clr/1989/1989_2_109.pdf

(1985)2Α.Α.Δ. 114— Παρά­ λειψη επισημάνσεως του θύματος στο δρόμο, παρά τον ικα' νοποιητικό φωτισμό και ορατότητα — Επικύρωση καταδί- Απόδειξη — Κατάθεση κατηγορουμένου — Κατά πόσο μπορεί να προσδοθή διαφορετική βαρύτητα σε διάφορα μέρη της κατάθεσης — Καταφατική η απάντηση — Φυσιολογική η 10 πρόσδωση μεγαλύτερης βαρύτητας σε παραδοχή ή δήλωση εναντίον του συμφέροντος του κατηγορουμένου — Επεξή­ γηση της ratio decidendi στην υπόθεση Duncan, 73 Cr. Αρρ. R. 359 — Στα πλαίσια της πιό πάνω αρχής το Δικαστήριο μπο­ ρεί να απορρίψει ως αναληθές μέρος της καταθέσεως και να 15 20 25 δεχθήάλλο. Ποινή — Πρόκληση θανάτου κατά παράβαση του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα — Όταν οφείλεται σε απερισκεψία ενδείκνυται φυλάκιση — Στην παρούσα περίπτωση υπήρχε απλώς στιγμιαία αμέλεια — Ο εφεσείων είναι δημόσιος υπάλληλος πλησίον της ηλικίας της αφυπηρετήσεως και έχει λευκό ποινικό μητρώο — Αμφίβολο αν έπρεπε να επιβληθεί φυλάκι­ ση — Η φυλάκιση των 4 μηνών μειώνεται σε δύο μήνες και μίαν εβδομάδα, ώστε ο εφεσείων να αποφυλακισθεί αμέ­ σως — Στέρηση αδείας οδηγού για 12μήνες — Επικυρώνε- τα/. 109 Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(1989)Οι νομικές αρχέςπου αναλύονταιστην απόφαση τουΔικα­ στηρίου προκύπτουν ικανοποιητικά από τιςπιο πάνω περι­ ληπτικές σημειώσεις. Η έφεση εναντίον της καταδίκης απορρίπτεται. Η έφεση εναντίον της ποινής γίνεταιμερικά δεκτή. 5 Αναφερόμενες αποφάσεις Duncan, 73Or Αρρ Rep 359 McGregor[1967]Cr Αρρ Rep 338, Sparrow[1973]57Cr App Rep 352, 10 Donaldson andOthers [1973]64Cr Ap Rep 59, Pearce [1979] 69 Cr App Rep 365, Attorney-General ν HjiConstantmou

(1989)2 C LR 99, Gavalasv ThePoliced 985)2 C LR 114, R ν Guilfoyle [1973]2 AllΕR 844, 15 R ν Bosive//

(1984)3AllER 353, Attorney-Generalν lacovides

(1973)2 C LR 344, Pampons ν ThePolice

(1985)2 CLR 85, Charalambous ν ThePolice

(1986)2 C LR 128 Έ φ ε σ η εναντίον καταδίκης και ποινής. 20 Έφεση εναντίον καταδίκης και ποινής από τον Χαράλαμ­ πο Κωνσταντίνου, ο οποίος καταδικάστηκε από τ ο Επαρ­ χιακό Δικαστήριο Λευκωσίας (Προσ. Αν. Επ. Δικ. Ηλιάδης) (Ποινική Υπόθεση Αρ. 26974/88)στην κατηγορίαγια πρόκλη­ ση θανάτου λόγω έλλειψης προφύλαξης κατά παράβαση 25 τ ο υ ά ρ θ ρ ο υ 210τ ο υ Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154και τιμωρή­ θηκε με φυλάκιση 4 μηνών και στέρηση τ ο υ δικαιώματος κατοχής και/ή απόκτησης άδειας οδηγού για 12 μήνες. Ε.Ευσταθίου και Κ. Καμένος, για τον εφεσείοντα. Λ. Κουρσουμπά (Κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας για την εφεσίβλητη. 110 Β, 30 2Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Την απόφαση ανέγνωσε ο Δικαστής κ. Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Ο Χαράλαμπος Κωνσταντίνου, ο εφεσείων, κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε φυλάκιση από τ ο 5 Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας για την πρόκληση τ ο υ θανάτου τ ο υ Νικόλα Δημητριάδη λόγω αμελούς οδήγησης κατά παράβαση των προνοιών τ ο υ άρθρου 210τ ο υ Ποινι­ κού Κώδικα. Το θύμα τ ο υ δυστυχήματος ήταν μαθητής τ ο υ γειτονικού (ως προς τον τόπο τ ο υ δυστυχήματος) δημοτι10 κού σχολείου Λυκαβητού ηλικίας 10 ετών. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τ α ευρήματα τ ο υ Δικαστηρίου είναι ότι ο εφεσείων δεν πρόσεξε την παρου­ σία τ ο υ θύματοςστο δρόμο παρά τον ικανοποιητικό φωτι­ σμό καιτην ανεμπόδιστη θέατηςπεριοχής τ ο υ δυστυχή μα15 τος. Η μαρτυρία ενώπιον τ ο υ εκδικάζοντος Δικαστηρίου ""αποκάλυψε ότι"μετά τ η σύγκρουση ο εφεσείωνταλαντεύ­ τηκε αν έπρεπε να σταματήσει στον τόπο τ ο υ δυστυχήμα­ τος- Τελικά σταμάτησε χωρίς να απομακρυνθεί από τ η σκηνή τ ο υ δυστυχήματος. Στη συνέχεια έδωσε δύοαντιφα20 τικές καταθέσεις στις αστυνομικές αρχές ως προς την ανά­ μειξη τ ο υ στο δυστύχημα. Στην πρώτη κατάθεση προσποιήθηκε, όπως εύλογα συμπεραίνεται, άγνοια για τις συνθήκες τ ο υ δυστυχήμα­ τος. Ισχυρίστηκε ότι τ ο θύμα εκινείτο μακριά από την τρο25 χιά τ ο υ αυτοκινήτου τ ο υ και ότιτραυματίστηκελόγω πτώ­ σης σεπαρακείμενο χαντάκι. Στη δεύτερηκατάθεση παρα­ δέχτηκε ότι τ ο θύμα εκσφενδονίστηκε στο αυλάκι που βρι­ σκόταν δίπλα από τ ο κράσπεδο τ ο υ δρόμου ως αποτέλε­ σμα της σύγκρουσης με τ ο αυτοκίνητο τ ο υ εφεσείοντα. 30 Στην ίδια κατάθεση ο εφεσείωνέδωσε διάφορες εξηγήσεις και έκαμε διάφορες υποθέσεις ως προς τις κινήσεις τ ο υ θύματος και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συγκρού­ στηκε μετ ο αυτοκίνητο τ ο υ . Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις τ ο υ 35 εφεσείοντα ως προς την πιθανή πορεία τ ο υ θύματος. Δέχθηκε όμως την παραδοχή που περιέχεται στη δεύτερη κατάθεση τ ο υ ότι συγκρούστηκε με τ ο θύμα χωρίς προη­ γουμένως ο ίδιος να προσέξει την παρουσία τ ο υ παιδιού στον δρόμο. 111 Πικής Δ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας

(1989)Η αποδοχή μέρους και η απόρριψη των άλλων ισχυρισ μ ώ ν τ ο υ που περιέχονται στην ίδια κατάθεση αποτελεί τον πρώτο και κύριο λόγο έφεσης. Σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Ευσταθίου κατάθεση κατηγορουμένου μπορεί να γίνει αποδεκτή ή να απορριφθεί στο σύνολο της. Το Δικά- 5 στήρισ στερείται υπ-έβολε ο κ. Ευσταθίου διακριτική ευχέ­ ρεια να αποδεκτεί μέρος <αι να απορρίψει άλλο κεφάλαιοή τμήμα της κατάθεσης του κατηγορουμένου. Την εισήγηση βάσισε στην απόφαση του Αγγλικού Εφετείου Findlay Duncan 73 Crim. Αρρ. R. 359. Διαφωνούμε με την εισήγηση 10 ότι η υπόθεση Duncan υποστηρίζει τις θέσειςπου ανέπτυξε ο συνήγορος τ ο υ εφεσείοντα. Εκείνο τ ο οποίο διασαφήνισε η υπόθεση Duncan είναι ότι κάθε μέρος της κατάθεσης τ ο υ κατηγορουμένου που γίνε­ τ α ι δεκτό αποτελεί αποδεκτή μαρτυρία για την αλήθειατων 15 γεγονότων στα οποία αναφέρεται και όχι μόνο τ ο μέρος εκείνο που συνιστά άμεσα ή έμμεσα παραδοχή τ ο υ αδική­ ματος. Η προηγούμενη νομολογία στο θέμα α υ τ ό ήταν ασαφής ή αντιφατική ως προς την αποδεικτική αξία των δηλώσεων που γίνονται στην κατάθεση τ ο υ κατηγορούμε- 20 νου που δεν συνιστούν παραδοχή*. Δηλώσεις τ ο υ κατηγορουμένου που συνιστούν άμεσα ή έμμεσα παραδοχή τ ο υ αδικήματος γίνονται παραδεκτές ως μαρτυρία κατ' εξαίρεση προς τον κανόνα που αποκλείει την εξ ακοής μαρτυρία (hearsay rule). Αυστηρή εφαρμογή 25 τ ο υ κανόνα περί εξακοής μαρτυρίας θ απεριόριζε την απο­ δεικτική αξία του μέρους της κατάθεσης κατηγορουμένου που δεν συνιστά άμεσα ή έμμεσα παραδοχή σε πρωτογενή μαρτυρία (original evidence). Στην υπόθεση Duncan αποφα­ σίστηκε ότι κάθε μέρος της κατάθεσης λαμβάνεται υπόψη ^ 0 και εκτιμάται και ως προςτην αλήθειατων ισχυρισμών π ο υ προβάλλονται. Η προσέγγιση αυτή είναι και ρεαλιστική και δίκαιη. Τονίστηκε όμως στην Duncan ότι τ ο Δικαστήριο είναι ελεύθερο και μπορεί να αποδώσει την β α ρ ύ τ η τ α που κρίνει ότι επιβάλλεται σε διαφορετικά μέρη κατάθεσης. Ό π ω ς 35 είναι φυσικό μπορεί να αποδοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο μέρος εκείνο τ ο οποίο συνθέτειπαραδοχή στο αδίκημα ή περιέχει δηλώσεις ενάντια προςτ α συμφέροντα τ ο υ κατη­ γορουμένου. Είναι όμως ελεύθεροτ ο Δικαστήριο να απο• McGregor{1967}Cr. Αρρ ft 338,(1968}1Q.B.371applied Sparrow{1973}57Cr.App. R 352;

(1973)1 W.L.R488,Donaldson andOAOT(1973}64Cr. App. 8.59 andPearce {1979}69Cr. App R 365considered. 112 2Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας Πικής Δ. δώσει μικρότερη σημασία ήακόμη να απορρίψει άλλα μέρη της κατάθεσηςγιατ α οποία παρέχεται εξήγηση ήδικαιολο­ γία για εκ πρώτης όψης εγκληματικέςπράξεις. Συνοψίζον­ τας η απόφαση στην Duncan αφήνειτο βάρος τ ο οποίο θα 5 αποδοθεί στα διάφοραμέρητης κατάθεσηςκατηγορουμέ­ νου στη διακριτική ευχέρειατων κριτών των γεγονότων της υπόθεσης. Συνεπώς δεν ευσταθείο ισχυρισμός τ ο υ εφεσείοντα ότιέ­ σφαλε τ ο Δικαστήριο απορρίπτοντας τις αιτιάσεις, ύποθέ10 σεις και εξηγήσειςτ ο υ εφεσείοντα ως προς τιςπιθανές συν­ θήκες σύγκρουσης μετο θύμα τ ο υ δυστυχήματος. Ο δεύτε­ ροςλόγος έφεσης α φ ο ρ άτ ο εύρημα τ ο υ Δικαστηρίου ότι ο εφεσείων ήταν ένοχος αμέλειας δηλαδή ότι ήταν αμελής και ότι ηαμέλεια τ ο υ συνέβαλε ουσιαστικά στην πρόκληση τ ο υ 15 θανάτουτ ο ύ θύματος.Στην πρόσφατη απόφαση τ ο υ Εφε­ τείου στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ιωάννας Χατζή Κωνσταντίνο υ* αποφασίστηκε ότι τ α συστατικά στοιχεία τ ο υ αδικήματος που καθορίζει τ ο άρ­ θρο210τ ο υ Ποινικού Κώδικα και γενικότεραηερμηνεία τ ο υ 20 άρθρου α υ τ ο ύ ως και η απόδειξη κατηγορίας η οποία βα­ σίζεται στιςπρόνοιες τ ο υπροσδιορίζονται μεακρίβεια στην απόφαση που είχαδώσει στην υπόθεση Gavalasv. Police**. Συμφωνούμε μετ η θέση α υ τ ή , και δενιπαρίσταται ανάγ­ κη να επαναλάβουμε τις σχετικές αρχές δεδομένου ότι τ α 25 ευρήματα τ ο υ Δικαστηρίου καθιστούν την καταδίκη τ ο υ ε­ φεσείοντα αναπόφευκτη. Η παράλειψη τ ο υ να επισημάνει την παρουσία τ ο υ θύματοςστο δρόμο χωρίςνα παρεμβάλ­ λεται οποιοδήποτε εμπόδιο σε συσχετισμό μετον φωτισμό της περιοχής και την ορατότηταπου απολάμβανε εύλογα 30 οδήγησαν τ ο Δικαστήριο στο συμπέρασμα στο πλαίσιο της ολότητας των γεγονότων της υπόθεσης ότι ο εφεσείωνδιέ­ πραξε τ ο αδίκημα που προσδιορίζει τ ο άρθρο 210. Επιση­ μαίνουμε όμως ότι η αμέλεια τ ο υ δεν επιβαρύνετο με τ ο στοιχείο της αδιαφορίας για την τύχη τ ο υ θύματος, που εί- 35 ναι παράγοντας κεφαλαιώδους σημασίας για τον καθορι- •(198$)2Α.Α.Δ. 99. "

(1985)2C.L.R. 114,125-132. 113 ΠικήςΛ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας

(1989)σμότηςποινής. Πρόθεσητουεφεσείοντα ήτανναδιασταυ­ ρώσει την οδό Νικόδημου Μυλωνά ώστε να εισέλθει στην οδό Δοϊράνη, η οποία βρίσκεται απέναντι και δεξιότερα απότηνοδόΔημόκριτου,πάροδοτηςΝικόδημουΜυλωνά, απ'όπου εισήλθεστον κύριοδρόμο. Πρινπροχωρήσει στον 5 κύριο δρόμο σταμάτησε όπως είναι παραδεκτό' εισήλθε στον κύριο δρόμο, όταν η πορεία του ήταν απρόσκοπτη και προχώρησε, όπως κατέδειξε η μαρτυρία ενώπιον του ΠρωτόδικουΔικαστηρίου, μεχαμηλήταχύτητα. Η αμέλεια τουδενμπορείνααποδοθείείτεσεαδιαφορίαείτεσεεπικίν- 10 δύνηχρήση του δρόμου.Συναρτάται περισσότερο μεστιγ­ μιαίααπροσεξία ήαβλεψία. Η ΠΟΙΝΗ. ΤοΔικαστήριο καταδίκασετον εφεσείοντα σεφυλάκιση4 μηνών και στέρηση της άδειας οδήγησης για 12 μήνες. 15 Πρόσθετα διατάχθηκεναπληρώσει ταέξοδα της δίκης.Το μόνομέροςτηςποινήςπουεφεσιβάλλεται είναι ηφυλάκιση. Η εισήγηση του κ Ευσταθίου είναι ότι η επιβολή ποινής φυλάκισης έρχεται σε αντίθεση και συγκρούεται με τις αρχές που το ίδιοτο πρωτόδικοΔικαστήριο σωστά υιοθέ- 20 τησεως καθοδηγητικέςωςπροςτον καθορισμότηςποινής για αδικήματακάτωαπότο άρθρο210 του ΠοινικούΚώδι­ κα. Στην απόφασηγίνεται ειδικήαναφοράστα κριτήριαπου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμότης ποι- 25 νής. Στην υπόθεση R. v. Cuilfoyle* το Αγγλικό Εφετείο έθεσε κατευθυντήριες γραμμές ως προς τα κριτήρια τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για να αποφασιστεί κατάπόσο ενδείκνυται ηεπιβολήποινήςφυλάκισης.Τακρι­ τήρια αυτά σχετίζονται μεταξύ άλλων μετην υφή της αμέ- 30 λείας η,οποία προκάλεσε τον θάνατο, και τις προσωπικές συνθήκες του κατηγορουμένου. Η επιβολή ποινής φυλάκι­ σης ενδείκνυται κατ'αρχήν στις περιπτώσεις εκείνεςπού η αμέλειατου κατηγορουμένου εμπεριέχει καιτοστοιχείο της αδιαφορίαςγιατην ασφάλειαάλλων προσώπων πουχρη- 35 σιμοποιούντον δρόμοενώτολευκόποινικόμητρώοαποτε­ λεί παράγονταπου μπορεί σε οριακέςπεριπτώσεις να δια­ δραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην επιβολή ήόχι ποινής * {1973]2AllE.R.

1. 114 2Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας Πικής Δ. φυλάκισης. Η επιβολή ποινής φυλάκισης αντενδείκνυται στις περιπτώσεις εκείνες π ο υ το κύριο χαρακτηριστικό της αμέλειας του κατηγορουμένου είναι στιγμιαία αβλεψία ήα­ προσεξία σε συνδυασμό με λευκό ή καλό ποινικό μητρώο. 5 Άλλη απόφαση του Αγγλικού Εφετείου η οποία πραγμα­ τεύεται το ίδιοθέμα και επεξηγεί την εφαρμογή στην πράξη των αρχών της Guilhyle είναι η υπόθεση R. v. Boswell*. Οι αρχές αυτές έχουν γίνει δεκτές σε γενικές γραμμές και α π ό τα ΚυπριακάΔικαστήρια ως καθοδηγητικές για την επιλογή 10 της ποινής για αδικήματα αυτής της φύσης. Βλ. Attorney General v. lacovides**.Ό μ ω ς οι αρχές αυτές δεν ανάγονται ούτε συνθέτουν κανόνα δικαίου. Τα γεγονότα της υπόθε­ σης ό π ω ς προσδιορίζονται α π ό το Δικαστήριο σε συνδυα­ σμό με την ανάγκη-για αποτελεσματική εφαρμογή του νό15 μου αποτελούν σε συνάρτηση μετις προσωπικές συνθήκες του κατηγορουμένου την αναλλοίωτη αρχή δικαίου π ο υ διέπει τον καθορισμό της ποινής. Στην υπόθεση Pamporis ν. Police*** επισημαίνεται: 20 «Cyprus caselaw fimily establishes that imprisonment is an apposite, and inaggravatingcasesof negligence,unavoidable mode of punishment» Στη μεταγενέστερη α π ό φ α σ η Charalambous v. The Police**** τονίστηκε ότι τα θανατηφόρα δυστυχήματα έ­ χουν πάρει διαστάσεις κοινωνικής μάστιγας, γεγονός π ο υ 25 καθιστά το στοιχείο της α π ο τ ρ ο π ή ς εντονότερη στην επι­ λογή της ποινής. Τα γεγονότα, τα οποία συνθέτουν την α­ μέλεια του εφεσείοντα, δεν επιβαρύνονται, ό π ω ς προκύ­ πτει α π ό την ανάλυση τους, μετο στοιχείο τηςαδιαφορίας (recklessness). Ηέλλειψη επιμέλειας του εφεσείοντα ήταν α30 ναμφίβολα μεγάλη καιοι συνέπειες της τραγικές. Εντούτοις διατηρούμε σοβαρές αμφιβολίες κατά π ό σ ο δικαιολογείτο ηποινή φυλάκισης ιδιαίτεραενόψει των προσωπικών συν­ θηκών του εφεσείοντα, π ο υ συνηγορούσαν για άκρα επιεί­ κεια. Ο εφεσείων είναι δημόσιος υπάλληλος, 35 σχεδόν 60 ετών, στα π ρ ό θ υ ρ α της αφυπηρέτησής του. Δεν βαρύνεται με οποιαδήποτε καταδίκη οποιασδήποτε μορ­ φής. Μπορεί δίκαια να χαρακτηριστεί ω ς νομοταγής πολί* {198413ABER.
2. · ·

(1973)2C.LR344. · · * '

(1985)2C.LR. 85,87. * " ·

(1986)2C.LR128 115 ΠικήςΔ. Κωνσταντίνουν.Αστυνομίας

(1989)ι η ς , που ήλθε αντιμέτωπος με τον νόμο για πρώτη φ ο ρ ά στη ζωή τ ο υ στα 60 τ ο υ χρόνια. Ό π ω ς ανέφερε ο δικηγό­ ρος τ ο υ δοκίμασε μεγάλη συντριβή λόγω του κακού, που προκάλεσε, και πέρασε καιπερνά εφιαλτικές μέρες.Τοθεω­ ρούμε άσκοπο να ενδιατρίψουμε περαιτέρω ως προς τ ο 5 κατά πόσο δικαιολογείτο ποινή φυλάκισης. Περιοριζόμα­ στε στη διαπίστωση ότι ηπαραμονή του μέχρι σήμερα στη φυλακή για δύο μήνες και μια εβδομάδα αποτελεί επαρκή τιμωρία πρόσθετα με την στέρηση της αδείαςτ ο υ . Για τον λόγο α υ τ ό διατάσσουμε την απόλυση τ ο υ . 10 Η έφεση εναντίον της καταδίκης απορρίπτεται. Η έφεση εναντίον της ποινής επιτρέπεται μερικώς. Η Έφεση εναντίον καταδίκης α­ πορρίπτεται. Έφεση εναντίον ποινής επιτρέπεται μερικώς. 15 116