clr/1989/1989_2_149.pdf

(1)(β) — Εφαρ­ μόζεται μόνον όπου υπάρχει δυνατότητα καταδίκης για τα εγκλήματα, για τα οποία ο εφεσείων καταδικάσθηκε πρωτόδικά. Ποινική Δικονομία — Έφεση — Προσθήκη κατηγοριών — Ο πε­ ρί Ποινικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ. 155,άρθρον 145

(1)(γ) — Η εξουσία δεν ασκείται, όταν υπάρχει δυνατότητα δυσμε­ νούς επηρεασμού του εφεσείονΤα. 15 Συνταγματικό Δίκαιο — Ανεπηρέαστη δίκη — Σύνταγμα, Άρθρο 30.2 — Προπηλακισμός και δημιουργία προκατάληψης από τον τύπο εναντίον υποδίκου — Αντιστρατεύεται τόσο το δι­ καίωμα του υποδίκου όσο και την υπόσταση της δικαιοσύ­ νης. 20 Δικαστική εξουσία — Αυτοτέλεια — Κατά πόσον υπάρχει δυνα­ τότητα να διαταχθεί αναστολή δικαστικής διαδικασίας— Κα­ ταφατική η απάντηση, αλλά μόνον όταν αναντίλεκτα η συνέ­ χεια συνιστά κατάχρηση — Πότε συνιστά κατάχρηση — Στο πεδίο της Ποινικής Δικονομίας η εξουσία δενμπορεί να ασκή25 ται παρά μόνο σεεξαιρετικές περιπτώσεις. 149 Έλληνας ν. Δημοκρατίας

(1989)Ο εφεσείων κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε σε8 κατηγο­ ρίες κλοπής από αξιωματούχο εταιρείας (άρθρο269Π.Κ.). Ο εφεσείων ήταν διοικητικός σύμβουλος της LION UNITED BUSES LTD. Η εταιρεία α υ τ ή ελάμβανε επιταγές σε διαταγή της για μεταφοράπαιδιών νηπιαγωγείων. Η μεταφορά, όμως, 5 α υ τ ή γινόταν από λεωφορειούχους τ ο υ συνεταιρισμού Α­ ΣΤΡΑΠΗ. "Ο συνεταιρισμός είχε τ α 45% τ ο υ κεφαλαίου της L.U.B. Η L.U.B. απλώς οπισθογραφούσε στις επιταγές, ώ­ στενα μπορούν να εξαργυρωθούν από τον συνεταιρισμόν και τις παρέδιδε στον εφεσείοντα με εντολήν να τις παραδίδει 10 στον συνεταιρισμόν. Το εύρημα τ ο υ Κακουργιοδικείου ήταν ότι ο εφεσείων κατέθετετιςεπιταγές στον προσωπικότ ο υλο­ γαριασμό. Ο εφεσείων ισχυρίσθη ότι α υ τ ό ήταν σεγνώση τ ο υ συνεταιρισμού για δωροδοκία διαφόρων προ όφελοςτ ο υ . Το Κακουργιοδικείο απέρριψε την εκδοχή α υ τ ή . Έτσι εντέλει κα- 15 ταδίκασε τον εφεσείοντα για κλοπήν χρημάτων της L.U.B. Προς τ ο ύ τ ο την πρόθεση «for» στο άρθρο 257, η οποία κ α τ ά την γνώμη τ ο υ οδηγεί σε παράλογα αποτελέσματα και πιθα­ νόν να οφείλεται σε λάθος κ α τ ά την αντιγραφή τ ο υ άρθρου από τους αποικιακούς κώδικες της ανατολικής Αφρικής, ερ- 20 μήνευσε ως «from». .ΤοΑνώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την έφεαη, θηκε: αποφάν­ (A)

(1)Ό π ω ς κατέδειξεη έρευνα τ ο υ Γενικού Εισαγγελέα τ ο άρθρο 257 προέρχεται από πρότυπο νομοθεσίας, που έγινε από τ ο Αγγλικό Υπουργείο Αποικιών γ ι ατιςαποικίες της Ανα­ τολικής Αφρικής. Στο πρότυπο α υ τ ό πάντοτε υπήρχε η λέξη «for». 25

(2)Η εφαρμογή τ ο υ 257δεν παρουσιάζει δυσκολία ούτε ο­ δηγεί σε παράλογα αποτελέσματα. Απλώς η διάταξη τ ο υ ση- 3 0 μαίνει ό τ ι μετάτην έκδοση τ η ς εντολής και την παράδοση τ η ς περιουσίας στον εντολοδόχο, η περιουσία ανήκει στον τ ρ ί τ ο δικαιούχο. Ό χ ι στον εντολέα,όπως αποφάσισε τ ο Κακουρ­ γιοδικείο. Εάν ο τρίτος δικαιούχος είναι συγκεκριμένο πρόσω­ πο, δεν προκύπτει πρόβλημα. Εάν, όμως, η περιουσία εδόθη 3 5 για προώθηση σκοπού, τότε ως τρίτος δικαιούχος είναι ο εν­ τεταλμένος με την προώθηση τ ο υ σκοπού (trustees, διαχειρι­ στικές, κλπ.).

(3)Έργο τ η ς δίκαιοσύνης είναι η ερμηνεία και εφαρμογή των νόμων. Η ανωμαλία στο αποτέλεσμα δεν είναι λόγοςπα- 4 0 ρεκκλίσεως. Παρέκκλιση επιτρέπεται μόνον όταν από τ ο ίδιο το κείμενο προκύπτει ότι ηχρήση μιαςλέξηςδεν ανταποκρίνε­ τ α ι στις έκδηλεςπροθέσεις τ ο υ νομοθέτη. 150 2Α.Λ.Δ. 'Ελληνας ν.Ληβοκρατίος

(4)Μεβάσητ αανωτέρω τ ο υπόβαθρο της καταδίκηςτουε­ φεσείοντα έχεικαταρρεύσει. 5 10 15 20 25 (Β) Στην παρούσα περίπτωση δεν μπορεί να εφαρμοσθεί η επιφύλαξη του άρθρου 145

(1)(θ) της Ποινικής Δικονομίας, Κεφ.155,γιατίπροϋπόθεσηεφαρμογήςτηςείναιηδυνατότη­ τ α καταδίκηςγιατοέγκλημαγια τοοποίοκαταδικάσθηκεοε­ φεσείων. (Γ)Παραμένειτο ζήτημα αν μπορεί ήπρέπει να ασκηθεί η ε­ ξουσία του άρθρου145

(1)(γ)του Κεφ. 155. Η εισήγηση ήταν: Να καταδικασθεί ο εφεσείων για κλοπή των χρημάτων από τον συνεταιρισμό ΑΣΤΡΑΠΗ. Υπόβαθρο της εισήγησης ήταν ότι το Κακουργιοδικείο δενδέχθηκετην εξήγηση τουεφεσείον­ τα ότι είχε,για ότι έκαμε,την συγκατάθεση της ΑΣΤΡΑΠΗΣ.

(1)Το 145

(1)(γ)εισάγει μέτροεξαιρετικόν,το οποίο δεν πρέττεινα εφαρμόζεται σεπερίπτωση δυνατότηταςδυσμενούς ε­ πηρεασμού του κατηγορουμένου.

(2)Στην υπόθεση αυτή: Η θέση της κατηγορούσης αρχής για κλοπή από την L.U.B.διατυπώθηκε από την εναρκτήρια δήλωση. Το σημείο τούτο τονίστηκε και στις λεπτομέρειες, που δόθηκαν. Δεν ζητήθηκε ητροποποίησητων κατηγοριών σ"οποιοδήποτεστάδιο.Το έγκληματουάρθρου269(κλοπήα­ πό αξιωματούχο) είναι διαφορετικό από το έγκλημα τουάρ­ θρου 270(κλοπήαπό αντιπρόσωπο).Πολύπιθανόοι κατηγο­ ρίες,των οποίων επιζητείται η προσθήκη, να συμπίπτουν με κατηγορίες, στις οποίες ο εφεσείων απηλλάγη λόγωnollepro­ sequi.

(3)Ενόψει των ανωτέρω δεναποκλείεται επηρεασμός τουεφεσείοντος,αν προστεθούν τώρα κατηγορίες. 30 35 40 (Δ) Ο εφεσείων υπέβαλε και αίτημα για διαταγή αναοτέλλουσαν την διαδικασία τηςποινικής υποθέσεως 23802/87εναν­ τίον του. Η εξουσία των Δικαστηρίωνγια έλεγχοτων διαδικα­ σιών ενώπιον των είναι συστατικό στοιχείο τηςαυτοτέλειας της Δικαστικής εξουσίας.Το Δικαστήριο έχει εξουσία να δια­ τάξει αναοτολήν αλλά αυτό μπορεί να γίνει μόνον σε περίπτώση αναντίλεκτα κατάχρησης εξουσίας, δηλαδή όταν η διαδικασία χρησιμοποιείται για σκοπό αλλότριο από εκείνο, για τον οποίοονόμος την παρέσχε. Στοπεδίοτηςποινικήςδι­ κονομίας η εξουσία αυτή δενασκείται παρά μόνοσε εξαιρετι­ κέςπεριπτώσεις. Η έφεση γίνεται δεκτή.Η αίτηση α. ναστολής απορρίπτεται. 151 Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)Αναφερόμενες αποφάσεις: Papons v. NationalBank of Greece

(1986)1C.L.R.578; Constantinidesv. Vima Ltd.

(1983)1 C.L.R.348; Constantinides v. TheRepublic

(1978)2 C.L.R.337; Soteriou (Pambos)v.TheRepublic, 1962 C.L.R. 188; 5 Platritisv. ThePolice

(1967)2C.L.R. 174; AzinasandAnother v.ThePolice

(1981)2 C.L.R.9; VamasiaEstates v.Singer Sewing MachineCo.

(1985)1C.L.R.707; Stock v.FrankJones (Tripton)Ltd.[1978] 1All E.R.948; R. v.Heron (1982] 1 All E.R.993; 10 R. v.Chard[1983]3 All E.R.637; DiagorasDevelopment v.NationalBank of Greece

(1985)1 C.L.R. 581; Koutrouzas v. TheRepublic

(1972)2 C.L.R.9; St. James FinancialPostCase

(1742)2 Atkins469; Connelly v.D.P.P.[1964]2 All E.R. 401. 15 Έ φ ε σ η εναντίον καταδίκης. Εφεση εναντίον καταδίκηςαπό τον Γιαννάκη Π. Έλληνα ο οποίος κρίθηκεένοχος στις26Αυγούστου 1988από τ ο Κακουργιοδικείο Λεμεσού (Πρόεδ. Επ. Δικ. Χρυσοοτομής, Αν. 20 Επ. Δικ. Αναστασίου, και Επ.Δικ.Ν. Νικολάου),σεο κ τ ώ κα­ τηγορίες κλοπής κ α τ άπαράβαση των άρθρων 255,260και 268τ ο υ Ποινικού Κώδικα, Κεφ.154και καταδικάστηκεσεδε­ καοχτώ μήνεςφ υ λ ά κ ι σ η . Γ. Κακογιάννης, Ε.Ευσταθίου, Μ. Κουκκίδου (Δ/νις) και Κ. Καμένος, γ ι α τον εφεσείοντα. 25 Μ.Α. Τριανταφυλλίδης, Γενικός Εισαγγελέας της Δημο­ κρατίας, Λ. Λουκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, και Κλ. Αντωνιάδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, γ ι α την εφεσίβλητη. 30 ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ.: Την απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου θ α δώσει ο Δικαστής Γ. Μ . Πικής. 152 2Α.Α.Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας ΠΙΚΗΣ Δ.: Ο εφεσείων Γιαννάκης Π. Έλληνας κρίθηκεέ­ νοχος από τ ο Κακουργιοδικείο Λεμεσού σε οκτώ κατηγο­ ρίες κλοπής από την εταιρεία UON UNITEDBUSESLIMITED - L.U.B., και καταδικάστηκε σε δεκαοχτώ μήνες φυλάκιση. 5 Εφεσίβαλετην καταδίκη τ ο υ ως νομικά ανυπόστατη, πραγ­ ματικά ατεκμηρίωτη και συνταγματικά απαράδεκτη, λόγω παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυ­ ρώνει τ ο άρθρο 30.2τ ο υ Συντάγματος' συγκεκριμένα, τ ο υ δικαιώματος για ανεπηρέαστη δίκη (fair trial) και τ ο υ δι10 καιώματος για τον καθορισμό της ποινικής τ ο υ ευθύνης μέσα σεεύλογοχρόνο. Η δυσμενής δημοσιότητα που δόθη­ κε στη σύλληψη, κράτηση και προσαγωγή τ ο υεφεσείοντα στο Δικαστήριο, και οι υπαινιγμοί γ ι α τ η διάπραξη και άλ­ λων εγκλημάτων καθώς και ο χρόνος που μεσολάβησε με15 τ α ξ ύ της σύλληψης τ ο υ εφεσείοντα καιτης αποπεράτωσης της υπόθεσης τ ο υ συνιστούσαν, σύμφωνα μετην εισήγηση των δικηγόρων τ ο υ εφεσείοντα, παραβίαση των δικαιωμά­ των που διασφαλίζειτ ο άρθρο 30.2 τ ο υ Συντάγματος" οι παραβιάσεις αυτέςκαθιστούν την καταδίκη έκθετη σε ακύ20 ρωση. Η καταδίκη προσβάλλεται επίσης και για άλλουςλόγους συναφείς και παρεμφερείς προς τους πιο πάνω, που απο­ τελούν τους κύριους λόγουςτης έφεσης. Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύτης σύλλη25 ψης τ ο υ εφεσείονταστις 19:12.84 και της αποπεράτωσης της διαδικασίας που ολοκληρώθηκε μετην έκδοση της ετυ­ μηγορίας τ ο υ Δικαστηρίου στις 26.8.88, χαρακτηρίστηκε από τον κ. Κακογιάννη ως αδικαιολόγηταμεγάλοσε βαθμό που να μη συμβιβάζεται με τις υποχρεώσεις της Πολιτείας 30 γ ι α την απομονή της δικαιοσύνης μέσα σεεύλογοχρόνο. Η παράταση των ποινικών διαδικασιών για τόσ .οικρύ χρο­ νικό διάστημα συνιστούσε επίσης κατάχρηση τΓς ποινικής διαδικασίας, άλλοςλόγοςπου καθιστάτην απόφαση τρω­ τ ή σε ακύρωση. 35 Ο Γενικός Εισαγγελέας και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας εισηγήθηκαν ότι βάσει των καθιερωμένων κριτηρίων τ ο χρονικό διάστημα που διέρρευσε μεταξύ της σύλληψης και της καταδίκης τ ο υ εφεσείονταδε ξεπερνούσε τ α όρια τ ο υ λογικού μέτρου. Βάσει των αποφάσεων τ ο υ Ευρωπαϊ40 κου Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις οποίες έ- 153 ΠικήςΧ. 'Ελληναςν.Δημοκρατίας

(1989)γίνε εκτεταμένηα ν α φ ο ρ ά καιαπό τις δυοπλευρές,τ α περι­ σ τ α τ ι κ ά και τ ο περίπλοκο της υπόθεσης, η συμπεριφορά των ανακριτικών και δικαστικών Αρχών, όπως και εκείνη τ ο υ κατηγορουμένου, συνιστούν τ ο μέτρο κρίσης για τ ο εύλογο τ ο υ χρόνου που απαιτείται για τ η διάγνωση της 5 ποινικής ευθύνης τ ο υ κατηγορουμένου*. Και οι δυο πλευ­ ρές συμφώνησαν ό τ ι η ημερομηνία σύλληψης αποτελεί την α φ ε τ η ρ ί α για τον υπολογισμό τ ο υ χρόνου καιτον προσδιο­ ρισμό τ η ς λογικότητας τ ο υ διαστήματος που διαρρέει για την ολοκλήρωση τηςδικαστικής διαδικασίας.** Τα δυσμενή 10 δημοσιεύματα, εισηγήθηκε ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, ά φ η σ α ν ανεπηρέαστη την εγκυρότητα της διαδικασίας εν όψει της σύνθεσης τ ο υ Δικαστηρίου,*** ιδιαίτερα της α­ πουσίας ενόρκων. Η εισήγηση α υ τ ή είναιδύσκολο να συμβι­ βαστεί με τ η νομολογία και την έννοια της ανεπηρέαστης 15 δίκης που αποβλέπει πρωτίστως στην αποτροπή δημιουρ­ γίας προκατάληψης και την ουσιαστική κατοχύρωση τ ο υ δικαιώματος τ ο υ κάθεανθρώπου να κρίνεται,ως προς την ποινική τ ο υ ευθύνη, από τ α δικαστήρια που ορίζει τ ο Σύν­ τ α γ μ α και οι νόμοι της Πολιτείας. 20 Ο κ. Κακογιάννης εισηγήθηκε ότι η έννοια της ανεπηρέα­ στης δίκης, όπως απαντάται στο άρθρο 30.2 τ ο υ Συντάγ­ ματος, είναι ευρύτερη, επεκτείνεται σ' όλα τ α στάδια της διαδικασίας και συναρτάται με την εξασφάλιση των εχεγ­ γύων για την ά ρ τ ι ααπονομή της δικαιοσύνης. Ό χ ι μόνο τ ο 25 άρθρο 30.2,πρόσθεσε, αλλά και οι αρχές τ ο υ κοινού δικαί­ ο υ αναγνωρίζουν ότι δυσμενή δημοσιεύματα μπορεί, ανά­ λογα μετις συνέπειες, να ανατρέψουν τιςπροϋποθέσεις για τ η δίκαιη διεξαγωγή της δίκης.**** Και τ α κυπριακά δικα­ στήρια έχουν διακηρύξει ότι η δίκη μέσο τ ο υ Τύπου αντί- 30 στρατεύεται την υπόσταση, τ ο κύρος και την αποστολή της Δικαιοσύνης.***** • (DIGESTOFSTRASBOURGCASELAW Vol. 2-CASESONINTERPRETATIONAND APPLICATIONOFARTICLE6.1 OFTHECONVENTION). ** (Σχετικήαλλάόχι καθοριστική γιαΊΟΘέμααυτό είναικαιηαπόφασηPAPORISν. NATIONAL BANK

(1986)1 C.L.R. 578,588.589και599). " * (JACOBSEUROPEANCONVENTIONONHUMANRIGHTS,pp. 41,98,104κω 105). "" (Ηαγγλική νομολογίασυνοψίζεταιστοΣύγγραμμα *ARCHBOLD*42nded.,para, 7-27). — " (Βλέπε, CONSTANTINIDESv. VTMALTD.

(1983)1C.LR. 348). 154 2Α.Α.Α. Έλληνας v. Δημοκρατίας Πικής Δ. Και ο τρόπος μετον οποίο τ ο Κακουργιοδικείο προσήγγισε και αξιολόγησε τη μαρτυρία ήταν, σύμφωνα μετιςειση­ γήσεις,που έγιναν εκ μέρους τ ο υ εφεσείοντα, ανεπαρκής και πλημμελής. Ο κ. Ευσταθίου υπέδειξε ότι η μαρτυρία των 5 μαρτύρων κατηγορίαςέγινεαποδεκτή συλλήβδην χωρίς να συσχετιστεί και να αξιολογηθείόπως εισηγήθηκε στο πλαί­ σιο της ολότηταςτης μαρτυρίας και του νομικού πλαισίου μέσα στο οποίο είχε δοθεί. Η αποδοχή τ ο υ συνόλου της μαρτυρίας των μαρτύρων Κατηγορίας αφήνει ανεξήγητες 10 ουσιαστικές αντιφάσεις μεταξύ δυο τουλάχιστον μαρτύ­ ρων της Κατηγορίας, τ ο υ Σωκράτη Χριστόφορου, Μ.Κ. 2, και τ ο υ Ανδρέα Ευσταθίου Κυριάκου, Μ.Κ. 18. Η πιο σημαντική για την καταδίκη τ ο υ εφεσείοντα και πιο αξιοπρόσεκτη πτυχή της υπόθεσης από νομικής πλευράς, 15 ήταν η απόφαση τ ο υ Κακουργιοδικείου να υποκαταστήσει την πρόθεση «for» (για) με την πρόθεση «from» (από), στην προτελευταία γραμμή του άθρου 257, και να αποφασίσει την ποινική ευθύνη τ ο υ εφεσείοντα μεβάση τ ο τροποποιη­ μένο κείμενο της νομοθεσίας. Το άρθρο 257,όπως απαντά20 τ α ι στον Ποινικό Κώδικα, ορίζει: 25 30 «257.When apersonreceives,eitheraloneorjointlywith another person,any money or valuablesecurity or a power of attorneyfor the sale,mortgage,pledge,orotherdisposition of any property, whether capable of being stolen or not, with a direction ineithercasethatsuchmoney or any partthereof, or any other moneyreceived in exchange for it, or any part the­ reof, or the proceeds or any partof the proceedsof suchsec­ urity, or of such mortgage, pledge, or other disposition,shall be applied to any purpose or paid to any person specified in the direction,suchmoneyand proceedsare deemedtobe the property of the person for whom the money,security, or po­ wer of attorneywas receiveduntilthe directionhas been com­ pliedwith.» Ό π ω ς είναιδιατυπωμένο στον Ποινικό Κώδικα τ ο άρθρο 35 257προβλέπει ότι όταν ο «Α» (οεντολέας)δίνει στο «Β» (τον εντολοδόχο) χρήματα, αξιόγραφα ή άλλα αντικείμενα α­ ξίας, με εντολή να τ α παραδώσει στο «Γ» (το δικαιούχο), η περιουσία περιέρχεται στην κυριότητα τ ο υ «Γ». Οι λόγοι για τους οποίους τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο παρέκκλινε 40 από τ ο κείμενο της νομοθεσίας ή, ακόμα ακριβέστερα, τ ο 155 ΠικήςΔ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)τροποποίησε, όπως διατυπώνονται στην απόφαση, είναι οι εξής: «Εξετάσαμε μεπροσοχή τ ο θέματ ο ύ τ ο καθώς επίσης και τ ο κείμενο τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 257 και καταλήξαμε στο συμπέρασμα πως όπως διατυπώνεται τούτο πράγματι 5 δημιουργεί παράλογες συνέπειες και έρχεται σε αντίθε­ ση με την πρόθεση τ ο υ νομοθέτη. Ακόμα βρίσκουμε πως είναι πιθανό να αντικαταστάθηκε η λέξη «from» με τ η λέξη «for»κατόπιν συντακτικού λάθους (clerical error). Γι αυτούς τους λόγους και με γνώμονα τις αυθεντίες 10, που έχουν αναφερθεί από τον Βοηθό Γενικό Εισαγγε­ λέα, αποφασίζουμε και ερμηνεύουμε τ ο άρθρο 257 κα­ τ ά τρόπο που να αντικαθίσταται η λέξη «for» μετη λέξη «from» από τ ο αγγλικό κείμενο και έτσι η περιουσία που λαμβάνεται δυνάμει εντολής να θεωρείται πως ανήκει 15 στο πρόσωπο (από τ ο οποίο λήφθηκε) μέχρι να εκτελε­ στεί η εντολή.» Το Δικαστήριο είχε αχθεί στην απόφαση να προβεί ουσια­ στικά στην τροποποίηση ή τη διόρθωση τ ο υ άρθρου 257 π α ρ ά τ ο γεγονός ότι τ ο άρθρο α υ τ ό αποτελεί μέρος τ ο υ 20· Ποινικού Κώδικα από τ ο χρόνο της εισαγωγής τ ο υ τ ο 1928 χωρίς να έχει κριθεί αναγκαία η τροποποίηση τ ο υ από τ η Νομοθετική Εξουσία, και χωρίς να έχει γίνει οποιαδήποτε σύσταση από τ α Δικαστήρια της Πολιτείαςγια την ανασύν­ ταξη του. *5 Για να γίνει κατανοητό τ ο πλαίσιοτης καταδίκης τ ο υ εφε­ σείοντα και η σημασία της τροποποίησης τ ο υ άρθρου 257 γ ι α τ η διαπίστωση της ποινικής ευθύνης τ ο υ κατηγορου­ μένου, πρέπει να αναφερθούμε με συντομία στα γεγονότα που στοιχειοθετούν την καταδίκη) εκείνα που την περιβάλ- 30 λουν, και τις σχέσεις τ ο υ εφεσείονταμετις δυο εταιρείες με­ τ α φ ο ρ ώ ν , την U O N UNITEDBUSES LIMITED (L.U.B.) και τ ο συνεταιρισμό ΑΣΤΡΑΠΗ, οι συναλλαγές των οποίων και η εκπλήρωση ορισμένων υποχρεώσεων τους μέσο τ ο υ εφε­ σείοντα συνθέτουν τ ο υπόβαθρο των γεγονότων της υπό- 35 θέσης. Η L.U.B. ήταν εταιρεία μεταφορών που είχε ως κύ­ ρια δραστηριότητα την εκτέλεση συμβολαίου μεταφορών των στρατιωτικών Βάσεων του Ακρωτηρίου. Ο συνεταιρι­ σμός ΑΣΤΡΑΠΗ ήταν συνεταιρισμός λεωφορειούχων, που ήταν μέτοχοι κ α τ ά 45%oTqvLU.B.. Υπήρξεσυνεργασία με- 40 156 2Α.Α.Δ. Έλληνας ν. Δημοκρατίας ΠικήςΔ. ταξύ των δυο εταιρειών και κοινές επιδιώξεις, η κυριότερη των οποίων ήτανηδιατήρησητου συμβολαίου μετιςστρα­ τιωτικές βάσεις. Εκτόςαπότοκύριοσυμβόλαιο μεταφορών ηL.U.B. αναλάμβανε,σε συνεργασία μετην ΑΣΤΡΑΠΗ,την 5 εκτέλεση και άλλων μεταφορικών εργασιών για τις στρα­ τιωτικές Βάσεις Ακρωτηρίου, μικρότερης σημασίας. Μια απ' αυτές ήταν ημεταφοράπαιδιώννηπιαγωγείων γιατις οποίες η πληρωμή γινόταν από άλλο μη κυβερνητικό τα­ μείο που τελούσε υπό τον έλεγχο των γονέων των 10 παιδιών. Οι μεταφορές αυτές εκτελούνται από λεωφορει­ ούχους, εταίρους του συνεταιρισμού ΑΣΤΡΑΠΗ, οι οποίοι αμείβονταν ανάλογα με τις μεταφορές που διενεργούσαν. Ηπληρωμήγιαυτέςτις μεταφορέςγινότανμεεπιταγέςπου εκδίδονταν προς όφελος της εταιρείας L.U.B.. Ό π ω ς έγινε 15 φανερό από τη μαρτυρία των αξιωματούχων της εται­ ρείας,ηL.U.B.ενεργούσεαπλώς ως μεσάζωνπαραλήπτης (collecting agent) για τις επιταγές που παραλαμβάνονταν. Δεν έκαμναν εγγραφές στα βιβλία της εταιρείας για την εί­ σπραξη των χρημάτων' απλώς οπισθογραφούσαν τις επι20 ταγές καιτιςπαρέδιδανστον εφεσείοντα μεπροορισμό την πληρωμή των δικαιούχων που είχαν εκτελέσει τις μεταφο­ ρές. Ο εφεσείων ήταν τόσο μέλος του διοικητικού συμβουλίου της L.U.B.,όσο και μέλοςτης διαχειριστικής επιτροπήςκαι -25 ταμίαςτης ΑΣΤΡΑΠΗΣ. Παρελάμβανετις επιταγές απότην L.U.B. για να τις παραδώσει στον προορισμό τους αφού προηγουμένως τις οπισθογραφούσε μαζί μεέναάλλο σύμ­ βουλο,τονΚυριάκοΚυριάκου,Μ.Κ.20,εκμέρουςτηςL.U.B. Τοεύρηματου Κακουργιοδικείουτο οποίοθεμελίωσετην 30 καταδίκητου εφεσείοντα ήταντούτο: Ο εφεσείων αντίνα παραδώσειτιςεπιταγέςήτο ισάξιοτουςστηνΑΣΤΡΑΠΗ,τις κατάθεσε σε προσωπικό του λογαριασμό και τις οικειο­ ποιήθηκε, αποστερώντας την L.U.B. από το περιουσιακό αυτό στοιχείο το οποίο παρέμενε ιδιοκτησία της μέχρι την 35 εκπλήρωση της εντολής γιαπληρωμή του ποσού στους δι­ καιούχους. Ηοικειοποίηση συνοδευόταν από το στοιχείο της δολιότητας (fraudulent) καισυνεπώς διαπράχθηκετοα­ δίκηματης κλοπής το οποίο προσδιορίζουν τα άρθρα255, 260 και269,βάσειτων οποίωνπροσδιορίστηκαν ταοκτώα40 δικήματα κλοπής για τα οποία κατηγορήθηκε ο εφεσείων 157 Πικής Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)καιγιατα οποίατελικά κρίθηκε ένοχος. Οσυνδυασμός των άρθρων 255, 260 και 269 προσδιορίζει το αδίκηματης κλο­ πής από αξιωματούχο οργανισμού ήεταιρείας (corporation or company). Ο κατηγορούμενος ήταν μέλος του διοικητι­ κού συμβουλίου της L.U.B. και επομένως αξιωματούχος 5 της εταιρείας. Η κλοπή τουποσού σε βάροςτης L.U.Β., της οποίας ο εφεσείων ήτανσύμβουλος, καιτο οποίο αντιπρο­ σώπευαν οι επιταγές που του δόθηκαν για να παραδώσει στους τρίτους δικαιούχους,θεμελίωσετην καταδίκη του εν όψει της ιδιότηταςτου ως συμβούλου της εταιρείας. 10 Τογεγονός ότι το άρθρο 257 δεν καταγράφηκεστο Κατη­ γορητήριο αφήνει την καταδίκη ανεπηρέαστη.* Παρόλο που είναι επιθυμητό ναπροσδιορίζεται μετον ακριβέστερο δυνατό τρόπο το νομικό πλαίσιο της κατηγορίας, ηπαρά­ λειψητης συμπερίληψης του άρθρου 257 στο Κατηγορητή- 15 ριο δεν άφησε οποιεσδήποτε αμφιβολίες ως προς τη φύση και τις λεπτομέρειες των οκτώ κατηγοριών, τις οποίες ο ε­ φεσείων αντιμετώπιζε. Τοάρθρο257του Κεφ.154δεν ορίζει αφ' εαυτού οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα. Απλώς προ­ βλέπει, στα πλαίσια του αδικήματος της κλοπής, ποιος 20 θεωρείται κατάτονόμο ιδιοκτήτης περιουσίας στο μεταβα­ τικό στάδιο διακίνησης των περιουσιακών στοιχείων από το «Α» στο «Γ» μέσο του «Β». Κάτω από τις συνθήκες που καθορίζονται στο άρθρο 257 που αντιστοιχούν μετις συν­ θήκες παράδοσης των επίδικων επιταγών και των χρημά- 25 των που αντιπροσώπευαν στον εφεσείοντα γιαναπαραδο­ θούν στους τρίτους δικαιούχους, το άρθρο 257 καθορίζει ότι η ιδιοκτησία περιέρχεται στους δικαιούχους' αποκό­ πτεται συνεπώς, μετά την παράδοση στον εντολοδόχο, ο δεσμός ιδιοκτησίας του εντολέα με τα χρήματα ήτα αντί- 30 κείμενα που δίδονται. Η ερμηνεία του άρθρου 257, όπως είναι διατυπωμένο στον Ποινικό Κώδικα, δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε ιδιαί­ τερη δυσκολία. Δεν υπάρχει καμιάασυνταξία,ενώ ηγραμ­ ματικήτου ερμηνεία είναι σαφής. Η πρόθεση «for» καθορί- 35 ζει ότι μετά την παράδοση των χρημάτων ήτων αντικειμέ­ νων, η περιουσία σ' αυτά περιέρχεται στο δικαιούχο.Κατακολουθία, ηL.U.B. έπαυσε ναείναι ο ιδιοκτήτης των επιτα- (Βλέπε, Κωνσταντινίδηςν. Δημοκρατίας

(1978)2Α.Α.Δ. 337). 158 2Α.ΑΛ. Έλληναςν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ. γώνκαιτωνχρημάτωνπουανηπροσώπευαν,καιαπώλεσε τηνιδιοκτησίατηςσ' αυτά μετάτηνπαράδοσητουςστονε­ φεσείοντα. Οι λόγοι για τους οποίους το Δικαστήριο ενέκρινε την 5 τροποποίηση ήτη διόρθωση του άρθρου257, έχουν εκτε­ θεί. Είναι (Α)Οι παράλογεςσυνέπειες που θαπροέκυπταν απότη γραμματικήερμηνείατουάρθρου257,όπωςείναιδιατυπω­ μένο,και 10 (Β) η πιθανότητασυντακτικούλάθους (clerical error) στη διατύπωσητωνπρονοιώντου,το 1928. Εκείνοτο οποίο συνάγεται απότην απόφασητουΔικα­ στηρίου είναι ότι οι νομοθέτες λόγω λάθους στη σύνταξη τουάρθρου257αντικατέστησαντηνπρόθεση «from»μετην 15 πρόθεση «for». Ενωρίτεραστην απόφαση γίνεται αναφορά στο ιστορικό της εισαγωγής του Ποινικού Κώδικα,του ο­ ποίου το άρθρο257 αποτελεί μέρος, όπως σκιαγραφείται στην υπόθεση Charaiambos Soteriou(Pambos) v. The Repuublic* Με βάση την αναδρομή που έγινε στην υπόθε20 ση Soteriou, το Δικαστήριοπροέβη στην εκτίμηση ότικατά πασαν πιθανότητα το άρθρο257 αποτελεί αντιγραφήτου αντίστοιχου άρθρου του Ποινικού Κώδικα των αποικιών τηςΑνατολικής Αφρικής(Κένυα, ΝαϊάσαλαντκαιΟυγάνδα) στους οποίους απαντάται ηπρόθεση«from», καιγιατολό25 γο αυτόείναιπολύπιθανόναέγινελάθοςστην αντιγραφή. Ό,τι αναφέρεταιστην υπόθεση Soferiou, είναι ηεισαγωγι­ κήέκθεση μετην οποίαείχεεισαχθεί το νομοσχέδιο για τη θέσπιση του ΠοινικούΚώδικα. Στηνέκθεσηαναφέρεται: 30 «Thedraft Code, based on theprinciples of English Law, followed closely a Model Code compiled by the Legal Advisers to the Colonial Office for the East African Dependencies. (M.P.refeπed toabove,atred137, paragraph 5> Η διαπίστωσητου Κακουργιοδικείουότι το άρθρο257,ή 35 ακόμαο ΠοινικόςΚώδικας,βασίστηκανστον ΠοινικόΚώδι­ κα των Αγγλικών εξαρτήσεων της Ανατολικής Αφρικής, εί­ ναι εσφαλμένη.Ο Κώδικαςβασίστηκεπάνωστοαρχέτυπο • 1962C.LH.188 159 ΠικήςΔ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)της νομοθεσίας που ετοιμάστηκε απότο νομικό τμήμα του Υπουργείου Αποικιών για τις αποικίες της Ανατολικής Α­ φρικής. Ο Γενικός Εισαγγελέας μαςπληροφόρησε ότι μετά από περαιτέρω διερεύνηση του ιστορικού της εισαγωγής του Ποινικού Κώδικα,μειδιαίτερηαναφοράστο άρθρο257, 5 βεβαιώθηκε ότι το πρότυπο πάνω στο οποίο βασίστηκε ο Ποινικός Κώδικας ήταν το κείμενο που ετοιμάστηκε από τους νομικούς συμβούλους του Υπουργείου Αποικιών και όχι ο Ποινικός Κώδικαςτων αγγλικών αποικιώντης Ανατο­ λικήςΑφρικής. Τοκείμενοτουάρθρου257στοπρότυπο αυ- 10 τό είναι πανομοιότυπο μετιςπρόνοιες του άρθρου αυτού, όπως είναι διατυπωμένες στον Ποινικό Κώδικα. Μετην έρευνα του Γενικού Εισαγγελέα, γιατην οποία εκ­ φράζουμε τις ευχαριστίες μας,έχει διαλυθεί κάθεαμφιβο­ λία ως προς τις προθέσεις του νομοθετεί σχετικά μετην ει- 15 σαγωγή του άρθρου 257 καιτο λεκτικό που ήθελενα υιοθε­ τήσει. Το άρθρο 257 αντανακλά τις προθέσεις του νομοθέ­ τη, όπως διαφαίνονται μέσα από το κείμενο της νομοθε­ σίας. Προκύπτει ότι ηυπόθεση τηνοποία έκαμετοΚακουργιοδικείο, ότι η πρόθεση «for»παρεισέφρυσε στο άρθρο257 20 στο σημείοπου απαντάται,λόγωγραφικούήοποιουδήπο­ τε άλλου λάθους, είναι ανυπόστατη. Το άρθρο 257, όπως καιο Ποινικός Κώδικαςστον οποίοεμπεριέχεται, παρέμεινε σε ισχύ και μετά την Ανεξαρτησία βάσει των προνοιών του άρθρου 188. Επισημαίνουμε ότι ούτε ο αποικιακός νομοθέτης ούτε η Νομοθετική Εξουσίατουανεξάρτητου ΚυπριακούΚράτους έκρινε σκόπιμη την τροποποίηση του άρθρου 257 παρόλο που οι πρόνοιες του διαφέρουν από εκείνεςτου Ποινικού Κώδικα των πρώην αγγλικών αποικιών της Ανατολικής Α- 30 φρικής καιάλλων χωρών που ήταναγγλικές αποικίες μετις οποίες οΠοινικός Κώδικαςτης Κύπρουέχεισυνάφεια.Αλλά ούτε καιταΔικαστήρια της Κύπρου,απ'ό,τι είμαστε σε θέ­ ση να διαπιστώσουμε, αμφισβήτησαν σε οποιαδήποτε πε­ ρίπτωση είτε την εγκυρότητα των διατάξεων του άρθρου 35 257 ήτο πεδίο το οποίο καλύπτει. Τουναντίον, στην υπόθεση Costas Michael Platritis v. The Police*η καταδίκητου εφεσείοντα βασίστηκε στη γραμμα*

(1967)2C.L.R.174 160 2 5 2Α.Α.Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας Πικής Δ. τική ερμηνεία τ ο υ άρθρου 257, όπως είναι διατυπωμένο στον Ποινικό Κώδικα, και αργότερα επικυρώθηκε από τ ο Α­ νώτατο Δικαστήριο. Το πρακτικό αποτέλεσμα των προνοιών του ά θ ρ ο υ 257 5 συνοψίζεται επίσης στοπιο κάτω απόσπασμα στην υπόθε­ ση Azinas andAnother v. Police:* 10 «Letus now examinewhatis the effect of s.257towhich re­ ference was made earlier.Thissection 257, in our view,does not create an offence but provides that in case of monies which are found in the possession of a person in accordance with specific direction thissum is consideredthat itbelongs to the person for which it was received until the direction was carried out...» Ωστόσο, είναιδίκαιονα αναφέρουμεότιούτεστην Platritis 15 ούτε στην Azinas εξετάστηκεδιεξοδικά τ ο θεωρητικό υπό­ βαθρο του άρθρου257.Επίσηςπρέπει να επισημάνουμε ότι σε άλλα μέρη της απόφασης Azinas από εκείνο στο οποίο έ­ γινε αναφοράπιο πάνω, ηακριβής έννοια και τ οπεδίο τ ο ο­ ποίο καλύπτει τ ο άρθρο257δενπροσδιορίζονται μετην ίδια 20 σαφήνεια. Η εισήγηση του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέαότι τ ο άρθρο 257,όπωςείναι διατυπωμένο στη Νομοθεσία,οδηγείσε πα­ ράλογα αποτελέσματα, ή ότι αφήνει κενά στην εφαρμογή τ ο υ , δε μας βρίσκει σύμφωνους :25 (α) Σχετικά με την παράδοση χρημάτων, αξιόγραφων ή άλλων πολυτίμων αντικειμένων προς όφελος συγκεκριμέ­ νου -προσώπου, η εφαρμογή του άρθρου 257 δεν παρου­ σιάζει καμιά απολύτως δυσκολία. Μετάτην παράδοση και την έκδοση της εντολής η περιουσία περιέρχεται στην ιδιο30 κτησία τ ο υ τρίτου δικαιούχου. Και όταν η εντολή α φ ο ρ ά τη διάθεση των χρημάτων ή αντικειμένων για συγκεκριμένο σκοπό που είναι τ ο σημείο τ ο οποίο, σύμφωνα με τον κ. Λουκαΐδη, κυρίως δημιουργεί δυσχέρειεςστην ερμηνεία και την εφαρμογή τ ο υ ,οι περιπλοκές είναι φαινομενικές παρά 35 πραγματικές. (β)Οι τρίτοιδικαιούχοι στην περίπτωσηπου τ α χρήματα ή τ α αξιόγραφα προορίζονται για συγκεκριμένο σκοπό, εί* (198D2C.LR.9. 161 Πικής Λ. Ελληναςν.Δημοκρατίας (WW) ναι τα πρόσωπα τα οποία είναι επιφορτισμένα με την προώθηση του σκοπού,δηλαδήοιδιαχειριστές (trustees,ad­ ministrators). Καιστις δυοπεριπτώσεις οδεσμός τουδιαθέτη (εντολέα) μετην περιουσία την οποία διαθέτει διακόπτεται μετά την παράδοσητης στονεντολοδόχο καιτηνέκδοσητης εντολής γιατη διάθεση υπέρτουτρίτουδικαιούχου. 5 Ανεξάρτητα απότησαφήνειατωνπρονοιώντουάρθρου 257,πρέπει νατονίσουμε ότι ηδημιουργία καιμόνοανωμα­ λιών στην εφαρμογή του νόμου δεν αποτελεί λόγογια πα- 10 ρέκκλισηαπότις πρόνοιες του*καιοριστικά δενπαρέχει έ­ ρεισμα γιατηναντικατάστασηήτηντροποποίησητου.Έρ­ γο της Δικαιοσύνης είναι η ερμηνεία και η εφαρμογή των νόμων.** Ηδιάρθρωση και το περιεχόμενο τους ανάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Νομοθετικής Εξου- 15 σίας. Μόνο σε περιπτώσεις, που προκύπτει αναντίλεκτα από το ίδιοτο κείμενο της νομοθεσίας ότι ηχρήση μιαςλέ­ ξηςδεναποδίδειτιςέκδηλεςπροθέσεις τουνομοθέτη είναιε­ πιτρεπτή ηδικαστική παρέμβαση για τη λεκτική εναρμόνι­ σητου κειμένου μετις προθέσεις του νομοθέτη. 20 Δεν παρίσταταιανάγκη, εν όψει των διαπιστώσεων μας για την υπόσταση του κειμένου του άρθρου 257, να εξετά­ σουμεεξαντλητικά τις προϋποθέσεις κάτωαπότις οποίες μπορεί το Δικαστήριο να προβεί σε αντικατάσταση λέξης που απαντάται στο κείμενο τηςνομοθεσίας. Θέλουμεόμως 25 να υπογραμμίσουμε ότι ηβεβαιότηταγια το δίκαιοαποτε­ λεί ένα απότα εχέγγυα του κράτους δικαίου. Ο κάθεπολί­ τηςέχειδικαίωμαναενεργείκαιναπρογραμματίζει μεβάση τις πρόνοιες της νομοθεσίας όπως είναι διατυπωμένη στους Νόμουςτης Πολιτείας' ιδιαίτερασε ό,τι αφοράτους 30 ποινικούς Νόμους, αυστηρή προσήλωση στο κείμενο της νομοθεσίας αποτελεί ένααπότους θεμελιώδεις κανόνεςερ­ μηνείας' καιόταντο κείμενο αφήνει αμφιβολίες ωςπρος τις * - (Βλέπε, VAMASIA ESTATES ν SINGER SEWING MACHINECO

(1985)1 C LR ,707,711. STOCKv FRANKJONES(TRIFTON)LTD,11978}1All E.R 948(HL).R ν HERON

(1982)1MΕR 993(HL),R ν CHARD

(1983)3All E.R 637 (HL)) (Βλέπε, DIAGORASDEVELOPMENT ν NATIONAL BANK

(1985)1 C L R 581 162 2Α.Α.Δ. Έ λ λ η ν α ς ν. Δημοκρατίας Πικής Δ. επιπτώσεις της νομοθεσίας, οι αμφιβολίες αυτές δεν αφή­ νονται ναβαρύνουντον κατηγορούμενο.* Καταλήγουμε ότι η απόφαση του Κακουργιοδικείου να αντικαταστήσει την πρόθεση «for» με την πρόθεση «from» 5 στο κείμενοτουάρθρου257, ήταναδικαιολόγητηκαινομι­ κάεσφαλμένη. Οι προθέσεις «for»και«from» δενείναι συνώ­ νυμες.** Στοκείμενοτουάρθρου257,ανάλογαμετη χρήση της μιας ήτης άλλης πρόθεσης, διαφοροποιείταιη έννοια και ησημασίατωνπρονοιώντου. Ηδιαπίστωσηαυτήεκθε10 μελιωνει το υπόβαθρο της καταδίκηςτου εφεσείοντα και στις οκτώ κατηγορίες κλοπής. Η L.U.B.δεν ήτανοιδιοκτήτηςτηςπεριουσίαςπου οεφεσείων καταδικάστηκεότι έκλε­ ψε απότηνεταιρεία αυτή. Εκ μέρους των καθ'ων η έφεση έχουμε κληθεί-στην περίπτωση που θαφθάναμεστο συμ15 πέρασμαστοοποίοέχουμε καταλήξει-ναβεβαιώσουμετην καταδίκη του εφεσείοντα βάσει της επιφύλαξης του άρ­ θρου 145

(1)(b) της Ποινικής Δικονομίας, το οποίο προβλέ­ πει:20 25 30 «145(l)(b)- allowtheappeal and quash the conviction ifit thinks thattheconviction should be set asideonthe ground thatitwas, havingregard totheevidence adduced, unreaso­ nable orthatthejudgment ofthetrialCourtshould besetasi­ de ontheground ofawrongdecision onany question of law or on the ground thatthere was a substantial miscarriage of justice: Provided that the Supreme Court, notwithstanding thatitisofopinionthatthepointraisedintheappeal mightbe decided infavouroftheappellant,shalldismisstheappealifit considers thatnosubstantial miscarriage ofjusticehas actually occurred;...» Η ερμηνεία και εφαρμογήτης επιφύλαξης αποτέλεσε το αντικείμενο πολλών δικαστικών αποφάσεων οτην Κύπρο και οτην Αγγλία.*** Σκοπόςτης επιφύλαξηςτου άρθρου 145

(1)(b) είναι ηεπικύρωση της καταδίκηςπαρά τη διαπί­ στωση πραγματικού ή νομικού λάθους στη διεξαγωγή * (Βλέπε Halsbury'sLawsofEngland•4th Ed., Vol.44, pans 862,909,910 *· (Βλέπε, THECONCISE OXFORDDICTIONARY • 6th erf., pp. 410, 425). *** (Η κυπριακή νομολογία συνοψίζεται στο CRIMINAL RPOCEDUREINCYPRUS, pp. 197-200 Για τηναγγλική νομολογία, βλέπε ARCHBOLD,42nderf., paras. 7-9, ' 7-46,και ARCHBOLD. 43rded, Vol. 1,para 4-81). 163 Πικής Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)της δίκης, στην τήρηση των Κανόνων της Απόδειξης, οτην αξιολόγηση της μαρτυρίας ή την καθοδήγηση (direc­ tion)ωςπροςτιςαρχέςδικαίου που τυγχάνουν εφαρμογής. Προϋπόθεση γιατην εφαρμογή τηςεπιφύλαξης,όπως σω­ στάεισηγήθηκεοκ. Κακογιάννης, αποτελεί ηδυνατότητα ε- 5 πικυρωσηςτης κατηγορίας οτην οποία κρίθηκεένοχος οε­ φεσείων. Ό τ α ν ελλείπειαυτή ηδυνατότητα δεν παρέχεται ευχέρειαγια επικύρωσητης καταδίκης, όπως είναι η περί­ πτωση ενώπιον μας. Εφαρμογή της επιφύλαξης του άρ­ θρου145

(1)(υ)οτηνπροκειμένη περίπτωση,θαείχεωςαπο- 10 τέλεσμα την καταδίκη του εφεσείονταγια την κλοπή χρη­ μάτων από την L.U.B.τα οποία δεν ανήκαν σ' αυτή' δηλα­ δή,για αδίκημα το οποίο καταφανώς δεδιέπραξε. Κρίνουμε την εισήγηση για εφαρμογή της επιφύλαξης (proviso) ανεδαφική' δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις για 15 την εφαρμογήτης. Η άλλη διαζευκτική εισήγηση που έγινεαπό το Γενικό και το ΒοηθόΓενικό Εισαγγελέα υποστηρίζει την εφαρμογή του άρθρου 145

(1)(

1. c)της Ποινικής Δικονομίας, το οποίο προ­ βλέπει:«145(l)(
2. c)- set aside the conviction and convict theappel­ lantof anyoffence of whichhemighthavebeen convicted by the trial Courton the evidence which has been adducedand sentencehim accordingly;» Toαίτημα αυτόπροβλήθηκε σεσυσχετισμό μετην απόρ- 25 ρίψη από το Κακουργιοδικείο της εκδοχής τουεφεσείοντα ως προς τη διάθεση των χρημάτων που αντιπροσώπευαν οι επιταγές που του δόθηκαν από την L.U.B..Το Κακουρ­ γιοδικείο απέρριψε τον ισχυρισμό του εφεσείοντα ότι τα χρήματα διατέθηκαν μετησυγκατάθεση τηςδιαχειριστικής 30 επιτροπής τηςΑΣΤΡΑΠΗΣγια δωροδοκίες ορισμένωνπρο­ σώπωνπου είχαν σχέση μετα συμβόλαια μεταφορών των στρατιωτικών Βάσεων. Είναι γεγονός ότι μετην εξέλιξη της υπόθεσης και την προσαγωγήπρόσθετης μαρτυρίας από εκείνηπου δόθηκεστηνπροανάκριση, οεφεσείωνεξήγησε 35 και το πλαίσιο των συναλλαγών του μετην ΑΣΤΡΑΠΗ και τους λεωφορειούχουςπου είχαν κάμει τις συγκεκριμένες μεταφορές.Οι σχέσειςτου μετηνΑΣΤΡΑΠΗ εξηγήθηκανε­ πίσηςσταπλαίσια τηςυπεράσπισης τουγιατιςάλλεςκατη­ γορίες κλοπήςγια τιςοποίες είχεαθωωθεί καιαπαλλαγεί. 40 164 2 0 2Α.Α.Δ. Έλληναςν. Δημοκρατίας ΠικήςΔ. Οι κατηγορίεςεκείνεςπεριλάμβανανκαι κατηγορίεςγιατην κλοπή των χρημάτων τα οποία δαπανήθηκαναπό την Α­ ΣΤΡΑΠΗγιατηνπληρωμή τωνλεωφορειούχων πουείχανε­ κτελέσειτιςδιαδρομέςγιατις οποίεςεκδόθηκανοι επιταγές 5 που αποτέλεσαν τη βάσηγιατην καταδίκητου εφεσείοντα στις οκτώ κατηγορίες. Τονομικό πλαίσιο των κατηγοριών τις οποίες μαςζητή­ θηκε να προσθέσουμε, είναι διαφορετικό από εκείνο των κατηγοριώνγιατιςοποίεςοεφεσείων καταδικάστηκε.Μας 10 ζητήθηκενα καταδικάσουμετον εφεσείοντα σεοκτώ κατη­ γορίες κλοπής, κατά παράβαση των προνοιών των άρ­ θρων 255, 260 και 270

(6), αδίκηματο οποίο περιγράφεται στον πλαγιότιτλο του τελευταίου άρθρου ως «Κλοπήαπό αντιπρόσωπο»' ενώτααδικήματαγιαταοποίακατηγορή15 θηκε ήτανεκείνατης κλοπής απόεταιρείατηςοποίαςοκα­ τηγορούμενος ήταν αξιωματούχος. Προσφυγή στις πρόνοιες του άρθρου 145

(1)(c)και ηκα­ ταδίκη κατηγορουμένου για κατηγορίες άλλεςαπόεκείνες που αντιμετώπισε στη δίκηείναι,λόγωτης φύσης και των 20 αρχώντης ακριβοδίκαιηςδίκης,εξαιρετικό μέτρο, η χρήση του οποίου επιτρέπεται μόνο όταν το Δικαστήριο μπορεί θετικά να αποκλείσει την πιθανότητα δυσμενούς επηρεα­ σμού του κατηγορουμένου ωςαποτέλεσματης προσθήκης των νέων κατηγοριών.* 25 Γιατους λόγους που επεξηγούνται πιο κάτω, κρίνουμε ότι δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις γιατην εφαρμογή των διατάξεωντου άρθρου145

(1)(c):- 1. Η θέσητης Κατηγορούσας Αρχής ως προς το υπόβα­ θροτωνοκτώ κατηγοριώνδιατυπώθηκεμεσαφήνειακαιε30 πιμονή τόσο οτην εναρκτήρια δήλωση (opening)όσο και σε άλλα στάδιατης διαδικασίας' τονίστηκε ότι αφορούσανα­ ποκλειστικά κλοπήαπότηνL.U.B.υπότηνιδιότητατουκα­ τηγορουμένου ως αξιωματούχουτης εταιρείας εκείνης. Στην εναρκτήρια δήλωσητου ο κ. Λουκαίδης, προσδιο35 ρίζονταςτο υπόβαθρο καιτο πεδίοπου καλύπτουνοι επί­ δικεςκατηγορίες, ανέφερε: «Οι κατηγορίες αυτές αφορούν επιταγές που εκδό­ θηκαν κατά τον τρόπο που ανάφερα προηγουμένως • (Βλέπε,KOUTROUZASv. THEREPUBLIC

(1972)2C.LR. 9). 165 ΠικήςΔ. Έλληναςν.Δημοκρατίας

(1989)και εξαργυρώθηκαν από τον Κατηγορούμενο αντί να κατατεθούν στο λογαριασμό της L.U.B. ενώ αυτός είχε την ιδιότητα τ ο υ αξιωματούχου της ίδιαςεταιρείας.» Τη δήλωση αυτή ακολουθεί η πιο κάτω: « Ό π ω ς ανέφεραπροηγουμένως οι επιταγές που ε- 5 ξέδιδαν οι αρχές των Βάσεων προ όφελοςτης L.U.B.για τ α δρομολόγια του νηπιαγωγείου εξαργυρώνοντο από τον Κατηγορούμενο γιαπροσωπικό όφελοςτ ο υ αντί να κατατίθενται στο λογαριασμό της L.U.B.για να πληρώ­ σει εκείνη με τη σειρά της, μέσω τ ο υ συνεταιρισμού Ά- 10 ΣΤΡΑΠΗ', τους λεωφορειούχους, που είχαν κάνει τις σχετικές διαδρομές.» Στην αίτηση τ ο υ κατηγορουμένου για περισσότερες λε­ πτομέρειες ως προς τις κατηγορίες αυτές και τον προσδιο­ ρισμό τ ο υ πλαισίου των κατηγοριών, ο κ. Λουκαΐδης έκαμε 15 την εξής δήλωση: «Εδόθηκαν οι επιταγές τ ό τ ε στο Κατηγορούμενο, ό­ λες οι επιταγές κατέληξαν σε εκείνο, οπισθογραφήθηκαν από τον ίδιο και έναν άλλο διευθύνοντα Σύμβουλο, παραδόθηκαν στον Κατηγορούμενο, λόγω της ιδιότη- 20 τος του ως αξιωματούχου της L.U.B. α φ ο ύγράφει ηε­ πιταγή L.U.B. και κλάπηκαν κατά τον χρόνοπου τ α κα­ τάθεσε τ α τσιέκς στο προσωπικό τ ο υ λογαριασμό ή τ α εξαργύρωσε.» Η θέση α υ τ ή συνάδει με τη φύση των κατηγοριών όπως 25 διατυπώθηκαν στο Κατηγορητήριο' δηλαδή κλοπή από την L.U.B. από αξιωματούχο της εταιρείας(directoror offi­ cer). Αυτή ήταν η υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής και σ' αυτές τις κατηγορίες κλήθηκε να απαντήσει και να κάμει 30 την υπεράσπιση τ ο υ ο εφεσείων.Σε κανένα στάδιο της δια­ δικασίας δεζητήθηκε ητροποποίηση των κατηγοριών. Ηε­ πιμονή της υπεράσπισης για τον επακριβή προσδιορισμό της φύσης και των λεπτομερειών των κατηγοριών που αν­ τιμετώπιζε ο κατηγορούμενος, φαίνεται και από τη*' πιο 35 κάτω δήλωση τ ο υ δικηγόρου τ ο υ που έγινε μετά την ανα­ στολή δίωξης σε δεκατέσσερις κατηγορίες και τηνπροσθήκηννέων κατηγοριών: «... Έχω λόγο να τ ο λέω αυτό διότι δεν πρόκειται να παίζουμε, να πηγαίνουμε και να ερχόμαστε κύριε Πρόε- 40 166 2Α.Α.Δ. 5 Έλληνας ν. Δημοκρατίας ΠικήςΔ. δρε, δηλαδή τ ο καθιστώ από τώρα σαφές ό τ ι δέχομαι την τροποποίηση αυτή με την προϋπόθεση ό τ ι δεν θα έλθει η Κατηγορούσα Αρχή σε μεταγενέστερο στάδιο και να πει έκαμαλάθος και έκαματην τροποποίηση και θέλωνα επανέλθω,I wanttopinthemdown.» Και η απάντηση τ ο υ κ. Λουκαίδη - 10 «... Αλλά για την παράκληση τ ο υ να μην επανέλθουμε εί­ μεθα σοβαροί άνθρωποι, κανονικά δεν θαεπανέλθου­ με. Είναι αστείονα πούμε ναι και ύστερα από μια άλλη ημέρανα πούμε όχι. Βεβαίωςδενθαπούμε και μου έκα­ μεεντύπωση πως νομίζειότιθ ααλλάζουμεκατηγορίες, όμως δεν μπορώ να αποκλείσω μια εξέλιξη, αν κάποιος μάρτυρας πει κάτι άλλο, δεν δέχομαι να μην μπορώ να επικαλεσθώτιςπρόνοιεςτου'Αρθρου83τουΚεφ.155.» 15 Το άρθρο 83 της Ποινικής Δικονομίας παρέχει ευχέρεια στοπρωτόδικο Δικαστήριονα τροποποιήσει τ οΚατηγορη­ τήριο σεοποιοδήποτε στάδιοτης δίκης,ότανσυντρέχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις. Σε κανένα στάδιοτηςδίκης δεζη­ τήθηκε η τροποποίηση τ ο υ Κατηγορητηρίου. Το γεγονός 20 ότι ο κατηγορούμενος στο πλαίσιο της υπεράσπισης τ ο υ συνόλου των κατηγοριών που αντιμετώπιζε, έδωσε εξηγή­ σεις και ως προς τ η διάθεσητων χρημάτων, δενεπεξέτεινε τ ο περιεχόμενο ούτεαλλοίωσετ η φύση των κατηγοριών. 2. Τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων που προσδιο25 ριζουν τ α άρθρα269και 270(b)τ ο υ Κεφ. 154,σε συνδυασμό πάντοτε μετον ορισμό της κλοπής όπως διατυπώνεται στα άλλα άρθρα τ ο υ Ποινικού Κώδικα, είναι διαφορετικά. Το άρθρο 269α φ ο ρ ά κλοπή από αξιωματούχο εταιρείας, ενώ τ ο άρθρο270(b) κλοπή από αντιπρόσωπο. 30 3. Εξέταση των λεπτομερειών των κατηγοριών για τις ο­ ποίες ο εφεσείωνείχε απαλλαγεί λόγω αναστολήςτης δίω­ ξης τ ο υ από τ ο Γενικό Εισαγγελέα(Κατηγορίες 1-14),ιδιαί­ τερα των αδικημάτων για κλοπή από τ ο συνεταιρισμό Α­ ΣΤΡΑΠΗ από υπάλληλο του συνεταιρισμού, και σύγκριση 35 τους μετις λεπτομέρειες των αδικημάτων για τ α οποία κα­ ταδικάστηκε ο εφεσείων, αποκαλύπτει ότιείναιπολύ πιθα­ νό να καλύπτουν τ ο ίδιο πεδίο και γεγονόταμετις κατηγο­ ρίες που ζητήθηκενα προσθέσουμε. Δεν έχουμε τ α στοιχείαγιανα εξετάσουμε εξαντλητικάτ ο 40 θέμα και να δώσουμε οριστική απάντηση στην εισήγηση που έγινεεκ μέρουςτ ο υ εφεσείοντα ότι έχειαπαλλαγεί από 167 ΠικήςΔ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)τα αδικήματααυτά' απλώς επισημαίνουμε το γεγονός αυ­ τό ως έναπρόσθετο παράγονταπου καιανσυνέτρεχαν ό­ λες οι άλλες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 145

(1)(c) θα είμαστε διστακτικοί να προβούμε οτην προσ­ θήκηχωρίςπεραιτέρωεξαντλητική έρευνατου θέματος,το οποίο έχει εγερθεί. 5 Υπό το φως των όσων αναφέρουμε,δεμπορούμε ν' απο­ κλείσουμε την πιθανότητα δυσμενούς επηρεασμού του ε­ φεσείοντα απότην καταδίκητου σεκατηγορίεςστις οποίες δενείχεουσιαστικά τηνευκαιρίαναυπερασπισθεί μετο διε- 10 ξοδικό τρόπο που κατοχυρώνει ο νόμος. Καταλήγουμε ότι πρέπει να επιτρέψουμε την έφεση και να διατάξουμετην αθώωση καιαπαλλαγήτου εφεσείοντα από τις οκτώ κατηγορίες στις οποίες βρέθηκε ένοχος. Τοα­ ποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουμε καθιστά μη αναγκαία 15 τηνεξέταση των άλλωνλόγων της έφεσης. Η απόφασημας να μηπροχωρήσουμε οτην εξέταση τους δεμειώνειούτε τη σπουδαιότητατους ούτετηνεξαντλητική προσπάθειαπου κατέβαλαν οι δικηγόροι καιτων δυοπλευρών γιανα φωτί­ σουν κάθεπτυχήτων θεμάτωνπου συζητήθηκαν.Τοθεω- 20 ρούμε όμως καθήκον μας εν όψει της σπουδαιότητας του δικαιώματοςγια ανεπηρέαστη δίκη(Άρθρο30.2) που είναι αλληλένδετο μετηναρχήότι κάθεκατηγορούμενος θεωρεί­ ται αθώος μέχρις ότου καταδικαστείσύμφωνα μετο νόμο που επίσης κατοχυρώνεται στοΣύνταγμα (Άρθρο12.4) και 25 τα δημοσιεύματα που έχουν τεθεί ενώπιον μας, να προ­ βούμε σεορισμένεςπαρατηρήσειςωςπρος τηφύση καιπε­ ριεχόμενο του δικαιώματοςγιαανεπηρέαστηδίκη. Στην υπόθεση Constantinides v. Vima Ltd., διακηρύχθηκε ότι δίκη μέσο του Τύπου αντιστρατεύεται και υπονομεύει 30 το θεμέλιοτης απονομήςτης δικαιοσύνης. Η ουσία του δι­ καιώματοςπουπαρέχεταιαπότοάρθρο30.2 καιό,τι κατο­ χυρώνεται, είναι ηαρχήότι μόνοι κριτέςτηςποινικήςευθύ­ νης καιτων αστικώνδικαιωμάτωντου διάδικουείναιταΔι­ καστήριατης Πολιτείας.Ενώηδίκαιη(fair)δημοσιότητα και 35 κριτική γύρω από την απονομή της δικαιοσύνης είναι όχι μόνο επιτρεπτή αλλάκαιεπιθυμητή,οπροπηλακισμός και ηδημιουργίαπροκατάληψηςεναντίονυποδίκωναντιστρα­ τεύονται όχι μόνο τα δικαιώματατου υποδίκου αλλά και την υπόσταση της δικαιοσύνηςως του συνταγματικάεντε- 40 ταλμένουκριτήτων δικαιωμάτωντουπολίτη.Τοδικαίωμα για ανεπηρέαστη δίκη είναι συνυφασμένο με το δικαίωμα 168 2Α.Α.Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ. της ελευθερίας - στην ουσία, αναπόσπαστοστοιχείο τηςε­ λευθερίας. ΗδιακήρυξητουΛόρδουHardwickeοτην υπόθε­ ση St.JamesFinancialPostCase,*ότι τίποτε δεν ενέχει μεγα­ λύτερη σημασία για την ελευθερία του πολίτη απότη δια5 τήρηση του ρυακιού της δικαιοσύνης αμόλυντου ώστε ο καθέναςναπροσφεύγει στο δικαστήριοχωρίςφόβογιασυ­ νέπειες γιατο άτομο του ήτη φήμητου,αποτελεί αρχήδι­ καίουπουσυνοψίζει τησχέσητουπολίτη μετηΔικαιοσύνη' καιτο κοινωνικό σύνολο γενικότερα. 10' Το τελευταίο θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι η αίτηση που έγινεεκμέρους του εφεσείοντα όπως,οτηνπε­ ρίπτωση που θαεπιτρεπότανη έφεσητου,δοθούν οδηγίες ώστε ηυπόθεση πουεκκρεμεί εναντίοντουστοΕπαρχιακό ΔικαστήριοΛεμεσούΑρ.23802/87,ανασταλείμεοδηγίες του 15 Δικαστηρίου προς αποφυγή κατάχρησης της δικαστικής διαδικασίας. Παρόμοιααίτηση είχε υποβληθεί και στο Κακουργιοδικείο αλλά απορρίφθηκε για τους λόγους που ε­ κτίθενται οτην ενδιάμεση απόφαση του της 12.7.88. Ένας από τους λόγους αυτούς ήταν ότι δε μπορούσε να διαπι20 στωθεί κατά πόσο οι κατηγορίες στις δυο υποθέσεις βασί­ ζοντανστα ίδιαγεγονότα ήσειράγεγονότων, ήανυποστη­ ρίζονταν από την ίδια μαρτυρία. Η αίτηση ενώπιον μας στηρίχθηκε κυρίως, όπως και ενώπιον του Κακουργιοδι­ κείου, οτην αγγλική απόφαση της Δικαστικής Επιτροπής 25 της ΒουλήςτωνΛόρδων,οτην υπόθεση Connellyv.D.P.P..** Στην υπόθεση εκείνη αναγνωρίστηκε διακριτική ευχέρεια στα εκδικάζονταδικαστήριαναδιατάξουνκαιτηναναστο­ λήάλλης εκκρεμούσης ποινικής υπόθεσης εναντίοντουκα­ τηγορουμένου όταν η ξεχωριστή ακρόασητων δυο υποθέ30 σεων θα αποτελούσε κατάχρηση της διαδικασίας. Ένας από τους λόγους που μπορεί, σύμφωνα μετη Connelly,να οδηγήσει σε κατάχρηση διαδικασίαςσυνίσταται στην πα­ ράλειψηχρήσης απότην ΚατηγορούσαΑρχήτων σχετικών διατάξεων του Περί Κατηγοριών Νόμου (Indictments Act 35 1915), ιδιαίτερατου r.3,βάσει του οποίου κατηγορίες που έχουν συνάφεια μεταξύ τους και αναφέρονται στο ίδιο πλέγμα γεγονότων μπορείνασυνενωθούν στο ίδιοΚατηγο­ ρητήριο. Επισημαίνουμε ότι οι δικοί μαςδικονομικοί κανό­ νες για τη διαμόρφωση του Κατηγορητηρίου δεν είναιπα•

(1742)2ATKINS,

2. ·* [1964)2AIIE.R 401 169 Πικής Δ. 'Ελληναςν.Δημοκρατίας

(1989)νομοιότυποι μετους αντίστοιχους αγγλικούς, ούτε υπάρ­ χει πρόνοια η οποία να αντιστοιχεί επακριβώς μετιςπρό­ νοιες του r.

1. Στην υπόθεση Constantinides αποφασίστηκε ότι.η εξουσίατουΔικαστηρίου γιαέλεγχοτων διαδικασιών ενώπιοντου δικαστηρίων αποτελείσυστατικό στοιχείο της 5 αυτονομίας και της αυτοτέλειας της Δικαστικής Εξουσίας. ΈχεισυνεπώςτοΔικαστήριοτην εξουσίανα διατάξειτηνα­ ναστολή (stay) εκκρεμούσης διαδικασίας όταν η συνέχιση της θα αποτελούσε κατάχρηση των δικαστικών διαδικα­ σιών. Ηάσκηση τηςεξουσίαςαυτήςδικαιολογείται μόνο ό- 10 ταν αναντίλεκτα προκύπτει ότι η συνέχιση συγκεκριμένης διαδικασίας θα αποτελούσε κατάχρηση των δικαστικών διαδικασιών, δηλαδήχρήσητουςγια σκοπούς άλλους από εκείνους,για τουςοποίους τιςπροορίζει ο νόμος. Λαμβάνοντας υπόψη τιςπρόνοιες της Κυπριακής Ποινι- 15 κήςΔικονομίας ηαναστολή εκκρεμούσηςποινικήςδιαδικα­ σίας θα μπορούσε να διαταχθεί μόνο σε εξαιρετικέςπερι­ πτώσεις' όταντοΔικαστήριο είναιβέβαιοότιησυνέχισηεκ­ κρεμούσης διαδικασίας θααποτελούσε κατάχρηση τουδι­ καιώματος για προσφυγή στο Δικαστήριο. Εν πάση περί- 20 πτώσει, στην περίπτωσηπου ζητείται ηαναστολήποινικής διαδικασίας,λόγωπαράλειψηςτηςσυμπερίληψης των αδι­ κημάτων που περιέχονται σε άλλο Κατηγορητήριο, το Δι­ καστήριο θα ήταν πολύ διστακτικό να διατάξει αναστολή χωρίςπρώταναπαρασχεθεί ουσιαστική ευκαιρίαοτην Κα- 25 τηγορούσα Αρχήνα συμπεριλάβει όλεςτις κατηγορίεςστο ίδιο Κατηγορητήριο. Η δικαιοδοσία την οποία μας έχειζη­ τηθεί να ασκήσουμε είναι κατ' εξοχή δικαιοδοσία, η οποία εμπίπτει στη διακριτική ευχέρειατουπρωτόδικου Δικαστή ρίου μετά από εξέτασητου υπόβαθρου των κατηγοριών 30 που περιέχονται στα δυο Κατηγορητήρια και της συνά­ φειας μεταξύτους. Δεν έχουμε ικανοποιηθεί ότιτο Κακουργιοδικείο άσκησε τη διακριτική του ευχέρειαεσφαλμένα,ούτεείναιέργοτου Εφετείουηανάληψη έρευναςγια το υπόβαθρο των κατηγο- 35 ριών,πουπεριέχονται στα δυο Κατηγορητήρια. Καταλήγουμε μετη διαπίστωση ότι δεσυντρέχουν οι α­ ναγκαίοι λόγοιπου να δικαιολογούν την έκδοση οποιουδή- 170 2Α.Α.Δ. Έλληνας ν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ. πότε διατάγματος σχετικά" με~την εκδίκαση των κατηγο­ ριών που αποτελούν το θέμα της Ποινικής Υπόθεσης Αρ. 23802/
2. Η έφεση επιτρέπεται. Ο κατηγορούμενος αθωώνεται και 5 απαλλάττεται. Η Έφεση επιτρέπεται. 171