(1988)30Αυγούστου 1988 (Α. ΛΟΙΖΟΥ. Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΠΙΚΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ, ΔΙΚΑΣΤΕΣ). ΚΥΠΡΙΑΚΗΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΚΑΙ
- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΓΑΠΙΟΥ ΠΑΝΑΓΗ, ΑΛΛΟΣ ΚΑΥΚΑΡΗ,
- ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ, ΑΛΛΩΣ ΑΕΡΟΠΟΡΟΣ, 3.ΑΝΔΡΕΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ, ΑΛΛΩΣ ΑΕΡΟΠΟΡΟΙ, Κατή γορο υμένων. (Επιφυλαχθέν Νομικό Σημείο Αρ. 260). Δικαστήρια — Κακουργιοδικειο — Σύνθεση — Ο Περί Δικαστη ρίων Νόμος, I960 (Ν.14/60) (όπως τροποποιήθηκε από το Νόμο 58/72) Άρθρο 5 — Δεν επιτρέπεται συμμετοχή περισσο τέρων του ενός Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου. Ερμηνεία νόμων — Κείμενο αφ' εαυτού ακριβές και σαφές— Πρόθεση νομοθέτου εξάγεται από τη φυσική και συνηθισυένη έννοια των λέξεων — Δεν συντρέχει λόγος καταφυγής ο' οποιονδήποτε άλλο ερμηνευτικό κανόνα. Το νομικό ζήτημα, που υποβλήθηκε, σύμφωνα μ ε τ ο άρθρο 148
(1)τ ο υ Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155,γιαγνωμοδότηση από τ ο Ανώτατο Δικαστήριο είναι κ α τ ά πόσο, εν όψει των διατάξεων τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 5 τ ο υ Περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, όπως τροποποιήθηκε από τ ο Ά ρ θ ρ ο 4 τ ο υ Νόμου 58/72, η σύνθεση ενός Κακουργιοδικείου μπορεί να περιλαμβάνει δύο Προέδρους Επαρχιακών Δικαστηρίων. 5 10 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε:
(1)Ό τ α ν τ ο λεκτικό τ ο υ Νόμου είναι α φ ' εαυτού ακριβές και σαφές, τ ό τ ε στις λέξειςπ ο υ χρησιμοποιήθησαν α π ό τ ο Νομοθέτηαποδίδεται η φυσική και συνηθισμένη έννοια τους και ηπρόθεση τ ο υ Νομο θέτη σετ έ τ ο ι α περίπτωση, εξάγεται από αυτές,χωρίςνα συν- 2 0 τρέχει κανένας λόγος αναφοράς σε οποιαδήποτε άλλο ερμη νευτικό κανόνα.
(2)Η διατύπωση τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 5τ ο υ Ν. 14/60,όπως τροπο- Note:' An Englishtranslation of thisjudgment appears pp. 130-134 post. 124 2 C.L.R. Republic v. Kafkaris and Others ποιήθηκε, είναι σαφής, ακριβής και επιτακτική, και δεν δημιουργεί οποιανδήποτε αμφιβολία. Δεν υπάρχουν περι θώρια στη σύνθεση Κακουργιοδικείου να συμμετέχουν περισ σότεροι του ενός Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου. 5 Διάταγμα ως ανωτέρω. Επιφυλαχθέν Νομικό Σημείο. Νομικό σημείο επιφυλαχθέν από τ ο Κακουργιοδικειο Λεμεσού, που συνεδριάζει στη Λευκωσία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ά ρ θ ρ ο υ 148
(1)τ ο υ Περί Ποινικής Δικονομίας 10 Νόμου, Κεφ. 155 κατόπιν αίτησης τ ο υ Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ότι η σύνθεση τ ο υ Κακουργιοδικείου δεν είναι νόμιμη γιατί ο'αυτήν θα μετέχουν από της1ης Σεπτεμ βρίου, 1988δυο Πρόεδροι λόγω τ ο υ ότι ο Γ. Κωνσταντινίδης έχει διορισθή Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου από της 15 ττιοπάνω ημερομηνίας. Μ. Ιριανταφυλλίδης, Γενικός Εισαγγελέας της Δημο κρατίας, Μ. Κυπριανού, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, Α. Βασιλειάδης και Γλ. ΧατζηΠέτρου, για τη Δημοκρατία. 20 Χρ. Πουργουρίδης και Π. Ερωτοκρίτου, γορουμένους. για τους κατη Cur. adv. vult. Α. ΛΟΙΖΟΥ Π.: Αυτή είναι ηγνωμοδότηση μας στο Νομικό Ζήτημα, που μετά από αίτηση του Εντίμου Γενικού Εισαγγε25 λεατης Δημοκρατίας επεφυλάχθηκε, σύμφωνα μετιςδιατά ξεις του Άρθρου 148
(1)τ ο υ Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, από τ ο Κακουργιοοικείο Λεμεσού, τ ο οποίο με απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου τ ο ύ τ ο υ συνεδριάζει στη Λευκωσία για την εκδίκαση της ποινικής υπόθεσης Αρ. 30 23069/87. Οι τρεις κατηγορούμενοι έχουν κατηγορηθή ενώπιον τ ο υ Κακουργιοδικείου στην πρώτη κατηγορία για συνωμο σία δολοφονίας τ ο υ Πανίκκου Μιχαήλ και στις κατηγορίες 2,3 και 4για τ ο φόνο εκ προμελέτης τ ο υ Πανίκκου Μιχαήλ, 35 Χριοτάκη Μιχαήλ και Μιχάλη Μιχαήλ. Οι κατηγορούμενοι 2 και 3 αντιμετωπίζουν επίσης κατηγορίες κατοχής εκρηκτι κών υλών. Στις 3 Ιουνίου 1988,άρχισε η ακρόαση της υπό θεσης ενώπιον τ ο υ Κακουργιοδικείου απαρτιζόμενου από 125 A. Lotzou P. Republic v. Kafkarisand Others
(1988)τους Xp. Αρτεμίδη, Πρόεδρο, Γ. Κωνοταντινίδη, Ανώτερο Επαρχιακό Δικαστή και Σ. Ναθαναήλ Προσωρινό Επαρ χιακό Δικαστή. Κατά τ η διάρκεια τ η ς διαδικασίας ο Έντιμος Γενικός Εισαγγελέας τ η ς Δημοκρατίας υπέβαλε στο Κακουργιοδι- 5 κείο ορισμένες αιτήσεις, οι οποίες και απορρίφθηκαν. Στη συνέχεια υποβλήθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο αιτήσεις για την έκδοση διαταγμάτων certiorari και mandamusγια την ακύρωση των αποφάσεων α υ τ ώ ν τ ο υ Κακουργιοδικείου. Με δ ι ά τ α γ μ α τ ο υ εντίμου Δικαστή τ ο υ Ανωτάτου Δικαστή- 10 ρίου κ. Μ α λ α χ τ ο ύ η παραπέρα πορεία της υπόθεσης ανα στολήκε μέχρι της εκδίκασης των πιο πάνω αιτήσεων. Ο Έντιμος Δικαστής απέρριψε τις αιτήσεις στις 30 Ιουλίου 1988, και ο Έντιμος Γενικός Εισαγγελέαςεφεσίβαλε τις απο φάσεις αυτές και οι εφέσεις αυτές με αριθμούς 7685 και 15 7686, ορίστηκαν γ ι α ακρόαση από την Ολομέλειατ ο υ Ανω τ ά τ ο υ Δικαστηρίου στις 29Αυγούστου 1988. Στις 12Α υ γ ο ύ σ τ ο υ ο Έντιμος Γενικός Εισαγγελέαςήγειρε θέμα, που α φ ο ρ ά στη σύνθεση τ ο υ Κακουργιοδικείου. Συγ κεκριμένα υπέβαλε ό τ ι από τ η ς 1Σεπτεμβρίου 1988,η σύν- 20 θέση τ ο υ Κακουργιοδικείου δεν θα είναι νόμιμη γ ι α τ ί ο' α υ τ ή θ α μετέχουν δύο Πρόεδροι, δηλαδή οι κ.κ. Χρ. Αρτεμίδηςκαι Γ. Κωνσταντινίδης. Ο διορισμός τ ο υ κ. Γ. Κωνοταντι νίδη ως Προέδρου αρχίζει από την πιο πάνω ημερομηνία. Οι νομικοί λόγοι, π ο υ πρόβαλε ο Έντιμος Γενικός Ειοαγγε- 25 λέας προς υποστήριξη της εισήγησης τ ο υ άπτονται της ερμηνείας τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ5τ ο υ ΠερίΔικαστηρίων Νόμου,1960 (Νόμος Αρ. 14 τ ο υ 1960), όπως έχει τροποποιηθή από τ ο άρθρο 4 τ ο υ Περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικός) Νόμου 1972 (Νόμος Αρ. 58τ ο υ 1972). Η εισήγηση ήτο πως οι πρό- 30 νοιες τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ α υ τ ο ύ δεν επιτρέπουν στη σύνθεση τ ο υ Κακουργιοδικείου να μετέχουν περισσότεροι τ ο υ ενός Προέδρου. Το Κακουργιοδικειο με την α π ό φ α σ η τ ο υ απέρριψε την εισήγηση α υ τ ή τ ο υ Εντίμου Γενικού Εισαγγελέα. 35 Μ ε τ ά τ η ν πιο π ά ν ω α π ό φ α σ η ο Έντιμος Γενικός Εισαγγε λέας υπέβαλε α ί τ η μ α βάσειτ ο υ άρθρου148
(1)τ ο υ Περί Ποι νικής Δικονομίας Ν ό μ ο υ , Κεφ. 155,όπως τ ο Κακουργιοδι κειο παραπέμψει τ ο σχετικό νομικό ζ ή τ η μ α για γνωμοδό τηση στο Α ν ώ τ α τ ο Δικαστήριο, όπως ώφειλε να κάμει μια 40 126 2C.L.R. Repabttcv.KaflurisandOther· A.LofaouP. και τ ο ζήτημα, που ηγέρθηκε ήτο κατά την κρίση τ ο υ Κακουργιοδικείου νομικό. 5 *0 15 20 Το νομικό ζήτημα, που επεφυλάχθηκε είναι τ ο ακόλου θο: «Κατά πόσον, εν όψει τ ο υ γεγονότος ό τ ι ο Έντιμος Δικαστής κ. Γ. Κωνοταντινίδης, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής, θα είναι από της 1/9/88 Πρόεδρος Επαρχια κού Δικαστηρίου, τ ο Κακουργιοδικειο με την παρούσα σύνθεση τ ο υ δύναται, εν όψει τ ο υ άρθρου 5 τ ο υ περί Δικαστηρίων Νόμου 1960(ΝΟμοςαρ.14του 1960),όπως έχει τροποπυιηθή με τ ο άρθρο 4 του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικός) Νόμου 58/72), να επιληφθή περαι τέρω της υπόθεσης αυτής στις 3.9.88,που την έχειορίσει για να συνεχιστεί ενώπιον τ ο υ , εν όψει τ ο υ γεγονότος ότι τ ό τ ετ ο Δικαστήριο θ α απαρτίζεται από δύο Προέ δρους και ένα Επαρχιακό Δικαστή.» Τα Κακουργιοδικειο ιδρύθησαν με τ ο Ά ρ θ ρ ο 3 τ ο υ Περί Δικαστηρίων Νόμου 1960,που θεσπίστηκε ενόψει τωνπρονοιών τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 152.1 τ ο υ Συντάγματος. Με τον ίδιο Νόμο καθορίζεταιη σύνθεση, η αρμοδιότης και οι εξουσίες αυτών. Η σύνθεση τους καθορίζεται από τ ο Ά ρ θ ρ ο 5, τ ο οποίο προβλέπει τ α ακόλουθα: 25 30 35 -* «5. Το Κακουργιοδικείον θ α απαρτίζηται εξ ενός Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου και δύο Ανωτέρων Επαρχιακών Δικαστών η Επαρχιακών Δικαστών οριζο μένων υπό τ ο υ Ανωτάτου Δικαστηρίου, και θ α τελή υπό την προεδρίαν τ ο υ Προέδρου Επαρχιακού Δικα στηρίου: Νοείται ό τ ι τ ο Ανώτοτον Δικαοτήριον δύναται, εν οιαδήποτε υποθέσει, πλην υποθέσεων εν η ο κατηγο ρούμενος κατηγορείται δι' αδίκημα τιμωρούμενον δια θ α ν ά τ ο υ , οσάκις επιβάλλεται τ ο ύ τ ο υπό των περιστά σεων, να καθορίση ότι τ ο Κακουργιοδικείον δύναται να α π α ρ τ ί ζ η τ α ι εκ τριών Ανωτέρων Επαρχιακών Δικα στών ή Επαρχιακών Δικαστών οριζομένων υπ' α υ τ ο ύ υπό την προεδρίαν ενός εκ τούτων ως ήθελενορίσει τ ο Ανώτατον Δικαοτήριον.» Δια τους σκοπούς της απόφασης αυτής δεν χρειάζεται να εκθέσουμεσεέκταση τιςαρχέςπου διέπουν την ερμηνεία 127 A. Loizou P. Republic v. Kafkaris and Others
(1988)νομοθετημάτων, αρκεί να αναφέρομε ότι όταν τ ο λεκτικό τ ο υ Νόμου είναι α φ ' εαυτού ακριβές και σαφές, τ ό τ ε στις λέξεις, που χρησιμοποιήθησαν από τ ο Νομοθέτη, αποδίδε τ α ι η φυσική και συνηθισμένη έννοια τους και η πρόθεση τ ο υ Νομοθέτη, σε τ έ τ ο ι α περίπτωση, εξάγεται από αυτές και δεν συντρέχει κανένας λόγος αναφοράς σε οποιοδή ποτε άλλο ερμηνευτικό κανόνα για εξακρίβωση των προθέ σεων τ ο υ νομοθέτη. Η αρχή α υ τ ή έχει τόσο καλά καθορι στεί ώστε δεν π α ρ ί σ τ α τ α ι ανάγκη παραπομπής σε οποιεσ δήποτε συγκεκριμένες αυθεντίες. 5 10 Το ά ρ θ ρ ο 5, όπως είναι διατυπωμένο, προβλέπει ότι τ ο Κακουργιοδικειο «θα απαρτίζηται εξ ενός Προέδρου Επαρ χιακού Δικαστηρίου .... και θα τελεί υπό την Προεδρία τ ο υ Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου.» Η πρόνοια είναι σαφής, ακριβής και επιτακτική, και δεν 15 δημιουργεί οποιαδήποτε αμφιβολία. Επομένως δεν υπάρ χουν περιθώρια στη σύνθεση τ ο υ να συμμετέχουν περισ σότεροι τ ο υ ενός Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου και δεν μπορούμε να δώσουμε οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία στη πρόνοια α υ τ ή . 20 Από την άλλη, η επιφύλαξη στο άρθρο α υ τ ό αποβλέπει αποκλειστικά στο να παράσχει εξουσία στο Ανώτατο Δικαστήρο να εγκρίνει τη συγκρότηση Κακουργιοδικείου χωρίς την παρουσία Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου. Η επι φ ύ λ α ξ η , όχι μόνο δεν αλλοιώνει τις προθέσεις τ ο υ Νομοθέ- 25 τ η , όπως διατυπώνονται στο κυρίως μέρος τ ο υ άρθρου, αλλά μπορεί να λεχθή ότι τις ενδυναμώνει, γιατί στην περί πτωση τ ο υ βασικού μέρους τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ , εκτός από την α ν α φ ο ρ ά σε ένα Πρόεδρο,προχωρεί και λέγει ότι «θα τελεί υπό την Προεδρία τ ο υ Προέδρου Επαρχιακού Δικαστή- 30 ρίου, ενώ στις περιπτώσεις που ορίζεται Κακουργιοδικειο με βάση τις εξουσίες που παρέχονται από την επιφύλαξη α π α ι τ ε ί τ α ι όπως τ ο Ανώτατο Δικαστήριο ορίσει ποίο από τ α μέλη τ ο υ Κακουργιοδικείου θα προεδρεύσει. Δια τους λόγους αυτούς ηαπάντηση στο ζήτημα, που επι- 3b φυλάχθηκε για γνωμοδότηση από τ ο Ανώτατο Δικαστήριο, είναι ότι δεν μπορεί στη σύνθεση Κακουργιοδικείου να συμ μετέχουν περισσότεροι του ενός Πρόεδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου και επομένως από τ η 1 Σεπτεμβρίου 1988, η σύνθεση τ ο υ αντιβαίνει προς τις πρόνοιες τ ο υ Νόμου και 40 128 2 C.L.R. Republic v. Kafkarisand Others A. Loizou P. δεν μπορεί να επιληφθή μετά την ημερομηνία αυτή της υπόθεσης αυτής. 5 Δεδομένου ότι παρίσταται ανάγκη ανασυγκρότησης τ ο υ Κακουργιοδικείου, είναι επιθυμιτό όπως η νέατ ο υ σύνθεση αλλάξειστο σύνολο της, α φ ο ύ η δίκη θα πρέπει να αρχίσει από την αρχή. Το θέμαθ ατ ο επιληφθήόμως τ ο Ανώτατο Δικαστήριο με βάση τις εξουσίεςτ ο υ κάτω από τ ο Νόμο. Διάταγμα ως ανωτέρω. 129