(1989? 28Σεπτεμβρίου, 1989 (ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.Δ.) ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Εφεσείων, ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης, (Ποινική Έφεση Αρ. 5091). Ποινή — Σοβαρότητα εγκλήματος — Η ανάγκη επιβολής απο τρεπτικής ποινής δεν οδηγεί σε ατονία του καθήκοντος εξατο μικεύσεως της ποινής — Ατομικές συνθήκες δράστη — Δι καιολογούν εξισορρόπηση της ποινής ώστε να μην συνιστά α πλώς τιμωρία, αλλά να αρμόζει και στο άτομο του δράστη. 5 Ποινή — Αρχές που διέπουν επέμβαση του εφετείου — Το εφετείον δεν επεμβαίνει εκτός άν η ποινή είναι έκδηλα υπερβολι κή. Ποινή — Ληστεία μεχρήση βίας κατά παράβαση των άρθρων 282, 283 και 255 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 — Τέσσερα άλλα 10 εγκλήματα (Ληστεία με χρήση βίας, άσεμνη επίθεση εναντίον γυναίκας, επίθεση με πρόκληση σωματικής βλάβης και διάρ ρηξη κατοικίας στη διάρκεια νύκτας) λήφθηκαν υπ'όψη — Ο δράστης είναι άτομο νεαράς ηλικίας (21 ετών) με πολλά ψυχο λογικά προβλήματα και εκδήλωσε μεταμέλεια, αποκαλύπτον15 τσς τα 4 άλλα πιο πάνω εγκλήματα — Ποινή φυλακίσεως 4ε τών — Δεν είναι έκδηλα υπερβολική. Οι αρχές, που τ ο Δικαστήριο ανέπτυξε, απορρίπτοντας την έφεση α υ τ ή , φαίνονται στις πιο πάνω περιληπτικές ση μειώσεις. Το Δικαστήριο τόνισε τη σοβαρότητα τ ο υ έγκλημα- 20 τος, επισημαίνοντας ότι επιθέσεις εναντίον πολιτών, που κυ κλοφορούν μόνοι την νύκτα, υπονομεύουν την ελευθερία δια κίνησης, ένα από τ α σημαντικότερα ατομικά δικαιώματα, και επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής στον τόπο. Η σοβαρό τ η τ α τ ο υ εγκλήματος και η ανάγκη αποτρεπτικής ποινής δεν 25 οδηγεί σε α τ ο ν ί α τ ο υ καθήκοντος εξατομικεύσεως της ποι- 224 2Α.Α.Δ. Κωνσταντίνου ν Δημοκρατίας νής. Η διαδικασία, όμως της εξατομίκευσηςδενπρέπει ναο δηγεί στην εξουδετροωση του αποτρεπτικού χαρακτήρα της ποινής. Η έφεση απορρίπτεται. Αναφερόμενες αποφάσεις: Sawa v. TheRepublic
(1968)2 C.L.R.218; Krekou v.TheRepublic
(1983)2 C.L.R.289; Philippou v. TheRepublic
(1983)2 C.L.R.245. Έ φ ε σ η κατά της ποινής. 10 Έφεση κατά της ποινής από τον Κώστα Α. Κωνσταντίνου που καταδικάστηκε από το Κακουργιοδικείο Λευκωσίας (Ποινική Υπόθεση 40788/88) για την κατηγορία ληστείας με χρήση βίας κατά παράβαση των άρθρων 282,283 και 255 τ ο υ Ποινικού Κώδικα, Κεφ.154 και στον οποίο επιβλήθηκε 15 από τον Προσωρινό Πρ. Επ. Δικ. Χ"Κωνσταντίνου, τον Αν. Επ. Δικ. Μιχαηλίδη, και την Επ. Δικ. Παπαδοπούλου (Κα), ποινή φυλάκισης4 ετών. Ν. Παπάμιλτιαδους, 20 για τον εφεσείοντα. Σ. Μάτσας, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, σίβλητη. για την εφε- ΠΙΚΗΣ,Δ: Ο Κώστας Κωνσταντίνου, ο εφεσείων, καταδι κάστηκε για τ ο έγκλημα της,ληστείας με χρήση βίας, κα κούργημα που επισύρει ποινή φυλάκισης μέχρι ισόβια δε σμά (βλέπε άρθρο 283 τ ο υ Ποινικού Κώδικα - Κεφ.154). Το 25ι Κακουργιοδικείο Λευκωσίας τον καταδίκασε σε φυλάκιση τεσσάρων χρόνων. Στην επιμέτρηση της ποινής λήφθηκαν υπόψη, μετά από αίτηση τ ο υ εφεσείοντα, τέσσερα άλλα εγκλήματα - τ α εξής: (α)Ληστεία μεχρήση βίας, και 30 (β) άσεμνη επίθεση ενάντια σε γυναίκα. Τα πιο πάνω εγκλήματα,όπως και τ ο έγκλημα που απο τέλεσε τ ο αντικείμενο της υπόθεσης ενώπιον τ ο υ Κακουργιοδικείου, είχαν τις εξήςομοιότητες: Στρέφονταν εναντίον γυναικών' διαπράχθηκαν ενώ τ α θ ύ μ α τ α βρισκόντουσαν 35 έξω από ανελκυστήρα πολυκατοικίας, και είχαν τ ο κοινό χαρακτηριστικό τηςχρήσης βίαςεναντίοντων θυμάτων. Τα 225 Πικής Δ. Κωνσταντίνου ν.Δημοκρατίας
(1989)άλλα δυο από τ α τέσσερααδικήματα που ο εφεσείωνζήτη σε να ληφθούν υπ' ό ψ η αφορούσαν(γ) επίθεση συνοδευόμενη με την πρόκληση σωματικής βλάβης, μεθύμα πάλι γυναίκα (βλέπεάρθρο243-Κεφ.154). και (δ) διάρρηξη κατοικίας στη διάρκεια της νύχτας {βλέπε άρθρα 291,292(a)τ ο υ Ποινικού Κώδικα). Τα γεγονότα που περιστοιχίζουν τ ο έγκλημα που ο εφε σείων παραδέχθηκε στην υπόθεση που εκκρεμούσε ενώ πιον τ ο υ Κακουργιοδικείου, συνθέτουν ένα πολύ σοβαρό 10 έγκλημα με επικίνδυνες προεκτάσεις. Το θύμα ήταν, όπως έχουμε αναφέρει, γυναίκα η οποία βρισκόταν έξω από α νελκυστήρα πολυκατοικίας. Η ώρα ήταν προχωρημένη, 3 το πρωΐ, και τ ο θ ύ μ α απομονωμένο. Χρησιμοποιώντας βία ο εφεοείωνέσυρε την παραπονούμενη έξω από την πολύ- 15 κατοικία και της απέσπασε τ η τσάντα. Εγκατέλειψετην ε πίθεση όταν τ ο θύμα τον δάγκωσε στο χέρι αυτοαμυνόμενο. Πρέπει να σημειωθεί ότι ητσάντα εγκαταλείφθηκε σεοι κόπεδο με τ ο περιεχόμενο της άθικτο εκτός από τ ο ποσό των £12.--που είχε αφαιρεθεί απ' α υ τ ή . 20 Η έφεση στρέφεται αποκλειστικά εναντίον τηςποινής και έχει ως λόγοτ ο μέτροτης τιμωρίας. Στο επίκεντρο της έφε σης είναι η θέση ότι τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο δεν εξισορ ρόπησε την ποινή με τις προσωπικές συνθήκες τ ο υ εφε σείοντα, ηλικίας 21 χρόνων μεπολλά ψυχολογικά προβλή- 25 ματα, όπως πιστοποιήθηκε από δυο ψυχιάτρους. Ή τ α ν η πρώτη φ ο ρ ά που ο εφεσείων βρέθηκε αντιμέτωπος με τις συνέπειες διάπραξης ενόςσοβαρού εγκλήματοςκαι η πρώ τη φ ο ρ ά που καταδικαζόταν σε φυλάκιση, γεγονόςπου έ πρεπε να κάμει τ ο Δικαστήριο, όπως εισηγήθηκε ο κ. Πα- 30 παμιλτιάδους, ιδιαίτερα προσεκτικό στην επιλογή της ποι νής που θ α επιβαλλόταν. Το περιβάλλον στο οποίο έζησε ο εφεσείων,οι δύσκολες συνθήκες κ ά τ ω από τιςοποίες μεγάλωσε, η μεταμέλεια τ ο υ που εκδηλώθηκεέμπρακτα μετην παραδοχή τ ο υ και την α- 35 ποκάλυψή τ ο υ στις αστυνομικές Αρχές των τεσσάρων άλ λων εγκλημάτων που λήφθηκαν υπόψη στην επιμέτρηση της ποινής, καταμαρτυρούν μεταμέλεια, όπως εισηγήθηκε ο δικηγόροςτ ο υ εφεσείοντα, καθώς καιπροθυμία αλλαγής 226 5 " 2Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ. του τρόπου ζωής τ ο υ . Από τις ιατρικές εκθέσεις φαίνεται ότι ο Κωνσταντίνου τ ο βρίσκει δύσκολο να αντισταθεί σε παρορμήσεις, σε βαθμό που να γίνεται ενίοτεέρμαιο τους. Ακούσαμε μεπολλή προσοχή τιςεισηγήσειςπου έγιναν εκ μέρους τ ο υ εφεσείονταπου περιλαμβάνουν κάθε στοιχείο που μπορούσε εύλογα να ληφθεί υπόψη προς μετριασμό της ποινής του εφεσείοντα. Ο δικηγόρος της Δημοκρατίας εξέφρασε την ανησυχία της Πολιτείας για τη σοβαρότητα τ ο υ εγκλήματος. Ό χ ι μόνο η ποινή έπρεπε να ήταν αυοτη10 ρή λόγω των σοβαρών γεγονότων της υπόθεσης, αλλά επι βαλλόταν αυστηρότητα και για την ανατροπή της επανά ληψης εγκλημάτων βίας αυτής της μορφής. Ούτε τ ο νεαρό της ηλικίας του παραβάτη, ούτεοιπροσωπικές τ ο υ συνθή κες αποτέλεσαν λόγο για τ η μη επιβολή ή την έγκριση α υ 15 στηρων ποινών στο παρελθόν σε νεαρούς παραβάτες για τ η διάπραξη σοβαρών εγκλημάτων. Προς υποστήριξη αυ τής της θέσηςέγινε ιδιαίτερη α ν α φ ο ρ άστην υπόθεση AntoniosSawa v.Republic.* 5 Η σοβαρότητα που αποδίδεται από τ ο νόμο στο έγκλημα 20 της ληστείαςμεχρήση βίας αντανακλά τις κοινωνικά ζημιο γόνες συνέπειες τ ο υ εγκλήματος και τ ο πλήγμα που μπορεί να επιφέρει στο θύμα τ ο υ εγκλήματος. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκε τ ο καθιστούν μια από τις σο βαρότερες μορφέςτ ο υ εγκλήματος της ληστείας με χρήση 25 βίας. Επιθέσεις εναντίον πολιτών που κυκλοφορούν μόνοι τη νύκτα τείνουν να υπονομεύσουν ένα από τ α σημαντικό τερα ατομικά δικαιώματα, εκείνο της ελεύθερης διακίνη σης. Διάδοση εγκλημάτων αυτής της μορφής θα επηρέαζε άμεσα την ποιότητα της ζωής στον τόπο με τεράστιες δυ30 σμενείς κοινωνικές συνέπειες. Δικαιολογημένα τ ο Κακουρ γιοδικείο έκρινε ότι τ α εγκλήματα για τ α οποία καταδικά στηκε ο εφεσείων ήταν εξαιρετικά σοβαρά, τόσο σοβαρά ώστε να δικαιολογείται η επιβολή σημαντικής ποινής φ υ λάκισης παρά τ ο νεαρό της ηλικίας τ ο υ παραβάτη και τις 35 προσωπικέςτ ο υ συνθήκες. Και όταν τ ο έγκλημα τ ο οποίο διαπράττεται είναι σοβαρό και τ ο στοιχείο της αποτροπής λαμβάνεται υπόψη στον προσδιορισμό της ποινής, τ ο καθήκον τ ο υ Δικαστηρίου να εξατομικεύσει την ποινή δεν ατονεί. Οι συνθήκες τ ο υεφε•
(1968)2C.L.R.218. 227 Πικής Δ. Κωνσταντίνουν.Δημοκρατίας
(1989)σείοντα δικαιολογούσαν επιείκεια καθώς και τ ο νεαρότης η λικίας τ ο υ . Η ψυχολογική τ ο υ κατάσταση μείωνε σε κάποιο βαθμό τ ο αίσθημα ευθύνης ή, ακόμα ακριβέστερα,οι αδυ ναμίες τ ο υ δεν τ ο υ επέτρεπαν να ελέγχει αποτελεσματικά παρορμητικές ενέργειες.Η διαδικασία εξατομίκευσης της 5 ποινής δε συνεπάγεται εξουδετέρωση ούτε της σοβαρότη τας τ ο υ εγκλήματος ούτετ ο υ στοιχείου της αποτροπής ό ταν συντρέχουν λόγοι, όπως και στην προκείμενη υπόθεση, για την απόδοση και αποτρεπτικού χαρακτήρα στην πο.ινή. Οι ατομικές συνθήκες τ ο υ παραβάτη δικαιολογούν την 10 εξισορρόπηση της ποινής ώστε να μη συνιστά μόνο τιμω ρία για τ ο έγκλημα,αλλάνα αρμόζει και στο άτομο τ ο υ πα ραβάτη. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από την από φαση Krekou v.Republic* Η διαδικασία της εξατομίκευσης δεν πρέπει να οδηγεί στην εξουδετέρωση τ ο υ αποτρεπτι- 15 κού χαρακτήρα τ η ς ποινής. Το τελικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κ α τ ά πόσο υπάρχει, βάσει των καθιερωμένων αρχών, πεδίο για παρέμβαση με την απόφαση τ ο υ Κακουργιοδικείου. Βάσει του δικού μας δικαστικού συστήματος ο καθορισμός της 20 ποινής αποτελεί κατ' εξοχή έργοτ ο υ πρωτόδικου Δικαστη ρίου. Ό π ω ς υποδεικνύεται στην υπόθεση Philippou v.Repu blic** η ποινή μπορεί να κριθεί υπερβολική από τ ο Εφε τείο μόνο όταν τ ο στοιχείο της υπερβολής μπορεί να προσ διοριστεί αντικειμενικά. Δε δικαιολογείται επέμβαση όταν 25 και μόνο κατά την υποκειμενική κρίση των μελών τ ο υ Εφε τείου θαεδικαιολογείτοχαμηλότερη ποινή. Τογεγονός επο μένως ότι αν εμείς είχαμε να αντιμετωπίσουμε πρωτόδικα τ ο θέματηςποινής θαεπιβάλλαμε οριακά ελαφρότερη ποι νή από εκείνη που έχει επιβληθεί, δε δικαιολογεί την ανα- 30 τροπή της απόφασης τ ο υ Κακουργιοδικείου. Επρόκειτο για εξαιρετικάσοβαρά εγκλήματα με έντονο αντικοινωνικό χαρακτήρα. Συνεκτιμώντας όλους τους παράγοντες που συνθέτουν τ ο μέτρο της ποινής, το πρωτόδικο Δικαστήριο εύλογα 35 μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι επιβάλλεται ποινή φυλάκισηςτεσσάρων ετών. Η έφεση συνεπώς απορ ρίπτεται. •
(1983)2CLR 289 ** (198312CLR245 228 2Λ.Α.Δ. Κωνσταντίνου ν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ Ελπίζεται ότι στη διάρκεια τηςπαραμονής τ ο υ εφεσείον τ α στη φυλακή θατ ο υ δοθεί κάθε βοήθεια για την αντιμε τώπιση των ψυχολογικών τ ο υ προβλημάτων, καθώς επί σης και βοήθεια για τ η σταθεροποίηση τ ο υ τ ρ ό π ο υ της 5 ζωής του. ,, . Η έφεση απορρίπτεται. 229