύθυνος οποιασδήποτε συντρέχουσας αμέλειας ενώ ο δικηγόρος τ ο υ εφεσίβλητου υπέβαλε πως τ ο ποσοστό ευθύνης που καταλογίστηκεεις βάροςτ ο υ πελάτη τ ο υ είναι πολύ ψηλό και εισηγήθηκε τη μείωση τ ο υ . Ό π ω ς έχουμε ήδη αναφέρει τ α ε υ ρ ή μ α τ α τ ο υ 30 Πρωτόδικου Δικαστηρίου δεν αμφισβητούνται. Βασιζόμενο σ' α υ τ ά , προχώρησε στον καταμερισμό τ η ς ευθύνης α φ ο ύέκαμεειδική α ν α φ ο ρ άστα στοιχεία αμέλειας που βάρυναν τον καθένα από τους δυο οδηγούς για να τεκμηριώσει τ ο συμπέρασμα τ ο υ . Έχει νομολογιακά 35 καθιερωθείπως τ ο Εφετείο δεν επεμβαίνει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας και τ α ευρήματα τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου, όπου α υ τ ά είναι επαρκώς αιτιολογημένα και υποστηρίζονται από τ ο αποδεικτικό υλικό που παρουσιάστηκε στην υπόθεση. Το Εφετείοεπεμβαίνει μόνο 669 Artemldes J . Demosthenous v. Katsourldes

(1988)όπου τ ο Πρωτόδικο Δικαστήριο παρεκκλίνει από τ ο έργο τ ο υ κ α τ ά τ έ τ ο ι ο τρόπο, που να καθιστά τ α ευρήματα τ ο υ αβάσιμα και εσφαλμένα. Στην υπό εξέταση υπόθεση ευρίσκομε ότι τ α συμπεράσματα τ ο υ Πρωτόδικου Δικαστηρίου ήσαν ορθά και μάλιστα τ α μόνα που 5 μπορούσαν να εξαχθούν από τ η μαρτυρία που προσκομίστηκε. Το νομικό ζ ή τ η μ α , που ήγειρε ο δικηγόρος της εφεσείουσας, είναι πως τ ο Πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα βρήκε ότι α υ τ ή ευθύνεται εκ προστήσεως για την αμέλεια τ ο υ οδηγού τ ο υ αυτοκινήτου της. JQ Υποστηρίζοντας την εισήγηση α υ τ ή είπε πως δεν αποδείκτηκε στην ακρόαση πως ο Ανδρέας Δημοσθένους οδηγούσε κ α τ ά τον επίδικο χρόνο για τ ο υ ς σκοπούς ή λογαριασμό τηςεφεσείουσας. Η εφεσείουσα περιγράφεταιστην έκθεση απαιτήσεως ως 15 ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ο Ανδρέας Δημοσθένους ως ο διευθυντής της. Στη δεύτερη π α ρ ά γ ρ α φ ο α ν α φ έ ρ ε τ α ι ειδικά πως τ ο αυτοκίνητο της οδηγούσε ο Ανδρέας Δημοσθένους «τη αδεία ή τ η συγκαταθέσει της». Στη δεύτερη π α ρ ά γ ρ α φ ο της έκθεσης 20 υπερασπίσεως ο εναγόμενος παραδέχεται τ α πιο πάνω, ενώ στις υπόλοιπες παραγράφους προβάλλεται ο ισχυρισμός της αμέλειας του Ανδρέα Δημοσθένους, πάνω στην οποία στηρίζεται και η ανταπαίτηση του εφεσίβλητου. 25 Ο δικηγόρος της εφεσείουσας υποστήριξε ό τ ι , - τ ο γεγονός πως ο Ανδρέας Δημοσθένους οδηγούσε τ ο αυτοκίνητο της με την άδεια ή τη συγκατάθεση της α υ τ ό δεν σημαίνει πως στον επίδικο χρόνο α υ τ ό γινόταν για τους σκοπούς ή για λογαριασμό της. 30 Η νομική κατάσταση που δημιουργείται από την εκ προστήσεως ευθύνη ενός προσώπου για την αμέλεια άλλου, έχει συζητηθεί σε πληθώρα αποφάσεων τόσο των Δικαστηρίων τ η ς Αγγλίας όσο και της χώρας μας. Ειδικωτερα με τ ο ζ ή τ η μ α της εκ προστήσεως ευθύνης τ ο υ 35 ιδιοκτήτη α υ τ ο κ ι ν ή τ ο υ για την αμέλεια τ ο υ οδηγού καταπιάστηκε τ ο Δικαστήριο των Λόρδων στην υπόθεση Morgans v. Launchbury and other [1972] 2 All E.R. 606. Η α π ό φ α σ η α υ τ ή υιοθετήθηκε και εφαρμόστηκε από τ ο 670 1 C.L.R. Demosthenous v. Katsourldes Artemides J . Εφετείο μας στην υπόθεση Hellenic Mining Co. Ltd. v. Galaxy Tours Ltd

(1978)Ι Α.Α.Δ. σελ. 414, όπου παρατίθενται εκτεταμένα αποσπάσματα από τις α π ο φ ά σ ε ι ς τ ω ν Λόρδων Δικαστών, ώστε να μη χρειάζεται να τ α επαναλάβουμε 5 παρά μόνο να παραπέμψουμε στις δυο αυτές α π ο φ ά σ ε κ και στην Στυλιανού & Άλλος ν. Πέτρου

(1984)1Α.Α.Δ.

1. Θ α κάμουμε μόνο ειδική α ν α φ ο ρ ά σε μερικές γραμμές από την απόφαση τ ο υ Λόρδου Wilberforce γιατί κατά τη γνώμη υ.ας συνοψίζουν,με ενάργεια τη νομική αρχή. 10 «For I regardit as clearthat in ordertofix vicarious liability on the owner of a car in sucha caseasthepresent,it mustbe shown that the driver was using it for the owner's purposes under delegationof a task or duty». Ό π ω ς είπαμε πιο πριν στην υπό εξέταση έφεση, ο 15 δικηγόρος της εφεσείουσας εισηγήθηκε πως η παραδοχή εκ μέρους της πως ο Ανδρέας Δημοσθένους ήταν ο διευθυντής της εταιρείας και οδηγούσε με την άδεια ή τ η συγκατάθεση της δεν είναι αρκετό για να δημιουργήσει την εκ προοτήσεως ευθύνη της. Κατά τη γνώμη μας η εισήγηση 20 α υ τ ή είναι εντελώς αβάσιμη. Ο διευθυντής μιας εταιρείας είναι μεν αξιωματούχος αλλά ταυτόχρονα και αντιπρόσωπος της. Η ιδιότητα δε α υ τ ή εμπίπτει στις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην υπόθεση Morgans ν. Launchbury και που δημιουργούν την εκ προστήσεως 25 ευθύνη τ ο υ κυρίου, στην παρούσα υπόθεση της ιδιοκτήτριας εταιρείας, για την αμέλεια τ ο υ υπηρέτη τ η ς οδηγού. Η ύπαρξη ή μη της εκ προστήσεως ευθύνης καταδείχνεται μετά την αξιολόγηση τ ο υ αποδεικτικού 30 υλικού. Το θέμαα υ τ ό έχει συζητηθεί, και ειδικωτερα πάλι σε ότι α φ ο ρ ό την εκ προστήσεως ευθύνη ιδιοκτήτη αυτοκινήτου, που οδηγείται από άλλο πρόσωπο, στην υπόθεση Rambanran v. Gurrunharran [1971] 1 All E.R.
2. Στην απόφαση - γνωμοδότηση τ ο υ Ανακτοσυμβουλίου της 35 Αγγλίας έγινεα ν α φ ο ρ άστη νομολογία που ισχύει πάνω στυ ζήτημα και κατέληξε στο συμπέρασμα πως απόδειξη της ιδιοκτησίας τ ο υ α υ τ ο κ ι ν ή τ ο υ , αποτελεί, ελλείψει άλλου, κάποιο υλικό μαρτυρίας, βάσει τ ο υ οποίου τ ο Δικαστήριο ανάλογα με τ α γεγονότα στην κάθε υπόθεση, μπορεί να •40 συναγάγει την εκ προοτήσεως ευθύνη τ ο υ ιδιοκτήτη. 671 Artemldes J. D e m o s t h e n o u · v. Katsoorides

(1988)Στην υπό κρίση έφεση, το αποδεικτικό υλικό είναι πέρα χττό αρκετό. Η εφεσείουσα είναι ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και μέρος της εγγεγραμμένης ονομασίας της είναι το ονοματεπώνυμοτου διευθυντή'της, Α. Δημοσθένους, οδηγού του αυτοκινήτου της Η ίδια 5 παραδέχεται πως κατάτον επίδικο χρόνοοδιευθυντής της οδηγούσε το πιο πάνω αυτοκίνητο με την άδεια και τη συγκατάθεση της, πράγμα που έγινε αποδεκτό στην έκθεση υπεράσπισης του εφεσίβλητου. Πολύ ορθά επομένως το Πρωτόδικο Δικαστήριο απεφάνθηκε πως η 10 εφεσείουσαεταιρείαείναιεκπροστήσεως υπεύθυνη γιατην αμέλειατου κατά τον επίδικο χρόνο, διευθυντή και οδηγού του αυτοκινήτου της. Συνεπώςη έφεση και η αντέφεοη απορρίπτονται δίχωςέξοδα. 672 ^