(1989)27 ΜαρτΙου, 1989 [ΜΑΛΑΧΤΟ:Σ. :ΣΤΥ ΛIANlΔH}':, ΠΙΚΙΌ:. ΔΔ.] Λ. Π. ΦΡΑΓΚΕΣΚΙΔΗΣ & ΣΙΑ ΛΤΔ., Εφεσείοντες -Εναγόμενοι, ν. ΙΩΑΝΝΗ ΜΑΜΆ, Εφεσίβλητου-Ενάγοντος. (lIολιτική Έφεση Αρ. 7264). Κατοχιί υποστατικού-Προσκεκλημένος (lI1vitee)-To καθήκον του κατό χου του υποστατικού απέναντι στον προσκεκλημένο του-Ποίος θεω ρείται ως προσκεκλημένος-Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική, ρηπf ή σιωπηρά. Κατοχιί υποστατικού-Αδειούχος (Ucensee)-EΥΘΎVΗ κατόχου του υποστατικού απέναντι στον αδειούχο-Ποια η διαφορά του καθήκοντος 5 απέναντι σε πρσακεκλημtvo-H διαφορά εξαντλείται σε θέματα κιν δύνων, που προέρχονται από τη στατική κατάσταση του υΠοστατι κού-Καθ' όσον αφορά κινδύνους, που προέρχονται από ανθρώπινες δραστηριότητες, οι δυο κατrrιoρίες εξoμoιoΎVΤαι και το καθήκον προaoχή είναι το ίδιο, είτε πρόκειται για προσκεκλημένο είτε πρόκειται 1Ο για αδειούχο. Αμέλεια-Καθηκον προσοχής προς τον πλησίον-ΠοΙος θεωρείται ως ':π:.ιηoioν". Η εφεσείουσα εταιρεία ασχολείται με πώληση και εφαρμογή ελα- 15 σηκών σε αυτοκίνητα. Ο εφεσίβλητος εισήλθε στα υποστατικά της εφε σεΙΟΟΟας και εζήτησε φούσκωμα των ελαστικών του. Κατά τη διάρκεια του φουσκώματος έγινε έκρηξη του ελαστικού, με αποτέλεσμα τον εκ σφενδονισμό της στεφάνης του τροχού, που κτύπησε και τραυμάτισε 20 τον εφεσίβλητο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέδωσε ευθύνη για αμέλεια στην εφε σείουσα, επειδή παρέλειψε να δόχJει προειδοποίηση για τον κίνδυνο 70 1 Α.Αλ. (Ε) ΦtαΥκεσχίδης Λτδ. v. Μάρα εκρήξεως του ελαστικού και παρέλειψε να πάρει προστατευτικά μέτρα για την προστασία του. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την έφεση, με διαφωνία του Δικαστή Μαλαχτού 5 αποφάσισε: (Α) Από τον Δικαστή Πική: α) Δεν αμφισβητείται ότι στη συγκεκρι- μένη περίπτωστι ο εφεσίβλητος ήταν προσκεκλtιμένος (INVITEE) της εφεσείουσας εν τη εννοία του άρθρου S 1
(2)(β) του Περί Αστικών Αδι- , κtιμάτων Νόμου, Κεφ. 148, ο _κάτ~~_νπ;()(J'tc;ι_τ~φΥ"που επιθyμε~ να, , περιoρiσεΙΤLςκινήσεις τφνπρoo~λημένων του μέσα στα vπoστατ!.- 1Ο κό,-πρ~ειν~,~~~ιδ~~~)((Iι ρητά. Διαφορετικά είναι υπόλογος ; γιαόποιαδήποτε ζημιά. που οι ε1i:ιBΚffiτες του θα υποστούν. ως αποτέ- i • λεσμα λογικά προβλεπτού κινδύνου. Το γf:'(ονός ότι ο κίνδυνος είναι i ; ασυνήθιστος δεν αποκλείει την ευθύνη. (Β) Το ότι πιθανότητα εκδηλώσεως κινδύνου ήταν μικρή δεν απαλ- 15 λάσσει τον κάτοχο των υποστατικών από το καθήκον λήψεως προστα- , τευτικών μέτρων, αν ο κίνδυνος είναι προβλεπτός. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο κίνδυνος ήταν προβλεπτός. Β. Από τον Δικαστή Στυλιανίδη; α) Το καθήκον προσοχής κατόχου υποστατικών προς προσκεκλημένο του (INVITEE) διαφέρει από το κα- 20 θήκον προσοχής προς αδειούχο (LICENSEE), 1tροκειμένου περί κινδύ νων, που εκπηγάζ<>υν από τη στατική κατάσταση του υποστατικού. Ο κάτοχος έχει καθήκον προς τον πρώτο ~ Μβει φροντίδα, ώστε το υποστατικό να είναι εύλογα ασΙWΛές. Ο κάτοχος όμως δεν είναι ασφαχi:στης.Το ΚQ.fu]κ-ον~-του-6~~ίΎ~,,-ν{l E!J.!toδίoEΙ ασυνiιθιστo κίν-. 25 δυνο, αλλά να εμποδίσει ζημιά από ασυνήθιαι0κίνδvνo, τον οποίον γνωQα;εΙiιρφε.ι~ι να γνωρίζει. Το καθήκον απέναντι σε απλό αδειoύ~ χό πΈριορίζεται σε προειδοποίηση του αδειούχου για κάθε κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο, τον οποίον ο κάτοχος γνωρίζει ή κατά τεκμήριον πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωeίζει 30 β) Προσκεκλημένος είναι πρόσωπο. που εισέρχεται στο υποστατικό με πρόσκληση του κατόχου, αν ο κάτοχος θέσει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον. Η πρόσκληση μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρά, γρα πτή ή προφορική. γ) Όταν πρόκειται για κίνδυνο, που πηγάζει από ανθρώπινη δρα- 35 στηριότητα, τότε το καθήκον προσοχής είναι το ίδιο είτε πρόκειται για προσκεκλημένο είτε πρόκειται για αδειούχο. 71 ' ΦQ«Υχεσχίδης Λ,;δ. v. Μάμα
(1989)δ) :Στη συγκεκριμtνη περ(.πτωση δεν ήταν πρακτικά δυνατή η λήψη συγκεκριμtνων ΠΡOOΤατειn:ιXΏΝ μtτρων, αλλά η εφεσεί.οοοα μπορούσε με euxot.ta να προειδοποιήσει τον εφεσf.βλητo για τον κίνδυνο, που προερχΙ:' .:αν από τη γέμιση με αέQα των ελαστι.κών. Δεν προειδοΠΟΙl1σε τον εφισίβλητο, και για το λόγο αυτό η έφεση πρέπει. να απορρι.φθεί. 5 ο κίνδυνος έκρηξης του ελαστικού και εκτίναξης της στεφάνης ήταν ασυνήθιστος, αλλά με βάση την μαρτυρία εύλογα προβλεπτός. Η εφε· σεΙΟυσα τον εγνώριζε ή έπρεπε να τον γνωρίζει. ε) Η εφεσεΙουσα υπέχει ευθύνη για τον τραυματισμό του εφεσιβλή· του και με βάση το αστικό αδΙκημα της αμtλειας λόγω παραβάσεως 1Ο τοο καθήκοντος προσοχής προς τον πλησίον. Πλησtoν είναι πρόσωπο, πou με λογική πρόβλεψη, είναι ενδεχόμενο να επηρεασθεί από την διε ξαγωγή της συγκεκριμένης δραστηρότητας. Η έφεση aπορρίπτεται με έξοδα. 15 Α vαφερόμενες Υποθέσεις: Slater v. CΙay Cross Co. Ltd. [1956] 2 ΑΙΙ E.R. 625; A.C. Billings and Sons Ltd. v. Riden [1957] 3 ΑΙΙ E.R. 1; GJ.P. Constructions v. Neophytou and Another
(1983)1 C.L.R. 669; Stone v. Taffe andAnother [1974) 3 ΑΙΙ E.R. 1016; British Railways Board v. Herrington [1972) 1 ΑΙΙ E.R. 749; 20 Thake and Another v. Mαurίce [1986) 1 ΑΙΙ E.R. 497; Vasiliou v. Constαntinides αnd Another
(1972)J.S.C. 877; lndermaur v. Dames [1866] L.R. 1 C.P. 274; Fαirman v. Perpetuαllnvestment Buildίng Society [1923] A.C. 74; Mersey Docks aΜ Harbour Boαrd v. Procter [1923] A,C. 253; Ellis v. Bulham Borough Council [1937] 3 ΑΙ! E.R. 454; Thomson Υ. Cremin and Others [1953] 2 AIl E.R. 1185; London Grαving Dock Co. Ltd. Υ. Horton [1951] 2 ΑΙΙ E.R. 1; 72 - 25 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦQαΥκεοκίδης Λτδ. ν. Μάμα Hαwkins v. Goulsdon αnd Purley Urbαn District Council [1954] 1 ΑΠ E.R. 97; Dunsler v. Abbotl [1953) 2 ΑΙΙ ΕΚ 1572; Kassinou ν. Efstathiou
(1984)1 C.L.R. 77. 5 Έφεση. Έφεση από τους εναγόμενους εναντίον της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Νικήτας προ Ε.Δ.) που δόθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου, 1986 (Αριθμός Αγωγής 3749/80) με την οποία καταδικάστηκαν να πληρώσουν στον ενάγοντα 10 το ποσό των f5,300.= για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. L Mαvρovικόλας, για τους εφεσείοντες. Δ. Κούτρας και Μ. ΤσαΥΥαρίδης, για τον εφεσίβλητο. ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Η παρούσα υπόθεση εγέρθηκε σαν απο 15 20 τέλεσμα δυστυχήματος που έγινε την 25 Ιανουαρίου, 1980 στο προαύλιο των υποστατικών της εταιρείας Λ.Π. φραγκε σκίδης & Σία στη Λευκωσία, 4ης εναγομένης, σαν συνέπεια του οποίου ο Ενάγων που είναι υπάλληλος του Τμήματος Δασών τραυματίστηκε στο αριστερό πόδι και έτσι ήγειρε την παρούσα υπόθεση για αποζημιώσεις λόγω ισχυριζόμενης αμέλειας των εναγομένων. Οι εναγόμενοι 1, 2 και 3 στην αγωγή είναι υπάλληλοι της εναγομένης εταιρείας της οποίας κύριες δραστηριότητ~ς είναι η πώληση και εφαρμογή ελαστι κών οχημάτων διαφόρων τύπων καθώς επίσης η επένδυση και αναγόμηση παλαιών ελαστικών. Αντικείμενο μαρτυρίας 25 στην παρούσα υπόθεση υπήρξε μόνο η ευθύνη για το δυστύ χημα γιατί στην αρχή της ακροαματικής διαδικασίας οι ειδι κές και γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης συμφωνη θηκαν στο ποσό των ;(800.- και f4,750.- αντίστοιχα. Τα σχετικά γεγονότα της υπόθεσης όπως τα βρήκε το πρω 30 τόδικο Δικαστήριο και τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν, εν συ ντομία εΙναι τα ακόλουθα. 73 --
(1989)Την 25 Ιανουαρίου, 1980, ο ενάγων ενοικίασε το φορτηγό αυτοκίνητο του Μάρτυρος Ενάγοντος 1, με αριθμό JP423 για να του μεταφέρει 1 112 τόνο κριθαριού που ο Ενάγων πα ρέλαβε την ίδια μέρα από τις αποθήκες της Επιτροπής Σιτη ρών, στο χωριό Κατύδατα όπου διαμένει. Μετά την παραλα βή του φορτίου ο Μάρτυς Ενάγοντος 1 συνοδευόμενος 5 πάντοτε από τον ενάγοντα πήγε κατευθείαν στα υποστατικά των εναγόμενων με σκοπό την αντικατάσταση των ελαστικών των δεξιών πισινών τροχών με επενδυμένα (καπλαμάδες) τα οποία είναι διπλά. Εκεί ο ενάγων θα παρελάμβανε με την ευκαιρία αυτή ένα ελαστικό ιδιοκτησίας του, το οποίο είχε 10 παραδώσει στους εναγόμενους για επένδυση προηγουμένως. Μόλις έφθασαν στα γραφεία των εναγόμενων ο ενάγων ζή τησε το ελαστικό, αλλά του λέχθηκε ότι δεν ήταν έτοιμο και επέστρεψε αμέσως στο υπόστεγο που στάθμευσε το φορτηγό 15 αυτοκίνητο του Μάρτυρα Ενάγοντος 1, το οποίο υπόστεγο είναι στο προαύλιο των ρηθέντων γραφείων. Την αλλαγή των πισινών δεξιών ελαστικών του αυτοκινήτου την έκαμε ο δεύ τερος εναγόμενος ενώ ο ενάγων και ο οδηγός ανέμεναν στο υπόστεγο. Μετά το πΓρας της εργασίας ο εναγόμενος 2 άλλα 20 ξε με εντολή του οδt\Ύού το μπροστινό δεξιό λάστιχο αντικα θιστώντας το με ένα από tc, δυο παλαιά ελαστικά που είχε ενωρίτερα αφαιρέσει από τους δεξιούς πισινούς τροχούς. Αφού ο οδηγός διευθέτησε το λογαριασμό του μπήκε στο αυ τοκίνητο με τον ενάγοντα, αλλά ενώ απομακρυνόταν ο προ'ί 25 στάμενος του εργαστηρίου, εναγόμενος 1, πληροφόρησε τον οδηγό ότι το μπροστινό δεξιό ελαστικό δεν είχε αέρα και κα τόπιν τούτου ο εναγόμενος 2 ανέλαβε να γεμίσει το λάστιχο χρησιμοποιώντας για το σκοπό αυτό ένα από τους αεροσυ μπιεστές που διαθέτει το εργαστήριο. Για να φουσκώσει το 30 λάστιχο ο χειριστής του μηχανήματος εφαρμόζει σε αυτό ει δική βαλβίδα που φέρει το λάστιχο πίεσης και υπάρχει επί σης μετρητής ρολό'ί που δείχνει στο χειριστή την ποσότητα αέρος που εισέρχεται στο λάστιχο, Ο μετρητής σύμφωνα με την περιγραφή του οδηγού έχει διάμετρο τρεις ίντζες περίπου και αποτελείται από μαύρο πλαστικό ενώ ο δείκτης του είναι λευκόύ χρώματος και υπάρχουν προφανώς στην πλάκα του μετρητή ρίγες, \ 74 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) Φoαyκεσκίlιη; Λ..:lι. Υ. Μάμα Μαλαχ..:ό; Δ. Όταν ο εναγόμενος 2 απέσυρε τη βαλβίδα του αεροσυ μπιεστή επρόσεξε ότι η βαλβίδα του ελαστικού έχανε αέρα και το ελαστικό ξεφούσκωνε. Στη συνέχεια προχώρησε σε ένα πάγκο στο βάθος του εργαστηρίου για να πάρει το κατάλληλο 5 εργαλείο για να τη διορθώσει. Την ώρα εκείνη ή όταν επέ στρεφε στο αυτοκίνητο εσημειώθηκε ισχυρή έκρηξη του ελα στικού με αποτέλεσμα η μεταλλική στεφάνη του τροχού να εκσφενδονιστεί και τραυματίσει τον ενάγονεα ο οποίος ευρί σκετο σε μικρή απόσταση από το αυτοκίνητο. 10 Η ισχυριζόμενη αμέλεια των εναγόμένων αναφέρεται στην τέταρτη παράγραφο της Εκθέσεως Απαιτήσεως η οποία έχει ως ακολούθως: "Εις τι σημείον και καθ' ον χρόνον οι Εναγόμενοι 1, 2 και 3 ησχoλoύVto με την επιδιόρθωσι ν των ως άνω ελαστι 15 κών χω~~(J λάβουν τα απαρα.ίτητα _Itροστατευτικά μέτρα τοσούτόναμελως ενήργησαν με συνέπειαν τα ως άν6Π~λαστίΚό.7 ένεκεν υπερβολικής πιέσεως αέρος να υπο στούν έκρηξιν και οι ασφάλειες (κοινώς βρασιόλες) των ελαστικών των οποίων το βάρος εκάστης ασφάλειας υπερ 20 βαίνει τες τρεις οκάδες να εκτιναχθεί και να κτυπήσει τον ενάγοντα στο αριστερό πόδι, να προκαλέσει εις τούτον εκτεταμένας σωματικάς βλάβας και άλλας ζημίας και/ή απωλείας ως θα εκτεθώσιν εν λε.1tτομερεία." 25 Σχετικές λεπτομέρειες της αμέλειας των εναγόμενων δίδο νται στην πέμπτη παράγραφο της Εκθέσεως Απαίτήσεως ως εξής: "(α) Οι εναγόμενοι παρέλειψαν να λάβουν τα δέονεα και/ή αναγκαία μέτρα προς αποφυγήν του δυστυχήματος. 30 (β) Οι εναγόμενοι παρέλειψαν να προειδοποιήσουν τον ενάγονεα δια τους κινδύνους τους οποίους εγνώριζαν και/ ή ώφειλαν να γνωρίζουν. (γ) Οι εναγόμενοι παρέλειψαν κατά την παροχή ν αέρος 75 ΜαΙαχτός Δ. ΨQαΥχεσχίδης Λιδ. Υ. Μάμα
(1989)πιέσεως εις τα ελαστικά να λάβουν τα απαραίτητα προ στατευτικά μέτρα ήτοι την τοποθέτησιν των ελαστικών εις ειδικόν ασφαλιστικόν μηχάνημα κατά την παροχήν αέρος εις τα ελαστικά προς παρεμπόδισιν τυχόν εκρήξεως και εν συνεχεία εκτοξεύσεως των σιδηρών δίσκων (κοινώς βρασιόλων). 5 (δ) Οι εναγόμενοι δεν εχρησιμοποίησαν κατά την παρο χήν αέρος πιέσεως εις τα ελαστικά τον απαραίτητον με τρητήν αέρος." Οι εναγόμενοι στην υπεράσπισή τους αρνούνται ότι επέ- 10 δειξαν αμέλειαν ή παραβίασαν οιονδήποτε καθήκο που τους επιβάλλει ο νόμος. Προς υποστήριξη της υπόθεσής του ο ενάγων έδωσε μαρτυ ρία και κάλεσε άλλους τέσσερις μάρτυρες περιλαμβανομένου και του οδηγού του αmοκινήτου. Ο κύριος σκοπός της μαρτυ- 15 ρίας του ενάγοντος και του οδηγού του αυτοκινήτου ήταν για να αποδειχθεί ο ισχι'ρισμός της τέταρτης παραγράφου της Εκθέσεως Απαιτήσεως ότι η έκρηξη του ελαστικού οφείλετο σε υπερβολική πίε<τη. Επί του σrίμείoυ αυτού το Δικαστήριο στη σελίδα 54 των 20 πρακτικών λέγει τα εξής: ''Ο οδηγός του φορτηγού είπε στο Δικαστήριο ότι ο ενα γόμενος 2 έβαζε αέρα για αρκετή ώρα πράγμα που επανέ λαβε και ο ενάγων. Οι δύο μάρτυρες ήθελαν να δείξουν ότι αιτία της εκρήξεως ήταν προφανώς η υπερβολική 25 πίεση αέρα. Μάλιστα ο Μ.Ε. 1 ανάφερε ότι από τη θέση του - όπως είπε καθόταν στο τιμόνι πάνω ακριβώς από το ελαστικό - μπορούσε να παρακολουθεί άνετα τον εναγόμε- νο 2 και πρόσεξε ότι ο δείκτης του μετρητή αέρα δεν λει τουργούσε καθόλου. Παρά τη σχετικά μακρά και επίμονη αντεξέτασή του ο μάρτυς ήταν κατηγορηματικός πάνω και στα δύο σημεία. Με αυτό θέλω να πω ότι ο μάρτυς επέμενε ότι η θέση του του επέτρεπε να βλέπει καλά τον εναγόμενο 76 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦοαΥχεσχί.δης Λτδ. v. Μάμα Μαλαχτός Δ. και επομένως είχε την ευχέρεια να διαπιστώσει την ελατ τωματικότητα του μετρητή." Επισημαίνω εδώ ότι υπάρχει ουσιώδης αντίφαση με όσα ανάφερε ο ενάγων. Στη μαρτυρία του δήλωσε απερίφραστα 5 ότι ύστερα από την προειδοποίηση ότι το λάστιχο δεν είχε αρκετό αέρα κατέβηκε από το αυτοκίνητο με τον οδηγό και κατά τον κρίσιμο χρόνο οι δυο τους στέκονταν σε κάποια απόσταση από τον εναγόμενο 2. Συνοπτικά η εκδοχή του τε 10 λευταίου είναι ότι ο μετρητής που χρησιμοποίησε ήταν σε καλή κατάσταση και ότι έδωσε στο λάστιχο μέχρι 115 λίπρες, την κανονική, κατά τη μαρτυρία του, πίεση για λάστιχο εκεί νου του τύπου. Περαιτέρω στη σελίδα 56 των πρακτικών το Δικαστήριο λέγει: 15 "Με τέτοια αντιφατική μαρτυρία, όπως την ανέλυσα πιο πάνω, από τον ενάγοντα και τον οδηγό δεν είναι δυ νατό να αχθεί κανείς σε συμπέρασμα ότι ο μετρητής. είχε οποιοδήποτε ελάττωμα ή ακόμη ότι δόθηκε περισσότερος αέρας απ' όσο έπρεπε. Άλλωστε δεν έχει προσαχθεί μαρτυ- / 20 ρία από εμπειρογνώμονα ότι δεν λειτουργούσε ο μετρητής i αν και η περίπτωση έτυχε εξετάσεως και από μηχανικό των Δημοσίων Έργων όπως πληροφόρησε το Δικαστήριο ο Μ.Ε. 2 υπαστυνόμος Πέτρου. Ας σημειωθεί ότι ο μάρτυς αυτός πήγε στο τόπο του ατυχήματος με τον Μ.Ε. 3 και 25 προέβησαν σε έρευνα. Προσθέτω ότι ο Μ.ε 4 έδωσε τέσσε ρις πιθανούς λόγους για την έκρηξη του ελαστικού που προκάλεσε την εκτίναξη της στεφάνης, ανάμεσα στους οποίους και η υπερβολική πίεση, αλλά πάλιν η μαρτυρία· 30 αυτή δεν είναι αρκετή για να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό του ενάγοντα. Ασφαλώς η απόδειξη ενός τέτοιου ισχυρι σμού θα θεμελίωνε αμέλεια από μέρους των εναγομένων, αλλά για τους λόγους που ανέπτυξα απορρίπτω ανεπιφύ λακτα την υπόθεση του ενάγοντα που βάσίζεται στο στοι χείο αυτό." . 77 Μαλαχτός Δ. ΦQαΥχεΟΧί6ης Λτ6. Ύ. Μάρα
(1989)Οι άλλοι τρεις πιθανοί λόγοι της έκρηξης του ελαστικού που δόθηκαν από τον Μ.Ε. 4, ο οποίος είναι Επιθεωρητής Ασφαλειας στο Υ πουργεΙΟ Εργασίας και Κοινωνικών Ασφα λίσεων, είναι η φθορά του μεταλλικού τροχού (ριμ), της στε φάνης και η κατάσταση του ιδίου του ελαστικού που ήταν επενδυμένο (καπλαμάς), δηλαδή δεν επρόκειτο περί καινούρ 5 γιου ελαστικού. Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι ο δεύτερος ενα γόμενος στη μαρτυρια του έδωσε συγκεκριμένη εξήγηση για το δυστύχημα. Στην ουσία είπε ότι το ριμ του τροχού και η στεφάνη όπως διαπίστωσε εκ των υστέρων βγάζοντας το ελα 10 στικό ήταν σκουριασμένα σε βαθμό που η στεφάνη δεν εφάρμοζε καλά και έτσι η έκρηξη του ελαστικού τίναξε τη στεφάνη από τη θέση της. Συμπλήρωσε δε λέγοντας ότι η κατάσταση του ριμ δεν φαινόταν εξωτερικά πριν αφαιρεθεί· το ελαστικό. 15 Μετά το ως άνω εύρημα. του Δικαστηρίου ότι η έκρηξη δεν οφείλετο σε υπερβολική παροχή αέρος το Δικαστήριο ανα φέρθηκε στο άρθρο 51 του Νόμου περί Αστικών Αδικημάτων Κεφ. 148 σύμφωνα με το οποίο αμέλεια είναι παράβαση κα θήκοντος επιμέλειας και περιλαμβάνει την επιμέλεια την 20 οποία υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικά συνθήκες που ενήργησε ο δράστης. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι κατ' αρχή η έλλειψη προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε εκ των περιστάσεων να καταβάλει για να μη προ- 25 καλέσει ζημία στον πλησίο του. Το κριτήριο είναι πάντοτε αντικειμενικό, γενικό και αφηρημένο. Τα στοιχεια του μέσου συνετού ανθρώπου και του πλησίον διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας την οποία όφειλε να καταβάλει ο συγκεκριμένος δράστης. Τέλος, η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκλη- 30 ρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας προβλέψεως ότι δη λαδή η ενεργούμενη παρά το καθήκό επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα. Στην παρούσα περίπτωση το Δικαστήριο βρήκε ότι ο ενάγων εφεσίβλητος ήτο προσκεκλτlμένος (invitee) και ότι οι εναγόμενοι παρέλειψαν να λάβουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για 78 '35 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦQασκεσκίδης Λτδ. Υ. Μάμα Μαλαχτός Δ. την προστασία του και παρέλειψαν να τον προειδοποιήσουν για τον κίνδυνο τυυ ελασrικoύ και έτσι έδωσε απόφαση ενα ντίον των εναγομένων 2 και 4. Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι. κατά τη διάρκεια της δίκης η υπόθεση εναντίον των εναγόμέ- f 5 νων 1 και 3 αποσύρθηκε. . Οι λόγοι εφέσεως όπως έχουν συζητηθεί υπό του δικηγό ρου των εφεσειόντων μπορούν να συνοψισθούν ως ακολού θως:
(1)Το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το γεγονός 10 ότι ήτο ανθρωπίνως αδύνατο να προβλεφθεί ότι η σrε φάνη ή το ριμ ήταν σκουριασμένα καθότι δεν εφαίνο ντο και αυτό διαπιστώθηκε μετά την έκρηξη, και
(2)Το Επαρχιακό Δικαστήριο εσφαλμένως βρήκε ότι οι εφεσείοντες δεν εξάσκησαν την απαιτούμενη προσοχή 15 σrην εκτέλεση της εργασίας τους. Στην παρούσα υπόθεση οι εναγόμενοι σαν κάτοχοι των υποστατικών που διεξήγετο η εργασία (invitors) είναι υπόλο γοι στον φιλοξενούμενο (invitee) για ζημιά που προξενείται σ' αυτόν από ασυνήθη κίνδυνο επί της περιουσίας των, την 20 ύπαρξη του οποίου εγνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν. Η ερώτηση που εγείρεται είναι κατά πόσο ο κίνδυνος ήταν προβλεπτό ς ή όχι. Η απάντηση πρέπει να είναι "Όχι δεν ήταν προβλεπτός". Ο δεύτερος εναγόμενος δεν επέδειξε οια δήποτε αμέλεια διά Τ'ην οποία ο τέταρτος εναγόμενος να θε- 25 ωρηθεί ως εκ προστήσεως υπεύθυνος (vicarious1y 1iab1e). Ακόμη και σε περίπτωση που θα επρόκειτο περί προβλεπτού κινδύνου το μεταλλικό κλουβί ως μέτρο πρoσrασίας, το οποίο εισηγήθηκε ο Μ.Ε. 4, δεν είναι πρακτικά εφαρμόσιμο προπά ντων όταν το ελασrικό είναι εφαρμοσμένο επί του οχΤlματος. 30 Αναφορικά μέ το σχεδιάγραμμα Τεκμήριο 4, το οποίο πα ρουσίασε ο μάρτυρας αυτός και το οποίο είναι φωτοαντίγρα φο της σελ. 65. του σχετικού βιβλίου πρόκειται περί εργοστα σίου και αναγράφονται τα εξής: 79 ΦQαyxεσxίδης Λ"δ. Υ. Μάμα
(1989)'Άι this factory a steel cage guard for tyre inflatίon (see il- lustration below) was provided and the Cautionary Placard drawing attentίon Ιο the dangers duήng the removal, assembly and inflation of tyres was posted ίη a prominent positίon." Κάτω από το σχεδιάγραμμα αναγράφονται τα εξής: "The descήΡtίοn of accidents and accompanying ilIustrations or diagrams ίη this publication are intended only for future guidance ίη safety matters and ηοΙ Ιο convey implication as ιο the extent, if any, ιο which particular individuals or firms may have been Ιο blame ίη connection with the accidents ίη question." 5 10 Λόγω των ανωτέρω θα επέτρεπα την έφεση. ΣΤΥ ΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ο εφεσίβλητος-ενάγων με την αγωγή του στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας αξιούσε από τέσ σερις εναγόμενους- την εταιρεία Λ.Π. Φραγκεσκίδης & Σία 15 Λτδ. (η ''Εταιρεία'') και τρεις υπαλλήλους της - ειδικές και γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που έπαθε σε ατύχημα από αμέλεια των εναγόμενων ενώ βρισκόταν στα υποστατικά της εταιρείας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι η εταιρεία και ο υπάλληλος - εναγόμενος 2 ήταν ένοχοι αμέλειας και υπεύθυ- 20 νοι για το ατύχημα. Τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα είναι: Η εταιρεία είναι κάτοχος ακινήτου στο οποίο διεξάγει επιχειρήσεις - πωλήσεις, επιδιoρθώσε~ς, εφαρμογή ελαστικών 25 αυτοκινήτων και επένδυση και αναγόμωση παλιών ελαστικών. Ο εφεσίβλητος - δασοκόμος στο Τμήμα Δασών - πήγε στο υποστατικό της εταιρείας στις 25 Ιανουαρίου, 1980, για νόμιμη εργασία, να παραλάβει ελαστικό το οποίο παράδωσε 80 ι. 30 1 λ.λ.Λ. (Ε) 5 10 ΦtαΥχεσχi.δης; Λτδ. v. Μάρα ΣτυΙιανίδης; Λ. ΠΡΟTlγούμενα για επένδυσTl. Ο εφεσείων - υπάλλTlλος, σΤTlν εκτέλεστι των συνTlθισμένων καθΤ)Κόντων του, αντικατάσττισε τα πισινά ελαστικά ενός φΟΡΤTlγού αυτοκινήτου με καινούρια και το δεξιό μπροστινό με ένα από τα δύο παλιά που αφαί ρεσε από τους πισινούς τροχούς. Ο ιδιος γέμΙιΥε το ελαστικό αυτό, χρησιμοποιώντας αεροσυμπιεστΤι του εργασΤTlρίου. Τότε σTlμειώθTlκε ισχυρΤι έΚΡTlξTl του ελαστικού "αυτού, με αποτέλεσμα ΤΙ μεταλλικΤι στεφάντι μεταξύ του τροχού και του ριμ να εκτιναχθεί και να κτυπΤισει τον εφεσίβλτιτο, προξενώ ντας του σοβαρές σωματικές βλάβες. Η αιτία ΤTlς έκρτιξTlς του ελαστικού δεν διακριβώθTlκε. Μόνο για την εκτίναξTl ΤTlς στεφάντις ο υπάλλτιλος αυτός είπε στTl μαρτυρία του ότι αργότερα εξακρίβωσε ότι το ριμ του 15 τροχού ήταν σκουριασμένο σε βαθμό που ΤΙ στεφάνTl δεν εφάρμοζε καλά πρι ν ΤTlν αφαίρεστι του ελαστικού και ότι ΤΙ κατάσταστι του ριμ δεν φαινόταν εξωτερικά. 20 Σύμφωνα με ΤTlμαρτυρία του Μ.Ε.4 - Άθου Χαραλά μπους ΕπιθεωρTlΤΤι Ασφάλειας στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, που δεν αμφισβτιτήθTlκε και έγι νε δεκτΤι από το Δικαστήριο, 11 δρασΤ11ριόττιτα αερογεμί σματος ελαστικού ενέχει στοιχείο κινδύνου. Συγκεκριμένα είπε: "... κατά ΤTl διάρκεια του φουσκώματος ελαστικών, 25 30 ιδιαίτερα ελαστικών τα οποία υποσΤTlρίζονται με ΕΠιπιιό σθετα εξαρττιματα, όπως στεφάνTl, υπάρχει κίνδυνος εκ σφενδονίσεως ΤTlς στεφάντις όταν άκόμα και αν εκραγεί το ελαστικό, κομμάτια από το ίδιο το ελαστικό και ΤTlς στε φάντις να φύγουν. Αυτό είναι κάτι που ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις φουσκώματος ελαστικών οχημάτων, διά αυτό το λόγο πρέπει ο εργαζόμενος ή oπoιoσδipτoτε ευρίσκεται εκεί να έχει υπόψTl ότι υπάρχει κίνδυνος. Εφόσο υπάρχει κίνδυνος και όπου υπάρχει κίνδυνος πρέπει να λαμβάνο νται μέτρα." Το ΔικαστΤιριο απόδωσε ΤTlν ευθύντι για το ατύχημα στTlν 81 Στυλιανίδης Δ. ΦQαyxεσxί.δης Λτδ. ν. Μάμα
(1989)εταιρεία και τον υπάλληλο γιατί: (ι) Δεν προειδοποίησαν το εφεσίβλητο, ο οποίος δεν είχε γνώση, για τον ασυνήθιστο κίνδννο που συνεπάγετο η επαγγελματική τους δραστηριότητα. (ιι) Δεν πήραν προστατευτικά μέτρα, όπως τοποθέτηση του ελαστικού σε προφυλακτικό κατασκεύασμα, το οποίο είχαν στη διάθεσή τους και χρησιμοποιούσαν για 5 καινούρια ελαστικά, και (ιιι) Παράλειψαν να ασκήσουν λογική φροντίδα έναντι του εφεσίβλητου. 10 Ο δικηγόρος των εφεσειόντων υπόβαλε ενώπιόν μας ότι ο κίνδυνος δεν ήταν εύλογα προβλεπτός, τα προστατευτικά μέτρα στα οποία αναφέρθηκε το Δικαστήριο ήταν ανεφάρμο στα και έξω από τα όρια της πρακτικότητας και ότι, κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης, οι εναγόμενοι δεν παρέλειψαν να εκτελέσουν οποιοδήποτε καθήκο που επιβάλλει ο 15 Νόμος. Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου, από την άλλη, εισηγήθηκε ότι ο εφεσίβλητος ήταν στο υποστατικό της εταιρείας για νό::.. μιμη εργασία σαν invitee (προσκεκλημένος). Υπήρχε ασυνή- 20 θιστος προβλεπτός κίνδυνος, τον οποίο οι εναγόμενοι εγνώ ριζαν, ή όφειλαν να γνωρίζουν και υποστήριξε ότι τα ευρήματα και συμπεράσματα του Δικαστηρίου ήταν ορθά και απροσμάχητα. Το ζήτημα διέπεται από τις πρόνοιες του Άρθρου 51 του 25 περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, ο οποίος κωδι κοποιεί το Αγγλικό Κοινοδίκαιο. Δεν είναι όμως πλήρης και ερμηνεύεται με βάση το Αγγλικό Δίκαιο - [Alexandros Paikkos ν. Antonis Kontemeniotis,
(1989)1 C.L.R. 50, στην οποία αναφέρεται όλη η προηγούμενη νομολογία]. Ο κάτοχος υποστατικού, ακίνητης ιδιοκτησίας, έχει τον 82 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦοαΥχεσχΙδης Λ-rδ. v. Μάμα Σ-rtι1ιανί.δης Δ. έλεγχο και την άμεση επίβλεψή του. Αυτός περαιτέρω έχει εξουσία να επιτρέπει ή να απαγορεύει την είσοδο σ' αυτό. Η ευθύVl1 βασίζεται στην κατοχή και τον έλεγχο. 5 Το Κοινοδίκαιο και το Άρθρο 5 1
(2)(β) του ΚεΨ.. 148 αναγνωρίζουν διαφορετική ευθύνη στον κάτοχο ακί~ητης ιδιο κτησίας έναντι δύο κατηγοριών προσώπων που εισέρχονται και ευρίσκονται σε ακίνητο με την άδειά του, εκτός βεβαίως εκείνων που εισέρχονται με βάση σύμβαση που καθορίζει τις 10 υποχρεώσεις των μερών: Τα πρόσωπα που πηγαίνουν με πρόσκληση - ρητή ή σιωπηρή - και τους απλούς αδειούχους. Με την ορολογία που επικράτησε οι πρώτοι είναι "προσκεκλημέ νοι" ("inνitees") και οι δεύτεροι "αδειούχοι" ("licensees") πα ρόλον ότι τα προσωνύμια αυτά δεν είναι πολύ επιτυχή. Η νομική προσέγγιση για τους επεμβασίες (trespassers) 15 είναι εντελώς διαφορετική -' (Vasίliou v. Constantinides & Another
(1972)J.S.C., 877 και British Raίlways Board v. Herrington [1972] 1 ΑΠ E.R. 749). "Προσκεκλημένος" ("inνitee") είναι πρόσωπο που εισέρχε ται στο υποστατικό με πρόσκληση του κατόχου, από το οποίο 20 ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρο. Στην υπόθεση Indermaur v. Dαmes [1866] L.R. 1 C.P. 274, ο Δικαστής Willes αναφέρτηκε στον ενάγοντα - προσκεκλημέ νο και είπε στη σελ. 285: 25 "... the capacity ίη which the plaillttffwas there was that of a person οη lawful business, ίη the course of fulfilling a contract ίη which both the plaintiff and the defendant had an interest ... ". Οι πλείστες αυθεντίες μιλούν για κοινό συμφέρο του κατόχου και του προσκεκλημένου. Η πρόσκληση είναι παράκλη- 30 ση εισόδου στο υποστατικό για τους σκοπούς της επιχείρησης του κατόχου. Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή, ή προφο ρική, ή εξυπακουόμενη, ή με συμπεριφορά. (Ρairman v. Ι Ι Στυλιανίδ~ Δ. ΦQαoyκεσxίδης A'J6. v. Μάμα
(1989)Perpetua[ Jnvestment Buίlding Society [1923] A.C. 74; Mersey Docks αnd Hαrbour Boαrd ν: Procter [1923] A.C. 253, 272; Ellis ν. Fulham Borough Councίl [1937] 3 ΑΙΙ E.R. 454.) Στην παρούσα περίπτωση ο εφεσίβλητος ήταν προσκεκλημένος. 5 Η έκταση του καθήκοντος του κατόχου έναντί του έχει κα θοριστεί από το Δικαστή Willes στην κλασσική υπόθεση Jndermaur ν. Dαmes (ανωτέρω), στη σελ. 288: "The class ιο which the customer belongs includes persons who go ( ... ) υροη business which concerns the occupier, and υροη his invitation, express or implied. And, with respect ιο such a visitor, at least, we consider ίι sett1ed law, that he, using reasonable care οη his part for his own safety, is entitled ιο expect that the occupier shall οη his part use reasonable care 10 prevent damage from unusual danger which he knows or ought 10 know; and that, where there is evidence of neglect, the question whether such reasonable care has been taken (by notice, lighting, guarding, or otherwise), and whether there was cοηtήbu1Οry negligence ίη the sufferer, must be determined by a jury as a matter of fact". 10 15 20 Ο κάτοχος δεν απαλλάσσεται ευθύνης με την ανάθεση της εκτέλεσης του καθήκοντος αυτού σε υπάλληλο, ή αντιπρόσω πο, ή ανεξάρτητο εργολάβο - (Thomson ν. Cremin αnd Others [1953] 2 ΑΙΙ E.R. 1185). Ο κάτοχος έχει καθήκο προς τον προσκεκλημένο να λάβει 25 φροντίδα όπως το υποστατικό είναι εύλογα ασφαλές, δεν είναι όμως ασφαλιστής. Το καθήκο δεν είναι να εμποδίσει ασυνήθιστο κί νδύνο, αλλά να εμποδίσει ζημιά από ασυνήθιστο κίνδυνο, τον οποίο γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει. Στην υπόθεση London Grαving Dock Co., Ltd. ν. Horton r1951] 2 ΑΗ E.R. 1, στις σελ. 4 5 ο Λόρδος Porter είπε για 84 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦQαΥχεσχΙ6ης Λτ6. Υ. Μάρα Στ"λLανΙ6ης Δ. τον ασυνήθιστο κίνδυνο: "Το my mind, danger may be unusual though fully recog- 5 10 nised, and Ι am not prepared ω accept the νiew that the word 'unusual' is ω be construed subjectiνely as meaning 'unexρected' by the particular inνitee concemed. Moreoνer, Ι get little assistance from the alternatiνe word 'unexpected,' suggested by PHILLIMORE, L.J. [1915] 1 κ.Β. 596, ίη Norman v. Great Western Ry. Co. Ι think 'unusual' is used ίη an objectiνe sense and means such danger as is not usually found ίη carrying out the task οτ fulfilling the function which the inνitee has ίη hand, though what is unusual will, of course, νary with the reasons for which the inνitee enters the premises." Ο προσκαλών έχει ευθύνη για κίνδυνο τον οποίο γνωρίζει, ή οφείλει να γνωρίζει. Έχει υποχρέωση να γνωρίζει εκείνο 15 που ένας λογικός άνθρωπος γνωρίζει ή θεωρείται ότι γνωρί ζει. Στην υπόθεση Hawkins v. Goulsdon and Purley Urban District Council [1954] 1 ΑΙΙΕ.R. 97, ο Δικαστής Denning είπε στις σελ. 105-106: 20 25 30 " ... If the occupier actually knows the physical condition of the premises, and a reasonable man would haνe rea1ised that it was a danger, the occupier must be taken ίη law ω haνe knowledge of the danger, because he ought ω haνe realised it ωο. He ought ω know what a reasonable rnan would know. Ι think that explanation is cοπecΙ .. Thus far Ι haνe considered οηlΥ the authorities, but when we come ω consider the matter οη principle it is clear that there should be ηο difference between an act of commission and an act of omission. If an occupier actually knows of a state of affairs οη his land which a reasonable man would realise was a danger, he should not be al10wed ω escape from his responsibilities οη the plea that he was not a reasonable man and did not realise ίι Ι ought ω add that when Ι speak of the 'actual 85 ΨQf1.Υκεσχίδη~ A'tI. Υ. Μάμα Σ'tυΙιαvίδης Δ.
(1989)knowledge' of the occuρίerΌf the existing state of affairs, Ι ϊη clude also his presumed knowledge ofit." Το καθήκον απέναντι σε απλό αδειούχο περιορίζεται σε προειδοποί.ησή του για κάθε κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο τον οποίο γνωρίζει, ή κατά τεκμήριο πρέπει να θεωρηθεί ότι 5 γνωρίζει. Η διάκριση μεταξύ των δύο αυτών κατηγοριών περιορίζε ται στο καθήκο του κατόχου για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων. Αναφορικά με το καθήκο για τις "δραστηριότητες" σε υποστατικά οι δυο κατηγορίες εξομοιώνονται. 10 Ο Δικαστής Denning εις την υπόθεση Dunster v. Abbott [1953] 2 ΑΙΙ E.R. 1572, στη σελ. 1574 είπε: "Ιπ this case, however, ίι does ποι matter whether the plaintiff was an invitee οτ a licensee. That djsrjnction is οπlΥ material ίη regard to the static condition of the premises. Ιι is concerned with dangers which have been present for some time ίπ the physical structure of the premises. Ιι has πο relevance ίπ regard to cuuent operations, that is, to things being done οπ the premises, to dangers which are brought about by the cοrι temporaneous activities of the occupier or his serνants οτ of anyone else. 15 20 tI (Βλ. επίσης Hawkins Υ. Goulsdon and Purley Urban District Council (ανωτέρω). Στην υπόθεση Slater v. Clay Cross Co. Ltd. [1956] 2 ΑΗ E.R. 625, αποφασίστηκε ότι οι εναγόμενοι έχουν καθήκο στη 25 διεξαγωγή της επιχείρησής τους να λάβουν λογικά μέτρα να μην υποστεί ζημιά οποιοσδήποτε που είναι νόμιμα εκεί, ανε ξάρτητα εάν είναι προσκεκλημένος ή αδειούχος, και έχουν ευθύνη για ασυνήθιστους κινδύνους τους οποίους γνωρίζουν ή όφειλαν να γνωρίζουν. 30 Ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα: Για τη στατική κατάσταση 86 1 Α.Α.Δ. (Ε) Φoαyxεαιcίσης Λτδ. Υ. Μάμα Σ1:ν1.ιανίδης Δ. των πραγμάτων και για τη λειτουργία της δραστηριότητας ή επιχείρησής του. Τι είναι λογικό ("reasonable") εξαρτάται από όλα τα περι στατικά στην κάθε περίπτωση, όπως τη φύση τηι; πρόσκλησης, 5 τη φύση του κινδύνου, τη γνώση του προσκεκλημένου. Όσον αφορά την πρακτικότητα των μέτρων, που πρέπει να λαμβά νονται για την εξάλειψη ή ελάττωση του κινδύνου, αυτή εξαρτάται από τα περιστατικά της κάθε περίπτωσης. 10 Στην εφαρμογή του δικαΙΟυ στον τομέα αυτό λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της ανθρώπινης κοινωνίας για προστασία του ανθρώπου και ανεμπόδιστη λειτουργία των επιχειρήσε ων. Τα Δικαστήρια στην προσέγγιση του θέματος αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία στην προστασία και ασφάλεια του αν θρώπου. 15 Με βάση τα γεγονότα, όπως αναφέρτηκαν στην αρχή, έχω τη γνώμη ότι τα προστατευτικά μέτρα στα οποία αναφέρτηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο εΙ ναι έξω από τα όρια της πρακτι κότητας. Το καθήκο των εφεσειόντων ήταν να εμποδίσουν ζημιά 20 στον εφεσίβλητο από ασυνήθιστο κίνδυνο με οποιοδήποτε από τους τρόπους που αναφέρονται στην απόφαση Indeπnaur. Στην περίπτωση αυτή οι εφεσεΙοντες μπορούσαν με ευκολία να δώσουν προειδοποίηση την οποία να μπορούσε να αντιληφθεί ο εφεσίβλητος για να ενεργήσει ανάλογα, ή να 25 απομονώσουν το χώρο του γεμίσματος των ελαστικών με κά ποιο προστατευτικό διαχώρισμα. Ο κίνδυνος έκρηξης του ελαστικού και εκτίναξης της στε φάνης ήταν ασυνήθιστος, αλλά εύλογα προβλεπτός. Ήταν κίνδυνος γνωστός στους εφεσεΙοντες, ή που έπρεπε να τον 30 γνωρίζουν λόγω της φύσης της εργασίας τους, ενώ ήταν άγνωστος στον εφεσίβλητο. Περαιτέρω, με βάση τη γενική νομοθετική διάταξη για το 8'1 ΣτυΙιανίδ-ιg Δ. ΦQ«Υ,ςεσ,ςίδης Λτδ. Υ. Μάμα
(1989)αστικό αδίκημα της αμέλειας, είχαν ευθύνη προς τον πλησίον τους να λάβουν τα μέτρα που ένας αντικειμενικά λογικός και συνετός άνθρωπος θα ελάμβανε υπό τις περιστάσεις. Πλη σίον είναι πρόσωπο το οποίο με λογική πρόβλεψη ήταν ενδε χόμενο να επηρεαστεί από τη διεξαγωγή της δραστηριότητας 5 στα υποστατικά της εταιρείας. Τα ευρήματα και συμπεράσματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι δικαιολογημένα και τα μόνα στα οποία μπορούσε να καταλήξει. Οι εφεσείοντες παράλειψαν να εκτελέσουν το καθήκο τους απέναντι στον εφεσίβλητο. Το Δικαστήριο αυτό δεν θα επέμβει στην προσβαλλόμενη απόφαση. 10 πριν καταλήξω ήθελα να αναφέρω ότι από παραδρομή ο πρωτόδικος Δικαστής έδωσε απόφαση για τον εφεσίβλητο για ί5,300.- (ί80ο.- ειδικές και ί4,500.- γενικές αποζημιώ σεις), ενώ όπως φαίνεται από τα πρακτικά, σελ. 25, ημερομη- 15 νΙας 27 Ιουνίου, 1986, το ποσό που συμφωνήθηκε και ανα γνωρίστηκε από τους δικηγόρους των διαδίκων είναι Β,55ο. (ί800.- ειδικές και ί4,75ο.- γενικές αποζημιώσεις). Είναι ορθό και δίκαιο το ποσό να διορθωθεί για να εξα λειφθεί το αποτέλεσμα της παραδρομής - (Kassinou v. Efstathiou
(1984)1 C.L.R. 77, σελ. 120, 121). 20 Η πρωτόδικη απόφαση με διορθωμένο σε B,SSD.- το επι δικαζόμενο ποσό αποζημιώσεων επικυρώνεται. ΠΙΚΗΣ. Δ.: Οι εφεσείοντες ασχολούνται με την πώληση ελαστικών τα 'οποία πωλούν και εφαρμόζουν σε αυτοκίνητα 25 στα υποστατικά τους εργασίας στη Λευκωσία. Ο εφεσίβλητος τραυματίστηκε από την έκρηξη ελαστικού που επεσυνέβη στα υποστατικά των εφεσειόντων ενώ βρισκόταν σ' αυτά. Η επί σκεψή του είχε ως σκοπό τη διεκπεραίωση συναλλαγής του με τους εφεσείοντες. Λόγω της εκρήξεως εκσφενδονίστηκε η στεφάνη του τροχού η οποία τον έπληξε και, όπως είναι παραδεκτό, του προκάλεσε κακώσεις που έχουν αποτιμηθεί σε f.5,SSO.- για σκοπούς αποζημιώσεων. Είναι παραδεκτό ότι 88 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΦοαΥχεσχίδης Λτδ. v. Μάμα Πιχής Δ. κατά τη διάρκεια της παραμονής του στα υποστατικά, ο εφε σίβλητος υπείχε θέση προσκεκλημένου (iπvitee) βάσει του άρ θρου 51
(2)(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου - Κεφ.
- 5 Παρόλο που ο επακριβής λόγος της εκρήξεως δεν προσδιο ρίστηκε. το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα, και αυτό δεν αμφισβητείται, ότι η έκρηξη οφείλετο στο φούσκωμα του ελαστικού. Η στεφάνη του τροχού εκσφενδονίστηκε ως απο τέλεσμα της εκρήξεως και έπληξε τον εφεσίβλητο. 10 Το Δικαστήριο απέδωσε ευθύνη (για αμέλεια) στους εφε σείοντες επειδή (α) Παρέλειψαν να δώσουν οποιαδήποτε προειδοποίηση για τον κίνδυνο εκρήξεως του ελαστικού κατά τη δια δικασία γέμισής του με αέρα, και επειδή 15 (β) παρέλειψαν να πάρουν τα ενδεδειγμένα προστατευτι κά μέτρα για την προστασία του επισκέπτη τους (εφε σιβλήτου) από τις συνέπειες πιθανής εκρήξεως ελαστι κού. 20 Το γεγονός ότι ο κίνδυνος εναντίον του οποίου έπρεπε να προστατευθεί ο εφεσίβλητος ήταν ασυνήθης, επεσήμανε το Επαρχιακό Δικαστήριο, δεν απι1λλαττε τους κατόχους των υποστατικών από την υποχρέωση. να πάρουν τα αναγκαία προστατευτικά μέτρα. Η υποχρέωση για παροχή προστασίας επεκτείνεται και στις περιπτώσεις όπου ο κίνδ~~~ς είναι 25 ασυνήθ_~Q!Qς, όπως αναγνωρίστηκε ρητά στην υπόθεσηS'lαier v. Clay Cross Co. Ltd. * όπως υποδεικνύεται στην απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Ο κίνδυνος να εκραγεί ελαστι 30 κό ενώ φουσκώνεται ήταν όχι μόνο προβλεπτό ς αλλά και γνωστός στους εφεσείοντες οι οποίοι μάλιστα χρησιμοποιού σαν προστατευτΙΚό περίφραγμα κατά τη διάρκεια του φου- * [1956] 2 ΑΙΙ E.R. 625,
- 89 Πιχής Δ. -Ι-QαΥχεσχίδης Λ-rδ. Υ. Μάμα
(1989)σκώματος καινούργιων ελαστικών πριν από την εφαρμογή τους στα αυτοκίνητα. Η αφαίρεση του ελαστικού από το αυ τοκίνητο για την παροχή αέρα δεν ήταν ευχερής, συνεπάγετο χρονοβόρα διαδικασία και, κατά την εισήγηση των εφεσειό ντων, δε μπορούσε λογικά να αναμένεται η λήψη οποιωνδή 5 ποτε πρoστατεuτικών μέτρων κατά τη διάρκεια του γεμίσμα τος ελαστικού εφαρμοσμένου σε αυτοκίνητο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο παρατηρεί ότι οι εφεσεΙΟντες όχι μόνο δεν έλα βαν πρoστατεuτικά μέτρα για την προστασία του εφεσιβλή του από προβλεπτούς κινδύνους, αλλά παρέλειψαν ολοσχε ρώς να τον προειδοποιήσουν και για τους κινδύνους αυτούς - 10 διαδικασία ευχερής και ανέξοδη. Η παράλειψη των εφεσειό ντων στοιχειοθετούσε όχι μόνο αθέτηση των υποχρεώσεων που επιβάλλει το άρθρο 51
(2)(β) του Κεφαλαίου 148, αλλά και του γενικότερου καθήκοντος για την επίδειξη της δέου 15 σας επιμέλειας για την προστασία του γείτονα, δηλαδή των προσώπων τα οποία κατά λογική πρόβλεψη ήταν ενδεχόμενο να επηρεαστούν από τις πράξεις και δραστηριότητες στα υποστατικά εργασίας των εφεσειόντων. * Η θέση του εφεσιβλήτου, όπως διατυπώθηκε από το συνή 20 γορό του, είναι ότι τα ευρτιματα του Δικαστηρίου δεν αφή νουν περιθώριο για την εξαγωγή οποιουδήποτε συμπεράσμα τος άλλου από εκείνο στο οποίο κατέληξε το Δικαστήριο' δηλαδή ότι οι εφεσεΙΟντες διέπραξαν το αστικό αδίκημα της αμέλειας και έχουν υποχρέωση να αποζημιώσουν τον εφεσί βλητο με το ποσό που έχει σuμφωνηθεί. * (Βλέπε. A.C. Billings & Sons Ltd. v. Riden [1957] 3 ΑΠ E.R. 1). 90 25 1 Α.Α.Δ. (Ε) Στην υπόθεση ΦQαΥκ,εσκί6ης Λ'Ι6. v. Μάμα Πικής Δ. G.l.P. Constructions v. Neophytou and Another, * η οποία αναφέρεται στην απόφαση του Επαρχια κού Δικαστηρίου, υποδεικνύεται ότι ο κάτοχος υποστατικών ο οποίος επιθυμεί να περιορίσει τις κινήσεις των επισκεπτών 5 μέσα στα υποστατικά, πρέπει να το πράξει ειδικά και ρητά'** διαφορετικά παραμένει υπόλογος για οποιαδήποτε ζημιά-'ήθε"Λέ·υποστέί από τις συνέπειες των κινδύνων που ήταν λογικά προβλεπτοί. Στην ίδια απόφαση επισημαίνεται η σύγχρονη τάση εναρμονισμού των υποχρεώσεων του κατό 10 χου υποστατικών κατά το κοινό δίκαιο με τις σύγχρονες αντιλήψεις περί κοινωνικού καθήκοντος. Όπως υποδεικνύε ται στην υπόθεση G.l.P. Constructions, ανωτέρω, τα όρια του καθήκοντος προς τον γείτονα προσδιορίζει η ανθρωπιστική συμπεριφορά η οποία αναμένεται από τον κάθε πολίτη στον 15 προγραμματισμό και την εκτέλεση των δραστηριοτήτων του. Το κριτήριο αυτό, ως το μέτρο κρίσεως της συμπεριφοράς του εναγόμένου, σημειώθηκε κατά τρόπο εύγλωττο στην απόφα ση British Rai/ways Board v. Herrington. *** 20 Το ότι η πιθανότητα εκδηλώσεως του κινδύνου ήταν μικρή (slight) δεν απαλλάττει τον κάτοχο των υποστατικών από τη λήψη προστατευτικών μέτρων εφόσο ο κίνδυνος είναι προ βλεπτός, όπως ήταν στην παρούσα υπόθεση. **** 15 Καταλήγουμε ότι τα ευρήματα του Δικαστηρίου ήταν δι καιολογημένα και τα συμπεράσματά του για την απόδοση ευ θύνης στους εφεσείοντες αναπόφευκτα. Η έφεση απορρίπτε ται με έξοδα. Έφεση απορρίπτεται κατά πλειοψηφΙα με έξοδα. *
(1983)1 Α Α Δ.
- ** (Βλέπε Stone ν. Taffe and Another [1974] 3 AJI E.R. ]016). *** [1972] 1 ΑΗ E.R.
- **** (Βλέπε, μεταξύ άλλων. Thak:e and another ν. Maurice [1986] 1 ΑΙΙ E.R. 497). 91