clr/1989/1989_1E_233.pdf

(1)(η) (ίΟ-Η έννοια της "Καταχρήσεως Δικαιώματος" δεν υπεισέρχε­ ται-Επιπρόσθετα προς τις άλλες προϋποθέσεις, το Δικαστήριο εξετά- 5 ζει αν η συγκεκριμένη κατεδάφιση και ανοικοδόμηση "απαιτεί λογι­ κά" την ανάληψη κατοχής του ακινήτου από τον ιδιοκτήτη. Ενοικιοστάσιο-Έξωση θεσμίου ενοικιαστή-Επιβολή όρων-Ο Περί Ενοικοστασίου Νόμος, 1983 (Ν. 23;113), άρθρο 16-Ποίοι όροι μπορσύν να επιβληθούν. 10 Συνταγματικό Δίκαιο-Δίκαιη δίκη-Σύνταγμα, Ά.ρθρο 30.3 (β)- Επιβολή όρων σε διάταγμα εξώσεως θεσμίου ενοικιαστή χωρίς να δοθεί προηγουμένως η εvκαιρΙα στους διαδίκους να προβάλουν τις απόψεις τους οχετικά με τους όρους αυτούς-Η παράλειψη ισοδυνα­ μεί με παραβίαση του Συνταγματικού Δικαιώματος προβολής ισχυ- 15 ρισμών ενώπιον του Δικαστηρίου. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ο ι.διοκτήτης (εφεσίβλητος) επέτυχε διάταγμα εξώσεως του εφεσε'Ιοντα από κατάστημα, που ο τελευταίος κατείχε ως θέσμιος ένοι.κιαστής. Ο λόΎος της εξώσεως στηριζόταν στο άρθρο 11

(1)(τr) (iί) του Νόμου 23/83. Ταυτόχρονα με την έκδοση του 20 δι.ατάγματος εξώσεως, το πρωτόδικο Δικαστ'ήριο επέβαλε καΙ. τους ακόλουθους όρους: α) Παρουσίαση από τον εφεσείοντα στον εφεσίβλητο αδείας 233 Kασiuιης v. Χοιστοδούλου

(1989)κατεδαφίσεως και ανοικοδομήσεως, που να ισχύει για την περίοδο που ακολουθεί το τέλος της περιόδου αναστολής εκτελέσεως του διατάγματος εξώσεως β) Παρουσίαση από τον ιδιοκτήτη βεβαιώσεως από Πιστωτικό Ίδρυμα ότι ο ιδιοκτήτης είναι δικαιο'ίιχος ποσού και έχει στη 5 διάθεσή του ποσό ;(10,000. γ) Αποπεράτωση του όλου έργου της κατεδαφίσεως και ανοικοδο­ μήσεως μέσα σε προθεσμία 6 μηνών από της παραδόσεως κατο­ χής,και δ) Απαγόρευση αποξενώσεως της ιδιοκτησίας του ακινήτου για την 1Ο χρονική περίοδο της προθεσμίας ασκήσεως από τον ενοικιαστή του δικαιωματός του για νέα ενοικίαση. Ο Ενοικιαστής προσέβαλε το διάταγμα εξώσεως με την παρούσα έφεση. Ο βασικός του ισχυρισμός είναι ότι η έξωση στην συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί κατάχρηση δικαιώματος, γιατί οι φράσεις του 15 νόμου "απαιτείται λογικώς", που αναφέρεται στην κατοχή, πρέπει. να ερμηνεύεται υποκειμενικά, πράγμα που σημαί.νει πως δεν πρέπει να εκδίδεται διάταγμα, αν τούτο αποτελεί κατάχρηση δικαιωματος. Στην συγκεκριμένη περΙΠΤC'.lX'η, υπεστήριξε ο ενοικιαστής, η έξωση αποτελεί κατάχρηση δικα.ι.ώματος, γιατί η σχετική αίτηση με βάση το άρθρο 11

(1)(η) (Η) έγινε αμέσως μετά η/ν απόρριψη άλλης αιτήσεως εξώσεως 20 για το ίδιο κατάστημα, που είχε ως βάση την ιδιοχρησία. Ο ιδιοκτήτης (εφεσίβλητος) κατεχώρισε αντέφεση, με την οποία προσέβαλε τους όρους, που είχε επιβάλει το πρωτόδικο Δικαστήριο. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την έφεση και επιτρέπο- 25 ντας την αντέφεση (διαφωνοίιντος του Δικαστή Πική), αποφάσισε: 1) Κατά την ερμηνεία νόμου δεν επιτρέπεται η προσθήκη λέξεων στον νόμο, όπου τούτο δεν είναι αναγκαίο για τη λειτουργικό- τητα του νόμου και η προσθήκη θα αλλοίωνε την βούληση του νομοθέτη. Η έννοια της "καταχρήσεως Δικαιώματος" τέθηκε με 30 σαφήνεια στην περίπτωση του λόγΟυ του άρθρου 11

(1)(η) (ί) του νόμου 23/83 (Κατεδάφιση) ι αλλά δεν τέθηκε στις περιπτώσεις των υποπαραγράφων (η) (Η) και (1]) (ίίί). 2) Όμως, και σε όλες τις περιπτώσεις της παραγράφου (η) του άρ- θρου 11

(1), ο αιτητής πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι έχει γνήσια ανάγκη κατοχής του υποστατικού. Η ανάγκη 234 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Κασάπης ν. Xoιστo60iιλo" κα" η λογικότητά της εξετάζοvταt με αvτικειμενtκά κι. όχι με υποκει.μενι.κά κρι.τήρι.α. 3) Με βάση τις πιο πάνω αρχές και τα γεγονότα της υπόθεσης ατης, η έφεση πρέπει να απσρριφθεΙ 5 4) Ο νόμος είναι σαφής. Απαιτεί άδεια οικοδομής κατά το χρόνο της ακρόασης. Ο όρος γι.α παρουσίαση αδείας οικοδομής κατά το χρόνο λήξεως της αναστολής εκτελέσεως δεν μπορούσε να επιβληθει. Το στοιχείο της οικονομtκής δυνατότητας για την κατεδάφιση 10 και ανοικοδόμηστl μπορεί να είναι παράγovrας, που πρtπει να εξε­ τάζεται από το Δικαστήριο σε συνάρτηση με το "απαιτείται λογι­ κώς" αλλά δεν μπορεί να επι.βληθεί με βάση το άρθρο 16 του Νόμου. ο όρος yta τη μη αποξένωση και η ταυτόχρονη διαταγή για 15 εκτέλεση του όρου αυτού από το Κτηματολόγιο είναι έξω από τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων με βάση το άρθρο 16. Ο όρος γι.α εκτέλεση του έργου μέσα σε 6 μήνες εί.ναι αυθαΙρε­ τος και αδικαιολόγητος. 20 5) Εν πάση περι.πτώσει το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν είχε δώσει ευκαιρία στους διαδίκους να αναπτύξουν τις απόψεις τους σχετι­ κά με τους όρους αυτοίις. Τοίιτο ισοδυναμεί με στέρηση του Συν­ ταγματικού τους δικαιώματος σύμφωνα με το Άρθρο 30.3 (β) του Συvrάγματoς να προβάλουν τους ισχυρισμούς τους ενώπιον του Δικαστηρίου. 25 Η έφεστι aπoρρ(πτεται με έξοδα σε βάρος του εφεσείovτα. Η αvτέφεστι επιτρέπεται. Α ναφερ6μεvες Αποφάσεις: Kontou v. Solomou

(1978)1 C,L.R. 425, 30 Xenophontos v.1'apasian

(1987)1 C.L.R. 154, Nicolaides v. Chrysochou and Another

(1988)1 C.L.R. 687" Altram Express Ltd v. CVA Holdings Ltd [1984] 1 AIl E.R. 685, 235 Κασάπης ν. ΧQισ..:ο6οiιλο1l

(1989)Yerasimou ν. Rousoudhiou

(1974)1 C.L.R. 107, Demetriou αnd Others v.loαnnides

(1982)1 C.L.R. 16, ΑΙ; v. Shenikli, ΧΧ (ίί) C.L.R. 68, Pαpageorghίou v. HjiPierαs

(1981)1 C.L.R.

1. Έφεση χαι. αντέφεση. 5 Έφεση και αντέφεση εναντίον της απόφασης του Δικαστη­ ρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων Λευκωσίας (Αριθμός Αίτησης Ε 33/86) με την οποία διατάχθηκε να παραδώσει ελεύθερη κα­ τοχή του καταστήματος που βρίσκεται στην οδό Ερμού 166 στη Λάρνακα. 10 Α. KovκoΎVΗς, για τον εφεσείοντα. Β. Α. Βασιλειάδης, για τον εφεσίβλητο. ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Υπάρχει διχογνωμία σ' αυτή την υπό­ θεση. Την πρώτη απόφαση του Δικαστηρίου θα εκδώσει ο Δικαστής κ. Στυλιανίδης. 15 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ Δ.: Το Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων Λάρνακας με απόφαση σε αίτηση του εφεσίβλητου, (ιδιοκτήτη), διάταξε τον εφεσείοντα, (ενοικιαστή), να εκκενώσει και παραδώσει ελεύθερη την κατοχή του καταστήματος, που βρί­ σκεται στην οδό Ερμού 166 στη Λάρνακα, με αναστολή εκτέ- 20 λεσης του Διατάγματος Έξωσης μέχρι 31 Οκτωβρίου;
2. Το Δικαστήριο επέβαλε τους πιο κάτω όρους:
3. Ο ενοικιαστής να μην παραδώσει ελεύθερη την κατοχή όπως διατάχθηκε, εκτός αν () ιδιοκτήτης του παρoυσιqσει μέχρι 30 Σεπτεμβρίου, 198~: (α) άδεια κατεδάφισης και οικοδομής που να ισχύει την περίοδο μετά τις 31 Οκτωβρίου, 1988, και 236 25 1 Α.Α.Δ. (Ε) Καοάπης v. XfIo1loδovlov Σ1ΙvΙιαvίδης Δ. (β) δήλωση Πιστωτικής Eταιρεtας ή τραπεζικού συγκρο­ 5 τήματος ότι είναι πρόθυμοι να δανείσουν τον ιδιο­ κτήτη μέχρι ί:10,ΟΟΟ για εκτέλεση του έργου που προβλέπεται στην κατατεθείσα άδεια οικοδομής, ή δήλωση" ότι ο ιδιοκτήτης είναι δικαιούχος του πιο πάνω ποσού.
4. Περαιτέρω το Δικαστήριο διάταξε όπως ο ιδιοκτήτης μη ωτοξενώσει το ακίνητο, εκτός αν ο ενοικιαστής δεν εν­ διαφερθεί για νέα ενοικίαση μέσα στην προθεσμία που 10 προβλέπεται από το νόμο. Η Γραμματεία του Δικαστη­ ρίου να γνωστοποιήσει τον όρο αυτό στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λάρνακας, ώστε να εκτελεστεί ο όρος αυτός από το Κτηματολόγιο.
5. Το οικοδόμημα να συμπληρωθεί σε έξι μήνες από την 15 παράδοση ελεύθερης κατοχής του καταστήματος από τον ενοικιαστή, εκτός αν ο τελευταίος μέσα στην προθε­ σμία που προβλέπει ο νόμος δεν ενδιαφερθεί για νέα ενοικίαση. Δεν έγινε διαταγή για τα έξοδα. 20 Ο ενοικιαστής με την έφεση προσβάλλει την απόφαση για έξωση και παράδοση ελεύθερης κατοχής και ο ιδιοκτήτης με αντέφεση τους πιο πάνω όρους που επιβλήθηκαν από το Δι­ καστήριο και την απόφαση του Δικαστηρίου αναφορικά με τα έξοδα. 25 Ο δικηγόρος του ενοικιαστή ισχυρίστηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τη σχετική νομοθετική πρόνοια, το άρθρο l1

(1)(η)(ιι), του περί Ενοικιο­ στασίου Νόμου του 1983, (Αρ. 23/83), (ο "Νόμος"). Είναι παραδεκτό ότι το ακίνητο βρίσκεται σε ελεγχόμενη 30 περιοχή. Στάληκε η αναγκαtα με το Νόμο πΡΟειδοποίηση στις 16 Δεκεμβρίου; 1985, και παραλήφθηκε από τον ενοικιαστή στις 27 Δεκεμβρίου, 1985. Ο ιδιοκτήτης εξασφάλισε από την 237 Στ"lιανΙδης; Δ. Κασάπης; v. ΧQιστοδοv10"

(1989)αρμόδια αρχή, το Δήμο Λάρνακας, την άδεια κατεδάφισης και ανοικοδόμησης, Αριθμός Φακέλου 425/86, Αριθμός Άδειας

1. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αφού έλαβε υπόψη του όλα τα γεγονότα της υπόθεσης, την ηλικία του καταστήματος που 5 είναι πολύ παλαιό, τη μεγάλη αξία της τοποθεσίας, τη λογι­ κότητα της καλύτερης αξιοποίησης του χώρου από τον ιδιο­ κτήτη, τη σύναψη από τον ιδιοκτήτη ενυπόθηκου δανείου από τη Νέα Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας Λτδ. για την εκτέλεση του έργου, κατάληξε ότι η απαίτησή του ήταν λογική και ότι δεν ήταν δυνατό να κατεδαφιστεί το κα­ τάστημα και να γίνει η ανοικοδόμηση του νέου χωρίς την 10 ανάκτηση της κατοχής από τον ιδιοκτήτη. Έκαμε διάκριση μεταξύ των τριών περιπτώσεων της πα­ ραγράφου l1(I)(η) του Νόμου και με βάση τη φρασεολογία 15 του Νόμου και τη Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάσισε ότι στην περίπτωση κατεδάφισης μόνο το Δικα­ στήριο εξετάζει αν η συγκεκριμένη περίπτωση συνιστά κατά­ χρηση δικαιώματος. Ο δικηγόρος του ενοικιαστή υποστήριξε ότι ο Νόμος στην ερμηνεία της έκφρασης "απαιτείται λογικώς" εισάγει το στοιχείο της υποκειμενικότητας και αν ο ιδιοκτήτης με την προτι­ 20 θέμενη κατεδάφιση και ανοικοδόμηση είναι ένοχος κατάχρησης δικαιώματος δεν ικανοποιεί την προϋπόθεση της "εύλογης απαίτησης". Ισχυρίστηκε ότι στην περίπτωση αυτή ο ιδιοκτήτης καταχώρισε την Αίτηση Αρ. 1/83, με την οποία ζη­ 25 τούσε την κατοχή του υποστατικού για ιδιοχρησία με βάση άλλη νομοθετική πρόνοια. Η Αίτηση 1/83 απορρίφθηκε και ακoλoύθησ~ η αίτηση για την ανάκτηση κατοχής για το λόγο της κατεδάφισης και επανοικοδόμησης νέων μικρών κατα­ 30 στημάτων. Τα δύο αυτά στοιχεία: η αποτυχία στην προηγoV- μενη προσπάθεια ανάκτησης κατoχfι~ και τα πολύ μικρά κα­ ταστήματα που προβλέπονται στα σχέδια· για επανοικοδόμηση έπρεπε να ληφθούν υπόψη από το πρωτόδι­ κο Δικαστήριο, το οποίο έπρεπε να αποφασίσει ότι η παρού- 238 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Κασάπης Υ. XOιcπoδoύ).oυ Στυ).ιανί.δης Δ. σα αίτηση συνιστούσε κατάχρηση δικαιώματος. Έτσι ο ιδιο­ κτήτης δεν ικανοποιούσε την προϋπόθεση αυτή του Νόμου. Η σχετική νομοθετική πρόνοια είναι η ακόλουθη: ''
2. -

(1)Ουδεμία απόφασις και ουδέν διάταγμα εκδί5 δεται διά την ανάκτησι ν της κατοχής οιασδήποτε κατοι­ κίας ή καταστήματος, διά το οποίον ισχύει ο παρών Νόμος, ή διά την εκ τούτου έξωσιν θεσμίου ενοικιαστού, πλην των ακολούθων περιπτώσεων: (α) ........................................................................................ 10 (η) εις περίπτωσιν καθ' ην το ακίνητον απαιτείται λογικώς υπό του ιδιοκτήτου - (ι) διά την κατεδάφισιν τούτου οσάκις αύτη δεν συνιστά κατάχρησιν δικαιώματος, (ιι) διά την κατεδάφισιν και επανοικοδόμησιν νέου 15 ακιΎήτου, ή (ιιι) δι' ουσιαστικάς και ριζικάς αλλαγάς συνεπαγομέ­ νας την ριζικήν και ολικήν μετατροπήν τούτου διά σκο­ πούς αξιοποιήσεώς του, και το Δικαστήριον είναι πεπεισμένον ότι ο ιδιοκτήτης 20 εξησφάλισε διά τα ανωτέρω οσάκις ήτο επάναγκες την αναγκαίαν προς τουτο άδειαν και ότι ο ιδιοκτήτης δεν δύ­ ναται λογικώς να προβή εις τα εν ταις υποπαραγράφοις (ι), (ιι) και (ιιι) διαλαμβανόμενα άνευ ανακτήσεως της κα­ τοχής του ακινήτου και νοουμένου ότι παρέσχεν ουχί βρα­ 25 χυτέραν των τεσσάρων μηνών έγγραφον προειδοποίησιν εις τον ενοικισστήν να εκκενώση το ακίνητον'" Η φρασεολογία αυτή υπάρχει σε όλη τηvπροηγqύμεη νο­ μοθεσία και έχει ερμηνευθεί σε προηγΟύμενΈς υποθέσεις (Βλ. Kontou v. Solomou

(1978)1 C.L.R. 425). 239 Στ"Ιιανίδης; Δ. Kασά1lηςj Υ. ΧQιστοοούλο"

(1989)Το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσθέτει λέξεις στο νόμο, όπου δεν είναι αναγκαίες για τη λειτουργικότητα του νόμου, και όπου τέτοια πρόσθεση θα αλλοίωνε τη βούληση του νομο­ θέτη. Στην υποπαράγραφο (η) (ι) ο νομοθέτης πρόβλεψε "οσάκις αύτη δεν συνιστά κατάχρησιν δικαιώματος". Αλλά σκόπιμα παρέλειψε την προϋπόθεση αυτή στην παράγραφο 5 η(ιι) για την κατεδάφιση και επανοικοδόμηση. Ο ιδιοκτήτης πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι έχει γνήσια ανάγκη κατοχής του υποστατικού. Η ανάγκη και η λογικότητά της εξετάζονται με αντικειμενικά και όχι υπο­ κειμενικά κριτήρια. Το στοιχείο της κατάχρησης δικαιώματος σκόπιμα δεν συμπεριλήφθηκε από το Νομοθέτη για τις περι­ 10 πτώσεις (ιι) και (1,1,1,) και ως εκ τούτου το Δικαστήριο στην ερ­ μηνεία και εφαρμογή του Νόμου, ακολουθώντας την πρόθεση του Νομοθέτη, δεν πρέπει να εξετάζει το στοιχείο αυτό. Στην πρόσφατη υπόθεση Xenophontos ν. Pαpαsiαn

(1987)1 C.L.R. 15 154, ο Δικαστής Α. Λοίζου, (όπως ήταν τότε), για το ίδιο νο­ μικό ζήτημα είπε στις σελ. 159 και 160: "The first question, however, for determination by us is whether the tenn abuse of right which. is contained ίη subparagraph (ί) of the said section and ίη relation to the instance of demolition alone, as provided ίη sub-paragraph (ί) and ηο! Ιο the two other instances under sub-paragraphs (Η) and (ίίί) thereof that is 'the demolition and reconsιruction of new premises' οη the one hand, οτ 'for substantial and radical alterations... for the purpose of their development'. Ιη our view the very fact that the legislator separated the three instances ίηιο separate sub-paragraphs and introduced the element of 'abuse of right' οηlΥ ίη .respect of the first one, shows that this requirement was confined οηlΥ to' the cases where premises are sought solely for the purpose of demoli(ίοη under sub-paragraph (ί) and not·to al1 the instances ίη the said section. This ground therefore fails. The second ground of appeal which was argued ίη connec- 240 20 25 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) 5 Kασάπη~ Υ. ΧQιστοδούλο" Στ"λιανίδης Δ. tion with the first, but yet ίι constitutes, as we unders100d ίι a separate one, is that the learned trial Judge misdirected himself οη the law as he relied οη the principles of the case of Kontou ν. Solomou

(1978)1 C.L.R. 425, which interpreted section 16

(1)(h) of the Rent Control Law, 1975 ([aw Νο. 36 of 1975) whereas ουτ present section is differently w~rded. Ιι is true that under the old section ίι was necessary as ίι is ίη the present one that the premises should be reasonably re- 10 15 20 25 quired by the landlord for the purposes set ουΙ therein, whereas ίη the present section there has been added the requirement that ίη addition 10 the other prerequisites 'the landlord could ηοΙ reasonably do what are ίη subparagraphs (ί), (ίί) and (ίίί) set out, without obtaining possession of the premises" As this latter provision did ηοι exist ίη the previous section, naturally ίι has ηοΙ been the· subject of judicial interpretation, but ίη ουτ view ίι presents ηο difficulty. The aim of the legisla1Οτ is 10 prevent the au10matic granting of orders for the recovery of possession where the other prerequites are proved 10 exist. Ιι casts υροη the Courts the duty 10 consider further whether the extent of the demolition, reconstruction οτ sub-:stantial alteration proposed is of such a nature that same could ηοΙ reasonably be done by the landlord without obtaining possession of the premises. The reference therefore 10 the case of Kontou (supra) could not amount 10 a misdirection as what was decided therein is sti1l applicable 10 the first requirement of the said section, namely that the 'premises are reasonably required by the landlord' for the purposes set ουΙ ίη its three sub-paragraphs." Το πρωτόδικο Δικαστήριο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε 30 το Νόμο. Η έφεση αποτυγχάνει. Ο δικηγόρος του ιδιοκτήτη ισχυρίστηκε ότι η άδεια οικοδο- 241 Σιιιλια"ί&ης Δ. Κασάπης Υ. ΧQισι060"λοv

(1989)μής σε ισχύ είναι αναγκαία μόνο στο χρόνο της ακρόασης της υπόθεσης ότι οι άλλοι όροι που επέβαλε το Δικαστήριο ήταν έξω από τη δικαιοδοσία του· ότι επιβλήθηκαν με λανθασμένη ερμηνεία του άρθρου 16 του Νόμου 23/83' ότι είναι προ"ίόν λανθασμένης άσκησης διακριτικής εξουσίας ότι είναι αδι­ καιολόγητοι, ανεφάρμοστοι και θέτουν την εκτέλεση της δι­ 5 καστικής απόφασης στη διάκριση του ενοικιαστή και ότι επι­ βλήθηκαν χωρίς να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να προβάλουν τους ισχυρισμούς τους και να αναπτύξουν τις απόψεις τους αντίθετα με το Άρθρο 30.3 του Συντάγματος. 10 Το πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε τους πιο πάνω όρους, όπως αναφέρει στην απόφασή του, με βάση το άρθρο 16 του Νόμου που προνοεί: "16. Εις πάσαν αίτησιν γενομένην δυνάμει του Μέρους τούτου το Δικαστήριον δύναται κατά την κρίσιν του να διατάξη όπως, επιπροσθέτως ή εις αvt'ικατάστασιν παντός 15 άλλου διατάγματος το οποίον ήθελεν εκδώσει το Δικαστή­ ριον, εκάτερος διάδικος συμμορφωθεί προς οιουσδήποτε όρους, περιλαμβανομένης της πληρωμής υπό του ενός δια­ δίκου προς τον έτερον οιουδήποτε υπ' αυτών συμφωνηθέ- 20 ντος ποσού, το οποίον το Δικαστήριον ήθελε θεωρήσει πρέπον να επιβάλη διά να δώση νομικήν ισχύν εις τους σκοπούς του παρόντος Νόμου." Το άρθρο τούτο αναφέρεται στο Μέρος ιν του Νόμου, το οποίο περιέχει: Το άρθρο 11 που προνοεί περιοριστικά τις περιπτώσεις .στις οποίες μπορεί να εκδοθεί διάταγμα έξωσης το άρθρο 12 αποζημίωση στον ενοικιαστή σε ορισμένες πε­ 25 ριπτώσεις - εφαρμόστηκε στην παρούσα περίπτωση με τη δια­ ταγή πληρωμής από τον ιδιοκτήτη στον ενοικιαστή δεκαοκτώ μηνιαίων ενοικίων· το άρθρο 13 - αποζημίωση για εμπορική 30 εύνοια - δεν αποδείχτηκε εμπορική εύνοια. Το άρθρο 14 - πα­ ραχώρηση νέας ενοικίασης στον ενοικιαστή σε ορισμένες πε­ ριπτώσεις το άρθρο 15 δίδει δικαίωμα στον ενοικιαστή για αποζημιώσεις, αν διάταγμα για κατοχή ή για έξωση εκδόθη­ κε με ψευδείς παραστάσεις ή με απόκρυψη ουσιαστικών γεγο- 242 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Kασά,rι:ης; Υ. XQLO'foδOVlO\! Σ'f\!λιαvίδης Δ. νότων από τον ιδιοκτήτη. Το άρθρο 16 εξετάστηκε από το Δικαστήριο τούτο στην Πολιτική Έφεση Αρ. 7659 - Leto Markoulli Nicolaides and 5 Another Υ. PhiJippos Chrysochou and Another

(1988)1 C.L.R. 687. Το Ανώτατο Δικαστηριο είπε στη σελ: 795: 1Ο "We do ηοΙ agree with counsel for the appellants that, under section 16, the Court has ηο power Ιο impose any conditions οη mak:ing an order for recoνery of possession. This power is discretionary. It must be exercised according to the Law and for the purpose laid by the legislator. 15 The ΡήηcίΡΙes goνeming the interference by the Court with the exercise by a tήal Court of its releνant discretionary power were stated recently ίη Eleni Chr. Styliαnou ν. Christαkis Ν. Styliαnou,

(1988)1 C.L.R. 520, ίη which the following passage from the English case Altrαns Express Ltd. ν. CVΑ Holdings Ltd., [1984] 1 ΑΗ E.R. 685, at ρ. 690, was adoptΟΟ: 20 25 'We must be νery careful ηοι ιο interfere with the. judge's exercise of the discretion which has been entru'sted 10 him. We can οηlΥ do so if he has eπed ίη law οτ ίη ρήη­ ciple, οτ if he has tak:en ίη1Ο accounts some matter which he should ηοι haνe tak:en ίηιο account οτ has left out of account some matter which he should haνe tak:en ίη1Ο account, or, and this is an extension of the law which is now Ι think well recognised, if the Court of Appeal is of ορίηίοη that his decision is plainly wrong and therefore must haνe been reached by a faulty assessment of the weights of the different factors which he has had to tak:e ίηιο account.'" . Αναφορικά με ένορκο Δήλωση της οικονομικής δυνατότη- 30 τας του ιδιοκτήτη το Δικαστήριο είπε: "The eνidence of their financial ability was adduced ίη order ιο satisfy the Court that they genuinely required possession for 243 Στ\l).ιαvίδης Δ. Κααάπης Υ. Xoιaτ060ύ).o"

(1989)the purpose of demolition and reconstruction, though this might ηοι be necessary, ίη νiew of the pronouncemerit of this Court ίη a number of cases that the ηοιίοη of 'reasonable requirement' is linked οηlΥ to whether οτ ηοι ίι is reasonable [οτ the landlord to obtain possession for the purpose of the reconstruction and it is unrelated ιο any other factor - (Andreas Υerasimou ν. Andreas Rousoudhiou

(1974)1 C.L.R. 107; Anastassia S. Kontou ν. Antonis Solomou

(1978)1 C.L.R. 425; Chrystalla Demetriou αnd Others ν. Savvαs loannides

(1982)1 C.L.R. 16 and Athanasios Poyiatzis, v. Constantinos ΡίΙανα­ kis and Others, «1988) 1 C.L.R. 411). This condition is an exercise of discretion, which has to be interfered with οη the basis of the ΡήηcίΡΙes herein aboνe refeued to. ff 5 10 15 Σχετικά με την απαγόρευση μεταβίβασης και/ή επιβάρυν­ σης είπε: "Such drastic restήction of a ήght of ownership cannot be imposed without giνing to a party the opportunity ιο present his argument. There was nothing before the tήal Court οη which any Court would impose this condition, which, ίη fact, is ηοι practically feasible without affecting propeny of the appellants other than the subject shops. Funhermore, though an order restraining a landlord from dealing with his property might be necessary ίη order to giνe effect ιο the proνisions of section 14, ίι is ηοΙ necessary ίη a case of ejectment." 20 25 Οι όροι που επιβλήθηκαν είναι εκτός των ορίων της δια­ κριτικής εξουσίας που είχε το πρωτόδικο Δικαστήριο με βάση το άρθρο

1. Δεν είναι δυνατό να γίνει ο ένας από τους δύο διάδικους κριτής με δικαστική απόφαση του χρόνου και του τρόπου εκτέλεσής της από τον ίδιο. 30 1 λ.λ.Δ. (Ε) Κασάχης Υ. ΧQιστ060iιΙ0\! Στ\!lιανί6ης Δ. Η άδεια οικοδομής με τη νομολογία είναι αναγκαία να υπάρχει κατά το χρόνο της ακρόασης - (Murude Mehmet ΑΙί v. Hαssαn Remzi Shenikli, Τόμος ΧΧ, Μέρος Π, C.L.R. 68). 5 Άδεια οικοδομής μπορεί να ανανεωθεί, έστ;ω και αν εργασίες δεν άρχισαν, με βάση το άρθρο 5 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96, όπως τροποποι't\θηκε με το άρθρο 3 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομων (Τροπο­ ποιητικός) (Αρ. 2) Νόμου του 1986 (Αρ. 115/86). Αναφορικά με τον όρο για τη δήλωση Πιστωτικής Εται­ 10 ρείας ή τραπεζικού ιδρύματος το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε ενώπιό του μαρτυρία γραπτή - Τεκμήριο 5 έγγραφη βεβαίωση της Νέας Συνεργατικής Πιστωτικής Εταιρείας Μακράσυκας Λτδ. - και προφορική μαρτυρία ότι η εταιρεία αυτή ενέκρινε δάνειο rιo,ooo.-, που θα ισχύει για πέντε χρόνια, αναγκαίο 15 για να χρησιμοποιηθεί για την ανοικοδόμηση και ότι ο ιδιο­ κτήτης θα μπορούσε σε οποιοδήποτε χρόνο να αποσύρει τμη­ ματικά το ποσό αυτό για την εκτέλεση του έργου. Στην από­ φαση του πρωτόδικου Δικαστ;ηρίου αναφέρεται: 20 "Το όλο έργο θα στοιχίσει r8,OOO.- περίπου, δηλαδή τα θεμέλια για ισόγειο και δυο ορόφους και κτίσιμο του ισο­ γείου και ο Αι τητής εξασφάλισε έγκριση της επιτροπείας' της Νέας Συνεργατικής Πιστωτικής Εταιρείας Μακράσυ­ κας Λτδ για σύναήnl δανείου rιo,ooo.- για το προς εκτέλε­ ση έργο, αφού έβαλε υποθήκη το επίδικο υποστ:ατικό." 25 30 Το στοιχείο της οικονομικής δυναμικότητας, ή ευχέρειας, ή δανειοδότησης, ή εξεύρεσης των πόρών για την ανοικοδόμη­ ση, μπορεί να είναι παράγοντας που να εξετάζεται από το Δικαστ;ήριο σε συνάρτηση με το "απαιτείται λογικώς" αλλά δεν μπορεί να επιβληθεί με βάση το άρθρο 16 σαν όρος για εκτέλεση της απόφασης για έξωση. Ο όρος για τη μη αποξένωση του ακίνητου και η διαταγή εκτέλεσης τούτου από το Κτηματολόγιο είναι έξω από τη δι­ καιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων κάτω από το άρθρο
2. Προσωρινά διατάγματα μπορούν να εκδοθούν Κασάπης v. XQCM06ov).o"

(1989)για μη αποξένωση ή μη ενοικίαση σε άλλα πρόσωπα, εκτός από θέσμιο ενοικιαστή που ζητά εξασφάλιση δικαιώματος νέας ενοικίασης, με βάση το άρθρο 14, όμως δεν μπορεί να επιβληθεί όρος για μη αποξένωση στην απόφαση για έξωση ή διάταγμα παράδοσης της κατοχής. Ο όρος της εκτέλεσης του 5 έργου σε έξι μήνες είναι αυθαίρετος και αδικαιολόγητος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έδωσε την ευκαιρία στους διάδικους να αναπτύξουν τις απόψεις τους σχετικά με τους όρους αυτούς και έτσι στερήθηκαν του συνταγματικού τους δικαιώματος κάτω από το Άρθρο 30.3 (β) του Συντάγματος 10 να προβάλουν τους ισχυρισμούς τους ενώπιο του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο άσκησε διακριτική εξουσία με βάση λανθα­ σμένες νομικές αρχές. Η απόφασή του για την επιβολή των όρων είναι λανθασμένη και ο όροι θα ακυρωθούν. 15 Η αντέφεση θα επιτύχει. Ο δικηγόρος του ιδιοκτήτη εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο έπρεπε να διατάξει τον ενοικιαστή να καταβάλει τα έξοδά του γιατί, ανεξάρτητα από τη γενική αρχή ότι τα έξοδα δεν ακολουθούν το αποτέλεσμα της δίκης σε υποθέσεις ενοικιοστασίου, στην προκειμένη περίπτωση τα έξοδα αυξή­ 20 θηκαν από τη συμπεριφορά του ενοικιαστή και από το χειρισμό της υπόθεσης από το δικηγόρο του. Από τα πρακτικά του πρωτόδικου Δικαστηρίου δεν ικανοποιηθήκαμε ότι η διαδι­ κασία στην παρούσα υπόθεση δεν ήταν μια συνηθισμένη δια­ δικασία σε υπόθεση έξωσης, ούτε ότι ο ενοικιαστής ή ο δικη­ γόρος του ενήργησαν με τρόπο που να δικαιολογείται η επέμβασή μας στο θέμα των εξόδων, που είναι μέσα στη δια­ 25 κριτική ευχέρεια του πρωτόδικού Δικαστηρίου, ούτε ότι τούτο άσκησε λανθασμένα τη διακριτική του ευχέρεια. Η έφεση απορρίπτεται. Η αντέφεση όσον αφορά τους όρους που επιβλήθηκαν επι- 246 30 1 Λ.Λ.Δ. (Ε) Kαoά1fη~ Υ. ΧQΙΟ'fΟδΟVλΟ" Σ'f"λιαvίδης Δ. τυγχάνει και το μέρος της απόφασης που αναφέρεται στους όρους ακυρώνεται. Ο εφεσείων να πληρώσει τα έξοδα του εφεσίβλητου στην έφεση. 5 ΜΑΛΑΧΤΟΣ Δ: Συμφωνώ με την απόφαση που έχει ήδη δοθεί από τον κ. Στυλιανίδη, την οποία είχα την ευκαιρία να διαβάσω εκ των προτέρων. θα ήθελα όμως να εκφράσω τις αμφιβολίες μου ως προς 10 τη χρησιμότητα του Άρθρου 16 του Νόμου, το οποίο - κατά τη γνώμη μου - δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από τα προβλήματα τα οποία υποτίθεται ότι λύει, εάν λύει. ΠΙΚΗΣ Δ.: Με την έφεση τίθεται υπό αμφισβήτηση η εγκυρότητα της απαίτησης και τα κίνητρα του ιδιοκτήτη να ανακτήσει την κατοχή του καταστήματος που κατέχει ο ενοι- 15 κιαστής εφεσίβλητος ως θέσμιος ενοικιαστής, και το χρησιμο­ ποιεί για πολλά χρόνια για την πώληση υποδημάτων. Μετά τη σκιαγράφηση των εκατέρωθεν θέσεων και στοι­ χειώδη αναφορά στη μαρτυρία, το πρωτόδικο Δικαστήρω έκρινε ότι η απαίτηση ήταν γνήσια και η ανάκτηση της κατο- 20 25 χής λογικά αναγκαία για την εκπλήρωση των σκοπών για τους οποίους ο ιδιoκτi)της αξίωσε την εκκένωση του καταστή­ ματος και επομένως εδικαιούτο να ανακτήσει την κατοχή του βάσει του άρθρου l1(l)(η)(ιι) του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, 1983 (Ν 23/83)' δηλαδή, για την κατεδάφιση του υφιστάμενου και την επανοικοδόμηση νέου ακινήτου. Και επει­ δή συνέτρεχαν και οι άλλες προuποθέσεις που θέτει το ίδιο άρθρο του νόμου για την ανάκτηση κατοχής, το Δικαστήριο προχώρησε στην έκδοση διατάγματος εξώσεως υπό όρους. Οι όροι απέβλεπαν, όπως αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους, 30 στην εξασφάλιση του ενοικιαστή έναντι οποιασδήποτε πα­ ρέκκλισης του ιδιοκτήτη να εκπληρώσει τους στόχους για τους οποίους διδόταν η κατοχή του καταστήμα~oς. Τα συμφέ­ ροντα του ενοικιαστή διασφαλίζονταν με την προσαγωγή αποδεικτικών στοιχείων για την οικονομική ευχέρεια το\! ΠΙΧής Δ. Κασάnης; ν. ΧtΙO'CοΟΟiιλο\!

(1989)ιδιοκτήτη μετά την έκδοση' του διατάγματος να υλοποιήσει την προτεινόμενη ανάπτυξη, τη συμπλήρωση του έργου μέσα σε τακτική προθεσμία και τη δέσμευση του ιδιοκτήτη να μη αποξενώσει την περιουσία για την κατοχύρωση του δικαιώ­ ματος του ενοικιαστή για την παραχώρηση νέας ενοικίασης βάσει του άρθρου 14 (Ν 23/83). 5 Με την αντέφεση του ιδιοκτήτη αμφισβητείται η δικαιοδο­ σία του Δικαστηρίου να επιβάλει τους όρους που συνοδεύουν την έκδοση του διατάγματος, όπως και η αναγκαιότητά τους σε περίπτωση που ήθελε καταφανεί ότι ο Νόμος παρέχει στο Δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να επιβάλει όρους της φύσης 10 και περιοχομένου των όρων που έχουν επιβληθεί. Η Έφεση: Το κεντρικό σημείο της έφεσης είναι ότι το Δι­ καστήριο παρερμήνευσε τις σχετικές διατάξεις του νόμου ως προς τα προαπαιτούμενα για την ανάκτηση της κατοχής των υποστατικών, βάσει του άρθρου 11

(1)(η)(ιι) σε συνδυασμό με 15 την εισήγηση ότι εσφαλμένα το Δικαστήριο κατέληξε στο συμ­ πέρασμα ότι η απαίτηση του ιδιοκτήτη ήταν γνήσια. Θέση του ενοικιαστή είναι ότι ο ιδιοκτήτης εμφορείτο από αλλότρια κίνητρα στις επιδιώξεις του και ότι η κατάρτιση σχεδίων για την ανάπτυξη του χώρου και η επίκληση των προνοιών του 20 άρθρου l1(l)(η)(ιι) ήταν πρόσχημα για την εξασφάλιση επαγγελματικής στέγης στην περιοχή. Στην απόφασή του το Δικαστήριο κάμνει εκτενή αναφορά στις σχετικές διατάξεις της υφιστάμενης και προϋπάρχουσας νομοθεσίας, καθώς και 25 σε δικαστικές αποφάσεις που πραγματεύονται την ερμηνεία του όρου "απαιτείται λογικώς" στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τον έλεγχο των ενοικιάσεων. Το Δικαστήριο σωστά επι­ σημαίνει ότι υπάρχει κάποια διάσταση στην προσέγγιση του Δικαστηρίου, όπως διαγράφεται από τη νομολογία αναφορι­ κάμε την ερμηνεία του όρου άυτού. Σημειώνεται ότι στις υποθέσεις Andreas Yerasimou ν. Andreas Rousoudhiou* και Michaelides ν.lacoνides** το βάσιμο της απαίτησης χαρακτη- *

(1974)1 C..I....R. 107. **

(1979)1 C.L.R. 123. 248 30 1 Α.ΑΑ. (Ε) Κασάπης v. XQLcn:06oiJi.ol.l ΠιΧής Λ. ρίζεται ως θέμα γεγονότων που ανάγεται στην ωτοκλειστική αρμοδιότητα του εκδικάζοντος Δικαστηρίου, ενώ στην υπόθε­ ση Demetriou & Others v. /oαnnides* υποδεικνύεται ότι το θέμα είναι μεικτό - νομικό σε ό,τι αφορά την ερμηνεία του 5 νόμου ως προς τη φύση και το χαρακτήρα της ανάγκης και, πραγματικό, ως προς την ύπαρξη των στοιχείων αυτών, Ο όρος "ωταιτείται" αναφέρεται στις ανάγκες του ιδιοκτήτη υποκειμενικά κρινόμενες, ενώ ο όρος "λογικώς" συναρτά την ανάγκη με την αντικειμενική της υπόσταση, Πρέπει η ανάγκη 10 να είναι όχι μόνο υπαρκτή αλλά και αντικειμενικά βάσιμη. Ανεξάρτητα ωτό την ύπαρξη οποιασδήποτε αντίφασης μετα­ ξύ των προαναφερθέντων ωτοφάσεων , είναι φανερό ωτό το κείμενο της ωτόφασης ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δέκτηκε ότι η γνησιότητα της ωταίτησης αποτελεί προϋπόθεση για την 15 τεκμηρίωση του αιτήματος για έξωση. Η ηλικία του κτιρίου, οι προοπτικές για αξιοποίηση της γης, και η ζήτηση καταστη­ μάτων στην περιοχή καθιστούσαν, όπως κατέληξε το Δικα­ στήριο, την ωταίτηση δικαιολογημένη. Ο δικηγόρος του αιτητή υπέβαλε ότι το εύρημα ότι η ωταί­ 20 τηση ήταν γνήσια είναι εσφαλμένο δοθείσης της προ'ίστορίας της ενοικίασης και των ανεπιτυχών προγενέστερων διαβημά­ των του ιδιοκτήτη για ανάκτηση κατοχής για ίδια χρήση. Ο ιδιοκτήτης, όπως και ο ενοικιαστής, ασχολείται με την πώλη­ ση υποδημάτων' διατηρεί κατάστημα υποδημάτων σε άλλη 25 ολιγότερο πλεονεκτική περιοχή σε σύγκριση με την οδό Ερμού όπου βρίσκεται το επίδικο υποστατικό. Με προηγού­ μενη αίτησή του στο Δικαστήριο ο εφεσίβλητος αξίωσε την 30 έξωση του εφεσείοντα (Αίτηση 1/83) για να καταστεί ευχερής η χρήση του καταστήματος ωτό τον ίδιο. Η παρούσα διαδικα­ σία για ανάκτηση της κατοχής του καταστήματος βάσει των διατάξεων του άρθρου 11

(1)(η)(ιι) τέθηκε σε εφαρμογή τέσσε­ ρις περΙΠου μήνες μετά την ωτόρριψη της Αίτησης 1/83. Τα ίδια τα αρχιτεκτονικά σχέδια για την οικοδόμηση δυο νέων καταστημάτων προδίδουν, είναι η θέση του εφεσείοντα, τις *

(1982)1 C-L-R. 16 249 Πιχής Δ. (19.9) διαβλητές προθέσεις του ιδιοκτήτη να επικαλεσθεί τις πρό­ νοιες του άρθρου 11

(1)(η)(ιι) για να εξασφαλίσει κατάστημα στην οδό Ερμού για ίδια χρήση. Στη μαρτυρία του ο εφε­ σείων παραδέκτηκε ότι ένα από τα δύο καταστήματα που προγραμματίζει να οικοδομήσει θα χρησιμοποιηθεί από τον ίδιο ως κατάστημα πωλήσεως υποδημάτων. Τα σχέδια προ­ βλέπουν την ανοικοδόμηση δυο μικρών καταστημάτων αντί 5 ενός, γεγονός που θα περιορίσει την ευχέρεια του ενοικιαστή για την έκθεση των εμπορευμάτων του, το χώρο για την υπο­ δοχή των πελατών του και γενικότερα τη διενέργεια πωλήσε­ ων. Η χρησιμοποίηση του διπλανού καταστήματος από τον ιδιοκτήτη για την πώληση υποδημάτων θα έχει πρόσθετες δυ­ σμενείς επιπτώσεις στο εμπόριό του. Τα γεγονότα αυτά, σε συνδυασμό με την έλλειψη σχεδίων για την κάθετη ανάπτυξη του κτήματος, αποκαλύπτουν, εισηγήθηκε ο δικηγόρος του 10 15 εφεσείοντα, τα αλλότρια κίνητρα του ιδιοκτήτη και καθι­ στούν τα σχέδια του για ανάπτυξη, πρόφαση για να εξασφα­ λίσει την έξωση του ενοικιαστή. Στην υπόθεση Xenophontos v. Papasian,* γίνεται η διαπί­ στωση ότι σε αντίθεση με τις πρόνοιες του άρθρου ΙΙ(l)(η)(ι) 20 τα κίνητρα του ιδιοκτήτη δεν αποτελούν ιδιαίτερο στοιχείο για την ανάκτηση κατοχής. Ενώ το υπεδάφιο (ι) του άρθρου 11

(1)(η)(ι) που ρυθμίζει την ανάκτηση κατοχής για σκοπούς κατεδάφισης συναρτά την έκδοση διατάγματος με την απου­ σία οποιασδήποτε πρόθεσης για "κατάχρηση δικαιώματος':, ο όρος αυτός δεν απαντάται στο υπεδάφιο (ιι) του εδαφίου (η) 25 του άρθρου 11

(1), γεγονός που καταδεικνύει την έλλειψη πρόθεσης του νομοθέτη να καταστήσει τα κίνητρα του ιδιο­ κτήτη ανεξάρτητο στοιχείο στα πλαίσια της αίτησης για έξωση. 30 Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου εισηγήθηκε ότι η προγενέ­ στερη επιδίωξη του ιδιοκτήτη να λάβει κατοχή του υποστατι­ κού είναι άσχετη με τα επίδικα θέματα και εν πάση περιπτώ- *'

(1987)1 C.L.R. 154. 250 Ι Α.Α.Δ. (Ε) Kαoά:rτης Υ. ΧQ'στοδο\ιlο" π,χής Δ. σει δεν μεταβάλλει την ανάγκη για την ανάκτηση της κατο­ χής με στόχο την επανοικοδόμηση. . Το πρωτόδικο Δικαστήριο σωστά κατέληξε στο συμπέρα­ σμα ότι ο ιδιοκτήτης νομιμοποιείται να ανακτήσει κατοχή 5 του ακινήτου βάσει του άρθρου l1(l)(η)(ιι) όταν η ανάγκη 10 τον "Α" σκοπό. Συνεπώς αν πρόθεση του ιδιοκτήτη στην υπό­ θεση αυτή ήταν η ωτόκτηση επαγγελματικής στέγης στην οδό είναι όχι μόνο υπαρκτή αλλά και γνήσια. Δεν είναι γνήσια όταν επιδιώκεται για τον 'Ά" σκοπό ενώ η πραγματική πρό­ θεση είναι η εξασφάλισή του για την εξυπηρέτηση του "Β" στόχου. Σε τέτοια περίπτωση το ακίνητο δεν ωταιτείται για Ερμού και μετά την αποτυχία του να την εξασφαλίσει κατέ­ φυγε στην κατεδάφιση και ανάπτυξη του ακινήτου για να πε­ τύχει τον ίδιο σκοπό, η απαίτηση για την ανάκτηση της κατο­ 15 χής για σκοπούς ανάπτυξης δεν ήταν γνήσια. Την πτυχή αυτή της αίτησης που ήταν και η ουσία της υπόθεσης του εφεσείο­ ντα δεν την αντιμετώπισε το πρωτόδικο Δικαστήριο ούτε 20 ερεύνησε τη μαρτυρία ενώπιόν του στο θέμα αυτό. Συνεπώς το εύρτιμα του Δικαστηρίου ότι η απαίτηση του εφεσίβλητου ήταν γνήσια, δε βασίζεται σε αξιολόγηση της σχετικής μαρτυ­ 25 ρίας. Το κενό αυτό δε μπορεί να πληρωθεί από το Εφετείο που δεν είχε την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες. Η δια­ πίστωση των πρωταρχικών ευρημάτων (primary facts) αποτε­ λεί αποκλειστική ευθύνη του εκδικάζοντος δικαστηρίου. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω επιβάλλει την παραπομπή της υπόθεσης για επανεκδίκαση. Επειδή η πλεΙΟψηφία του Εφετείου καταλήγει σε διαφορετικό αποτέλεσμα ως προς την έφεση, το θεωρώ καθήκον μου να ασχοληθώ και με την αντέ­ φεση. 30 Αντέφεση: Το άρθρο 16 του Νόμου 23/83 προβλέπει: "ΆQ8Qo 16: Εις πάσαν αίτησιν γενομένην δυνάμει του Μέρους τούτου το Δικαστήριον δύναται κατά την κρίσιν του να διατάξη όπως, επιπροσθέτως ή εις αντικατάστασιν 35 παντός άλλου διατάγματος το οποίον ήθελεν εκδώσει το Δικαστήριον, εκάτερος διάδικος συμμορφωθή προς οιουσ- 251 ΠΙΧής Δ. KασώιIΚ v. Xoισ1:0δ0iιlo.,

(1989)δήποτε όρους, περιλαμβανομένης της πληρωμής υπό του ενός διαδίκου προς τον έτερον οιουδήπτοε υπ' αυτών συμ­ φωνηθέντος ποσού, διά να δώση νομικ:ήν ισχύν εις τους σκοπούς του παρόντος Νόμου." Η διακριτική ευχέρεια του ΔικαστηρΙΟΟ να επιβάλει όρους συναρτάται με την πρόσδοση νομικής ισχύος στους σκοπούς 5 της. Ποιοι είναι οι σκοποί της νομοθεσίας: Πρώτο, η γενική πρόθεση του νομοθέτη να θέσει υπό έλεγχο την ενoικLαση κα­ τοικιών και καταστημάτων προς εξασφάλιση της δίκαιας χρήσης του κοινωνικού αγαθού της οικογενειακής και της επαγγελματικής στέγης. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικα­ στηρίου στην υπόθεση Papageorghiou ν. HjίPieras* επισημαί­ 10 νονται οι στόχοι αυτοί σε συνδυαμό με την ανάγκη που επέ­ βαλε την υιοθέτησή τους, την τούρκικη εισβολή και το στεγαστικό πρόβλημα που δημιούργησε. Η επιβολή όρων που αποβλέπουν στην καταστολή, κάθε προσπάθεια παράκαμψης της νoμoθεσLας συνάδει με τους ευρύτερους στόχους του νο­ μοθέτη. Οι ειδικοί σκοποί για τους οποίους μπορεί να επι­ βληθούν όροι είναι κατ εξοχή εκείΥΟΙ τους οποίους προβλέπει το άρθρο 14 του Νόμου για την ουσιαστική διασφάλιση του 15 20 δικαιώματος για την παροχή νέας ενοικίασης. Το δικαίωμα αυτό δεν είναι αόριστο αλλά συγκεκριμένο. Για την εξασφάλισή του απαιτείται η ολοκλήρωση της νέας οικοδομής το τα­ χύτερο δυνατό, γεγονός που προυποθέΤΕΙ την ύπαρξη εύχέ- 25 ρειας και πόρων για την εκπλήρωση του στόχου αυτού. Χωρίς την ύπαρξη των αναγκαίων πόρων ο χρόνος εκπλήρωσης των δεδηλωμένων προθέσεων του ιδιοκτήτη καθίσταται αόριστος. Στο ίδιο αποτέλεσμα κατατείνει και η έλλειψη συγ­ κεκριμένων άμεσων σχεδίων για τον προγραμματισμό της κατεδάφισης και της επανοικοδόμησης. Επίσης η αποξένωση του κτήματος για οποιοδήποτε λόγο θα υπομόνευε την άσκηση του δικαιώματος το οποίο κατοχυρώνει το άρθρο 14. *

(1981)1 C.L.R. S

1. 252 30 Πιχής Δ. 1 Α.Α.Δ. (Ε) Στην ωτόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Leto Mαrkoulli Nicolαides & Another ν. Philippos Chrysochou & Another* στην οποία επέσυρε την προσοχή των δικηγόρων ο Δικαστής κ. 5 Στυλιανίδης, αναγνωρίζεται ότι το άρθρο 16 παρέχει διακρι­ τική ευχέρεια στο Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων να θέσει όρους για τους σκοπούς που θέτει ο νομοθέτης. Διαφαίνεται επίσης ωτό την ωτόφαση ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικα­ 10 15 στηρίου περιλαμβάνει και εξουσία να επιβάλει όρους ως προς την απόδειξη της οικονομικής ευχέρειας του ιδιοκτήτη να εκπληρώσει το προτεινόμενο έργο παρόλο που στην υπό­ θεση εκείνη κρίθηκε, για τους λόγους που αναφέρονται στην απόφαση, ότι δεν εδικαιολογείτο η επιβολή τέτοιου όρου. Επίσης ο όρος για τον περιορωμό του δικαιώματος αποξένω­ σης της περιουσίας απαλείφθηκε επειδή δεν είχε δοθεί η ευ­ κα~ία στους ιδιοκτήτες να ακουστούν πάνω στο θέμα αυτό. θέλω να επισημάνω ότι το άρθρο 16 δεν προβλέπει ξεχω­ ρωτή ή ανεξάρτητη διαδικασία για τον καθορισμό των όρων 20 που προβλέπει το άρθρο
2. Η δικαιοδοσία ασκείται στα πλαίσια της έρευνας που διεξάγει το Δικαστήριο βάσει του άρθρου 4

(1)για την επίλυση των "... εις αυτών αναφερομέ­ νων διαφορών των αναφυομένων επί οιουδήποτε θέματος εγερθέντος κατά την εφαρμογήν του παρόντος νόμου συμπε­ ριλαμβανομένου παντός παρεμπίπτοντος ή συμπληρωματι­ κού θέματος." Το αποτέλεσμα στην υπόθεση Nicolαides συ­ 25 ναρτάται, όπως προκύπτει από το κείμενο της απόφασης, με τα γεγονότα της υπόθεσης εκείνης. Δεν αμφισβητείται ούτε η φύση της διακριτικής ευχέρειας που παρέχει το άρθρο 16 30 ούτε το εύρος της διακριτικής ευχέρειας. Τσυ:ναντίον επεξη­ γείται ότι παρέμβαση του Εφετείου δικαιολογείται μόνο όταν συντρέχουν οι καθιερωμένοι λόγοι για επέμβαση στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου που είναι επιφορτισμένο με την άσκησή της. Καταλήγω ότι οι όροι που επεβλήθηκαν ήταν επιτρεπτοί στα πλαίσια της δικαιοδοσίας που παρέχει το άρθρο 16 στο '"

(1988)1 C.L.R. 687. 253 Πuιής Δ. Kασά.nης Υ. Χfιcrrο6ούλοv Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων. Περαιτέρω, κανένας βά­ σιμος λόγος δε συντρέχει που να δικαιολογεί την επέμβαση του Εφετείου στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Η εξασφάλιση του δικαιώματος του εφεσείοντα για νέα ενοικίαση δικαιολογούσε τον καθορι­ σμό όρων για την εκπλήρωση και ολοκλήρωση του έργου σε τακτή προθεσμία. Αποδεικτικά στοιχεία για Τ'ην ύπαρξ'η των αναγκαίων πόρων ήταν άλλ'η προiJπόθεση για Τ'ην εκτέλεση του έργου. Τέλος, ο περιορισμός του δικαιώματος αποξένω­ σ'ης του ακινήτου ήταν εξ ίσου αναγκαίος για Τ'ην περιφρού­ ρηση του δικαιώματος του ενοικιαστή για νέα ενοικίαση. Άλ­ 10 λωστε, θέση του ιδιοκτήτη ήταν ότι είχε την ευχέρεια και τους πόρους να εκτελέσει το έργο και πρόθεσή του να παραχωρή­ σει το ένα από τα δυο καταστήματα στον εφεσείοντα για ενοικίαση. Οι όροι αποσκοπούσαν στην παροχή των εχέγ­ 15 γυων για την εκπλήρωση των δεδηλωμένων προθέσεων του ιδιοκτήτη. Συνεπώς καταλήγω ότι η αντέφεση δεν ευσταθεί. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Με πλειοψηφία η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται, και η αντέφεση, όσον αφορά τους όρους που 20 επιβλήθηκαν από το πρωτόδικο Δικαστήριο. επιτυγχάνει. Ο εφεσείων να πληρώσει τα έξοδα του εφεσίβλητου στην έφεση. Έφεση απορρίπτεται και η αvτέφεση επι τυγχάΥει 6σΟΥ αφορά τους όρους. ΕφεσείωΥ Υα πληρώσει τα έξοδα. 254 25