clr/1989/1989_1E_105.pdf

(1)του Περί Ποινι­ κής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155-Δεν υπάρχει εξουσία επιφυλάξεως μετά το πέρας της δίκης, αλλά μόνο κατά τη διάρκεια της δίκης. Ποινική δικονομία-Ποινική δίκη-Ειδική απάντηση με βάση το άρθρο 69

(3)του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155-Αποδοχή ειδι- 15 κής απαντήσεως περί προηγουμένης αθωώσεως του κατηγορουμένου-­ Εξυπακούει το-τέλος της δίκης-Τούτο επιβάλλει και το Σύνταγμα, Άρθρο 12

(2). Συνταγματικό δίκαιο-Απαγόρευση της "εκ δευτέρου" δίκης ατόμου για αδίκημα, για το οποίο έχει ήδη απαλλαγεί ή καταδικαστεί. 105 Γενιχός ΕισαΥΥεΙέας

(1989)Κατηγορούμενος ενώπιον τσυ Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακος για ποινικό αδίκημα πρόβαλε την ειδική απάντηση ότι δεν μπορεί να δικαστεί, γιατί έχει ήδη αθωωθεί σε άλλη δίκη για το ίδιο αδίκημα. Το Δικαστήριο δέχθηκε την ειδική απάντηση. Τα γεγονότα, πάνω στα οποία βασίστηκε η ειδική απάντηση, είναι ότι ο κατηγορούμενος είχε 5 απαλλαγεί και αθωωθεί στην προηγούμενη δίκ1t μετά από διακοπή της διαδικασίας από το Γενικό Εισαγγελέα βάσει των εξουσιών του τελευ­ ταίου δυνάμει του Άρθρου 113.2 του }:υντάγματος. Η αθι.ίχοοη δεν είχε προσβληθεί με οποιονδήποτε ένδικο μέσο. Μετά την ωταλλαγή του κατ1tγορουμένου oτ1t δείιτερη δίκη ο Γενικός Εισαγγελέας ζήτησε ωτό το 1Ο Δικαστήριο να επιφυλάξει με βάση το άρθρο 148 τσυ Κεφ. 155 το ακό­ λουθο νομικό σημείο: «Κατά πόσο ήταν ορθό για το δικαστήριο να δεχθεί την ειδικη απάντηση, εφ' όσον ο κατηγορούμενος δεν είχε προη­ γουμένως αθωωθεί με βάση τα ίδια γεγονότα και τις ίδιες 15 κατηγορίες." Το Δικαστηριο αρνi}θηκε να επιφυλάξει το εν λόγω νομικό σημείο για γνωμοδότηση από το Ανώ1:ατο Δικαστηριο. Έτσι ο Γενικός Εισαγ­ γελέας καταχώρισε την αίτηση αυτή για να πάρει άδεια καταχωρίσεως Certiorari, με σκοπό την ακύρωση της εν λόγω αρνήσεως και αιtήσεως για έκδοση Mandamus με σκοπό να διαταχθεί το κατώτερο Δικαστηριο 20 να επιφυλάξει για' γνωμοδότηση το εν λόγω νομικό σημείο. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοτας την αίτηση, ωτοφάσισε: 1) Η θέση του Γενικού εισαγγελέα στην Κύπρο είναι διαφορετική από τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα στην Αγγλία. Εκεί ο τελευταίος είναι εκ­ πρόσωπος '(ης εκτελεστικής εξουσίας, ενώ εδώ είναι Ανεξάρτητος 25 Αξιωματούχος του κράτους, με δικές τσυ αυθύπαρκτες εξουσίες, πσυ δεν υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο. Δεν υπάρχει οτιδήποτε στο σύ­ νταγμα, που να δικαιολογεί διαφοροποίηση της θέσεως του Γενικού Εισαγγελέα από τη θέση οποιουδήποτε άλλου διαδίκου. Η αρχή της ισότητας των όπλων διαπνέει το σύστημα μας. Γι' αυτό και ο Γενικός 30 Εισαγγελέας πρέπει να αποδείξει ότι έχει εκ πρώτης όψεως υπόθεση, προτού επιτύχει άδεια για καταχώριση αιτήσεως για έκδόση προνο­ μιακού διατάγματος. 2) Εκ πρώτης όψεως υπόθεση σημαίνει υπόθεση που έχει δύο όψεις, εκ των οποίων τι μία εμφανίζεται επικρατέστερη από την άλλη. 3) Το άρθρο 148

(1)του Κεφ. 155 δεν μπορεί να εφαρμοστεί μετά το τέλος της δίκης. 4) Η αποδοχή ειδικής απαντήσεως με βάση το άρθρο 69

(3)του Κεφ. 155, ότι ο κατηγορούμενος είχε προηγουμένως αθωωθεΙ για το 106 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) rενLχό~ Eισαyyεlέα~ ίιδιο αδίκrιμα, επιφέρει το τέλος της δικης. Τούτο προκύπτει αναμφίβο­ λα από το άρθρο 12.2 του Συντάγματος, το οποίον ρητά απαγορεύει την εκ δευτέρου δίκη για το ίιδιο αδίκημα. Έτσι είναι φανερό ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ζητήθηκε επιφύλαξη νομικού σημείου με 5 βάση το άρθρο 148

(1)μετά το τέλος της δίκης. Δεν υπάρχει εκ πρώτης όψεως υπόθεση .. Αίτηση απορρίπτεται. Α vαφερ6ΜΕVΕς Υποθiσεις: In Re Kakos

(1985)1 C.L.R. 250; , 10 Rex v. Amendt [1915] 2 ΚΒ. 276; XenophonlOS ν. Republic, 2 R.S.C.C. 89; Police ν. Athienilis

(1983)2 C.L.R. 194; Ellinαs v.. Republic (Ι 989) 1 C.L.R.

1. Αίτηση. 15 Αίτηση από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για άδεια να καταχωρίσει αίτηση για έκδοση ενταλμάτων mandamus και certiorari στην απόφαση (Ποινική Υπόθεση Αρ. 414/89) του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρμακας ημερ. 20.3.
2. 20 Γλ. Χατζηπέτρου, για τον αιτητή.·. ΠΙΚΗΣ, Δ. ανέγνωσε την ακόλουθη αΠόφαση. Το αντικεί­ μενο της διαδικασίας είναι η αίτηση του Γενικού ΕισαΎΎελέα για την παραχώρηση άδειας για την καταχώριση αίτησης για την έκδοση των ..προνομιακών διαταγμrιτων, 25 (α) Certiorari, με το οποίο να ακυρώνεται απόφαση του Επαρχuxκού Δικαστηρίου Λάρνακας, ημερομηνίας 20/ 3/89, με την οποία απορρίφθηκε αίτημα του Γενικού 107 Πιχής Δ. rεVΙΧός ΕισαΥΥεΙέας

(1989)Εισαγγελέα για την επιφύλαξη νομικού θέματος βάσει των διατάξεων του άρθρου 148 της Ποινικής Δικονο­ μίας, και (b) Mandamus, με το οποίο να διατάσσεται το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας να παραπέμψει το θέμα που 5 έχει εγερθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο. Συμπληρωματικά επιδιώκεται και η έκδοση διατάγματος Prohibition (απαγόρευση) με το οποίο αναστέλλεται η διαδι­ κασία ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου μέχρι την απο­ περάτωση της αίτησης αυτής παρόλο που η διαδικασΙα απο­ 10 περατώθηκε αναφορικά με τους κατηγορουμένους εναντίον των οποίων στρέφεται έμμεσα η αίτηση του Γενικού Εισαγγε­ λέα. Τα γεγονότα τα οποία υποστηρίζουν την αίτηση είναι σε συντομία τα εξής: 15 Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας δέχθηκε την ειδική απάντηση των κατηγορουμένων που υποβλήθηκε βάσει του άρθρου 69

(1)(β) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου - Κεφ. 155' συγκεκριμένα, ότι είχαν αθωωθεί σε προγενέστερη ποι­ νική υπόθεση για τις ίδιες κατηγορίες και γεγονότα. Πράγ­ ματι, οι κατηγορούμενοι είχαν απαλλαγεί και αθωωθεί στις 20 ίδιες κατηγορίες δυο περίπου μήνες ενωρίτερα, στην ποινική υπόθεση Αρ. 779/88 (Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας). Η αποδοχή της ειδικ'ής απάντησης που προβλέπει το άρθρο 69

(1)(β) θέτει αφεαυτής τέρμα στη δίκη. Το άρθρο 12.2 του Συ­ ντάγματος απαγορεύει την "εκ δευτέρου" δίκη του ατόμου 25 για αδίκημα για το οποίο έχει απαλλαγεί ή καταδικαστεί σε προηγούμενη ποινική υπόθεση. Το άρθρο 12.2 του Συντάγμα­ τος περιέχεται στο Μέρος ΙΙ του Συντάγματος που κατοχυρώ­ νει τα αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα του ανθρώπου. Προβλέπει: "AQDQO 12.2: Ο απαλλαγείς ή καταδικασθείς δεν δι108 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) Γενιχός ΕισαΥΥεΙέας Πιχής Δ. κάζεται εκ δευτέρου διά το αυτό αδίκημα. Ουδείς τιμωρεί­ ται εκ δευτέρου διά την αυτήν πράξιν ή παράλειψιν, εκτός εάν συνεπεία τοιαύτης προεκλήθη θάνατος." Αποδοχή της ειδικής απάντησης βάσει του άρθρου 69

(1)(β) 5 θέτει αυτομάτως τέρμα στη διαδικασία ως θέμα συνταγματι­ κής τάξης. Μετά την αποδοχή της ειδικής απάντησης ο Γενι­ κός Εισαγγελέας αξίωσε, μέσω του εκπροσώπου του, από tc Δικαστήριο να επιφυλάξει, βάσει του άρθρου 148 του Κεψ. 155, το ακόλουθο νομικό σημείο: 10 "Κατά πόσο ήταν ορθό για το Δικαστήριο να δεχθεί την ειδική απάντηση (special plea) των κατηγορουμένων 2, 3, 4 και 5, ότι δεν είχαν προηγουμένως αθωωθεί με βάση τα ίδια γεγονότα και τις ίδιες κατηγορίες." 15 Είναι αδιαμφισβήτητο ότι στην πρώτη ποινική υπόθεση οι κατηγορούμενοι είχαν απαλλαγεί και αθωωθεί μετά τη δια­ κοπή της διαδικασίας από τον Γενικό Εισαγγελέα βάσει των εξουσιών που του παρέχει το άρθρο 113.2 του Συντάγματος Η αθώωση δεν προσβλήθηκε με έφεση όπως μας πληροφόρη­ σε ο κ. Χατζηπέτρου. Ήταν η τελεσίδικη απόφαση του Δικα­ 20 στηρίου. Για να υποβληθεί αίτηση για την έκδοση προνομιακώ\ι διαταγμάτων απαιτείται η άδεια των Ανωτάτου Δικαστη­ ρίου. Η άδεια παραχωρείται εφόσο ο αιτητής αποκαλύψει εκ πρώτης όψεως υπόθεση ότι δικαιούται στη θεραπεία τη' 25 οποία επιδιώκει. Ο όρος "εκ πρώτης όψεως υπόθεση" χρησι­ μοποιείται σε αντιδιαστολή με την τελική όψη της υπόθεσης Έστω και αν το θέμα έχει περισσότερες από μια όψεις και δεν είναι συνεπώς αναντίλεκτο, δικαιολογείται η παραχώρη­ ση άδειας αν η πιο εμφανής όψη, η πρώτη, συνηγορεί υπέρ 30 της θεραπείας που επιζητείται. Βεβαίως, αν το θέμα είναι *

(1985)1 C.L_R. 250 109 Πιχής Δ. rενΙΧός Eισαyyε~έας

(1989)αποκλειστικά νομικό η σημασία και οι συνέπειές του μπορεί να εκτιμηθούν με την ίδια ευχέρεια σε κάθε στάδιο της διαδι­ κασίας. Η έννοια του όρου "εκ πρώτης όψεως υπόθεση" στα πλαίσια της δικαιοδοσίας που παρέχει το άρθρο 155.4 ήταν το αντικείμενο εξέτασης και ανάλυσης στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου In Re Kakos. * 5 Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της Δτιμοκρατίας που εκπροσώ­ πησε τον Γενικό Εισαγγελέα εισηγήθηκε ότι όταν ο αιτητής είναι ο Γενικός Εισαγγελέας η άδεια παραχωρείται δικαιω­ ματικά (as of right) ή κατά πάγια πρακτική του Δικαστηρίου (as of course). Την εισήγηση βάσισε στην απόφαση του αγγλι­ κού Εφετείου στην υπόθεση Rex ν. Amendt** και στον Halsbury 's Laws of England, 4th ed., ΥοΙ 1, para. 160, όπου 10 συνΟψίζονται οι σχετικές αρχές και η πρακτική στην Αγγλία. Η πρακτική των αγγλικών δικαστηρίων είναι συνυφασμένη με την ιστορική εξέλιξη των θεσμών που διέπουν την έκδοση 15 προνομιακών διαταγμάτων και με τη θέση του Γενικού Ει­ σαγγελέα ως εκπροσώπου του Στέμματος. Όπως επισημαίνε­ ται στην παράγραφο 160 του Halsbury 's, το Δικαστήριο δια­ τηρεί τη διαΚΡΙΤΙΚή του ευχέρεια να απορρίψει την αίτηση οποτεδήποτε η αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα αποβλέπει 20 στην ακύρωση της απόφασης του Δικαστηρίου. Δεν το κρίνω αναγκαίο να επεκταθώ στην ανάλυση της αγγλικής πρακτι­ κής επειδή για τους λόγους που επεξηγούνται πιο κάτω η αγ­ γλική πρακτική δε μπορεί να τύχει εφαρμογής στην Κύπρο. 25 Η θέση του Γενικού Εισαγγελέα στο Κυπριακό νομικό στε­ ρέωμα είναι διαφορετική από εκείνη του Γενικού Εισαγγε­ λέα στην Αγγλία. Στην Κύπρο, ο Γενικός Εισαγγελέας δεν εκπροσωπεί την Εκτελεστική Εξουσία όπως ο Γενικός Εισαγ­ γελέας στην Αγγλία' είναι ανεξάρτtTtος λειτουργός της Πολι­ τείας και υπηρετεί κάτω από τους ίδιους όρους όπως και οι *

(1985)1 C.L.R.

1. ** [1915] 2 KB.D.,
2. 110 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) Πικής Δ. Γενικός Εισαγγελέας Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου (άρθρο 112.4 του Συ­ ντάγματος). Οι εξουσίες και οι αρμοδιότητές του καθορίζο­ νται στο Πρώτο Κεφάλαιο του Μέρου νι του Συντάγματος. 5 Οι αποφάσεις του Γενικού Εισαγγελέα στη σφαίρα των αρ­ μοδιοτήτων του δεν υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο. Οι αρ­ μοδιότητες του καθορίζονται στο Σύνταγμα. Το Σύνταγμα δε * διαχωρίζει τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα από εκείνη οποιουδήποτε άλλου διάδικου σε σχέση με την έκδοση προνο­ 10 15 μιακών διαταγμάτων' ούτε κανένας νόμος παρέχει επιπρό­ σθετα δικαιώματα στο Γενικό Εισαγγελέα να αξιώσει την έκ­ δοση προνομιακού διατάγματος. Η ισότητα ενώπιον του νόμου και της δικαιοσύνης καθιερώνεται από το Κυπριακό Σύνταγμα ως θεμελιακή αρχή του δικαίου - άρθρο
3. Ι Απο­ γορεύεται κάθε διάκριση που δε δικαιολογείται από την ανο­ μοιογένεια μεταξύ των αντικειμένων και των υποκειμένων του δικαίου. Δε συντρέχει κανένας αντικειμενικός λόγος που να δικαιολογεί την απαλλαγή του Γενικού Εισαγγελέα από 20 το αποδεικτικό βάρος να αποκαλύψει την ύπαρξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης για την έκδοση προνομιακού διατάγματος. Αν δεν αποκαλυφθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση η αίτηση είναι καταδικασμένη σε αποτυχία' και επομένως σε αqτόρρι­ ψη. Και στην περίπτωση του Γενικού Εισαγγελέα, όπως και κάθε άλλου αι τητή, συντρέχουν οι ίδιοι ακριβώς λόγοι για την τεκμηρίωση εκ πρώτης υπόθεσης. 25 Καταλήγω με τη διαπίστωση ότι ο Γενικός Εισαγγελέας, όπως και κάθε άλλος διάδικος, οφείλει να στοιχειοθετήσει εκ πρώτης όψεως υπόθεση για να του παραχωρηθεί άδεια να υποβάλει αίτηση για την έκδοση προνομιακού διατάγματος. Άλλωστε ρητά επιζητείται από το Γενικό Εισαγγελέα η άδεια 30 του Δικαστηρίου για να προχωρήσει στην καταχώριση αίτη­ σης. Η αίτηση υποστηρίζεται από την ένορκη δήλωση της Μάρως Κυπριανού, Γραφέα στο Αρχείο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, στην οποία εκτίθενται τα γεγονότα που οδηγούν και mτoστηρίζoυν την αίτηση. Το επόμενο ερώτημα * (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Xenopbontos Υ. Republic. 2 R.S.C.C.
4. Police Υ. Athienltis (198.3) 2 C.L.R.
5. Ellinas Υ. Republic.

(1989)1 C.L.R. 17. 111 Πι.χή; Δ. Ι'εvι)Cό; ΕισαΥΥελέα;

(1989)που πρέπει να απαντηθεί είναι αν έχει στοιχειοθετηθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση. Αφού εξέτασα το θέμα καταλήγω ότι η απάντηση είναι αρνητική. Η αίτηση για επιφύλαξη του νο­ μικού θέματος έγινε μετά την αποδοχή της ειδικής απάντη­ σης των κατηγορουμένων. Με την αποδοχή έληξε η διαδικα­ σία ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Το αίτημα για 5 επιφύλαξη του νομικού θέματος υποβλήθηκε βάσει των δια­ τάξεων του άρθρου 148 του Κεφαλαίου

1. Το άρθρο αυτό καθιστά επιτακτική την επιφύλαξη νομικού θέματος κατόπιν αιτήσεως του Γενικού Εισαγγελέα το οποίο εγείρεται στη διάρκεια της δίκης (duήng the tήal). Το θέμα το οποίο ζητήθη­ 10 κε από το Δικαστήριο να επιφυλάξει, αναφύηκε μετά το πέρας της δίκης. Δε μπορούσε επομένως ο Γενικός Εισαγγε­ λέας να επικαλεσθεί τις πρόνοιες του άρθρου 148 η εφαρμο­ γή των οποίων περιορίζεται σε θέματα τα οποία εγείρονται 15 κατά τη διάρκεια της δίκης. Επομένως δεν έχει αποκαλυφθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση ότι ο Δικαστής έσφαλε απορρίπτο­ ντας το αίτημα. Δεν είχε δικαιοδοσία να επιφυλάξει, βάσει του άρθρου 148, οποιοδήποτε θέμα μετά την αποπεράτωση της διαδικασίας. Αν το αίτημα υποβαλλόταν βάσει του άρ­ 20 θρου 149 του Κεφαλαίου 155, ενδεχομένως το θέμα θα ετύγ­ χανε διαφορετικής αντιμετώπισης αναφορικά με τις υποχρε­ ώσεις του Δικαστηρίου να εκθέσει στο Ανώτατο Δικαστήριο την υπόθεση (state a case) για απόφαση. Το θέμα είναι βεβαί­ ως θεωρητικό δεδομένου ότι δεν εγείρεται στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας. Και αν ακόμα έκρινα ότι η άρνηση του πρω­ τόδικου Δικαστηρίου να αναφέρει το θέμα ήταν εσφαλμένη, και πάλι θα απέρριπτα, στην άσκηση της διακριτικής μου ευ­ 25 χέρειας, την αίτηση για παραχώρηση άδειας, για τους· λόγους που επεξηγώ πιο κάτω: 30 Το Επαρχιακό Δικαστήριο εστερείτο δικαιοδοσίας να ανα­ θεωρήσει ή να διερευνήσει την ορθότητα της αθώωσης των κατηγορουμένων στην προγενέστερη ποι νική Υπόθεση Αρ. 779/
2. Η εξουσία του περιοριζόταν στη διαπίστωση της αθώ­ ωσης και στις επιπτώσεις της βάσει του άρθρου 69

(1)(β) του Κεφαλαίου 155. Όπως υποδεικνύεται στην πρόσφατη από­ φαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπό- 112 ..35 1 Α.Α.Δ. (Ε) rενιχός Εισαγγελέας θεση ΈλληΥας, ανωτέρω, Πιχής Δ. "... a judicial order can only be reviewed ίn either of two ways: 5 (

1. a)ΒΥ way of appeal when a ήght of appeal is bestowed by ίι, ΟΤ (
2. b)way of Certioraή. Both jurisdictions vest exclusively ίn the Supreme Court." Δεν παρέχεται δικαιοδοσία στο- :Επαρχιακό Δικαστήριο για την αναθεώρηση αποφάσεων ομοβάθμιου δι­ καστηρίου ή την άσκηση δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας ανα­ φορικά με την ορθότητά τους. Η δικαιοδοσία του Επαρχια­ κού Δικαστηρίου περιοριζόταν, όπως έχει αναφερθεί, στη 10 διαπίστωση της ύπαρξης των προϋποθέσεων που θέτει το άρθρο 69

(1)(β) του Κεφ. 155. Μετά τη θεμελίωση αυτών των προϋποθέσεων, το Δικαστήριο ήταν υποχρεωμένο να αποδε­ χθεί την ειδική απάντηση' συνεπώς, θα ήταν εντελώς άσκοπη η παραπομπή του θέματος εκ νέου στο Επαρχιακό Δικαστή­ 15 ριο δεδομένου ότι η κατάληξη θα ήταν ακριβώς η ίδια για τους λόγους που έχω επεξηγήσει. Δεν προβαίνω σε κανένα σχόλιο αναφορικά με την ορθότητα της απόφασης του Δικα­ στηρίου στην Υπόθεση 779/88 να αθωώσει τους κατηγορουμέ­ νους μετά τη διακοπή της διαδικασίας βάσει των διατάξεων 20 του άρθρου 113.2 του Συντάγματος. Το θέμα δεν εγείρεται ενώπιόν μου για απόφαση. Για τον ίδιο λόγο δε θα ασχολη­ θώ με την ερμηνεία της φράσης "Ο απαλλαγείς ή καταδικα­ σθείς" στα πλαίσια του άρθρου 12.2 του Συντάγματος. Η αίτηση απορρίπτεται. 113