clr/1989/1989_2_299.pdf

(1989)Αντωνίου ν. Αστυνομίας Το Ανώτατο Δικαστήριο, που έκρινε ότι τ ο θέμαδεν σχετίζε­ τ α ι μ ε τ ά Ά ρ θ ρ α 9,12.3 και 28.1 τ ο υ Συντάγματος και ότι η μη α ν α φ ο ρ ά σ' α υ τ ά από τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο οφείλεται στο γεγονός ότι δεν άπτονται τ ο υ θέματοςτηςπροσωπικής ε­ λευθερίας, απόρριψε την έφεση μετ ο ακόλουθο σκεπτικό:

(1)Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν για αφετηρία την αν­ θρώπινη φύση.Το δικαίωμα οδήγησης δεν είναι απόρροια της τελευταίας, άλλα επίκτητο δικαίωμα, που παρέχεται από την νομοθεσία, η οποία και μπορεί να συναρτά την άσκηση του με όρους και προϋποθέσεις.

(2)Η χρήση ζώνης ασφάλειαςαποτελεί μέτρο προστασίας της προσωπικής ασφάλειας.Βάσει τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 11 τ ο Κρά­ τ ο ς έχει υποχρέωσηνα μεριμνά για τέτοιαςφύσεως μέτρα. Η εκλογή τ ο υ οδηγού σχετικά με την μετάβαση τ ο υ σε οποιον­ δήποτε τόπο παραμένει ελεύθερη. Δεν υπάρχει έλεγχοςτης ελευθερίας δράσης από τ ρ ί τ οπρόσωπο ή αρχή. Η υποχρέωση χρήσης ζώνης δεν διαφέρει κατά φύση από άλλους περιορι­ σμούς π.χ. όριο ταχύτητας. Η έφεση Αναφερόμενες 5 10 15 απορρίπτεται. 20 αποφάσεις: Χ. v. Belgium, Appl 8707/79

(1980); Police v. Georghiades

(1983)2 C.L.R. 33; Louroutziatis v. The Republic

(1983)2 C.L.R.125; Eliav. TheRepublic

(1980)2 C.L.R. 118. 'Εφεσηεναντίονκαταδίκης. 25 Έ φ ε σ η εναντίον τ η ς κ α τ α δ ί κ η ς α π ό τ ο ν Δ η μ η τ ρ ά κ η Αν­ τ ω ν ί ο υ ο ο π ο ί ο ς β ρ έ θ η κ ε έ ν ο χ ο ς σ τ ι ς 20 Μ α ρ τ ί ο υ α π ό τ ο Ε­ π α ρ χ ι α κ ό Δ ι κ α σ τ ή ρ ι ο Λ ε υ κ ω σ ί α ς ( Α ρ ι θ μ ό ς Π ο ι ν ι κ ή ς Υπό­ θ ε σ η ς 14562/88) σ τ η ν κ α τ η γ ο ρ ί α ό τ ι ο δ η γ ο ύ σ ε ό χ η μ α χ ω ρ ί ς ζ ώ ν η α σ φ α λ ε ί α ς κ α τ ά π α ρ ά β α σ η τ ω ν ά ρ θ ρ ω ν 2 , 1 2 , 1 5

(1), 30 17

(2)κ α ι 18τ ο υ Π ε ρ ί Ο δ ι κ ή ς Α σ φ ά λ ε ι α ς Ν ό μ ο υ , 1986 ( Ν ό μ ο ς 174/86) κ α ι κ α τ α δ ι κ ά σ τ η κ ε α π ό τ ο ν Προσ. Επ. Δικ. Χ α ρ α λ ά μ ­ π ο υ ς , σε π ρ ό σ τ ι μ ο £10.Κ. Σταυρινός, γ ι α τ ο ν Εφεσείοντα. Στ, Θεοδούλου, Δικηγόρος τ η ν Εφεσίβλητη. 300 της Δημοκρατίας Β, γ ι α 35 2Α.Α.Λ. Αντωνίουν.Αστυνομίας Πικής 4. Ο Δικαστής κ. Πικής ανέγνωσε την απόφαση τ ο υ Δικα­ στηρίου: Στο επίκεντρο της έφεσης είναι η συνταγματικότη­ τ α των διατάξεων των άρθρων 12,15και 18του Περί Οδικής Ασφαλείας Νόμου του 1986 (Ν. 174/86) που επιβάλλουν 5 τ η χρήση ζώνης ασφάλειαςαπό τους οδηγούς οχημάτων και την επιβολή ποινικών κυρώσεων σε περίπτωση παρά­ βασης. Η καταδίκη τ ο υ εφεσείονταγια παράλειψη πρόσδεσης της ζώνης ασφαλείαςενώ οδηγούσε τ ο όχημα τ ο υ , προσ10 βάλλεται ως ανυπόστατη λόγω της αντισυνταγματικότη­ τας των πιο πάνω διατάξεων στις οποίες εδράζεται. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι οι επίμαχες πρόνοιες της νομοθεσίας δεσυγκρούονται ούτε έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις της παραγράφου1 τ ο υ άρθρου11 τ ο υ Συντάγ15 ματος που κατοχυρώνει τ ο δικαίωμα της ελευθερίας και της προσωπικής ασφάλειας, και της π α ρ α γ ρ ά φ ο υ 2τ ο υ ί­ διου άρθρου που καθορίζει περιοριστικά τις περιστάσεις και προϋποθέσεις κ ά τ ω από τις οποίες η ελευθερία τ ο υ α­ τόμου μπορεί να περιοριστεί. 20 Ο κ. Σταυρινός παραπονείται ότι τ ο θέματης συνταγμα­ τικότητας δεν εξαντλείται μόνο με αναφορά στις διατάξεις τ ο υ άρθρου11 τ ο υ Συντάγματος. Ο πρωτόδικος δικαστής, ανέφερε, παρέλειψε να εξετάσει τις υπόλοιπες εισηγήσεις τ ο υ σύμφωνα μετις οποίες η υποχρέωση για τ η χρήση ζώ25 ν η ς ασφαλείας συγκρούεται και με τις διατάξεις των άρ­ θρων 9, 12.3,28.1, και 33.1.2τ ο υ Συντάγματος. Και εισηγή­ θηκε ότι ηαπόφαση παραμένει αναιτιολόγητησεό,τι α φ ο ­ ρά τ ο αποτέλεσμα της αντιπαράθεσης της νομοθεσίας με τις προαναφερθείσες πρόνοιες τ ο υ Συντάγματος. Η παρά30 λειψήαυτή καθιστάτην απόφαση αναιτιολόγητη κατά πα­ ράβαση τ ο υ άρθρου30.2τ ο υ Συντάγματος. Ό π ω ς υποδείξαμε στον κ. Σταυρινό στη διάρκειατης συ­ ζήτησης της έφεσης, τ ο βρίσκουμε δύσκολο να κατανοή­ σουμε τ η σχετικότητα των άρθρων 9,12.3 και 28.1τ ο υ Συν35 τ ά γ μ α τ ο ςστο θέμαπου έχει εγερθεί. Ο λόγος για τον οποίο η χρήση ζώνης ασφαλείας συγ­ κρούεται μ ε τ ά βασικά δικαιώματα τ ο υ ανθρώπου, έγκειται στον περιορισμό που επιβάλλεται με την υποχρέωση στην ευχέρεια τ ο υ α τ ό μ ο υ να δρα ελεύθερα χωρίς περιορισμούς 301 ΙΙικήςΛ. Ανωνίουν. Αστυνομίας

(1989)στις επιλογές τ ο υ . Το άρθρο9 κατοχυρώνει την αί.ιοπρί ιιη διαβίωση ως θεμελιώδεςδικαίωμα και δεσμεύειτ ο κρακ-ς να την εξασφαλίσει. Μας είναι αδύνατο να κατα\οησ<ιυμι πως η υποχρέωση γιαχ')ήσηζο)νης ασφαλείας τη>·σβαλλ. ι το δικαίωμα που εγγυά αιτο άρθρο

1. Ηαρχή της en >τη.< ιι, 5 που κατοχυρώνεται απο τ ο άρθρο28.1τηρείται με ι η ν ε ι ι ι βολήομοιόμορφης υποχρέωσης γιατ ηχρήση ζώνης ιισφ • λείας. Η ευχέρεια εξαίρεσηςαπό την υποχρέωση που π ιρέχεται από τ ο εδάφιο 2τ ο υάρθρου12 ιου Νόμου δεν γ ι ρεται στην έφεση α υ τ ή ούτε ο τρόπος με ιον οποίο t\>ι ι 10 σκηθεί. Εξίσου άσχετεςείναι και οιπρόνοιες τ ο υάρθρου12.3 που αφορούν αποκλειστικά την αρμοδιότητα για τον καθορι­ σμό της ποινής και τηνεπ<λογήτων κυρώσεων γ ι ο π ο " ΐ κ < ι κολάσιμες πράξιις. Τα άρθρα 15 και Ι8 τ ο υ Ν ΙΓ-ί 86 ιιου 15 προβλέπουν την ποινή που μπορεί να επιβληθεί δεν in μ ο ρίζουν τη διακριτική ευχέρ α της δικαστικής αρχής ·.)>' ε προκαθορίζουν την ποινή "ο άρθρο 33 τ ο υ Συν ταγ • ; ο διαγράφει το πλαίσιο εφαρμογής τ ο υ Μέρους II το. υ· τάγματος κα οριΛ ιοτι τα <·καιώματα τ α οπο c;εξα <, < λ 20 ζοντα δεν υπόκεινται οι ττεμ.οριπμους άλλους απ t νους γ α τους οποίους γίν;~:αι ρητή πρόβλεψη σ' Ι Ι Ί Ο τ ο Uf'pOf Είναι π ρ ό δ η ν ι *•* τ t η παρ -λειψή τ ο υ Δικαστηρίου ' « 'Μ> σχι r {in τις ;χ Γ, '. πμον ιες της νομοθεσίας με τις n 25 TTavoj διατάξει· ί ο υ *:υντπ ματος, οφείλεται στο γεγον« οτι δεν ατποντσι Ό υ δικαιώματος της ελευθερίας τ ο υ ατ μου που κατ . μυη-ι·* ·< ο το άρθρο 11 του Συνταγμ.· o s Μ- τιςπμονυΐί·, του αι-θρου11αντιπαραβλη ηκαν οι επ'δίκες διατά 1 ,· >, τοπΝι μπ και κρίθηκανσυνταγματικες •() Οι εισηγήσεις του r. ,*;>;υμνουγια απαραδικτ περιορμο της ελευ'ί»ρ·ας Ό " 1ΟΓΟ ου με την επιβολή υποχρ ο) σης για τ η χρήση ζώνης αο αλείας, είναι συνοπτικά οι Το δ καίωμα · -]', ϊ λ ε υ θ ψ ι α ς όπως κατοχυρωνετα στο 35 άρθρο 1 ; καθ στΛ πς ππλογίς του ατόμου το μονό κ ρ τ η ρ ο για · j δράσΐ| Ό υ ί >πι για την προσωπική του α>φα λί α δε μπορούν να επιβληθούν περιορισμοί στη δράση και επιλογές ι ο υ γ ι α τη διάθεσητ ο υε α υ τ ο ύ τ ο υ . Ενυπάρχει στο 302 2Α.Α.Δ. Αντωνίου ν.Αστυνομίας Πικής Α. δικαίωμα της ελευθερίας, είπε, και το δικαίωμα της αυτο­ καταστροφής. Ό π ω ς εισηγήθηκε ο κ. Σταυρινός, πρέπει ένας να έχει την ελευθερία, αν τ ο επιλέξει, να αυτοκτονήσει με τ η χρήση αυτοκινήτου επομένως δε μπορεί να παρεμ5 βληθεί ηζώνη ασφαλείας ούτε στην επιλογή τηςα υ τ ο κ α τ α ­ στροφής. Το γεγονός ότι η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τ ο υ Συμβουλίου της Ευρώπης, υπέβαλε ο κ. Σταυρινός, α­ ποφάνθηκε ότι ηεπιβολή υποχρέωσης για τ η χρήση ζώνης 10 ασφαλείας δενπροσβάλλει τ ο δικαίωμα της ελευθερίας που κατοχυρώνεται από τ ο άρθρο5 της Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τ ο υ Συμβουλίου της Ευρώπης* (.του αντι­ στοιχεί μετ ο άρθρο11 τ ο υ Κυπριακού Συντάγματος),δε δε­ σμεύει το Δικαστήριο να καταλήξει στην ίδια απόφαση-** 15 ούτε τ ο γεγονός ότι η υποχρέωση για χρήση ζώνης ασφα­ λείας έχει επιβληθεί σε πολλές χώρες μέλη τ ο υ Συμβουλίου της Ευρώπης αποτελεί προηγούμενο για τ η μη απόδοση στο άρθρο 11της φυσικής τ ο υ προέκτασης. To Ofμα που μας απασχολεί δεν επιβάλλει ούτε δικαιολο20 γεί τη διεξοδική θεώρηση των διατάξεων τ ο υ άρθρου 11.
2. Περ,οριζόμαστε στο να επισημάνουμε ότι τ α θεμελιώδη δι­ καιώματα τ ο υ άνθρωπου έχουν ως αφετηρία την ανθρώπι­ νη φύση, και άξονα την εξασφάλιση τηςαυτοτέλειας*** του ατόμου στο σύνθετο κοινωνικό χώρο. Τα δικαιώματα 25 αυτά χαρακτηρίζονται επίσης και ως τ α φυσικά δικαίωμα τ α τ ο υ ανθρώπου επειδή περ.κλειούν τ α δικαιώματα που είναι συμφυή στη φύση τ ο υ ανθρώπου. Η ανθρώπινη ύ­ παρξη προστατεύεται από εξωτερικές επεμβάσεις και πε­ ριορισμούς που τείνουν να καθηλώσουν τον άνθρωπο. 30 Το δικαίωμα της οδήγησης δεν αποτελεί απόρροια τ η ς ανθρωπινής φύσης αλλά επίκτητο δικαίωμα που παρέχε­ τ α ι από τ η νομοθεσία για την ευχερέστερη μετακίνηση τ ο υ ατόμου. Στην υπόθεση Louroutziatis v. TheRepublic**** υπε* (Βλέπι Χ ν BELGIUM -APPLICATION NO 8707/79

(1980)) " (Η φ ·αηκαι ηέκταση του δικαιώματος που κατοχυρώνονται από την παράγραφο · 5 της Συνθήκης αναλύεται στο Σύγγραμμα ιου JACOBS 'THE EUROPEANCONVEN­ TION ON HUMAN RIGHTS 1975. ρ 44atseq,Ka στο Σύγγραμμα του FAWCETT «THE APPUCA TION OF THE EUROPEANCONVENTION ON HUMAN RIGHTS, ρ 68 etseq ι · "· (Βλέπε,ΡΟυΟΕν **··

(1983)2CLR GEORGHIADES

(1983)2CI 125 303 R 33) ΠικήςΔ. Αντωνίουν.Αστυνομίας

(1989)δείχθη ό τ ι ηάσκηση τ ο υ δικαιώματος της οδήγησης συναρ­ τ ά τ α ι μετ ο υ ς όρους καιτιςπροϋποθέσεις που θέτει η νομο­ θεσία για την άσκηση του. Η επιβολή υποχρέωσης για τη χρήση ζώνης ασφαλείας έχει διπλόσκοπό -την προστασία τ ο υ οδηγού και εκείνη άλλων προσώπων που χρησιμοποι5 ούν τ ο δρόμο στο βαθμό και έκταση που ηχρήση της παρέ­ χει μεγαλύτερη ευχέρειαστον οδηγό γ ι α την προστασία της ασφάλειας τους. Αποτελεί μέτρο προστασίας της προσω­ πικής ασφαλείαςγια τ ο οποίο η πολιτεία έχει όχι μόνο δι­ καίωμα αλλά και υποχρέωση βάσει τ ο υ άρθρου11 να μερί- 10 μνά. Αφήνεται ελεύθερη η εκλογή τ ο υ οδηγού ως προς τη μετάβαση τ ο υ σε οποιοδήποτε μέρος της επιλογής τ ο υ . Ταυτόχρονα, η ελευθερία δράσης τ ο υ δεν τίθεται υπό τον έ­ λεγχο οποιουδήποτε τρίτου προσώπου ή αρχής. Η υπο­ χρέωση για τ η χρήση ζώνης ασφαλείας δεδιαφέρει από άλ- 15 λους περιορισμούς, όπως τ ο όριο τ α χ ύ τ η τ α ς , που επιβάλ­ λονται από τον κώδικα οδικής ασφαλείας. Το θέμα που εξετάζουμε διαφέρει από εκείνο που απα­ σχόλησε τ ο Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Elia v. Re­ public* Στην υπόθεση εκείνη τ ο Δικαστήριο αποφάνθηκε 20 ότι ο εναλλακτικός περιορισμός τ ο υ δικαιώματος χρήσης αυτοκινήτων κατά τ ο Σαββατοκύριακο ανάλογα με τον αριθμό εγγραφής - μονά, ζυγά), έτεινε να περιορίσει τ ο δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης τ ο οποίο κατοχυρώνεται από το άρθρο 13 και για τ ο λόγο α υ τ ό 25 κρίθηκε αντισυνταγματικός. Η ελεύθερη μετακίνηση δεν περιορίζεται για τη χρήση ζώνης ασφαλείας. Ο περιορισμός σχετίζεται αποκλειστικά με την ασφάλεια και της προσωπικής ασφάλειας τρίτων από προβλεπτούς κινδύνους από τ η χρήση αυτοκινήτου. 30 Καταλήγουμε ότι οι πρόνοιες τ ο υ Ν. 174/86 βάσει των ο-, ποίων επιβάλλεται α φ ' ενόςυποχρέωσηγια τ η χρήση ζώνης ασφαλείας (άρθρο 12) και, α φ 'ετέρου, καθίσταται αξιόποι­ νη πράξη η μη συμμόρφωση (άρθρο18),δενέρχονται σε αν­ τίθεση ο ύ τ ε είναι αντίθετεςμε τις διατάξειςτ ο υ άρθρου 11 35 τ ο υ Συντάγματος. Με τ η διαπίστωση αυτή καταρρίπτεται τ ο υπόβαθρο τ η ς έφεσης. Η έφεση */19eO)2C.Lmi8. 304 απορρίπτεται.