(1989)15 Μα.ρτΙou. 1989 [NIΚHrAΣ. Δ.] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡθΡΑ 3,9 ΚΑΙ 11 ΤΟΥ "ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ) ΝΟΜΟΥ" (Ν33{1964) ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗθΗΚΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡθΡΩΝ 104 ΚΑΙ I04Β ΤΟΥ ΣυΑΤΙΩΤιΚΟΥ ΠOINIΚOY ΚΩΔΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ 1964- 1985, ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΧΑΡΑΑΑΜΠΟΥ ΤΟΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΑΔΕΙΑ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΕΙ ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΔιΑΤ.ArMAΤΟΣ CERTIORARI. και ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΕΝΟΧΗ (14{1{89) ΚΑΙ ΕΠΙΒΟΛΗ ΠΟΙΝΗΣ (23.1.89) ΣΤΟΝ ΑΙΤΗΤΗ-ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΥΠΟθΕΣΗ 415/1988 ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΠΙΡΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ ΣΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ. (Αίτηση Αρ. 21/89). Φυσική ΔικαιoσύVΗ-Πρoκατάληψη-Στρατoδικείo-Συμμετoχή ως στρατοδικών δύο αντισυνταγματαρχών, κατά της προαγωγής τl.ιJV οποίων στη θέση, εκκρεμούσε ΑΙτηση Ακυρώσεως από τον καΤηΥορού μενο στο Ανώτατο Δικαοτήρισ-Η προαγωγή των ιδίων aτόμων από την ιδια ημιρσμηνlα εΙχε και πρσηyovμtvως ακυρωθεΙ μετά από Αίτη ση ακυρώσεως στο Ανώτατο Δικαστήριο του αιτούντος-Το ζήτημα 5 προκαταλήψεως πρέπει να τίθεται με την πρώτη ευκαιρία, που έχει ο ενδιαφερόμενος, νoovμtνoυ, βtβα.ια, ότι έχει πλήρη γνώση των γεγο νότων, που θεμελιώνουν το ενδεχόμενο επηρεασμού του Δικαστη ρίου-Σε περίπτωση τέτοιας γνώσεως η παράλειψη vπofJoλfις ενστάσε ως ισοδυναμεΙ με εγκατάλειψη του δικαιώματος. 10 Συνταγματικό δίκαιο-Ποινική δΙκη-ΣύνταΥμα, Ά.ρθρα 12 και 30Παράλειψη κατηγορούσας αρχής να καλtσει μάρτυρες, που ανεφtρo ντο στο κατηΥορηnk?ισ-Α YάλV07J της νομολογίας, που διέπει το θtμα αυτό-Στη O'IJyΚεκριμtνη περίπτωση η υπεράσπιση δεν είχε υποβάλει 62 15 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΤΟΟ\!lιάς οχετικό αίτημα στο πρωτ6δικσ δικαστήρια-Εν πάση περιπrώσει μπα ρούσε να τους καλtσει η {δια, ως μάρτvρiς της. Με την παρούσα αίτηση ο αιτών ζητά άδεια για να καταχωρίσει αΙτηση για έκδοση προνομιακού διατάγματος certioraή με σκοπό την 5 ακύρωση αποφάσεως του :Στρατιωτι.κού Δι.καστηρί.συ στην ποι.νική uπόθεση 415/88. Οι λόγοι, που ο αι.τών πρotβαλε, προκεψένου να πεί σει το Δικαστήρω ότι. έχει εκ πρώτης όψεως uπόθεση ήταν οι εξής: α) Ότι στη σύνθεση του :Στρατιωτικού ΔικαστηρLoυ μετείχαν δύο αντι.συνταγματάρχες, που 'ήσαν προκατειλημμένοι εναντ(.ον του αιτού- 1Ο ντος. Προς πραγματική θεμελl.ωση του λόγου αυτού ο αιτών ΕΠικαλέ σθηκε το γεγονός ότι εναντίον της προαγωγής των εν λόγω στρατοδι κών στη θέση αντισυνταγματάρχη αναδρομικά από 1/9/1980 εκκρεμούσε στο Ανώτατο Δι.καστήρω Λιτηση Ακυρώσεως, την οποία είχε καταχωρίσει ο αιτών. περαιΤέρω τα ίδια άτομα ήσαν ενδι.αφερό- 15 μενα πρόσωπα σε προγενέστερη προσφυγή του αιτούντος, στην οποία ηπροογωγή των σε αντωννταγματάρχες από 1/9/1980 είχε ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήρω. Πρέπει στο σημείο αυτό να τονωθεί ότι ο αιτητής δεν υπέβαλε κατά την διάρκεια της δίκης του ενώπιον του :Στρατιωτικού Δικαστηρίου οποιανδήποτε ένσταση κατά της συμμετο- 20 χής των δύο πω πάνω ατόμων και τούτο παρά το ότι. είναι φανερό ότι είχε πλήρη γνώση των γεγονότων, που επικαλtσθηκε για θεμελίωση της αιτήσεως αυτής. β) Ότι η κατηγορούσα αρχή παρέλειψε να καλέσει μάρτυρες άτομα, των οποίων τα ονόματα ήσαν γραμμένα στο κατηγορητήριο. Και 25 ακόμα ότι παρέλειψε να προσφέρει τα εν λόγω άτομα για αντεξέταση από τον αιτούντα. Και πάλι πρέπει να τονωθεί ότι ο αιτών δεν είχε εγείρει σχετικό θέμα κατά την δLάρκει.α της δίκης του, ούτε και κάλεσε, ενώ θα μπορούσε, τα εν λόγω άτομα ως μάρτυρές του. Εν όψει των πω πάνω γεγονότων και με βάση τις νομικές αρχές, που διαγράφονται 30 στα δυο πω πάνω περιληπτικά στιμειώματα, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσι.σε ότι ο αιτών δεν κατόρθωσε να θεμελιώσει εκ πρώτης όψεως υπόθεση, που να δικαιολογεί άδεια για καταχώριση αιτήσεως εκδόσε ως προνομιακού διατάγματος certiorari. Η Αίτηση απορρίπτεται. 35 Α ναφερόμεvες Υποθέσεις: R. v. Byles aΜ Others ex parte Hollidge [1911-13] ΑlI E.R. Rep. 430; 63
(1989)Dabbah ν. AG jor Pa1estine [1944] 2 ΑΗ E.R. 139 (PC); R. ν. 01ίνα [1965} 3 AI1 E.R.
- Αίτηση. Αίτηση για άδεια να καταχωρίσει αίτηση για έκδοση προνομιούχου εντάλματος ceniorari. 5 Μ. Χριστοφίδης με το Ν. Παπαμιλτιάδη, για τον αιτητή. ΝΙΚΗτΛΣ Δ. ανέγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με την παρούσα ο αιτών, αντισυνταγματάρχης Χαρ. Τοουλιάς, ζητά άδεια να καταθέσει αίτηση για έκδοση προνομιούχου εντάλματος certiorari. Αντικείμενο της αίτησης είναι η 10 προσαγωγή της απόφασης του Στρατιωτικού Δικαστηρίου στην ποινική υπόθεση αρ. 415/88 στο δικαστήριο αυτό με σκοπό την ακύρωσή της. Πρέπει, στην αρχή, να λεχθεί ότι η σύνθεση του Στρατιωτικού Δικαστηρίου, δηλαδή, τα συγκεκριμένα 15 πρόσωπα που το συγκροτούν, έχει καθοριστεί από το νόμο (άρθρ. 104 και 104Β του περί Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα και Δικονομίας Νόμου του 1964 έως 1986). Το δικαστήριο απαρτίζεται από τον πρόεδρο ή τον αναπληρωτή πρόεδρό του και δύο στρατοδίκες. Ο πρόεδρος του 20 Δικαστηρίου ο.ρίζει τα δύο άλλα μέλη του από κατάλογο στρατοδικών από τον οποίο θα σχηματισθεί η σύνθεση του δικαστηρίου που θα δικάσει και που καταρτίζει το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο σύμφωνα με τον τρόπο και τα κριτήρια που θέτουν οι διατάξεις του άρθρ. l04Β. 25 Τα γεγονότα, στο βαθμό που είναι δυνατή η εξακρίβωσή τους από την ένορκη δήλωση του αιτούντος που συνοδεύει την αίτηση, έχουν ως εξής. Ο αιτών αντιμετώπιζε κατηγορία κλεπταποδοχής στην παραπάνω υπόθεση κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων του ποινικού κώδικα και του στρατιωτικού ποινικού κώδικα και δικονομίας. Στις 14 64 30 ΤΟΟ1JΙιάς 1 Α.Α.Δ. (Ε) Νucήτας, Δ. περασμένου Ιανουαρίου το στρατιωτικό δικαστήριο. που συνεδρίαζε στη Λευκωσία, κήρυξε τον αιτούντα ένοχο της καττιγορίας. Και στις 23 του ίδιου μήνα τον καταδίκασε σε φυλάκιση 18 μηνών την οποία εκτίει. 5 10 Μέλη του δικαστηρίου που δίκασε τον αιτούντα ήσαν και δύο ανώτεροι αξιωματικοι. Οι αντισυνταγματάρχες Χαρ. Λόττας και Χαρ. Χαραλαμπίδης. Είναι η υπόθεση του αιτούντος ότι οι στρατοδίκες αυτο( ήσαν ενδιαφερόμενοι στην προσφυγή αρ. 245/1984 που άσκησε εναντίον της, προαγωγής τους στο βαθμό αντισυνταγματάρχη αναδρομικά από 1/9/
- Αντίγραφο της προσφυγής επισυνάφθηκε στην αίτηση σαν παράρτημα
- Ας σΥlμειωθεί ότι συνημμένος κατάλογος των ενδιαφερομένων περιλαμβάνει άλλους 19 αξιωματικούς. Περαιτέρω ήσαν ενδιαφερόμενοι σε 15 προγενέστερη προσφυγή του με αρ. 462/1 982 στην οποία η προαγωγή τους σε αντισυνταγματάρχες από 1/9/1980 είχε ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο μαζί με τις προαγωγές 20 άλλων ταγματαρχών. Βλέπε Τοουλιάς v. Δημοκρατίας
(1983)3 Α.Α.Δ. 465. 20 Τέλος, ο αιτών ισχυρίζεται στην 3η παράγραφο της ένορκης δήλωσής του ότι 8 από τους 30 μάρτυρες που αναφέρονται στο κατηγορητήριο δεν κλήθηκαν από την κατηγορούσα αρχή να δώσουν μαρτυρία ούτε προσφέρθηκαν για αντεξέταση. 25 Οι παραπάνω ισχυρισμοί αποτελούν και το υπόβαθρο των νομικών λόγων που προβάλλονται στην αίτηση για χορήγηση άδειας. Ο κ. Μ. Χριστοφίδης, που εμφανίζε~αι για τον αιτούντα, υιοθέτησε τη νομική βάση της υπόθεσης όπως 30 ακριβώς εκτίθεται στην αίτηση. Επίσης με π"αρέπεμψε σε διάφορα αποσπάσματα από τον Basu "Commentary οη the Constitution of India", 30ς τόμος, σελ. 568, 572, 632 και 666 που πραγματεύονται τη φύση του διατάγματος certiorari στα πλαίσια του Συντάγματος των Ινδιών. Η πρώτη - και βασικότερη - εισήγηση είναι ότι η 65 Nιxήτα~, Δ. Too"lιά~
(1989)συμμετοχή των στρατοδικών στο δικαστήριο που δίκασε τον κατηγορούμενο - αιτούντα δημιουργεί το ενδεχόμενο επηρεασμού των σε βάρος του. Κι αυτό γιατί είχαν σοβαρό συμφέρο να καταδικασθεί έτσι ώστε να μην κινδυνεύει πια η προαγωγή τους. Η συμμετοχή τους συνιστά παραβίαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης και ταυτόχρονα παραβίαση 5 του δικαιώματός τους, που κατοχυρώνει το άρθρο 30 του Συντάγματος, να δικασθεί από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο. Επίσης καταστρατηγήθηκε το άρθρο 12 του Συντάγματος που εξασφαλίζει σε κάθε κατηγορούμενο το δικαίωμα να εξετάζει ή να προκαλεί την εξέταση μαρτύρων 10 κατηγορίας. Είναι παραδεκτόν ότι το ζήτημα της σύνθεσης του στρατιωτικού δικαστηρίου δεν εγέρθηκε στη δίκη. Ωστόσο, είναι εδραιωμένη η άποψη στη νομολογία ότι ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να τίθεται με την πρώτη ευκαιρία εφόσον 15 φυσικά ο κατηγορούμενος έχει πλήρη γνώση των γεγονότων που θεμελιώνουν ενδεχόμενο επηρεασμό του δικαστηρίου. Σε περίπτωση που υπάρχει γνώση, αλλά ο κατηγορούμενος αδρανεί, θεωρείται ότι το δικαίωμα εγκαταλείπεται. Αυτή είναι νομίζω η δικαιολογητική βάση του κανόνα. Η νομική αυτή θέση υποστηρίζεται απόλυτα από την υπόθεση R. ν. 20 Byles αnd Others ex pαrte Hollidge [1911-13] ΑΙΙ E.R. Rep. 430. Είναι νομίζω αρκετό να μεταφέρω εδώ τη σύνΟψη: "When a case is heard before a court of summary jurisdicιίοη, the defendant or his solicitor must take objection to the presence οη the Bench of any justice who is alleged to have an interest ίη the subject-matter of the case, if he is aware of the existence of such interest, before the merits of the case are gone ίηιο. If the defendant, or his solicitor, fails ιο take such objection and the defendant is afterwards convicted, he cannot then come to the Divisional Court and obtain a writ of cenioraή to quash the conviction οη the ground that one of the justices had an interest ίη the ΠIatter." Την ουσία της απόφασης δίνει ο Δικαστής Avory: 66 25 30 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) ToovlUΊ; "... Νο objection was taken, and therefore the ροίηι was distinctly waived, possibly with a view of raising ίι later οη ..... Είναι σχετικό και το παρακάτω απόσπασμα από την από- 5 φαση του Αρχιδικαστή Λόρδου Alverstone: "When an application lίke the present is made, ίι is necessary for the applicant to satisfy the court that he had ηο knowledge of the ροίηι at the time when ίι might have been raised." . Στην Ινδία, που όπως εμείς, έχει γραπτό Σύνταγμα, υπάρ- 10 χει σύμπτωση προσέγγισης με την αγγλική νομολογία. Το ΕΠιβεβαιώνει ο Basu στο παρακάτω απόσπασμα με ΕΠικεφα λίδα Waiver ΟΙ objection on ground ΟΙ Bias, που θεμελιώνει σε πληθώρα αποφάσεων από την αγγλική και ινδική νομολο γία. 15 "(Α) EngIand Ιι has been held that adjudication by a person who is biased 20 does ηοΙ render the decision void but merely voidable so that a party may be deemed ιο have waived his objection οη this ground if he does ηοι take this objection at the earliest opportuηίΙΥ, after having acquίred clear and full knowledge as to the facts constituting such dίsqualification. IIIustration 25 30 Α baker obtained a rule nisi for a writ of certiorarί ιο quash the conviction οη the ground that one of the justices who took part ίη the conviction was interested ίη the busin~ss of baking. The affidavit οη which the rule nisi was obtained did ηοι state that any objection ιο the competence of the CoίJn was tak:en at the hearing before the justices or that at the date of the hearing, the Petitioner was without knowledge of the facts alleged to disqualίfy one of the justices. The rule nisi was discharged οη the ground of the above defect ίη the affidavit. 67 Νιχφας, Δ. Τοο\llιάς
(1989)(Β) India The above ΡήηcίΡΙes have been followed." Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει ισχυρισμός στην ένορκη δήλωση ότι ο αιτών δεν γνώριζε τα γεγονότα που επι καλείται τώρα. Αντίθετα μπορεί να συμπεράνει κανείς με βεβαιότητα από τους δικαστικούς αγώνες του αιτούντα για 5 ακύρωση των προαγωγών ότι το στοιχείο αυτό της γνώσης υπήρχε. Έρχομαι στο δεύτερο ισχυρισμό που αφορά τους μάρτυ- ρες. Ο κανόνας είναι ότι η κατηγορούσα αρχή έχει ευρύτατη διακριτική εξουσία κατά πόσο θα καλέσει τους μάρτυρες που 1Ο αναφέρονται στο κατηγορητήριο. Ή ακόμη αν θα τους προ σφέρει στην υπεράσπιση για αντεξέταση. Σε περίπτωση που διαφαίνεται ότι η κατηγορούσα αρχή δεν ασκεί σωστά την εξουσία της δυνατό να δικαιολογείται επέμβαση του δικα- 15 στηρίου προς ττιν κατεύθυνση της κατηγορούσας αρχής να κα λέσει το μάρτυρα. Και αν αρνηθεί, να καλέσει το μάρτυρα το ίδιο το δικαστήριο. Πολύ διαφωτιστικές στο θέμα αυτό είναι οι υποθέσεις Adel Muhamed ΕΙ Dabbah v. ΑΟ for Palestine [1944] 2 ΑΙΙ E.R. 139 (PC) και R. v. Olίνα [1965] 3 ΑΗ E.R. 116 στις οποίες αναλύεται εκτεταμένα η νομολογία πάνω στο 20 θέμα. Ακόμη τίποτε δεν εμποδίζει την υπεράσπιση του κατη γορούμενου, αν πράγματι χρειάζεται τέτοιο μάρτυρα, να τον καλέσει η ίδια σαν δικό της μάρτυρα. Χρήσιμη εδώ είναι η απόφαση R. ν. Woodhead ΠΟυ αναφέρεται στην Ο/ίνα ανωτέ- 25 ρω. Είναι υπόθεση του 1847 αλλά οι αρχές που αποσαφήνισε ακολουθούνται έκτοτε πιστά. 'Ύου are aware, Ι presume, of the rule which the judges have lately laid down, that a prosecutor is ηοι bound ιο call wjtnesses merely because their names are οη the back of the indjctrnent. The witnesses, however, should be here, because the Ρήsοηer nlight otherwise be misled; he might, from their names being οη the bill, have relied οη your bήηgίηg them here, and have neglected Ιο bήηg them himself. Υ ου ought, therefore, to have them ίη court, but they are ιο be called by 68 30 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Τοουλιά; the party who wants their evidence. This is the only sensible rule." Στην παρούσα περίπτωση η μαρτυρία εΙναι ότι η κατηγο ρούσα αρχή δεν κάλεσε ορισμένους μάρτυρες και έτσι η υπε- 5 ράσπιση του κατηγορουμένου στερήθηκε της δυνατότητας αντεξέτασής τους. Δεν υπάρχει τίποτε που να δείχνει ότι η υπεράσπιση υπέβάλε οποιοδήποτε Ο".(ετικό αίτημα στο δικα στήριο. Εν πάση περιπτώσει, όπως και αν είχαν τα πράγμα τα, η υπεράσπιση μπορούσε, αν το ήθελε, να τους καλέσει η 1Ο ίδια σαν μάρτυρές της. Για τους λόγους που προεξέθεσα είναι η κατάληξή μου ότι οι προβάλλόμενοι ισχυρισμοί για παραβίαση των δικαιωμά των του αιτούντος στη δίκη του ενώπιον του Στρατιωτικού Δικαστηρίου είναι αβάσιμοι. Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρ- 15 χει εκ πρώτης όψεως υπόθεση που να δικαιολογεί την παρα χώρηση άδειας. Κατά συνέπεια η παρούσα αίτηση ωτορρί πτεται. Aί;r;ηση απορρίπτεται. 69