clr/1989/1989_1E_713.pdf

(1989)Το πρωτόδ~xo ΔLκαστήρω απέρριψε την εκδοχή του εφWεισντα (εναγόμενου), ως αναξι.όmστη. ΤΟ πeωι;όδι.κo ~ ~ σε παραδοχή εuθίrνης, στην οποία ειχε πρσβει ο εφεσ(.βλητος σε ποι.νι.­ κή υπΌΘwΗ εναντίον του για αμέλεια σχετuc.ά με το (δω δ\IστUχημα. Το πeωτΌΔΩw ΔLκασtήρι.o απteρLψE την ΘCδoχή του εφεσείοντα, Υι.ατι. μεταξύ fi)J.ιgγ: (α) η εχδοχή του εφεσεLoνtα ότι πήγαινε με 2S μιλι.α την ώρα ήταν αντίθετη με την πραγμαΤLκή μαρτuρί.α, και (β) η εκδοχή τou εφεσείοντα ότι προηγήθηκε σύyxρoικnι με το auτOΚΙνητo τou εφεσι.. βλητου δεν μπορούσε να γίνε4. δεκτή, γιατί το κτύπημα στην δεξι.ά: 5 πλευρά του αυτΟΚLνήτου του εφεσεLoνtα ήταν πολύ μιΚ{lό. Ttloς, το 1Ο πρωτΌΔΩW Δικασtήρι.o απέQρι.ψε ως αναξιόm.στη την ~ μάρτυρα, διδovtας προς τO'ύto 3 &καιoλoyi.ες: (α) Την προθυμία του μάρτ-uρα να βοηθήσει τον εφεσεΙΟντα, πρά:Υ_ μα που αποδεικνύεται από το Υf:yονός ότΙ. ο μάρτυρας εΙΠε ότι ο εφε­ σεl.ων λl.1Ο πριν χάσει Τl.ς αισθήσεις του αμtσως μετά το ατύχημα εi.πε ΤLς λέξεις "παρ' ολί10 να μας σκotώσει", (β) Το γεγονός ότΙ. ο μάρτvρας, μετά που έτρεξε έξω από το καφενεΙΟ, στο οποίο καθόταν, όταν άχουσε τα κ~ματα από την σύΥχροοοη, ~ε, όπως ειπε. ότΙ. η 15 ταχύτητα του αυτΟΚLνήτO\J του εφεσε€oντα ήταν μέτρια, (γ) ο ~ είχε την ικάθεση και. την ετΟLμότητα να προσέξει μικρό κτύπημα στην &ξιά πλευρά του α~OΚLνήtoυ του εφεσε€oντα. - 20 Το Ανώτατο Δικασtήρι.o, ωτοδεχόμενο την Έφεση. απεφΆΣWε:

(1)Η μαρτυρW. στην πo~""κή δίκη ήταν μαρttIQW παραδεκτή στην πολιτική δίκη. Σννεδέετο άμεσα με την αξι.οπιστία της υπόλοιπης μαρ­ τνριας. και. έπρεπε να είχε σννεκτιμηθε{. μ' αυτήν. Το πρωτ6OOco Δι.καστήριο &bcραξε σφάλμα, όταν αποφά.σι.σε ότι. η παραδοχή στην ποι.νι.- 25 κή δίκη αποτελεί απλή υπόθεστ], πάνω στην οποία δεν μπορο'ίισε να στηριχθεί. εφόσον η αμέλELα είναι θέμα πραγματικού γFyoνότoς.

(2)Στην σvγκεκρι.μtνη περΙΠτωση Ο Δικαστής ενήργτισε ως ει.δικός πραγματσΥνώμονας, όταν απεψό,mσε, χωρ(ς να υπάρχει' μαρτνρ€α ει- 30 δl.ΚO'ύ πραγματογνώμονα ενώπιόν του, ότι. ο εφεσείων επfryαινε με με- γάλη ταχύτητα και ότΙ. ο ι.σχι.ιρι.σμός για πρoηyrιθεi.σα σιίyκρouση δεν συνάδει με το γεγονός ότΙ. το κτύπημα στην δεξLό. πλευρά του αυτοκι­ νήτου του εφεσε(.οντα ήταν ασήμαντο.

(3)Οι. αLΤΙΟλοΥί.ες, που δόθηκαν, γιατί ο ανεξάρτητος μ.όqn.ιρας θf.- 35 ωρήθηκε avoξLόπLatoς, ήταν εσφαλμένtς. Η αιτιολογία υπό (α) πω πάνω δεν ευσταθεΙ Δεν είναι κατανοητό. πως η μoρt\1QLa για το τι. εLπεo εφεσείων αμtσως; μετά το ατύχημα ωτοδυκνύει "προθυμία καΙ. ετοι.μότητα να βοηθήσε\ ο μάρτυρας τον εφεσεΙOvτα". Η αLτιολοΥ'α ωτό (β) δεν συνάδει με τα πρακτικά. Η αιτωλoyi.α υπό το (γ) εΙναι 714 40 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΑΥησι1άΟ1) ν. ΧοΙσΤΟ1) εσφαλμένη αφού πραγματιχό. στην δεξιό. πλευρό. του αυτox~VΉΤoυ uπi)ρχε xτίm)μα.

(4)Έχοντας uπόψ'η την νoμ.oλo-yLα σχετιχό. με συνέπειες λαθών ~ Δι.xαoτηρLσυ. το σιιμπέQασμα ε#.νcu. ότΙ. στην 'UΠόθεση auτή 5 τα λό.θη ΤO'\J xρωτόδt.xou Δι,χαστηρι.ου είναι τέτοια, ώστε να επιβάλ­ λovν αποδοχή τη; έφεσης. Η ίq;εση επιτρtπεται μι tξoδα σε βdρoς του εq;εσ(βλητoυ. Διατα'γή επαVΕΚΔικά­ (Πως. Τα t.ξoδα της πeωτ6δικης δ&α&κα­ σί.ας να εΙνσι tξoδα της δlκης. 10 Α νσφερόμενες αποφάσεις: HoIIingsιo~ \/. Hewthorn αΜ Co. Lld [1943] 2 All E.R. 35, Nicolaou v. Louι:a

(1985)1 C.L.R. 91, Siakkos \/. Nicolaou

(1980)1 C.L.R. 333, 15 Boustαni \/. Lίnmare Shipping Co Ltd

(1984)1 C.L.R. 354, Messiou \/. E/eftheriou

(1982)1 C.L.R.486, Constantinou \/. Symeonides

(1969)1 C.L.R. 412. Έφεση. 20 Έφεση από τον εναγόμενο κατά της ωτόφασης του Επαρ- χιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Φρ. Nικoλαtδης, Α-Ε.Δ.) που δόθηκε στις 31 ΜαΤου, 1986 (Αρ. Αγωγής 1078/85) με την 25 οποία η απαίτηση του εναγόμενον εναντΙΟν τoυ"τρι.τoδι.άδι~ ΚOU για κάλ1Jψη ή συνεισφορά έναντι του ποσού των ί2,243 που το Δικαστήριο επιδίκασε προς όφελος του ενάγοντα aπoρριφθηκε. 715 AyησιJ.άo\! ν. ΧοΙστο\!

(1919)Α. Μυριάνθης, για τον Εφεσείοντα, Ρ. Μιχαηλίδης, για τον Εφεσ(βλητο-τριτοδιάδικ.ο. ΣΑΒΒΙΔΗΣ Δ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα απαγγείλει ο Δικαστής Ι Πογιατζής. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ Δ: Η παρούσα έφεση στρέφεται εναντίον 5 της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού με την οποία η απαίτηση του εφεσε(.οντα, εναγόμενου στην αγωγή αρ. 1078/85 εναντισν του εφεσίβλητου, τριτοδιάδικ.ου στην αγωγή, για κάλυψη ή συνεισφορά έναντι του ποσού των ;(2,243 το οποίο ΤΟ Δικαστήριο επιδίκασε κατά του εφεσείο- 1Ο ντα και προς όφελος του ενάγοντα στην ίδια αγωγή, απορρί­ φθηκε με έξοδα σε βάρος του εφεσεισντα. Η απαίτηση του ενάγοντα εναντίον του εφεσεισντα όπως και η απαίτηση του εφεσείovτα εναντίον του εφεσίβλητου πή­ γασε από τροχαίο ατύχημα που συνέβη παρά τη διασταύρωση 15 των οδών Γαλιλαισυ και Ευρώτα στη Λεμεσό, κατά το οποίο το σαλούν αυτοκίνητο του εφεσεΙοντα με αρ. εγγραφής MG 303 συγκρούστηκε διαδοχικά με τα αυτοκίνητα με αρ. fYfραφής FA 214, HG 679 και Μυ 756 που ήταν σταθμευμένα στην οδό Γαλιλαισυ νότια της διασταύρωσης, με αποτέλεσμα 20 όλα τα αuτoκίνητα να υποστούν ζημιές. Η απαίτηση του ενά­ γοντα στην αγωγή αφορούσε μόνο τη ζημιά που προκλήθηκε στο αυτοκίνητό του με αρ. MU 756 στη σύγκρουση με το αυ- τοκίνητο του εφεσείοντα που ακ.ολούθησε τη σύγκρουση του τελευταίου με τα δυο άλλα σταθμευμένα αυτοκίνητα. Επίδι- 25 κο θέμα της αγωγής ήταν επίσης η αιτω και/ή ο υπαίτιος της σύγκρουσης μεταξύ των αι,-τοκινήτων του ενάγοντα και του εφεσείοντα. Η εκδοχή του ενάγοντα στην Έκθεση Απαίτησής του ήταν ότι αιτία της σύγχρουσης ήταν η αμέλεια του εφε­ σείQντα που οδ1lYούσε με υπερβολική ταχύτητα και απώλεσε 30 τον έλεγχο του αυτοκινήτου του. Η εκδοχή του εφεσείοντα ήταν ότι ο ίδιος δεν επέδειξε οποιαδήποτε αμέλεια και ότι μοναδικός ή τουλάχιστο κύριος υπαίτιος της σύγκρουσης ήταν ο εφεσ(βλητος που εισήλθε τη διασταύρωση από την οδό Ευρώτα χωρίς να σταματήσει Τι να δώσει προτεραιότητα στον 716 35 Ι Α.Α.Δ. (Ε) 5 1Ο 15 AΎηιJι1CΊoν ν. Χιίσtο'U ΠΟΎιαttής Δ. εφεσείοντα με αποτέλεσμα να προκληθεί σύγκρουση πάνω στη διασταύρωση μεταξύ του αυτοκινήτου του εφεσεΙοντα και του πικ-απ αυτοκινήτου του εφεσίβλητου, με αρ. εγγρα­ φής ΡΤ 20, στην οποία σύγκρουση οφειλόταν η από μέρους του απώλεια του ελέΥχου του αυτοκινήτου του το οποίο ακο­ λούθως συγκρούστηκε διαδοχιΚά με τα σταθμευμένα αυτοκί­ νητα. Ο εφεσείων δεν ισχυρίστηκε ότι ο ενάγων επέδειξε οποιαδήποτε συντρέχουσα αμέλεια. Η εκδοχή του εφεσίβλη­ του ήταν ότι προχώρησε μόνο 1,5' μέσα στη διαστανOJnQη μι σκοπό να εισέλθει στην οδό Γαλιλαίου και να προχωρήσει βόρεια και ότι σταμάτησε όταν είδε το αυτοκίνητο του εφε­ σειόντα να προχωρεί με ιλιΥΥιώδη ταχ'ύτητα στην οδό Γαλι­ λαίου προς τη διασταύικσση, να περνά από δίπλα του και να συγκρούεται διαδοχικά με τα σταθμευμένα αυτοκίνητα νότια της διασταύρωσης. Ο εφεσίβλητος αρνήθηκε ότι το δικό του αυτοκίνητο συγκρούστηκε με εκείνο του εφεσείοντα πρι ν το τελευταίο συγκρουστεί με τα σταθμευμένα αυτοκίνητα. Ο εφεσίβλητος κλήθηκε και κατάθεσε σαν ο μοναδικός 20 μάρτυρας του ενάγοντα αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος εκτός, βέβαια, του .αστυνομικού που διερεύνησε το δυστύχημα και ετοίμασε το σχεδιάγραμμα, Τεκ. 1. Ο ενάγων κατάθεσε μόνο αναφορικά με το μέγεθος της ζημιάς που είχε υποστεί. Ο εφεσίβλητος έδωσε επίσης μαρτυρία για υποστή­ 25 ριξη της δικής του εκδοχής και κάλεσε ένα ακόμα μάρτυρα, τον Κώστα Κλεάνθους, στου οποίου τη μαρτυρία θα αναφερ­ θούμε σε λίγο. Με την απόφασή του το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέχτη­ κε τη μαρτυρία του εφεσίβλητου αναφορικά με τις συνθήκες του δυστυχήματος και απέρριψε σαν αναξιόπιστη τη μαρτυ- 30 ρία του εφεσείοντα και του μάρτυρα Κώστα Κλεάνθους, έδωσε δε δικαιολογητικά τα οποία ο εφεσείων παραπονείται ότι δεν είναι ικανοποιητικά και τα οποία θα εξετάσουμε σε λίγο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκαμε ευρήματα πάνω σε διάφορες πτυχές των αμφισβητούμενων γεγονότων που στη- 35 ρί.ζονται στην πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας και κατά­ ληξε τελικά στο συμπέρασμα ότι ο εφεσείων ήταν ο μοναδι­ κός υπαίτιος του δυστυχήματος. Επακόλουθο των ανωτέρω ήταν η έκδοση απόφασης εναντίον του εφεσείοντα και υπέρ 717 ΠοΥUlτζ~ Δ.. ΑΥησι1.άο" ν. Χοίστο"

(1919)του ενάγοντα για ωτοζημιώσεις ύψους ί2,243 πλέον έξοδα και 1'/ ωτόρριφη της απάιτησής 'tO\1 εYαvtΙOV του εφεσ(βλητου τριτoδι.ά.διxov με έξοδα. Ενώπιόν μας ο εφεσείων δεν έχει αμφισβητήσει την ορθό­ τητα της <lJτ.όφασης που εκδόθηκε Evavtίoν του και προς όφε- 5 λος του ενάΥοντα. Αμφισβήτησε μόνο την ορθότητα της από­ φασης με την οποία είχε απορριφθεί η δική του απαίτηση εναντίον του εφεσίβλητου για σννει.σφορά εκ μέρους του τε­ λευταίου τι οποία θα έπρεπε, όπως ισχυρίστηκε ο δικηγόρος του ενώπf.oν μας, να εΙναι (.ση με το ήμισυ του ποσού που ΕΠΙ- 1Ο δικάστηκε εναντίον του με βάση ευθύνη που έπρεπε να είχε καθοριστεί με ποσοστό 50% Eναvtίov του εφεσίβλητου. Στο σημείο αmό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του αστυνομικού που διερεύνησε το δ'\XJ't'ύχ1ι.&α. τι διασταύρωση των οδών Γαλιλαίου και Ευ- 15 ρώτα δεν ελέΥχεται wτό φώτα Τι άλλα σηματα τροχαίας, ότι η οδός Γαλι.λαioυ έχει μεγαλύτερη τροχαία κίνηση από την οδό Ευρώτα. όn στα ανατολικά της διασταύρωσης η οδός Ευρώτα εκτείνεται μόνο 90' περίπου και καταλήγει σε αδιέξοδο και ότι μετά το δυστύχημα η είσοδος από την οδό Ευρώτα στην 20 οδό Γαλιλαioυ ελέγχεται με σήματα αλτ. Ουσιαστιχά η έφεση στηρίζεται στο μοναδικό λόγο ότι το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο εφεσίβλητος δεν ευθύνεται για το δυστύχημα δε δικαιολογείται από την ολό­ τητα της προσαχθείσης μαρτυρίας. Στο πλαίσιο του πιο πάνω 25 λόγου της έφεσης ο εφεσείων παραπονείται μεταξύ άλλων, ότι το πρωτόδικο Δικαστήρισ(α) δεν έλαβε υπόψη του το παραδεκτό γεγονός ότι ο εφε­ σίβλητος παραδέχτηκε ενώπιον .του Ποινικού Δί.καστηρίου ενοχή για αμελές οδήγημα σχετικά με το επίδικο δυστύχτιJ,lα' (β) ενήρ-Υησε σαν ειδικός πραγματογνώμονας μάρτυρας avtL σαν διχαστής (γ) η δοθεΙΟα αιτισλογΙα για την απόρριψη της μαρτνρίας 718 30 Ι Α...Α.Δ. ,Ει A.,...ιlάoν 'ν. Χιί.στον Π.,.,α"Cζής Δ.. του μάρ':υρα Κώστα Κλεάνθους είναι αννπόσtατη και όχι ιχανοποιητική. θα ασχοληθούμε με τα θέματα αυτά με τη σε&Qά που τα παραθέτουμε. 5 (α) Η παραδοχή του εφεσ(βλητσυ Έχει αναφερθεί στη μαρτυρία ενώπιον του πρωτόδικου Διχαστηρίου, χωρίς να έχει ποτέ αμφισβητηθεί, ότι εναντi.oν 10 τόσο του εφεσείoνtα όσο και του εφεσίβλητου είχε προσαφθεί κατηγορία για αμελές οδήγημα αναφορικά με την επίδικη σύΥκρουση και ότι ο ε~ίβλητoς παραδέχτηκε ενώπιον Ποι­ νικού Δικαστηρίου την κατηγορία εκείνη και με βάση την πα­ ραδοχΤ\ του βρέθηκε ένοχος και καταδικάστηκε ανάλογα. Αναφορικά με το θέμα, ο εφεσίβλητος αvtεξεταζόμενος είπε τα εξής 15 "Μου εφέραν κατηγορία ότι οδηγούσα αμελώς. Παραδέκτηκα γιατί μου ειπε ο δικηγόρος μου να παραδεχτώ γLα να μην πληρώνω έξοδα γιατί δεν θα έκρινε τα ποσοστά." H-,iαρτυρίατoυ εφεσίβλητου ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ήταν στην ολότητα της τελείως ασυμβίβαστη με 20 την παραδοχή του ενώπιόν του Ποινικού ΔικαστηρΙΟυ ότι στον ουσιώδη τόπο και χρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητό του αμιλώς. Στην απόφασή του το πρωτόδικο Δικαστήριο ασχολείται με το θέμα αυτό και αναφέρει τα εξής: 25 30 "Ι do ηοΙ contribute any significance 10 the fac{ that boαι drivers pleaded gui1ty when prosecuted for driving without due care and aιtention. Negligence is a question of fact and Ι cannot base my findings οη anY assumptions.!I Προκύπτει από το πιο πάνω απόσπασμα της ωτόφασης ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο αγνόησε ολότελα το γεγονός της 719 Πoyια1:~ής Δ. Ayησύ.CΊo" ν. ΧιΙσ,ο" (Ι,,,) παραδοχής του εφεσiβλητoυ με την αιτιολογία ότι η αμέλεια αποτελεί θέμα πραγματικό και δεν μπορεί να βασίσει τα ευ· ρήματά του πάνω σε υποθέσεις. Είναι πασιφανές ότι η πιο πάνω αιτιoλoγLα είναι ανυπόστατη και προσέγγιση του πρω. τόδικου Δικαστηρίου είναι λανθασμένη. Η παραδοχή του εφεσiβλητoυ είναι μαρtυρLα που δεν έπρεπε να είχε αγνοη- 5 θεί γιατί σχετίζεται άμεσα με την αξιοπιστία της υπόλοιπης μαρτυρίας του και με το βάρος που έπρεπε να είχε αποδοθεί σ' αυτή. Μαζί με την UΠόλoLΠη ενώπιόν μου μαρτυρία το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε καθήκον να λάβει υπόψη και να συνεκτιμήσει τη μαρτuρLα για την παραδοχή του εφεσ(βλητου 1Ο για σκοπούς εξα-Υωγής ορθών συμπερασμάτων αναφορικά με τα πραγματικά γε:Υονότα της υπόθεσης και για σκοπούς αξιο­ λόγησης της μαρτυρίας του εφεσίβλητου. και όχι να θεωρήσει τη μαρτυρία αυτή σαν απλή υπόθεση (assumption) πάνω στην 15 oπoLα δεν μπορούσε να βασίσει τα ευρήματά του όπως ρητά λέει στην απόφασή του. Σχετικό επί του πρσκaμένou είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση του Λόρδου Goddard στην υπόθεση Hollingstone ν. ε. Hewthorn & Co. Ltd. [1943] 2 ΑΙΙ E.R. 35. το οποίο είχε υιοθετηθεί στην uπόθεση Χαράλαμπου Νικολάου Υ. Αγγελικής Αούκα

(1985)1 Α.ΑΔ. 91, στη σελ. 99: "... an admission can always be given ίη evidence agaίnst the patty who made ίι. Ιη the present case. had the defendant before the magistrates. pleaded guilty. or made some admission ίη giving evidence that would have supported the plaίnfiff's. case this could have been proved. but ηοι the result of the 20 25 trial." Αναφορικά με το καθήκον του πρωτόδικου Δικαστηρίου να δίνει την πρέπουσα βαρύτητα στο γε:Υονός της παραδοχής σε ποινική υπόθεση από διάδικο σε αστική υπόθεση όπως η παρούσα. σχετική είναι και η uπόθεπη Eταιρεlα ΑεωψΟρεΙων 30 Αθηαtvου Ατδ v. Κυριάκου BαUtλEtov και άλλου

(1970)1 ' Α.Α.Δ.365. (β) Ο εφεσείων παραπονείται ότι ο πρωτόδικος Δικαστής έκαμε διάφορα ευρήματα και εξήγαγε συμπεράσματα που δε 720 35 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΑΥ1JOιΙάο" ν. XQtcn;o" ΠΟΥια,;ζής Δ. στηρ{.ζοvtαι πάνω στην προσαχθείσα μαρτυρία αλλά πάνω σε γνώμη που ο ιδιος εκφράζει ενεργώντας επί του προ-χειμένου σαν ειδικός πραγματσΥνώμονας. Ο ΕUΠαίδευτOς δικηγόρος του εφεσείοvtα μας παρέπεμψε σε διάφορα αποσπάσματα 5 της απόφασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου πoaJ πιστεύουμε ότι δικαιολογούν το παρό.πονό του. Στο πολύ βασικό για την υπόθεση θέμα της ταχύτητας του EφEOEίovta, το πρωτόδικο Δικαστήριο λέει στην απόφασή του m εξής: "Ι examίned the evidence before me with the utmost care 1Ο 15 20 25 and having done so and having the ορροτιυηίΙΥ to watch the demeanour of the witnesses whilst giving evidence, Ι decided ιο reject the evidence of the Defendant. His evidence was utterly false, fuII of contradictions and an attempt Ιο avoid the consequesnces of his neglignece. He alleged that his speed before eηteήηg the junction was 25 m.p.h. and that he reduced his speed further ίη order ιό avoid the collision. He aIso alleged that he did ηοι apply hisbrakes abruptly. ΑΗ the above aIlegations are contradicted by the reaI evidence. His car left 50' brakemarks and covered an overall distance of more than 170' from the junctίon υρ ιο the finaI position of his car. Ιη the processhe knocked οη three cars ουΙ of which the last o~e was pushed for a distance of aImost 20' and tumed before coming 10 a standstill. ΑΙΙ the aoove correspond ιο aπ excessive speed and contradict the al1egation of the Defendant that he was dήving at a speed less than 25 m.p.h." Ένα άλλο επί μέρους επίδικο θ6μα με αποφασιστική ση­ μασία ήταν αν έλαβε χώρα ή όχι σύγκρόυση μεταξύ των αυ­ τοκι νήτων του εφεσείοvtα και του εφεσίβλητου. Σύμφωνα με τη μαρτυρία όπως έΥι νε αποδεκτή από το πρωτόδικο Δικα- 30 στήριο, η ζημία που προκλήθηκε στο αιποκίνητο του εφεσείο­ vta από τη σύγκρουση του με τα σταθμευμένα αυτοκίνητα ήταν ολόκληρη στην αριστερή τoυ~. Παρόλα αυτά είχε διαπιστωθεί πρόσφατη ελαφρά ζημία· στο δεξιό του πwινό φτερό σε 'ύψος που avtιoτotxooot με τον μπροστινό πρoφu- 35 λακτήρα του αυτοκινήτου του εφεσίβλητου: η ύπαρξη της οποίας έτεινε να ενισχύσει την εκδοχή του εφεσείοvtα για '721 ΠΟΥιατ:ζής Δ. ΑΥησιλάου ν. ΧQίστ:ο\l

(1989)σύγκρουση των δυο αυτών'αυτοκινήτων. Το πρωτόδικο Δικα­ στήριο απόρριψε την εκδοχή του εφεσείοντα πάνω στο θέμα αυτό διατυπώνοντας τον πιο κάτω συλλογισμό χωρίς την ύπαρξη οποιασδήποτε μαρτυρίας από πραγματογνώμο- να. Το Δικαστήριο ανάφερε στην απόφασή το" τα εξής: 5 ''Ι funher find that the car of the Defendant and the car of the Third Party did ηοι come ίηιο any contact at all. Η such was the case, most cenainly something more than a small dent would have been created." Προκύπτει από τα ανωτέρω αποσπάσματα ότι χωρίς να ακούσει μαρτυρία από ειδικούς, ο πρωτόδικος Δικαστής με­ 10 τάτρεψε τον εαmό του σε μάρτυρα πραγματογνώμονα (expert witness) και υπέπεσε στο λάθος εκείνο που, όπως τονίστηκε στην υπόθεση Ανδρέας Σιάκκος Υ. Α νδρtα Νικολάου

(1980)1 Α.Α.Δ. 333, όφειλε να έχει αποφύγει. Το σχετικό απόσπασμα της απόφασης είναι στις σελίδες 342-343, έχει δε ως εξής: 15 "Before concluding our judgment, we think ίι is necessary to ροίηι out ίη the present case, that trial Judges when dealing with the real evidence and parιicularly with a sketc~ should bear ίπ mind ηοι to turn themselves ίπιο exρerts merely οη the result of their comparisons, without hearing evidence coming from an expert. This is what had happened ίη this case when the learned trial Judge tumed himself ίηιο aπ expen in trying ιο explain ho~ the accident occuued and whether ίι was due Ιο speeding οη the part of the appellant by looking ιο the brake marks left by the car of the appellant. without (ιrsι hearing exρeη evidence." 20 25 (Ύ) Η απόρριψη της μαρτυρίας του Κώστα Κλεάνθους σαν αναξιόπιστης ήρος ενίσχυση της εκδοχής του ότι των συγκρούσεων του αυτοκινήτου του με τα σταθμευμένα αυτοκίνητα προηγήθηκε n2 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΑΥησι1άο\l ν. ΧQίσιο\l , ΠΟΥιαιζής; Δ. σύγκρουση του αυτοκινήτου του με εκείνο του εφεσίβλητου, ο εφεσείων κάλεσε σαν μάρτυρα τον Κώστα Κλεάνθους ο οποίος την ώρα της ισχυριζόμενης σύγκρουσης και εκείνων που ακολούθησαν βρισκόταν μέσα στο καφενείο του Ματθαί- 5 ου Κόμπου που βρίσκεται στην οδό Γαλιλαίου, νότια της δια­ σταύρωσης, απέναντι ωτό το σταθμευμένο αυτσ>ιίνητο αρ. HG 679 που είναι το δεύτερο σταθμευμένο αυτοκίνητο με το οποίο συγκρούστηκε το αυτοκίνητο του εφεσείoνtα. Ο μάρτυ­ ρας Κλεάνθους είναι πρόσφυγας ωτό τη Βαρίσια Μόρφου, 10 κάτοικος Λεμεσού, υπάλληλος στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδά­ των και ισχυρίστηκε, χωρίς να αντεξεταστεί επί του σημείου αυτού, ότι δε γνωρίζει κανένα από τους διάδικους. Ήταν ο μόνος μάρτυρας που κατάθεσε κάτι σχετικό με το θέμα της ευθύνης και που μ.."tοροΟΟε να χαρακτηρισθεί σαν ανεξάρτη- 15 τος. Δεν είδε την ίσχυριζόμενη σύγκρουση μεταξύ των αυτο­ κινήτων του εφεσείοντα και του εφεσίβλητου. Άκουσε τους θορ$ους των συγκρούσεων και βγήκε στο δρόμο όταν ήδη το κόκκινο αυτοκίνητο του εφεσείοντα είχε σταματήσει μετά τη σύγκρουσή του με το αυτοκί νηto του ενάγοντα. Ισχυρίστηκε 20 ότι είδε το άσπρο πικ-απ του εφεσίβλητου μέσα στη διασταύ­ ρωση και επρόσεξε ότι στον προφνλακτήρα του είχε κόκκινη πογιά' ότι ο εφεσίβλητος μετακίνησε το αυτοκίνητό του πριν έλθει ο αστυνομικός που διερεύνησε το ατύχημα (πράγμα που ο εφεσίβλητος είχε παραδεχθεί στη μαρτυρία του χώρίς 25 να δώσει οποιαδήποτε δικαιολογία)' ότι μετά τη μετακίνηση του αυτοκινήτου του εφεσίβλητου και μέχρι της άφιξης του αστυνομικού, η κόκκινη ΠΟΥιά στον προφυλακτήρα είχε εξα­ φανιστεί: και ότι ανάφερε στον αστυνομικό ότι είδε την κόκ­ 30 κινη πογιά στον ΠΡαΡυλακτήρα του αυτοκινήτου. Σ' απάντηση που ο αστυνομικός έδωσε σε ερώτηση του δικηγόρου του εφεσίβλητου, ο αστυνομικός είχε επιβεβαιώσει ότι ο μάρτυ­ ρας Κλεάνθους του ανέφερε ότι είχε δει κόκκινη ΠΟΥιά στο αυτοκίνητο του εφεσίβλητου πριν ο τελευταίος το μετακινή­ σει ωτό τη θέση που είχε σταματήσει μετά το δυστύχημα. 35 Είπε ακόμα ο μάρτυρας ότι πρόσεξε ελαφρό κτύπημα στο δεξιό πισινό φτερό του αυτοκινήτου του εφεσείοντα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απόρριψε σαν αναξιόπιστη και DOYLattiκ Δ. ΑΥηοιλάο" ν. Χοίοτου

(1989)ψΜή τη μαρτυρία του Κλεάνθους λέγοντας τα εξής: "The evidence ofD.W.3 is also false and a clear attempt ιο help the Defendant. Ι reject his evidence as his willingness ιο help the Defendant was obvious even from hίs eagemess to ώ­ lege that the Defendant before losing his senses told him that the Third Party was liable ("Παρ' ολίΎΟ να μας σκοτώσει") and that when rushing outside the coffee-shop, he noticed that the speed of the Defendant was moderate. He also, had, at the time, even the alertness and the ήghι disposition ιο notice οη the car of the Defendant, which was badly damaged οη its left side, the small insignificant dent οη the other side of the car." 5 1Ο Προκύπτει από το πιο πάνω ωτόσπασμα της απόφασης ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο κατάληξε στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του Κλεάνθους ήταν ψευδής Ύια τους ακόλουθους τρεις λόγους: 15

1. Η προθυμί.α. του μάρτυρα να βοηθήσει τον εφεσείοντα ήταν έκδηλη ακόμα και από την ανυπομονησία του να ισχυ­ ριστεί ότι πριν χάσει τις αισθήσεις του ο εφεσείων είπε τη φράση "παρ , ολίγο να μας σκοτώσει".
2. Όεαν ο μάρτυρας έτρεξε έξω από το καφενείο, πρόσεξε 20 ότι η ταχύτητα του αυτοκινήτου του εφεσείοντα ήταν μέτρια.
3. Ο μάρτυρας είχε την ετοιμότητα και τη διάθεση να προ­ σέξει πάνω στη δεξιά πλευρά του αυτοκι VΉΤoυ του εφεσείο­ ντα ένα ασήμαντο κτύπημα. θα εξετάσομε τώρα κατά πόσο ευσταθεί ή όχι οποι.οδήποτε από τα πιο πάνω τρία σκέλη της αLτιολογίας που δίνεΙ. το 25 πρωτόδικο Δικαστήριο για την απόρριψη της μαρτυρLας ΤΟ'l μάρτυρα Κλεάνθους. ΑναφοΡLκά με το πρώτο σχtλoς της αιτιoλoγLας ο μάρτυρας ρωτήθτριε στην κυρία εξέτασή του: "Είδετε τον οδηΥό του κόκκινου αυτοκινήτου:" και απάντησε: "Επήγαμε κοντά του Ίl4 30 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΑΥησι1άο\ι ν. ΧιΙσ1:0\ι ΠΟΥιατζιίς Δ. και είπε 'παρ' ολί Υο να μας σκοτώσει' και έπεσε κάτω αναί­ σθητος ο οδηγός". Αναφοριχά με τον ισΧ'υρισμό του αυτό ο μάρτυρας δεν αντεξετάστηχε από το δικηγόρο του εφεσίβλη­ 5 το". Αδννατούμε να αντιληφθούμε το εύρημα του πρωτόδικο" Δικαστη για" ανυπομονησία το" μάρτυρα να προβάλει τον πιο πάνω ισχυρισμό ή ΎW προθυμία του μάρτυρα να βοη­ θήσει ψευδόμενος τον εφεσείοντα. Το συμπέρασμα αmό του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι ολότελα ανuπόσtατo. Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος της δοθεΙΟας αιτιολο- 10 γιας, η ΠQώτη παρατήρηση που κάμνομε είναι ότι ο μάρτυρας ουδέποτε είπε ότι όταν έτρεξε έξω από το καφενείο πρόσεξε ότι η ταχύτητα του αυτοκινήτου ήταν μέτρια. Τουναντίον, ο μάρτυρας τόνισε ότι είδε το αmοκΙνητο να περνά ενώ ο ίδιος βρισκόταν μέσα στο καφενείο. Το σχετικό απόσπασμα των 15 πρακτικών επί του προκειμένου είναι στη σελ. 31 και έχει ως εξής: 'Έ. Πόσα κτυπηματα άκουσες και μετά είδες το αυτοκίνη­ το, αν θυμάσαι; Α Δε θυμούμαι, αλλά ακούσαμε κτυπήματα, επέρασε από 20 μπροστά μας. και μετά ακούσαμε άλλα κτυπήματα. Όταν επέρασε από μπροστά μας ακούσαμε ένα κτύπημα, βγήκαμε έξω και είδαμε το σταματημένο. Ε. Όταν βγήκετε έξω το αmοκίνητο ήταν ήδη σταματημέ­ νο; 25 Α Ναι." Οι πιο πάνω απαντήσεις δόθηκαν από το μάρτυρα στη διάρκεια της αντεξέτασής 'tO'U. Στη συνέχεια και πιεζόμενος να περιγράψει την ταχύτητα του αmοκινήτου ο μάρτυρας ειπε τα εξής στη σελ. 32: 30 'Έ. Etδετε το·αυτοκΙνητο πώς επήΥαινε, πού εκτύπησε τη amoxLνrιτα; Α. Το είδα που επέρναν μπροστά από το καφενείο. 715 ΠΟΥLατtής Δ. ΑΥησιλάο" ν. XQL8"'I'O" (Ι,.,) . Ε. Πώς επέρναν; Α.Το είδα που επtρναν Ε. Μπορείς να περιγράψεις πώς επέρναν; Α. Δεν εσrέκoυμoυν στην ευβεi.α να δω πώς επέρναν. Ε. Επήγαινε σιγά, δυνατά; 5 Α. Μέτρια. Ε. Όταν λες 'μέτρια', πώς είναι; Α. Δεν μπορώ να πω πώς επήγα ινε. δεν επήγαινε τόσο πολύ βολίδα. Ε. Είδετε το αυτοκίνητο τούτο να κτυπά το τελευταΙΟ αυ- 1Ο τoκίvητo που το επήρε πίσω και γύρισε: Α. 'Οχι," Οι απαντήσεις που έδωσε ο μάρτυρος σrις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν κατ' ουδένα λόγο δε δικαιολογούν το συ­ μπέρασμα του πρωτόδικου Δικασrηρίoυ ότι επέδειξε ανυπο- 15 μονησία να βοηθήσει, ακόμα και ψευδόμενος, τον εφεσείοντα ούτε εί.ναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν σαν μέτρο της ανα­ ξιοπιστίας του μάρτυρα, όπως αυθαίρετα φαίνεται να έχουν χρησιμοποιηθεί από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Το τρίτο σκέλος της αιτιολογίας που Παραθέτει το πρωτόδικο Δικασrήριo για το εύρημά του περi αναξιoπισri.ας του μάρτυρα Κλεάνθους είναι εξίσου αυθαίρετο και ολότελα αδι­ καιολόγητο, Το ελαφρύ κτύπημα σro δεξιό πισινό φτερό του αυτοκινήτου του εφεσείοντα υπήρχε και διαπισrώθηκε από τον ασrυνoμικό που διερείΜισε το ατύχημα, η δε ύπαρξη του δεν αμφισβητήθηκε από τον εφεσ(.βλητο. Υπό τις περισrάσεις αδυνατούμε να κατανοήσουμε γιατί ο μάρτυρας Κλεάνθους 'Π6 20 25 1 Α.Α.Δ. (Ε) ΑΥησιΙά.ο" Υ. Χοίστο" ΠΟΥιατ!;ή, Δ. πρέπει να είναι αναξιόπιστος μάρτυρας επειδή υπέπεσε στην αντίληψή του κάτι πόυ υπέπεσε στην αντίληψη και άλλων μαρτύρων και η ύπαρξη του οποΙΟυ δεν έχει αμφισβητηθεί από κανένα. 5 Προκύπτει απ' όσα έχομε εΚθέσει πιο πάνω ότ~ η αιτιολογ{.α πίσω ωτό το εiιρημα του πρωτόδικου ΔικαστηρLoν ότι ο μάρτυιχχς Κώστας Κλεάνθους είναι αναξιόπιστος μάρτυρας δεν tvotaetL. Το τελεmαιo ερώτημα που μένει να απαντηθεί αφορά τις 1Ο συνέπειες πάνω στην υπό έφεση απόφαση των λαθών του πρωτόδι.κov Δικαστηρίου ΠO'U έχουν διαπιστωθεί και που πα­ ραθέτουμε πιο πάνω. Πιστεύουμε ότι οι συνέπειες είναι κα­ θοριοτικές για την εγκvρότηtα και νομιμότητα της απόφασης η οποία σύμφωνα με τη νομολογία μας θα πρέπει να ακυρω- 15 θείο Στην υπόθεση Mounir Boustαni ν. Linmαre Shipping Compαny Limited

(1984)1 Α.Α.Δ. 354. η Ολομέλεια tO'U Ανωτά­ του Δικαστηρίου ακύρωσε"την υπό έφεση απόφαση για το 20 25 λόγο ότι ο πρωτόδικος Δικαστής παράλειψε να εκτιμήσει τη μαρτυρία στην ολότητά της αναφορικά με ένα από τα oVΣιώ­ δη αμφισβητούμενα γεγονότα και διάταξε την επανεκδίκαση της υπόθεσης. Παρόμοια ήταν η προσέγγιση που ακολούθησε το Εφετείο στην υπόθεση Παρασκευή ΜΙσσιου v. Λεύκου ΕλευθερΙου

(1982)1 Α.Α.Δ. 486. στην οπο{.α τονίστηκε ότι παράλειψη του πρωτόδικου Δικαστή γα συνεκτιμήσει τη σχε­ tLxfI μαρτυρία ενώπιόν του στην ολότητά της καθιστά τα ευ­ ρήματά του αναφορικά με τα γεγονότα τρωτά και ακυρώσι­ μα και ότι ο δισταγμός του Εφετείου να επέμβει σε ευρήματα 30 που είναι βασισμένα στην αξιοπιστία των μαρτύρων πρέπει τότε να υποχωρεί μπροστά στον ορατό κίνδυνο η δικαστική κρίση πάνω στα δικαιώματα των διαδίκων να είχε στηριχθεί πάνω σε ελλιπή ή λανθασμένα γεγονότα. Σύνήθης και νομο­ λογιακά καθιερωμένος λόγος επέμβασης του Εφετείου και ακύρωσης ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου αποτελεί 35 η περίπτωση στην οπο{.α αποδεικνύεται ότι είναι λανθασμένη 727 DοΥιατζ1k Δ. Ayηaιlάo.., v. ΧQΙστο'U

(1919)ή απαράδεκτη η αιτιολογία που χρησιμοποιείται σαν βάση των προσβαλλόμενων ευρημάτων. Παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση ΓεωργΙα KωvσταντΙνoυ Υ. Παvαγιώτη Συμεωνιδη

(1969)1 Α.Α.Δ. 412. Εν όψει των όσων έχουμε ήδη αναφέρει πιστεύομε ότι 5 στην παρούσα περίπτωση η απονομή της δικαιοσύνης έΥινε κατά τρόπο ουσιαστικά πλημμελή. Κάτω από τις παροΟΟες περιστάσεις η θεραπεία που ενδείκνυται είναι η ακύρωση της απόφασης και η έκδοση διαταγής, σύμφωνα με τις πρόνοιες του εδαφίου

(3)του άρθρου 25 του περί Δικαστηρίων Νόμου αρ. 14/60, για την ι::πανεκδίκασή της από άλλο Δικαστή. Τα έξοδα της πρωτόδικτις διαδικασίας να ακολουθήσουν το απο­ τέλεσμα της νέας δΙκης. Τα έξοδα της έφεσης θα βαρύνουν τον εφεσιβλητο. Η έφεση. επομένως, επιτυγχάνει. Η πρωτόδικη απόφαση ακυρώνεται. Εκδίδεται διαταγή για επανεκδίκαση και για έξοδα ως ανωrέρω. Έφεση επΙΤυΥχάνει Διαταγή για επανεκδΙκαση. 728 10 15