(1989)20 Απριλίου. Ι 989 [ΜΑΛΑΧΤΟΣ. ΠΙΚΗΣ. ΠΑΙΙΑΔΟΠΟΥ ΛΟΣ. ΔΔ.Ι ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥ ΑΟΥ, Eφeσείων, ν. ΓΡΗΓΟΡΗ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7210). Αμέλεια-Συντρέχουσα αμέλεια--Οδική σύγκρουση-Αυτοκίνητο κι νούμενο με μεγάλη ταχύτητα επί κυρίας οδού νύχτα-Ανυπαρξία κι νήσεως-Αυτοκίνητο εισήλθε στην κύρια οδό από πάροδο χωρίς ο εφεσίβλητος οδηγός του να συμμορφωθεί προηγουμένως με σήμα haΙt-Κατανομ'ή ευθύνης: 2/3 στον οδηγό του πρώτου αυτοκινήτου (εφeσείovτα) και 1/3 στον εφεσίβλητο-Πεπλανημένη-Κατανομή 5 40% στον εφεσεΙovτα και 60% στον εφεσίβλητο. Οδική κίνηση-Πότε οδηγός αυτοκινήτου οχήματος uπέχει uπoχρέωση να χρησιμοποιεί την αριστερή πλευρά της οδού. Αμέλεια-Συντρέχουσα αμέλεια-Οδικ'ή σύγκρουση-Κατανομή ευθύ- 1Ο γης-Ποίοι είναι οι καθαριστικoίπαράyovτες. Ο εφεσείων οδηγούσε το αυτοκίνητό του με μεγάλη ταχύτητα νύχτα σε κύριο δρόμο κρατώντας το μέσο του δρόμου. Δεν υπήρχε κίνηση. Ο εφεσίβλητος εισήλθε στον κύριο δρόμο από πάροδο χωρίς προηγουμέ- νως να σταματήσεL σύμφωνα με σήμα halt. Το πρωτόδLΚΟ Δικαστήριο 15 κατένειμε την ευθύνη για την σύγκρουση, που είχε επακολουθήσει, 2/3 στον εφεσείοντα και 1/3 στον εφεσίβλητο. Το Ανώτατο την έφεση, Δικαστήριο, αποδεχόμενο αποφάσισε: 1) Οι καθορισΤLκοί παράγοντες σχετικά με την κατανομή ευθύνης είναι δύο: α) Η υπαιτιότητα, που συναρτάται με την εκπλήρωση 178 20 1 Α.Α.Δ. (Ε) των καθηκόντων του ενός οδηγού απέναντι στον άλλο, και β) η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε. 5 2) Ο εφεσείων δεν είχε υποχρέωση τηρήσεως της αριστ~ής πλευράς του δρόμου. Τέτοια υποχρέαίση υπάρχει μόνο ότάν' το επιβάλλει δικαίωμα άλλου χρήστη του δρόμου. 3) Η γενική αρχή, που προκύπτει από την νομολογία, είναι ότι οι οδηγοί επί της κυρίας οδού έχουν προτεραιότητα στη χρήση του δρόμου. Η προτεραιότητα αυτή πρέπει να είναι σεβαστή από 1Ο τους οδηγούς, που προσεγγίζουν τον κύριο δρόμο από πάροδο. 4) Η κατανομή της ευθύνης είναι, υπό το φως των γεγονότων της υπόθεσης αυτής, λανθασμένη. Η {φεση γίνεται δεκτή με έξοδα. Η ευθύνη κα τανtμεται: 40% σε βάρος του εφεσείοντα και 60% σε βάρος του εφεσfβλητoυ. 15 Α ναφερόμενες αποφάσεις: Pαntelides ν. Murphy
(1985)1 C.L.R. 40; Hαrdy ν. Wαlder[1984] R.T.R. 312; Christophorou (Νο. 2) ν. AsproJtαs αnd Another
(1988)1 C.L.R. 441; 20 Vαrnαkides v. Pαpαmichαel αnd Another
(1970)1 C.L.R. 367; Pαnαyiotou ν. Mαvros
(1970)1 C.L.R. 215; Kαrikαtou ν. Stoteriou, Soteriou ν. Apseros
(1979)1 C.L.R. 150; Vαkαnαs ν. Thomαs αndAnother
(1982)1 C.L.R. 530; Adαmis and Another ν. Erαckeous
(1982)1 C.L.R. 746; 25 Chαrαlαmbous ν. Kαsαpis
(1988)1 C.L.R. 25; Polycarpou ν. Adamou
(1988)1 C.L.R. 727. 179
(1989)Έφεση. Έφεση από τον εναγόμενο εναντίον της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Λαούτας, Α.Ε.Δ.) ημερ. 28 Μαίου, 1986 σύμφωνα με την οποία καθορίστηκε η κατανομή ευθύνης για τη ζημιά που υπέστη ο ενάγων ως 5 αποτέλεσμα της σύγκρουσης του οχήματός του με εκείνο του εναγόμενου σε 2/3 εις βάρος του εναγόμενου και 1/3 σε βάρος του ενάγοντος. Μ. Ιακώβου, για τον εφεσείοντα. Δ. Κούτρας, για τον εφεσίβλητο. 10 ΜΑΛΑΧΤΟΣ Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τον Δικαστή κ. Πική. ΠΙΚΗΣ Δ.: Το μοναδικό σημείο που εγείρεται και πρέπει να απαντηθεί είναι η ορθότητα της απόφασης του πρωτόδι- κου δικαστηρίου για την κατανομή της ευθύνης 15 (apportionment of liability) για την ζημιά που υπέστη ο εφεσί βλητος (ενάγων) ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ του οχήματός του και εκείνου του εφεσείοντα. Το ατύχημα επεσυ- νέβη την Λεωφ. Γρ. Αυξεντίου στον Άγιο Δομέτιο κοντά στην συμβολή της με την οδό Γεμενετζιή. Σύμφωνα με την απόφα- 20 ση του δικαστηρίου ,<αι οι δύο οδηγοί έφεραν ευθύνη για το δυστύχημα. Η ευθύνη μεταξύ τους κατανεμήθηκε ως εξής: Ευθύνη εφεσείοντα 2/3, ευθύνη εφεσίβλητου 1/3. Το εύρημα του δικαστηρίου σύμφωνα με το οποίο και οι δύο οδηγοί κρί θηκαν ότι ήταν αμελείς δεν έχει αμφισβητηθεί. Ό,τι έχει 25 τεθεί υπό συζήτηση στην έφεση είναι ο καταμερισμός της ευ θύνης μεταξύ τους. Τα ουσιαστικά γεγονότα που οδήγησαν στην σύγκρουση όπως προσδιορίστηκαν από το πρωτόδικο δικαστήριο είναι παραδεκτά. Η επεξήγησή τους θα φωτίσει το θέμα που έχει συζητηθεί στην έφεση και Θα συμβάλει στην εκτίμηση των ει σηγήσεων που έχουν υποβληθεί στο σωστό τους πλαίσιο. 1RO 30 Πικής Δ. 1 Α.Α.Δ. (Ε) Ο Κυριάκος Χριστοδούλου (ο εφεσείων) οδηγούσε το αυ τοκίνητό του κατά μήκος της Λεωφ. Αυξεντίου' ήταν η ώρα 1.00 Π.μ. και ο δρόμος ήταν έρημος. Το όχημά του οδηγείτο 5 στο κέντρο του δρόμου με μεγάλη ταχύτητα. Ο Γρηγόρης Γρη γορίου (ο εφεσίβλητος) οδηγούσε το αυτοκίνητό του στην οδό Γεμενετζιή με κατεύθυνση την Λεωφ. Αυξεντίον ..Η Λεωφ. Αυξεντίου αποτελεί κύριο δρόμο σε σχέση με την οδό Γεμενε τζιή. Η είσοδος στην λεωφόρο από την οδό Γεμενετζιή ελέγ χεται από σημείο ΑΛΤ και σηματοδοτείται εκτός από το κα 10 θορισμένο σημείο της τροχαίας με άσπρη διαχωριστική γραμμή. Το όχημα τρυ εφεσίβλητου εισήλθε στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει στην συμβολή των δύο οδών. Αν σταμα 15 τούσε και εισερχόταν στην κύρια οδό με την πρέπουσα επιμέ λεια θα επεσΥlμανε την έλευση του αυτοκινήτου του εφεσείον τα και την μικρή απόσταση που τον χώριζε από την συμβολή των δύο δρόμων. Η είσοδος του οχήματος του εφεσίβλητου παρενέβαλε εμπόδια στην πορεία του εφεσείοντα τα οποία δεν κατόρθωσε να αντιμετωπίσει φρενάροντας. Η μεγάλη ταχύτητα με την οποία ήλαυνε του αποστέρησε την ευχέρεια 20 ελέγχου του αυτοκινήτου του. Το γεγονός ότι ο εφεσείων οδη γούσε στο κέντρο του δρόμου και η μεγάλη ταχύτητά του κρί θηκαν ως πράξεις αποφασιστικής σημασίας για την κατανο μή της ευθύνης. Αντίθετα ο εφεσίβλητος κρίθηκε ότι είχε μικρότερη ευθύνη γιατί, παρόλο που εισήλθε στον κύριο 25 δρόμο κατά παράβαση των καθηκόντων του, η ταχύτητά του ήταν χαμηλή. Συνάγεται από την απόφαση ότι η μεγάλη τα χύτητα του εφεσεΙοντα ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας για την σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων. Ο καταμερισμός της ευθύνης βασίστηκε κυρίως σΙ αυτή τ.ην εκτίμηση των γεγο 30 νότων. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα υπέβαλε ότι το πρωτόδικο δι καστήριο έσφαλε στην εκτίμηση του βαθμού υπαιτιότητας και συμβολής των πράξεων αμέλειας των δύο οδηγών στην πρό κληση της σύγκρουσης. Εισήγησή του είναι ότι πρωταρχική ή 35 γενεσιουργός αιτία για το ατύχημα αποτέλεσε η είσοδος του οχήματος του εφεσίβλητου στον κύριο δρόμο κατά παράβαση των καθηκόντων του προς τον εφεσείοντα. Η αμέλειά του 181 Πιι<ής Δ.
(1989)προοιώνιζε την σύγκρουση που επακολούθησε λαμβάνοντας υπόψη την θέση και πορεία του οχήματος του εφεσείοντα. Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου υποστήριξε ότι τα συμπερά σματα του δικαστηρίου για την κατανομή της ευθύνης ήταν σωστά όπως και οι εκτιμήσεις του για τις εκατέρωθεν υπο 5 χρεώσεις. Απέσυρε όμως την αντέφεση που είχε υποβληθεΙ Την ορθότητα της απόφασης του πρωτόδικου δικαστηρίου υποστηρίζουν όπως εισηγήθηκε ο δικηγόρος του εφεσίβλητου και δύο αποφάσεις, μια του Κυπριακού και μια του Αγγλι κού Εφετείου - Pαntelides ν. Murphy
(1985)1 C.L.R. 40 και Hardy ν. Wαlder [1984] R.T.R. 312 - Οι αποφάσεις αυτές θε 10 μελιώνουν όπως εισηγήθηκε ο κ. Κούτρας, την ευρύτερη αρχή ότι μεγάλη ταχύτητα αποτελεί πλέον υπαίτιο συμπεριφορά σε σύγκριση με την παράλειψη οδηγού που προσεγγίζει τον κύριο δρόμο να δώσει προτεραιότητα στον οδηγό που χρησι 15 μοποιεί τον κύριο δρόμο. Καμιά από τις δύο αποφάσεις δεν αποβλέπει στην καθιέρωση της αρχής που υποστήριξε ο δικη γόρος του εφεσίβλητου. Και οι δύο αποφάσεις είναι άρρηκτα συνυφασμένες με τα ιδιαίτερα γεγονότα των υποθέσεων στις οποίες εκδόθηκαν. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της αμέ 20 λειας των οδηγών και στις δύο υποθέσεις ήταν εκτός από το στοιχείο της υπερβολικής ταχύτητας, το προσπέρασμα επί της κυρίας οδού άλλου οχήματος αδιαφορώντας για τα δικαιώ ματα για την χρήση εκείνης της λωρίδας του δρόμου από πρόσωπα που όδευαν από την αντίθετη κατεύθυνση. Στην υπόθεση Hαrdy συγκεκριμένα ο οδηγός προσπέρασε προπο 25 ρευόμενο αυτοκίνητο σε κλειστή καμπή του δρόμου. Καμιά από τις δύο αποφάσεις δεν διαφοροποιεί την γενι κή αρχή ότι οι οδηγοί επί της κυρίας οδού έχουν προτεραιό τητα για την χρήση του δρόμου η οποία πρέπει να γίνεται σε 30 βαστή από τους οδηγούς που προσεγγίζουν τον κύριο δρόμο από πάροδο. Τα καθήκοντα και υποχρεώσεις των δύο αυτών κατηγο ριών οδηγών αναλύονται και στην πρόσφατη απόφαση του εφετείου Christophorou v. Aspro!tas & Another
(1988)1 182 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Χeιο<tσ6σvλσυ v. reηΥσeίσυ Πικής Δ. C.L.R. 441. Το απόσπασμα που ακολουθεί χαρακτηρίζει την προσέγγιση του δικαστηρίου στον προσδιορισμό των εκατέ ρωθεν καθηκόντων και τον καταμερισμό της ευθύνης (Βλέπε σελ. 444-445): 5 'ΆΙthοugh ηοι specifically cited, the ΡήηcίΡΙes espoused ίη 10 the above cases find expression ίη the judgment of the tήal Court, particularly the absence of a duty οη the part of the user of a major road 10 anticipate, ίη the absence of forewarning, the emergence of a mοtοήst from a side road without stopping and when unsafe so 10 do; secondly, the pressure with an υη expected and unforeseen ήsk οη the road. Ιπ those circumstances, as explained ίη Adαmis, supra, he does ηοι have the coolness ΟΓ the breathing space necessary to ponder ήνaΙ courses". 15 Οι ευθύνες και τα καθήκοντα οδηγών που ήσαν στην θέση των διαδίκων και οι προεκτάσεις της αμέλειάς τους ήταν το αντικείμενο εξέτασης και ανάλυσης σε πολλές δικαστικές αποφάσεις. (Βλ. μεταξύ άλλων Vαrnαkkides ν. Pαpαmichαel & 20 Another
(1970)1 C.L.R. 215, Pαnαyiotou ν. Mανrou
(1979)1 C.L.R. 215, Καrίkαtοu ν. Soteriou, Soteriou ν. Apseros
(1979)1 C.LR. 150, Vαkαnαs ν. Thomαs & Another
(1982)1 C.L.R. 530 αnd Adαmis & Another ν. Erαcleous
(1982)1 C.L.R. 746). Ο καταμερισμός της ευθύνης εί να~ πρωτίστως έργο του 25 πρωτόδικου δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: (α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου, και (β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της 30 αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λο- Πικής Δ.
(1989)γικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παρα λείψεις συνεκτιμούνται όχι 'μικροσκοπικά αλλά από την πλα τιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη, όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous ν. Kassapis
(1988)1 C.L.R. 25 και Polykarpou ν. Adamou
(1988)1 C.L.R.727. 5 Συσχετισμός των αρχών που επεξηγούνται πιο πάνω για τον επιμερισμό της ευθύνης στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο πρωτόδικος Δι καστής παράβλεψε ή παραγνώρισε την προτεραιότητα χρήσης της κυρίας οδού στην οποία εδικαιούτο ο εφεσείων. Επίσης έσφαλε στην απόδοση ευθύνης στον εφεσείοντα για την μη τήρηση της αριστερής πλευράς του δρόμου. Δεν είχε τέτοια 10 υποχρέωση. Υποχρέωση για τήρηση της αριστερής πλευράς του δρόμου ενυπάρχει μόνο όταν το επιβάλλουν τα δικαιώ ματα άλλου προσώπου για την χρήση του ιδίου δρόμου όπως εκείνων που έρχονται από αντίθετη κατεύθυνση ή που επιθυ μούν να προσπεράσουν το προπορευόμενο όχημα. Κατά τα 15 άλλα η υποχρέωση του οδηγού είναι να κάμνει λογική χρήση του δρόμου χωρίς ειδικό περιορισμό ως προς την πλευρά στην οποία πρέπει να οδηγεί. (Βλ. Άρθρο 2 του Περί Οδικών Κανόνων Νόμου, Κεψ 334). Η αλόγιστη ταχύτητα με την 20 οποία οδηγούσε ο εφεσείων που περιόριζε εκ προοιμίου την λήψη μέτρων για την αποτροπή οποιασδήποτε σύγκρουσης ήταν το μοναδικό στοιχείο αμέλειας του εφεσείοντα. Η απόφαση στην οποία έχουμε καταλήξει επιβάλλει τον παραμερισμό της απόφασης του πρωτόδικου δικαστηρίου 25 αφενός και καθιστά ευθύνη του Ανωτάτου Δικαστηρίου την κατανομή της-ευθύνης μεταξύ των διαδίκων. Συνεκτιμώντας την αμέλεια των δύο οδηγών όπως και τις επιπτώσεις της κα ταμερίζουμε την ευθύνη μεταξύ τους ως εξής: Εφεσείων 40%, εφεσίβλητος 60%. Η έφεση επιτρέπεται με έξοδα. Η ευθύνη καταμερίζεται μεταξύ των διαδίκων όπως καθορίζεται πιο πάνω. Έφεση επιτρέπεται. 184 30