1 Α.Α.Δ. (Ε) 18 NoεμβρWυ. 1989 [ΠΙΚΗΣ. ΠΑΙΙΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. XATZlΠ'ΣAITAPIΠ. ΔΔ.] ΜΟΔΕΣΤΟ:Σ ΠΠΣΙΛΛΟ:Σ, Eφεσεiωv, ν. ΔHMlΠP ΆΚΗ ΕΥΓΕΝΙΟΥ, Εφεσίβλητov. (Πολιτική Έφεστι Αρ. "1204). Φυσική ΔικαΙOΣΎVη-ΠΡOκατάληψη-H αμερoληψiα δεν ovναρτάται μ6νο με υποκειμενικά αλλά και με αντικειμενικά κριτήρια-Ύπαρξη 5 προκαταλήψεως ανατρfπει το oεμtλw της δίκης. Έφεοτι-Πρακηκά πρωτόδικης δίκης-Μ6νο σε εξαι.ρετι.κiς Πf"{Jιπτώσεις μπορεί το Ανώτατο Δικαιτπχ?ιο να λάβιι vπ6ψτι οτιδήποτε tξω από τα δακτυλογραφημένα πρακτικά. Έφεση-Αξιοπιστία μαρτύρων-Εύρημα πρωτόδικου Δικασττιριοv- 1Ο Π6τε δc.καwλoyεΙται επtμβaστι του Α νωτάτov Δι.κιlO'Π1(>lov. Η αγωγή του εφεσεLoνtα γι.α απoζημ.ι.ώσε~ σννεπεια WΧΥΡΙΖόμε νων επεμβάσεων στην άσκηση 'to\.I επαyytλματός τσυ και δUΣφΉΜηση των προ 'ιόντων το" απορριφθηκε, γιατ' η μαρτυρια του εφεσεLoνtα κρWrικε αναξιόπι.στη. 15 Ο εφεσεLων, που δεν UΠΈΒΑΛΕ οποιανδήποτε ένσταση σχετι.χά με την αμεροληψία το" πρωτόδιΚΟ\! Δικαστή, παραπονέθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ο πρωτόδικος Δικαστής ήταν προκατειλημμένος εναντίον του γιατί κάποτε ο εφεσεlων τον είχε καταyydλε~ σto «πει.θαρχι.χό» συμβούλLO. Το 20 τ ην Ανώτατο Δ~καστήΡLΟ. απορρ'πτοντας t φ ε σ η, α π ο φ ά σ L σ ε :
(1)Ο Δικαστής δεν πρέπει μόνο να είναι αλλά και να φαίνεται αμερόληπτος. Η αμεροληψία δεν συναρτάται μόνο με νπoxειμtv\.κά, αλλά και αντικειμενικά κριτήρια. Η ύπαρξη πρoxατdληψης ανατρέπει 691 ΠΙταιλλος Ύ. ΕνΥενΙο\)
(1919)το θεμέλι.ο της δΙκης. Και ~αθtστά την δι.ο.&κασια άx'uρη. Στην σιιγκε χρι.μένι\ Ul'tόθεση ο ι.σχυρωμός του εφεσείovcα παρέμανε αόρwtoς κω. ατE)ψ.~oς. Το Ανώτατο Δtκαστήρto κατά την άσκηση της δεvt'ερoβάθμι,ας δι καtoδoσ(ας του περ~oρίζεται κα~ βσ.σιζετα~ στα δακτυλoyραφημtνα. 5 πρακτ\.χά της υπόθεσης. Μόνο σε εξα\.Qεtι.κές πφ.πtώσεις μπορεΙ να λάβε~ υπόψη και γεγονότα εκτός πρακτικών. Στην σνΥκεκριμένη περί πτωση από τα πρακτικά δεν πρoκύπtε~ ότι έγινε ενώπιον του πρωτόδι.ΚΟ\! Δι.xαιmιρ(.ou ο ιoχuρισμ.ός γ~α προκατάληψη.
(2)Η εν&ύvη Υια τον ΠΡOσδι.oewμό των yεγovόwιν ενόψει σιιΥ- 10 xρoooμtνων εκδοχών βαρ'όνει το πρωτόδικο Δικασt'ήρw. Η επέμβαση του εφετείου δικαtoλογείται μόνο όταν τα ευρήματα τον πρωτόδικου Δικαoτrιρf.oυ αντιστρατε'OOνtαι την κοινή λογική ή έρχονται σε αντι.θε- ση με αδιαμφισβήτητα μέρη της μαρτυρίας. Η Ιφεοτι απoρρiπτεται με Ιξοδα. 15 Α ναφερ6μενες Αποφάσεις: Psαrαs αnd Another ν. The Republic
(1987)2 C.L.R. 132. Theodorou ν. The Ρο/ία (Ι971) 2 C.L.R. 245, Econorrιiths αΜ Another ν. The Police
(1983)2 C.L.R. 301. Rαzis αΜ Another v. The Po/ice
(1983)3 C.L.R. 309, 20 Mαkτides v. The Republic
(1984)3 C.L.R. 304, SimadkiαJ:os v. The Po/ice, 1961 C.L.R. 64, Kkolis ν. Τπε Republic, 1961 C.L.R. 53, Tofαs v. The Republic. 1961 C.L.R. 99, Pourikkos v. Fevzi. 1%2 C.L.R. 283. Tompson ν. Andrews [1968] 2 ΑΗ E.R. 419, 692 25 1 Α-Α.Δ. (Ε) Πl'τσ&11ος ν. Ε"Υενl'ο" Sho.colαs v. Universαl Life
(1984)1 C.L.R.47. Pourikkos v. Fevzi. 1962 C.L.R. 50, PαpαdιJpo"lQS v. Stαvrou
(1982)1 C.L.R. 321, Fournides v. τιιε ReΡιιblίc
(1986)2 C.L.R.
- 5 Έφεση. Έφεση ωτό τον ενάγοντα κατά της ωτόφασης Επαρχι.ακσύ Δικαστηρίov Λευκωσίας (Λαούτας, ΑΕ.Λ) που δόθηκε στις 4 Ιουνίου, 1986 (Αρ. Αγωγης 1783/82) με την οποία ωτορρί φθηκε αγωγή του εναντίον του εναγομένου για ειδικές και 10 γενικές αποζημιώσεις που είχε υποστεί λόγω της επέμβασης του τελευταίου στην άσκηση του επαγγΙλματ~ του και δυ σφήμησης των προΊ:όντων του. Ο εφεσεlωv παρουσιάσθηκε αtπoπρoσώπως. Στ. Ερωτοκρίτου (κα), γω τον Εφεσίβλητο. 15 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την ωτόφαση του Δικαστηρίου θα Miσει ο Δικαστης f. Μ. πικης ΠΙΚΗΙ, Δ.: Ο εφεσείων επιδιώκει με την έφεσή του την ανατροπή της ωτ6φασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευ 20 κωσίας με την οποία ωτορρίφθηκε μγωγfι του εναντίον του εφεσίβλητου για ειδικές και γενικές ωτοζημιώσεις τις οποίες είχε υποστεί. όπως ισχυρίζεται, λόγω της επέμβασης του τε λευταίου στην άσκηση του επαγγέλματός του και δυσφfιμησης των προ'ίόντων του, Ο εφεσείων είναι πλανοδωπώλης η βάση της αγωγης του 25 συνίσταται σε ισχυριζόμενες επεμβάσεις στην άσκηση του επαγγέλματός του με ωτειλές σε πιθανσύc; αγοραστές και δυ σφiιμηση των προ'ίόντων που πωλούσε έξω aπό το σχολικό χώρο του fυμνασιαι, Κύκκου. Η θέση του εφεσείοντα, όπως 693 Πιχής Δ. ΠΙΥ;σι).).ος 'Υ. ε"ΥενΙο" (1''') διατυπώθηκε στο πρωτ~ιΚo Δικαστήριο και αργότερα ενώ πιόν μας, είναι ότι ο εφεσιβλητος, που διαχειρίζεται το κυλι κείο του σχολείου, απέτρεπε με απειλές και δυσφήμηση των προ'ίόντων του εφεσείοντα, τους μαθητές του σχολεΙου να προσεγγίζουν και να αγοράζουν τα εδέσματα που πρόσφερε προς πώληση. Ως αποτέλεσμα υπέστη τόσο ειδικές ζημίες, τις 5 οποίες καθόρισε σε 1.
- - ημερησίως, όσο και ευρύτερη ζημία για την οποία διεκδικεί γενικές αποζημιώσεις. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του κατέθεσαν ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου, εκτός από τον εφεσείοντα, και 10 δύο άλλοι μάρτυρες, ο κ. Α. Ιωάννου και ο κ. Κ. Ιωάννου. Ο εφεσιβλητος αρνήθηκε την απαΙτηση καθώς και τους ισχυρισμούς του εφεσεΙοντα για άμεση ή έμμεση επέμβαση στην άσκηση του επαγγέλματός του, ή τη δυσφήμηση, με οποιοδήποτε τρόπο, των προΊ:όντων του. Την άρνησή του υπο- 15 στήριξε ενόρκως με την κατάθεσή του ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Στην απόφασή του το πρωτόδικο Δικαστήριο κάμνει ανα φορά στις εκατέρωθεν θέσεις και τη μαρτυρία που είχε προ σαχθεί προς υποστήριξή τους. Το Δικαστήριο δέκτηκε τη μαρ- 20 τυρία του εφεσίβλητου ότί δεν είχε προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια που να εμποδίζει την άσκηση του επαγγέλματος του εφεσείοντα ή να δυσφημίζει τα προ'ίόντα του και απέρριψε τους ισχυρισμούς του εφεσείοντα και των μαρτύρων του περί του αντιθέτου. 25 Με την έφεσή του ο εφεσεί.ων προσβάλλει όχι μόνο τα ευ ρήματα αξιοπιστίας του πρωτόδικου Δικαστηρίου αλλά και την αμεροληΨία του Δικαστή που εκδίκασε την υπόθεση. Πρόβαλε τον ισχυρισμό ότι ο Δικαστής ήταν προκατειλημμέ- νος εναντί.ον του ενόψει παραπόνου το οποίο υπέβαλε το 1971 στο «Πειθαρχικό Συμβούλιο». Δε διευκρινίζεται σε ποιο Πειθαρχικό Συμβούλιο υπέβαλε το παράπονό του. Το 1977 ο Δικαστής που εκδίκασε την υπόθεση υπηρετούσε ως μέλος της Δικαστικής ΥπηρεσΙας. Προφανώς ο εφεσείων αναφέρεται 694 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) Πίτσιlloς 'Υ. Ε"Υενίο" ΠιxΉc; Δ. σε καταγγελω που υπέβαλε στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβού λιο, που έχει ΠΕιθαρχική αρμοδιότητα για τα μέλη του δικα στικού σώματος, αναφορικά με την εκδίκαση άλλης υπόθεσης του εφεσείοντα από τον ίδιο Δικαστή. Ούτε στους λόγους της 5 έφεσης ούτε ενώπιόν μας δόθηκε οποιαδήποτε πληροφορΙα για το αποτέλεσμα της καταγγελως. Παρά τους ισχυρισμούς του για προκατάληψη εναντίον του, που πηγάζουν από γεγο νότα που ήταν γνωστά σ' αυτόν, σε κανένα στάδιο της πρω τόδικης διαδικασίας δεν υπέβαλε αΙτηση για εξαίρεση του 10 Δικαστή. Ας σημειωθεί ότι στο πρωτόδικο Δικαστήριο εΙχε εκπροσωπηθεΙ από δικηγόρο. Η αμεροληψω του Δικαστή κατοχυρώνεται ως ένα από τα εχέγΥυα της ορθής απονομής της δικαιοσύνης (άρθρο 30.2 του Συντάγματος). Ο Δικαστής δεν πρέπει μόνο να είναι αλλά 15 και να φαίνεται ότι είναι αμερόληπτος, όπως βεβαιώνει η νομολογία. 'Οχι μόνο ο Δικαστής δεν πρέπει να διακατέχεται από προκατάληψη εναντίον του διάδικου αλλά επίσης η σχέση του με την υπόθεση ή οποιοδήποτε από τους διάδικους 20 δεν πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εγείρει αμφιβολίες ως προς την αμεροληψω του στον μέσο λογικά σκεπτόμενο άν θρωπο. Συνεπώς, η αμεροληψω δε συναρτάται μόνο με υπο κειμενικά αλλά και με αντικειμενικά κριτήρια (βλέπε 25 Theodorou v. The Polίce*, Economides & Another v. The Police**, Rαzis & Another v. The Republίc***, Mαkrides v. The Republic****). Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι η ύπαρξη προκατάληψης ανατρέπει το θεμέλιο της δίκης και καθιστά τη διαδικασω άκυρη (null). Η δευτεροβάθμια δικαιοδοσω του Ανωτάτου Δικαστηρίου ασκείται στα πλαίσια που καθορίζει ο νόμος (άρθρο 25 του 30 Περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60) και σύμφωνα με τις δικονο μικές πρόνοιες που διέπουν την άσκηση της δικαιοδοσΙας •
(1971)C.L.R. 245 . ••
(1983)2 C.L.R. 301. •••
(1983)3 C.LR. 309. ••••
(1984)3 C.L.R. 304. 695 Πίτ.σιUος Υ. Evyrvaov ΠιΧήι; Δ. Εφετείου (Δ. 35 θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας). Το γεγονός ότι η έφεση συνεπάγεται την επανεκδίκαση της υπόθεσης σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 25.3 του Νόμου 14/60 και της Δ.35 Κ.3 των θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, δεν αποδεσμεύει το Ανώτατο Δικαστήριο από τα ευρήματα τ()υ 5 πρωτόδικου Δικαστηρίου, ούτε παρέχει ΕVΧέρεια για τη ~ μαρτυρίας εκτός σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου το θέμα εγείρεται εξ απροόπτου (ex ίmproviso) και η σχετική μαρτυ- ρία δεν μπορούσε, παρά τα λήψη κάθε λογικού μέτρου, να προσαχθεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Stelios Michael Simadhiakos ν. The Police*, 10 Nicolas Georghiou Κkolis ν. The Republic**, Chήsιοfis Tofas ν. The Republic***, Yiannakis ΚΥήacοu Pouήkk:os ν. Mehmed Ferzi****). Εν πάση περιπτώσει, στην ν assiliou προκείμενη περίπτωση ούτε υποβλήθηκε αίτηση ούτε τέθηκε 15 θέμα προσαγωγής νέας μαρτυρίας ενώπιον του Εφετείου (Yiannakίs Kyήacou Pouήkk:os ν. Mehmed Ferzi*;jc***). Η απόφαση και τα πρακτικά του πρωτόδικου Δικαστηρίου προσδιορίζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξετάζονται και αποφασίζονται τα θέματα τα οποία εγείρονται προς συζήτη- 20 ση ενώπιον του Εφετείου. Αποτελεί ευθύνη του εφεσείοντα να μεριμνήσει ώστε τα πρακτικά του Δικαστηρίου να είναι συμπληρωμένα. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις δικαιολο γείται το Δικαστήριο να λάβει υπόψη οτιδήποτε έξω από τα δακτυλογραφημένα πρακτικά (βλέπε, μεταξύ άλλων, Tompson ν. Life*******). Andrews******, Shacolas • 1961 C.L.R. 64 . •• 1961 C.L.R. 53 . ••• 1961 C.L.R. 99 . •••• 1962 C.L.R. 283 . ••• - 1962 C.L.R. 50 . •••••• 1968 2 All E.R. 419 . •••••••
(1984)1 C.L.R. 47. 696 ν. Universal 25 Ι Α.Α.Δ. (Ε) ΠΙ1:oιl1oς v. Ε\ιΥενΙο" Πιχής Δ. ΟΙ ισχυρισμοί. του εφεσιιοντα για προκατάληψτι του Δικα στηρίου εναντίον του κρίνονται αόριστοι, παραμένoVΝ ατΕΚ μηρίωτοι και δεν βρίσκουν κανένα έρεισμα στα πρακτικά της υπόθεσης. ΚαταλήγΟ1'JA.E ότι ο λόγος αυτός της έφεσης πρέπει 5 να απορριφθεί. Οι υπόλοιποι λόγοι της έφεσης στρέφονται ουσιαστικά εναντίον των ευρημάτων αξιοπιστίας του πρωτόδικου Δικα στηρίου. Στο δικό μας σύστημα η ΕΥΘVΝΗ για τη διαπίστωση των γεγονότων ανήκει κατ' εξοχή στο πρωτόδικο Δικαστήριο 10 το οποίο έχει την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να εκτιμήσει την αξιοπιστία τους στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης (Papadopoulos Υ. Stavrou*). Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις δικαιολογείται η επέμβαση του Εφε τείου στα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Η εuθίM1 15 για τον προσδιορισμό των γεγονότων ενόψει συγΚρουόμενων εκδοχών βαρύνει το πρωτόδικο Δικαστήριο. Η επtμβαση του Εφετείου στα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου δικαιο λογείται μόνο όταν αυτά αντιστρατεύονται την κοινή λογική ή έρχονται σε αντίθεση με αδιαμφισβήτητα μέρη της μαρτυ- 20 ρίας (βλέπε, μεταξύ άλλων, Foumides v. The Republic**, Psaras & Another v. The Republic***). Εξετάζοντας τις εισηγησεις του εφεσείοντα με τις oπotες αμφισβητούνται τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου, υπό το φως και στο πλαίσιο των αρχών που έχουν επεξηγη- 25 θεί, καταλήγουμε ότι δεν έχει καταδειχθεί κανένας βάσιμος λόγος που να δικαιολογεί την επέμβασή μας στα ευρήματα αυτά. Ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου τέθηκαν δύο ΕΚ δοχές ως προς τα γεγονότα. Εναπόκειται στο πρωτόδικο Δι καστήριο να αποφασίσει ποια από αυτές ήταν σωστή και να 30 προβεί στα αναγκαία ευρήματα για να καταλήξει στην από •
(1982)1 C.L.R. 321. ••
(1986)2 C.LR. 73. •••
(1987)2 C.L.R. 132. 697 πιxqς Δ. ΠΙτσιΙΙος Υ. Ε"Υενίο"
(1919)φασή του. Κρίνουμε ότι δεν ΣUΝΤρέχει κανένας λόγος που να δικαι.ολογεί επέμβασl1 του Εφετείου σtl1ν πρωτόδΙΚl1 απόφα ση. Η Έφεση απορρίπτεται με tξoδα. 698