clr/1989/1989_1E_453.pdf

(1989)δεξιό οφθαλμό, που παρουσίαζε ο εφεσίβλητος, δεν οφειλόταν στο ατύχημα, αλλά πρoi.lπήρχε. Σχετικά με τον ισχυρισμό αυτό κατέθεσε μάρτυρας εμπειρογνώμονας. Αντίθετα η εχδοχή του εφεσίβλητου, η οποία uπoστηρίχθτpι.ε και από μάρτυρτα εμπειρογνώμονα ήταν ότι η απώλεω. οφειλόταν στο ατύχημα. Το πρωτόδικο Δι.καστήριο προτίμl1σε την μαρτυρία, που δόθηκε εκ πλευράς εφεσίβλητου. 5 Με την παρούσα έφεση η εφεσείοοοα παραπονείται' ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα κατέληξε στο συμπέρασμα ότΙ. η εφεσεl.σιισα ήταν αμελής, εσφαλμένα απέρρι.ψε ισχυρι.σμό γι.α συvτρέχoυσα αμέλει.α τσυ εφεσίβλητσυ και εσφαλμένα δέχθηκε την άπΟψη ότι η απώλει.α οράσεως οφειλόταν στο ατύχημα. 10 Το Ανώτατο Δικαστήρι.ο. αφΟ'ύ ανέλυσε την έvvoι.α της αμέλεω.ς, με ι,δι.αι τερη έμφαση στο καθήκον τσυ εργοδότη για ασφαλή τρόπον και τόπον εργασίας τσυ και για μή υποβολή των εργοδοτο'ύμενων τσυ σε μή αναγκαίους κινδ'ύvoUς και αφΟ'ύ ακόμα επεξήγησε την Μοια 15 των μή αναγκαίων ΚLνδ'ύvων. κατέληξε στο συμπέρασμα πως σωστά το πρωτόδι.κο Δι.καστήρι.ο βρήκε την εφεσείouσα ένοχο αμέλεως. Εν όψει tO'ύtσυ, το Ανώτατο Δικαστήριο άφησε ανοικτό το ζήτημα της εφαρμογής στη συγκεκριμένη περίπτωση της αρχής του Res Ipsa Loquitur. Το Ανώτατο Δικαστήριο βρήκε ακόμα ότι δεν συντρέχει λόγος 20 επεμβάσεως στο θέμα αξιοπιστίας, μαρτ'ύρων έστω και άν οι συγκεκριμένοι μάρτυρες ήσαν εμπειρογνώμονες. Τέλος, το Ανώτατο Δικαστήριο βρήκε ότι η εφεσείouσα δεν κατόρθωσε να πείσει το Δικαστήριο ότι πρέπει να επέμβει στο θέμα της συντρέχουσας αμέλει.ας, την οποίαν, όπως έχει ήδη αναφερθεΙ πιο πάνω, το πρωτόδι.κο Δι.καστήριο 25 δεν αποδέχθηκε. Η Ιφwrι απσρρΙΠΤεrαι μι Ιξοδα σε βάρος της εφεσειovσας λ ναφερόμενες aπoφάσεις: Nicbolls Υ. Austin Lcyton Ltd [1946] 2 ΑΙΙ E.R. 92; λllard Υ. Saunders Ltd [1953] 1 ΑΙΙ E.R. 395; Athanasiou Υ. Republic

(1969)1 C.L.R. 160; Joyce v. Yeoιnans [1981] 2 ΑΙΙ E.R.

1. 454 30 Ι Α.Α.Ε. Έφεση. Έφεση από την εναγόμενη 2 κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικάστηρίου Λευκωσίας (Αρτεμίδης, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 5 Δεκεμβρίου, 1986 (Αρ. Αγωγής 3451/84) με 5 την οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε ;(5,100= αποζημιώσεις υπέρ. του ενάγοντα για εργατικό ατύχημα που συνέβηκε σε χοιροστάσιο της εταιρείας. Χρ. Χριστοφίδης, για την εφεσείουσα. Δ. Κούτρας, για τον εφεσίβλητο. 10 ΜΑΛΑΧΤΟΣ Δ: Την απόφαση του δικαστηρ ίου θα εκδώσει ο δικαστής Νικήτας. ΝΙΚΗΤ Α.Σ Δ: Η κρινόμενη έφεση προσβάλλει απόφαση πρωτόδικου δικαστηρίου με την οποία επιδίκασε ί5,IΟΟ.­ αποζημιώσεις υπέρ του ενάγοντα-εφεσίβλητου και εναντΙΟν 15 της εφεσείουσας εταιρείας πλέον τόκους 6% επί ποσού ί4,00J από 115/84 μέχρι πληρωμής και έξοδα της αγωγής. Η υπόθεση αφορά εργατικό ατύχημα που συνέβηκε σε χοιροστάσιο της εταιρείας στο χωριό Άγιοι Τριμιθιάς. Για την πληρέστερη κατανόηση των λόγων εφέσεως 20 χρειάζεται εξαρχής μία σύντομη ανασκόπηση των περιστατικών του ατυχήματος. Τουλάχιστον των γεγονότων που είναι αμοιβαία αποδεκτά. Κατά τον κρίσιμο χρόνο ο εφεσίβλητος εργαζόταν στην 25 30 εταιρεία σαν εργάτης. Το ίδιο και η σύζυγός του. Αεν υπήρχε άλλο προσωπικό. Φαίνεται ότι το ζεύγος έκαμνε όλες τις χειρωνακτικές εργασίες. Στις 16/8/83, και στη διάρκεια της εργασίας του, ο εφεσίβλητος πήρε οδηγίες από τον κ. Μ. Στράτο (Μ.Υ.5)να ξεκινήσει μια πρόχειρη αντλία νερού προφανώς για να καθαρίσει τα υποστατικά. Πρόκειται για αξιωματούχο της 455 (1'.') Νιχητας Δ. εταιρείας που είναι συγχρόνως και ο κύριος μέτοχός της. Ας σημειωθεί ότι για την εξυπηρέτηση των αναγκών της επιχείρησης υπήρχε ηλεκτρική τουρπίνα, που στεγαζόταν σε κάποια απόσταση από το χοιροστάσιο. Αλλά αχρηστεύθηκε λόγω βλάβης. Έτσι, σαν προσωρινό μέτρο, η εταιρεία εγκατέστησε σε άλλη θέση, ένα αυτοσχέδιο σύστημα άντλησης, αποτελούμενο κατά βάση από συνηθισμένη μηχανή αυτοκινήτου τύπου ντήζελ. Η μηχανή, που διέθετε συμπλέκτη και ταχύτητες, τέθηκε σε χρήση 15 περίπου ημέρες πρό του ατυχήματος. Σχηματική παράσταση του συστήματος κατέθεσε σαν τεκμήριο στην ακροαματική διαδικασία ο κ. Στ. 5 10 Λάμπρου (Μ.Ε. 4) επιθεωρητής ασφάλειας του Υπουργείου Εργασίας, που διερεύνησε το ατύχημα. Αυτό συνέβη 2 περίπου μήνες μετά την ημερομηνία του ατυχήματος επειδή το δυστύχημα δεν γνωστοποιήθηκε στο Υπουργείο από τους 15 εργοδότες έγκαιρα. Κατά την εγκατάσταση της μηχανής έγιναν κάποιες μετατροπές έτσι ώστε να τίθεται σε λειτουργία αντλία με τη χρήση τροχαλίας που περιστρεφόταν με τρεις ιμάντες (κολάνια) μεταδίνοντας συγχρόνως την κίνηση στην αντλία. Έχει σημασία να αναφέρουμε ότι οι 20 ιμάντες ήταν τοποθετημένοι σε σχήμα Χ. Κι αυτό διότι ο άξονας της μηχανής ήταν σε οριζόντια θέση, ενώ εκείνος της αντλίας σε κάθετη. Η διάταξή τους, όπως και των άλλων στοιχείων του συστήματος, φαίνεται στο σχεδιαγράφημα - τεκμήριο. Η μηχανή λειτουργούσε, όπως ακριβώς και μια αντίστόιχη 25 μηχανή αυτοκίνητου. Ο χειριστής της, αφού ξεκίνησε τη μηχανή, πίεζε τον συμπλέκτη βάζοντας συγχρόνως την ταχύτητα που 'ήθελε με τη χρήση του μοχλοό ταχυτήτων. Την ημέρα εκείνη μόλις ο ενάγων έθεσε σε κίνηση τη μηχανή ένας από τους ιμάντες κόπηκε ξαφνικά και τον κτύπησε στο δεξί 30 μάτι. Στο νοσοκομείο Λευκωσίας, που μεταφέρθηκε, ο Δρ. Κ. Πιερίδης (Μ.Ε.3), υπεύθυνος του οφθαλμολογικοό τμτιματος, διαπίστωσε ολική αιμορραγία. Ο ενάγων κρατήθηκε στο νοσοκομείο για νοσηλεία μέχρι 9/9/83 και στη συνέχεια με 456 35 ΣΙQαιμάQΚΟ Λι
2. Υ. Μιχαήλ 1 Α.Α.Δ. (Ε) NΙKήια~ Δ. έξοδα του κράτους στάληκε στην Αθήνα για περαιτέρω θεραπεία. Στο τέλος το μάτι έχει μόνο αμυδρή αντίληψη φωτός. Αυτό σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά άχρηστο και έμεινε στη θέση του απλώς για αισθητικούς λόγους. Στο 5 σημείο αυτό το εύρημα του δικαστηρίου είναι -ότι η απώλεια της όρασης του δεξιού οφθαλμού ήταν επακdλουθο του τραυματισμού κατά το ατύχημα. Σε σχέση με το θέμα αυτό το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό, που πρόβαλε ο οφθαλμίατρος κ. Τ. Αναστασιάδης (Μ.Υ.Ι) εκ μέρους της 10 εταιρείας, ότι η βλάβη προϋπήρχε του ατυχήματος. Ο μάρτυρας είχε στηρίξει τη γνώμη του σε εξέταση του ενάγοντα που έκαμε τον Απρίλιο του 198 Ι 15 Το δικαστήριο απέδωσε στην εφεσείουσα ευθύνη εξ αμελείας για το συμβάν. Για το λόγο ότι δεν εκπλήρωσε υποχρέωσή της, που επιβάλλει το Κοινό Δίκαιο και το άρθρο 5 Ι του Νόμου περί Αστικών Αδικημάτων Κεφ. Ι48 στο πεδίο αυτό, να παράσχει ασφαλές σύστημα εργασίας, περιφράσσοντας κατάλληλα τους ιμάντες. Σύμφωνα με το εύρημα του δικαστηρίου, που στηρίχθηκε στην αναντίλεκτη 20 μαρτυρία του επιθεωρητή ασφάλειας, το μέτρο αυτό ήταν και εύκολο και ανέδοξο. Περαιτέρω η απόφαση επεσήμανε ότι οι ιμάντες, όπως ήταν διατεταγμένοι, εφάπτονταν μεταξύ τους και "επομένως εύκολα" όπως αναφέρει επί λέξει "ένας μπορεί να συμπεράνει ότι είχαν φθαρεί". Παράλληλα το 25 δικαστήριο συμπέρανε ότι ετύγχανε εφαρμογής και το νομικό αξίωμα res ipsa 10quiιur. Αναφορικά με τον καταμερισμό της ευθύνης το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρωμό ότι αποδείχθηκε συντρέχαυσααμέλεια εκ μέρους του παθόντα βρίσκοντας ότι η ευθύνη βαρύνει εξ ολοκλήρου 30 την εφεσείουσα. Οι προβαλλόμενοι λόγοι εφέσεως είναι ότι το δικαστήριο εσφαλμένα έκρινε ότι (Ι) υφίσταται αμέλεια 'εκ μέρους της εταιρείας

(2)δεν συντρέχει αμέλεια toυ ενάγοντα και

(3)δεν πρoUπήρχε η βλάβη του δεξιού οφθαλμού. Προσβάλλεται 35 συνάμα η ορθότητα της απόφασης καθόσον αφορά την εφαρμογή της παραπάνω αρχής. 457 Νιχήτα, Δ. ΣΤQUτμάρο Λτ

1. 'Υ. Μιχαήλ Στο σημείο αυτό επιβάλλεται μια διευκρίνιση των στοιχείων που συνθέτουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Αμέλεια είναι, κατά το αρθρο 51 του Νόμου περί Αστικών Αδικημάτων που στην ουσία κωδικοποιεί τις αρχές του Κοινού Δικαίου στον κλάδο αυτό, παράβαση καθήκοντος 5 επιμέλειας. Το καθ'ήκον τούτο περιλαμβάνει την επιμέλεια " που υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικές συνθήκες και περιστάσεις που ενήργησε ο εναγόμενος. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι, καταρχήν, η έλλειψη της προσ'ήκουσας προσοχής την οποία ο δράστης 10 όφειλε και μπορούσε στις δοσμένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Τα στοιχεία του "μέσου συνετού ανθρώπου" και του "πλησίον" διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας της οποίας όφειλε να καταβάλει ο εναγόμενος. Η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της 15 δυνατότητας πρόβλεψης ότι, δηλαδή, η ενεργούμενη παρά το καθήκον επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα. 20 Το καθήκον της προσήκουσας προσοχής περιλαμβάνει και την υποχέωση του εργοδότη να παρέχει στους υπαλλήλους του ασφαλές ή κατόλληλο σύστημα και τόπο εργασίας και να μην τους εκθέτει σε περιττούς κινδύνους. Τα δύο αυτά στοιχεία της προσήκουσας προσοχής συνιστούν και τα 25 κριτήριά τους. Συστατικός όρος της έννοιας του μ η αναγκαίου ή περιττού κινδύνΟ'υ (unnecessary ήsk) είναι η έλλειψη πρόβλεψης ή ακόμη σωστής πρόβλεψης για το ζημLOγόνο αποτέλεσμα που όφειλε ή μπορούσε ο εργοδότης με τη χρήση' σωστών μέσων που είχε- στη διάθεσή του, να 30 αποφύγει. Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζει κανείς ότι ο υπάλληλος δεν έχει ουσιαστικό λόγο στις διευθετήσεις του + εργοδότη στο υπό συζήτηση θέμα. Το κάθηκαν του εργοδότη στο ζήτημα αυτό έχει οριοθετήσει ο Λόρδος Wήght με την εξής παρατήρηση στην υπόθεση NichoΠs [1946] 2 All E.R.
2. 458 v. Austin Leyton Ltd. 35 Νι)(ήιας Δ. Ι Α.Α.Δ. (Ε) "That the common law duty exists ίη proper cases is unquestionable. Βυι ίι is limited ιο reasonable exercise of care and skill Ιο guard against danger which as reasonable people, the employers ought to have anticipated." 5 Αναφορικά με την έννοια του "μη αναγκαίου κινδύνου" ο ευπαίδευτος πρωτόδικος δικαστής σωστά υιοθέτησε τον παρακάτω ορισμό που έδωσε ο Δικαστής Slade στην υπόθεση Al1ard v. Saunders Ltd. [1953] 1 All E.R. 395, 397 που έτυχε της επιδοκιμασίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην 10 15 Αθανασίου Υ. Δημοκρατίας

(1969)1 Α.Α.Δ. 160. ''!η case there is any doubt about the meaning of the word 'unnecessary', Ι would take the duty as being a duty ποι ιο subject the employee Ιο any ήsk which the employer can reasonably foresee, or, Ιο ρυι ίι slightly lower, not ιο subject the employee Ιο any ήsk that the employer can reasonably foresee and against which he can guard by any measures, the convenience and expense of which are ηοι entirely disproportionate 10 the ήsk involved." Υποστηρίζοντας τον πρώτο λόγο εφέσεως ο συνήγορος 20 της εταιρείας υπέβαλε ότι δεν στοιχειοθέτηθηκε αμέλεια γιατί αφενός ο κίνδυνος δυστυχήματος δεν ήταν λογικά προβλεπτός. Και αφετέρου δεν αποδείχτηκε από τη μαρτυρία που προσκομίστηκε τάση της μηχανής να αποβάλλει η εκσφενδονίζει τους ιμάντες. Το τελευταΙΟ επιχείρημα είναι 25 εντελώς ανεδαφικό. θα περιοριστούμε σε μια μόνο απάντηση. Η αδιαφιλονίκητη μαρτυρία είναι ότι ο ιμάντας δεν εκσφενδονίστηκε από την αρχή, αλλά κόπηκε απότομα. Τα συμπεράσματα του δικαστηρίου για το επισφdλές του εργασίας ήταν κατά τη γνώμη μας, συστήματος 30 αναπόφευκτα. Ιδιαίτερα ενόψει και της μαρτυρίας που ήδη παραθέσαμε, για τη διάταξη και τρόπο λειτουργίας των ιμάντων. θα μπορούσε να λεχθεί ότι ο κίνδυνος ατυχήματος ήταν ορατός. Υπό τις περιστάσεις οι εργοδότες όφειλαν να προΤδουν το αποτέλεσμα και να πάρουν τα απλά πράγματι 459 ΝLχή'tας Δ.

(1919)μέτρα που εισηγήθηκε ο Μ.Ε. 2 για μα νην εκθέσουν σε μη αναγκαίο κίνδυνο τον υπάλληλό τους. Η τοποθέτηση προστατευτικού καλύμματος ήταν η λ'όση που προσφερόταν, ομολογουμένως, χωρίς οικονομικές ή αλλές επιπλοκές. Επομένως'η απόδοση ευθύνης για αμέλεια είναι απόλυτα 5 τεκμηριωμένη. Κατά την Εισήγηση, της εφεσεLoυσας η αμέλεια του ίδιου του ενάγοντα προκύπτει από την εσφαλμένη θέση που πήρε κατά το χειρισμό της μηχανής. Όμως, το Δικαστήριο απέρριψε τη μαρτυρία του κ. Στράτου ότι είχε δώσει σχετικές οδηγίες στον ενάγοντα. Εν πάση πε-ριπτώσει, όπως 10 συμπέρανε το δικαστήριο, από τη θέση που υποτιθεται ότι υπέδειξε στον ενάγοντα (Ο στο σχέδιο) δεν ήταν δυνατό να χειρισθεί η μηχανή. Και τίποτε δεν τέθηκε υπόψη μας που να r. καθιστά τα ευρήματα αυτά ανατρέψιμα. Μάλιστα ο κ. Παπαθεράποντος (Μ.Υ. 3) που αντικατέστησε τον 15 εφεσ(βλητο, στεκόταν, όπως διαφάνηκε από τη μαρτυρία του, στη θέση που είχε κατά τον ουσιώδη χρόνο ο παθών. Προσθέτουμε ότι, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, που έγινε δεκτή, η θέση του ενάγοντα ήταν η ενδεδειγμένη. Συνεπώς το δικαστήριο ορθά κατέληξε ότι ο ισχυρισμός για 20 συντρέχουσα αμέλεια παρέμεινε αναπόδεικτος. Η διαπίστωσή μας αυτή καθιστά περιττή την εξέταση της υπόθεσης από τη σκοπιά του res ipsa loquitur, που άλλωστε, στη σωστή του διάσταση, δεν θέτει κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αλλά αποτελεί αξίωμα του δικαίου της απόδειξης. 25 Παραμένει να ερευνήσουμε το συμπέρασμα του δικαστηρίου ότι η κατάσταση της όρασης του εναγόντα ήταν συνέπεια του τραυματισμού που υπέστη κατά το ατύχημα. Στο σημείο αυτό πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση με 30 την αιτίαση ότι η ιατρική γνωμάτευση του κ. Ανα~ασιάδη ήταν η μόνη μαρτυρία για την κατάσταση του ενάγοντα πριν, το ατύχημα και επομένως το δικαστήριο δεν είχε άλλή εκλογή παρά να την αποδεχθεΙ Πρέπει να ειπωθεί ότι το δικαστήριο, αφού ανέλυσε την 460 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΣΤQατμάoXO Λτδ. v. Μιχαήλ Νιχήτα.; Δ. ιατρική μαρτυρία και των δύο πλευρών, προτίμησε την άπΟψη του Δρα Πιερίδη, επιλογή που η απόφαση αιτιολογεί. Η ουσία της μαρτυρίας του κ. Αναστασιάδη είναι ότι η εξέταση στην οποία υπέβαλε τον ενάγοντα τον Οκτώβρη του 5 1981 για να του δώσει γυαλιά αποκάλυψε ότι στο δεξί μάτι υπήρχε μόνο αντίληψη φωτός. Η μαρτυρία του βασίστηκε σε σχετική δυσανάγνωστη καταχώριση που έκαμε 71 βοηθός του κατά την έκφρασή του ήταν "λίγο αγράμματη" - με υπόδειξή του. Ο Δρ. Πιερίδης δεν ήταν σε θέσ7J, λόγω της έκτασης του 10 τραύματος, να κρίνει κατά πόσον υφίστατο, πριν το ατύχημα, βλάβη ή ολική μυωπία όπως υποστήριξε ο γιατρός της εφεσείουσας. Όμως απέκλεισε το ενδεχόμενο. Πρώτον, διότι 15 μυωπία σε τόση έκταση αναμένεται να είναι αμφοτερόπλευρη και γεγονός είναι ότι το αριστερό μάτι ήταν και είναι φυσιολογικό. Και, δεύτερον, δεν ήταν δυνατό, να είχε αντίλTlΨη φωτός το 81, ενώ το 1984, μετά τη θεραπεία του, και πριν ακόμη σημειώσει υποτροπή η κατάστασή του, να έχει αντίληψη χεριού που κινείται από απόσταση ενός μέτρου. Στο σημείο αυτό το Δικαστήριο παρατήρησε την 20 ουσία ότι έχοντας υπόψη το υπόβαθρο της μαρτυρίας του κ. Αναστασιάδη πιθανό να εμφιλοχώρησε κάποιο λάθος στην καταγραφή των συμπερασμάτων από τη βοηθό του. Έχοντας ακούσει με προσοχή το δικηγόρο της εφεσείουσας 25 30 εταιρείας δεν έχουμε πεισθεί ότι υπάρχει περιθώριο επέμβασης του δικαστ71ρΙου αυτού στα συμπεράσματα του δικαστηρίου. Ο πρωτόδικος δικαστής, που είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει τοι:ς μάρτυρες, ήταν σε καλύτερη θέσ7J να εκτιμήσει τις μαρτυρίες τους έστω και αν πρόκειται για μάρτυρες που θεωρούνται εμπειρογνώμονες. Παρατηρεί στο προκείμενο η απόφασ7J }oyce ν. Yeomans [1981] 2 All E.R. 21 στη σελ. 26 "Ιι has been suggested ίη argument, and there is some sup- 35 ροη for the suggestion deήνed from Stojalowski ν. /mperial Smelting Corpn (NSC Ltd)

(1978)121 Sol: Jo 118,to·which Waller U referred that, where expen witnesses are concemed, the trial judge has ηο significant advantage over an appel1are 461 ΝιΧήτας Δ. Σqα,;μάQΧΟ Λ,;6. v. Μιχαήλ

(1989)court ίη fonning a coπect judgrnent between conflicting νiews. Ι do not think that the authοήtΥ refeπed to does, or was ίη­ tended to, go as far as that. Ιη my judgment, eνen when dealing with expert witnesses, a trial judge has an adνantage oνer aπ appellate court ίη assessing the νa1ue, the reliability aπd impressiνeness of the eνidence giνen by experts called οη either side." 5 Για τους προαναφερθέντες λόγους η έφεση απορρίπτεται με έξοδα σε βάρος της εφεσείουσας. Έφεση απορρίπτεται με έξοδα. 462 10