(1989)30 Νοεμβρίου,1989 (ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ/στές) ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Εφεσείων, ν. ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινική Έφεση Αρ. 5094). .Ποινή — Ανθρωποκτονία κατά παράβαση του άρθρου 205 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 — Πρόκληση στρεφόμενη κατά της οικογενειακής ζωής δράστη, συνεχισθείσα για μεγάλο χρονικό διάστημα και παρά τις προσπάθειες του δράστη να αποτρέψει την συνέχιση της — Υπό τις περιστάσεις ποινή 5 φυλακίσεως δώδεκα ετών είναι έκδηλα υπερβολική — Μείω ση της σε φυλάκιση οκτώ ετών. Ο εφεσείωνείναι αστυνομικός. Ενυμφεύθητο1971. Αττότον γάμο τ ο υ απέκτησε 2τέκνα. Το 1987ο Μ.Κ. 9Ευαγόρου συνή ψε δεσμό με την σύζυγο του εφεσείοντα. Αργότερα, εκείνη α- 10 ποφάσισε να διακόψει τον δεομό,αλλά ο Μ.Κ. 9επέμενε. Επα νειλημμένα ο Μ.Κ. 9περνούσε έξω από τ ο σπίτι τ ο υεφεσείον τ α , συνοδευόμενος είτε από τον Μ.Κ. 8Δημοσθένους, είτε από τ ο θύμα είτε και από τους δυό μαζί. Σε δυό περιπτώσεις ο Μ.Κ. 9 κατέφυγεκαι στην απειλή. ^ Ό τ α ν η σύζυγος τ ο υ ανάφερε στον εφεσείοντα την όλη κα τ ά σ τ α σ η , οτελευταίοςζήτησε από τον Ευαγόρου και τ ο υ συν τ ρ ό φ ο υ ς του να σταματήσουν την ενόχληση. Ζήτησε βοήθεια συγγενών και φίλων. Άλλαξε αριθμό τηλεφώνου. Ό λ ε ς , ό μως, οι προσπάθειες αποδείχθηκαν μάταιες. Την ημέρα τ ο υ εγκλήματος ο εφεσείων ακολούθησε ένα αυ τ ο κ ί ν η τ ο , που μόλις είχεπεράσει έξω από τ ο σπίτι τ ο υ , και ό τ α ν διαπίστωσε ό τ ι μέσα ήταν οι Μ.Κ. 8 και 9, τους κάλεσε σπίτι τ ο υ γ ι α να τ ο υ ς αντικρύσει μπροστά σε2γειτόνισες και 352 20 2Α.Α.Δ. Χριστοδούλου ν.Δημοκρατίας να τους ρωτήσει αν αυτέςείχαν μιλήσει υβριστικά για την σύ ζυγο τ ο υ . 5 Σε λίγο έφθασε και το θύμα. Ο εφεσείων το προσκάλεσε σπίτι τ ο υ . Εκεί στην παρουσία των Μ.Κ. 8 και 9ρώτησε τ ο θύμα γιατί συνεχίζει να έρχεται έξω από το σπίτι τ ο υ και να ενο_ χλείτην γυναίκα τ ο υ . Το θύμα απάντησε: «Εσύ δεν είσαι-άν-θρωπος». 10 Τότε ο εφεσείωνπήγε σε διπλανό δωμάτιο, πήρε τ ο υπηρε σιακό τ ο υ περίστροφο,ακολούθησετ ο θύμα,που στο μεταξύ είχε μπει στο αυτοκίνητο τ ο υ , το πυροβόλησε και όταν α υ τ ό βγήκε τραυματισμένο από τ ο αυτοκίνητο, το πυροβόλησε α κόμα δυο φορές.Το θύμα τελικά υπόκυψε στα τ ρ α ύ μ α τ ατ ο υ . 15 Στη θεληματική τ ο υ κατάθεση προς την αστυνομία ο εφε σείων είπε: « Ό τ α ν άκουσα (εσύ δεν είοαι άνθρωπος) με σκούλλησαντα νεύρα τζιαί εναθθυμούμαι τίποτε ...... Ισχυρισμός τ ο υ εφεσείοντα για συναισθηματική διαταρα χή, λόγω της συμπεριφοράς τ ο υ θύματος και των φίλων τ ο υ , έγινε δεκτός από τον δικηγόρον ι ης κατηγορούσας αρχής. 20 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την έφεση, αποφάνθηκε: 25
(1)Η σοβαρότητα τ ο υ εγκλήματος και οτρόπος εκτελέσεως του ήταν πολύ επιβαρυντικά για rov εφεσείοντα. Ό μ ω ς , τ ο γεγονός αυτό πρέπει να εξετασθήυπό τ ο πρίσμα της όλης υ πόθεσης και ιδιαίτερα της προκλητικής συμπεριφοράς τ ο υ θύματος και των φίλων τ ο υ . 30
(2)Κατά την επιμέτρηση ποινής για ανθρωποκτονία η πρό κληση αποτελεί ελαφρυντικήπερίσταση*. Στηνπροκειμένη υ πόθεση όλεςοι συνεχείς προσπάθειες τ ο υ εφεοείοντα να απο τρέψει την πρόκληση απέβησαν μάταιες.Η ανταπόκριση τ ο υ θύματος στην τελευταίαπροσπάθεια ήταν σκαιά. Η φράση «Δεν είσαι άνθρωπος» άφηνεπολλά υπονοούμενα.
(3)Το συμπέρασμα είναιπως το Κακουργιοδικείο δεν έδωσε την δέουσα βαρύτητα στην πρόκληση και στη συναισθηματι κή και ψυχική αναστάτωση τ ο υ εφεσείοντα. 35 Η έφεση γίνεται δεκτή. Η ' ποινή μειώνεται από φυλά κιση 12, σεφυλάκιση 8 ετών. * Για το θέμα αυτό το Δικαστήριο υιοθέτησε απόσπασμα από τον Thomas. Principles onSentencing.2η έκ6οση, σελίδες 76-77. 353 Χρισιοδούλουν.Δημοκρατίας
(1989)Έφεση κατάτης ποινής. Εφεση κατά τηςποινής από τον Χριοτάκη Χριστοδούλου ο οποίος βρέθηκεένοχος, στις 20.1.89από τ ο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 34827/88) στην κατηγορία αθρωποκτονίας κατά παράβαση τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 205 τ ο υ Ποινικού Κώδικα, Κεφ.154 και καταδικάστηκε από τον προσωρινό Πρ. Επ. Δικ. Α. Χ"Κωνσταντίνου, τον Αν. Επ. Δικ. Γ. Μιχαηλίδη, και την Επ. Δικ. Παπαδοπούλου (Κα), σε δωδεκαετή φυλάκιση. Π. Αγγελίδης, για τον εφεσείοντα. 5 10 Σ. Μάτσας, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Β, για την εφε σίβλητη. Ο Δικαστής κ. Σαββίδης ανέγνωσε την απόφαση τ ο υ Δι καστηρίου. Η παρούσα έφεση στρέφεται εναντίον της ποι νής δωδεκαετούς φυλάκισης που επιβλήθηκε στον εφε- 15 σείοντα ύστερα από παραδοχή του σε κατηγορία για αν θρωποκτονία, κατά παράβαση του Ά ρ θ ρ ο υ 205του Ποινι κού Κώδικα, Κεφ.
- Οι λεπτομέρειες του αδικήματος όπως αναφέρονται στο κατηγορητήριο είναι ότι «Ο κατηγορούμενος την 23η Ο- 20 κτωβρίου, 1988στον Ά γ ι ο Παύλο της επαρχίας Λευκωσίας δια παρανόμου πράξεως, δηλαδή δια πυροβολισμού επέ φερετ ο θάνατοτ ο υ Δημήτρη Στυλιανού Δημητρίου τέωςεκ Συνοικισμού Αθαλάσσης ». Αρχικά ο κατηγορούμενος κατηγορήθηκε για φόνο εκ 25 προμελέτης αλλά, επειδή η Εισαγγελία είχε εύλογη αμφιβο λία αν θα μπορούσε να αποδειχθεί στην παρούσα υπόθεση η προμελέτη, αποφασίστηκε να αντικατασταθεί η κατηγο ρίαγια φόνοεκπρομελέτης μεκατηγορία για ανθρωποκτο νία. 30 Τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ε ξής· Ο εφεσείων, ηλικίας 30χρόνων, είναι αστυνομικός. Μ ε τ ά που αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Αρρένων Κόκκου και,α φού υπηρέτησε τ η θητεία τ ο υ στην Εθνική Φρουρά, ενε- 35 γράφη στην Αστυνομική Δύναμη Κύπρου στις 23 Μ α ί ο υ ,
- Υπηρέτησε στις επαρχίες Αμμοχώστου και Λεμεσού και, από τ ο 1972 μετατέθηκε στο Κέντρο Ελέγχου Μηνυμά των Αρχηγείου Αστυνομίας. Τον Ιούνιο τ ο υ 1986, ύστερα 354 ,2Α.Α.Δ. Χριστοδούλουν.Δημοκρατίας ΣαββίδηςΔ. από αίτηση τ ο υ προς τον Αρχηγό της Αστυνομίας, τ ο υ πα ραδόθηκε πιστόλι και 25 σφαίρεςγιατί η κατοικία τ ο υ βρί σκεται σεακραίαπεριοχή στον Ά γ ι ο Παύλο,που γειτονεύει μετιςτουρκοκρατούμενες περιοχές. 5 Τον Οκτώβριο τ ο υ 1971, ο εφεσείων νυμφεύθηκε την Ηρούλλα Αλεξάνδρου από τ ο Αγριδάκι και απόκτησαν δυο παιδιά, τ η Νάσια 161/2χρόνων και τ ο Θεόδωρο 141/2 χρόνων. Το θύμα του εγκλήματος, που ήταν ηλικίας 20 χρόνων, 10 καταγόταν από την Κυθραία.Φοίτησεστο Γυμνάσιο και με τ ά στην Τεχνική Σχολή Παλλουριώτισσας και εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος. Ή τ α ν ανύπαντρος. Υπηρέτησε στην Εθνική Φρουρά από τ ο 1986μέχρι τ ο 1988, απ' όπου αποστρατεύ τηκε μόνο μια βδομάδα πριν τ ο θάνατο του και,πριν από 15 την απόλυση του ήταν τοποθετημένος στην περιοχή Αγίου Παύλου, στην ίδια περιοχή που βρίσκεται η κατοικία τ ο υε φεσείοντα. Στην όλη τραγωδία υπάρχει και τρίτη πρωταγωνιστική μορφή, ο Μ.Κ. 9 Νίκος Ευαγόρου, συνομήλικος και φίλος 20 του θύματος. Η αλυσίδα των εξελίξεων που οδήγησαν στο θάνατο τ ο υ θύματος ξεκινά από τ ο πρόσωπο αυτό. Το Μ ά ρ τ ι ο τ ο υ 1987,ο Ευαγόρου, ενώ υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά σαν δόκιμος αξιωματικός, τοποθετήθηκε σε μονάδα που είχε την έδρα της στην περιοχή τ ο υ Αγίου 25 Παύλου, πολύ κοντά στο σπίτι του εφεσείοντα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία τ ο υ Ευαγόρου, δημιουργήθηκε δεσμός με τ α ξ ύ τ ο υ και της συζύγου του εφεσείοντα. Φαίνεται όμως, ότι αργότερα εκείνη δεν ήθελε να συνεχίσει τ ο δεσμό αυτό, ενώ ο Ευαγόρου επέμενε. 30 Το Μ ά ρ τ ι οτ ο υ 1987,που γνωρίστηκε ο μάρτυρας Ευαγό ρου με τη σύζυγο τ ο υ εφεσείονταμέχρι τον Οκτώβριο τ ο υ 1988,που έγινε τ ο έγκλημα, τ α σύννεφα, όπωςπεριγράφει τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο με βάση τ α γεγονότα που εκτέ θηκαν ενώπιον τ ο υ , μαζεύονταν συνεχώς και δυστυχώς ο 35 κεραυνός δεν άργησε να πέσει. Στην ίδια μονάδα, στην περιοχή του Αγίου Παύλου, υπη ρετούσαν στην Εθνική Φρουρά μαζί μετ ο μάρτυρα Ευαγό ρου, και τ ο θύμα και ο Μ.Κ. 8Χρίστος Δημοσθένους. Ο Ευα γόρου, συνοδευόμενος από τον Δημοσθένους ή τ ο θύμα, ή 40 και από τους δυο, περνούσε συχνά έξω από τ ο σπίτι τ ο υ ε355 Σαββίδης Δ. Χριστοόούλου ν.Δημοκρατίας
(1989)φεσείοντα. Τηλεφωνούσε στη σύζυγο τ ο υ εφεσείο.ντα, περ νούσε να τ η δει και να επικοινωνήσει μαζί της. Ο Ευαγόρου έλεγε στη σύζυγο τ ο υ εφεσείοντα οτι θατ η σκοτώσει και θ' αυτοκτονήσει. Σε μια περίπτωση πήγε στο σπίτι της μετα φέροντας μεγάλο μαχαίρι με τ ο οποίο την απείλησε για να 5 την πείσει να διαζευχθεί τον εφεσείοντακαι να παντρευτεί αυτόν. Σε άλλη περίπτωση άφησε σφαίρα α υ τ ο μ ά τ ο υ ό πλου στην μπροοτική βεράντατ ο υ σπιτιού της και περνών τας απ' εκείμετ ο αυτοκίνητο τ ο υ αργότερα,την ίδια μέρα, της είπε ότι θα την σκοτώσει. 10 Η σύζυγος τ ο υ εφεσείονταανάφερεστο σύζυγο της τ α συμβαίνοντα και εκείνος επανειλημμένα, και μεδιάφορους τρόπους, προσπάθησε να πείσει τον Ευαγόρου και τους συντρόφους τ ο υ ,τ ο θύμα και τον Δημοσθένους, να σταμα τήσουν να ενοχλούν την οικογένειατ ο υ και,σεμερικέςπερί- 15 πτώσεις, ζήτησε τη βοήθειασυγγενών και γειτόνων. Ο εφε σείων άλλαξε δυο φορές τον αριθμό τ ο υ τηλεφώνου τ ο υ σπιτιού τ ο υ και ζήτησε από την αρμόδια Αρχή να τηρηθεί μυστικός ο αριθμός τ ο υ αλλά, ο Ευαγόρου κατάφερνε να μαθαίνει τ ο νέο αριθμό του τηλεφώνου και συνέχιζε να τ η - 20 λεφωνά. Ο εφεσείων κατάγγειλε στις Στρατιωτικές Αρχές τ η συμ περιφορά τ ο υ Ευαγόρου, ο οποίος τιμωρήθηκε και, μετα τέθηκε από την περιοχή τουΑγίου Παύλου σεμονάδα τηςΕ θνικής Φρουράς στο χωρίο Βυζάκια. Ούτε όμως α υ τ ό έδω- 25 σε τέλοςστις εκ μέρους του Ευαγόρου και των συντρόφων του παρενοχλήσεις της οικογένειαςτ ο υ εφεσείοντα. Αυτά ήταν τ α γεγονότα μέχρι τ η μοιραία μέρα, Κυριακή 23 Οκτωβρίου, 1988,που διαπράχθηκε τ ο έγκλημα. Ο εφε σείων βρισκόταν στο σπίτι τ ο υ μετην οικογένειατ ο υ . Γύρω 30 στις 11.40 π.μ. πρόσεξε να περνά ένα αυτοκίνητο, παρό μοιο με τ ο αυτοκίνητο του Νίκου Ευαγόρου και, σ' α υ τ ό βρίσκονταν δυο νεαρά πρόσωπα. Επειδή υποψιάστηκε ότι στο αυτοκίνητο ήταν ο Ευαγόρου, και είτε τ ο θύμα είτε ο Δημοσθένους, τους ακολούθησε μετ ο αυτοκίνητο τ ο υ και, 35 όταν διαπίστωσε ότι πράγματι στο αυτοκίνητο βρίσκονταν ο Ευαγόρου και ο Δημοσθένους, τους κάλεσεστο σπίτι τ ο υ για να τους αντικρύσει με δυο γειτόνισσες και να τους ρω τήσει αν οι δυο αυτές γειτόνισσες τους είχαν μιλήσει κ α τ ά τ ρ ό π ο υβριστικό γ ι α τ η σύζυγο τ ο υ . 40 356 2 Λ.Α Λ. Χριστοδοιιλου ν. Δημοκρατίας Σαββίδης Λ Μόλις έληξεαυτό το επεισόδιο έφθαοε καιτο θύμα με τ ο αυτοκίνητο τ ο υ και όταν τον είδε ο κατηγορούμενος τον πλησίασε και τ ο υ είπενα έλθει καιαυτόςστοσπίτι τ ο υ . Εκεί, στην παρουσία των Ευαγόρου και Δημοσθένους, ο εφεΓ σείων ρώτησα το θύμαγιατί συνεχίζει να έρχεταιεξω από τ ο σπίτι και να ενοχλεί τ η γυναίκα του και α υ τ ό ς τ ο υ απάντησε Εσύ δεν είοαι άνθρωπος » και ξεκίνησε να φύγει. Ο εφεσείων εξοργίστηκε-πήγε σεάλλοδωμάτιο τ ο υ σπιτιούΓπη με τ ο υπηρεσιακό ί ο υ πιστόλι, ακολούθησε το θύμα, που 10 στο μεταξύ μπήκε στο αυιοκίνητο, και τ ο πυροβόλησε μια φορά. Το θύμα βγήκε τραυματισμένο από το αυτοκίνητο και ο εφεσείων το-, ακολούθησε και τον πυροβόλησε ακόμα ηυο φορές. Το θύμα .ραυματίστηκε σοβαρά στην κεφαλή και στο σώμα και μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευί5 κωσίας όπου, πάρα τις προσπάθειες των γιατμων, υπόκυ ψε ο τ α τ ρ α ύ μ α τ α τ ο υ γ ύ ρ ω ο τ ι ς 3 . 3 0 μ . μ της ίδιαςημέρας Οταν έφθασε η αστυνομία στον τόπο του εγκλήματος,ο εφεσείων καθόταν ο' ενα σωρό από χώμα εξω απο τ ο σπίτι και, όταν ρωτήθηκε από αστυνομικό τι συνέβηκε, αυτός α20 πάντησε «Είμαι ο αστυνομικός 3050,τζιαι αδέλφιν έπαιξα τον ». Σε εκτενή θεληματική κατάθεσηπου έδωσε στην Αστυνο μία μετάτ η σύλληψη τ ο υ δίνει λεπτομερή αναφοράσταγε γονότα που προηγήθηκαν του εγκλήματος, με λετττομέ25 ρειες των προκλήσεων τ ο υ θύματος και των συντρόφων του και,τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς τους στην οικο γενειακή τ ο υ ζω η και την υγείατ ο υ ηοποία υπέστη σοβαρό κλονισμό. Τελειώνοντας την κατάθεση τ ο υ έδωσε τις πιο κάτω λεπτομέρειεςπου αφορούν το θύμα. 30 35 «Αυτός αντί να μου ζητήσει συγνώμη μου είπεν 'Εσύ εν είσαιάνθρωπος'. Τον ρώτησα τι είπεν και μου επανέ λαβε ξανά: Έν εισα· άνθρωπος'. Οταν άκουσα για δεύτερη φορά α υ τ ή τ η φράση με εσκούλλησαν τ α νεύ ρα τ ζ ι α ι εν αθθυμούμαι τίποτε. Το μονό που αθθυμούμα· ήταν που ήρταν δκυιο Αστυνομικοί τζιαι εφέρανμε δαμαί.» Στις 8 Νοεμβρίου, 1988, ο εφεσείων κατηγορήθηκε από τον Αστυνόμο κ. Κωμοδίκη για τ ο φόνο εκ προμελέτης τ ο υ θύματος και απάντησε «Δεν παραδέχομαι φόνο εκ προμε40 λέτης,είχα δεχθείσοβαρή πρόκληση από όλουςδηλαδή τον 357 ΣαββίδηςΔ. Χριστοδούλουν. Δημοκρατίας
(1989)Ευαγόρου, τον Δημοσθένους και τ ο Δημητρίου για αρκετό καιρό. Έκαμα ό,τι μπορούσα. Ή τ ο ανθρωπίνως αδύνατο να σταματήσω τις προκλήσεις. Για ό,τι έγινε λυπούμαι πραγματικά. Ζητώ συγνώμη από όλους. Δεν είχα καμιά πρόθεση να βλάψω κανένα. Σε καμιά περίπτωση διέπραξα φόνον εκ προμελέτης ». Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην εμπεριστατωμένη από φαση τ ο υ ασχολήθηκε μετις αρχές που διέπουν την επιβο λή ποινής και α φ ο ύ έλαβε υπόψη τ ο υ τ η σοβαρότητα τ ο υ εγκλήματος, τις προσωπικές περιστάσεις τ ο υ εφεσείοντα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ψυχολογική τ ο υ κατάσταση, και τις σοβαρές επιπτώσεις της καταδίκηςτ ο υ στην οι κογενειακή τ ο υ ζωή και στη σταδιοδρομία τ ο υ , κατάληξε στο συμ πέρασμα πως η αρμόζουσα, υπό τις περιστάσεις, ποινή ή ταν φυλάκιση 12χρόνων. 5 ίο 15 Ο δικηγόροςτ ο υ εφεσείοντα στην αγόρευσητ ο υ ενώπιον μας ισχυρίστηκε πως η ποινή που επιβλήθηκε στον εφε σείοντα ήταν έκδηλα υπερβολική, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστατικών της υπόθεσης και,ότι τ ο πρωτόδι κο Δικαστήριο δεν έδωσε τ η δέουσα β α ρ ύ τ η τ α στη σοβαρή 20 πρόκληση τ ο υ θύματος κατάτον ουσιώδη χρόνο καιτ η συ νεχή προκλητική συμπεριφορά τ ο υ θύματος καιτων φίλων τ ο υ , απέναντι στον εφεσείοντα και την οικογένειατ ο υ , η ο ποία διατάραξε την οικογενειακή τ ο υ γαλήνη και κλόνισε την υγείατ ο υ , σε βαθμόπου τ ο υπροκάλεσε τέτοια ψυχική 25 αναστάτωση που να χρειαστεί παρακολούθηση από ψυ χίατρο. Ο ισχυρισμός γιατ η συναισθηματική διαταραχή τ ο υ εφε σείοντα, λόγω της συμπεριφοράς τ ο υ θύματος και των φί λων τ ο υ , έγινεαποδεκτός από τ ο οικηγόροτης εφεσίβλητης 30 Δημοκρατίας που παρουσιάσθηκε ενώπιον μας. Τονίστηκε όμως, η σοβαρότητατου αδικήματος,λαμβανομένου μάλι σ τ α υπόψη τ ο υ γεγονότοςό τ ι για τ η .διάπραξη τ ο υ χρησι μοποιήθηκε από τον εφεσείοντα τ ο υπηρεσιακό τ ο υ πιστό λι εναντίον ενόςάοπλου θύματος. 35 Έχει τονισθεί επανειλημμένα από το Ανώτατο Δικαστή ριο ττως η επιβολή ποινής είναι κατ' εξοχήν έργοτ ο υ πρωτό δικου Δικαστηρίου και, πως τ οΑνώτατο Δικαστήριο, σαν Ε φετείο σεΠοινικές Υποθέσεις,δενεπεμβαίνει εκτόςαν κατα λήξει στο συμπέρασμα πως ηποινή είναι έκδηλα υπερβολι- ι40 κή ή ανεπαρκής ή βασικά λανθασμένη. 358 2Α.Α.Δ. Χριστοδούλουν.Δημοκρατίας ΣαββίδηςΔ. Με γνώμονα την αρχή α υ τ ή ερχόμαστε τ ώ ρ α να εξετά σουμε κατά πόσο n ποινή 12 χρόνων φυλάκισης που επι βλήθηκε στον εφεσείοντα είναι έκδηλα υπερβολική, όπως ι σχυρίστηκε ο ευπαίδευτος δικηγόρος τ ο υ . 5 Ό π ω ς τονίστηκε από τ οπρωτόδικο Δικαστήριο, η σοβαρότητα του αδίκήματος και ο τρόπος εΊ<τέλεσης τ ο υ ή τ α ν πολύ επιβαρυντικά για τον εφεσείοντα. Το πρωτόδικο Δι καστήριο στην απόφαση τ ο υ σχολίασε την πράξη τ ο υ εφε σείοντα ως εξής:- 10 «Χρησιμοποίησετ ο πιστόλι που ηΥπηρεσία τ ο υ προ μήθευσε, για να θέσει τέρμα στη ζωή ενός ανυπεράσπι στου, άοπλου νέου τη στιγμή που αυτός ο νέος, ανύπο πτος, μπήκε στο αυτοκίνητο τ ο υ για να φύγει. Και δεν αρκέστηκε ο κατηγορούμενος στον πρώτο πυροβολισμό. Ό τ α ν είδετο θύμα τ ο υ να βγαίνει από τ ο αυτοκί νητο τραυματισμένο και να προσπαθεί να απομακρυν θεί δεν εδίοτασενα ακολουθήσει τ ο θύμα και να το πυ ροβολήσει ακόμα δυο φορές έτσιγ ι α να μην αφήσει στο θύμα ελπίδα επιβίωσης. Αυτές οι πράξεις τ ο υ κατηγορουμένου μαζί μετην ενέργειατ ο υ να πάει σε άλλο δω μάτιο να πάρει τ ο πιστόλι είναι στοιχεία που τοποθε τούν τ ο έγκλημα στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ αν θρωποκτονίας και φόνου εκ προμελέτης. Από οποια δήποτε σκοπιά το έγκλημα ήταν άγριο και απεχθές.» 15 20 25 Οι πιο πάνω παρατηρήσεις τ ο υ πρωτόδικου Δικαστη ρίου είναι ορθές όσον α φ ο ρ άτη σοβαρότητα τ ο υ αδικήμα τος. Τα γεγονότα όμως α υ τ ά πρέπει να εξετασθούν κ ά τ ω από τ ο πρίσμα όληςτης υπόθεσης, και ιδιαίτερα, της προ κλητικής συμπεριφοράς τ ο υ θύματος κατά τον ουσιώδη 30 χρόνο που ήταν τ ο αποκορύφωμα συνεχών προκλήσεων κπιι επεμβάσεων στην οικογενειακή ζωή τ ο υ εφεσείοντα, οι οποίες κατάστρεψαν την οικογενειακή τ ο υ γαλήνη, καθώς και της ταραγμένης ψυχολογικής του κατάστασης, που ή ταν συνέπεια της συμπεριφοράς τ ο υ θύματος και των φί35 λων τ ο υ . Η ψυχολογική τ ο υ α υ τ ή κατάσταση αντανακλά ται στην κατάθεση του που έδωσε αμέσως μετάτην σύλλη ψη τ ο υ μετ α λόγια: «όταν άκουσα για δεύτερη φ ο ρ ά αυτή ι η φράση μεεσκούλλησαν τ α νεύρα τζιαι εναθθυμούμαι τί ποτε.». 40 Ό σ ο ν α φ ο ρ ά τη συναισθηματική κατάσταση τ ο υ εφε σείοντα κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθούμεστα πιο κάτω 359 Σαββίδης Δ. Χρισιοδούλου ν.Δημοκρατίας
(1989)συμπεράσματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου όπως ανα φέρονται στην απόφαση του. «Δεχόμαστε ότι ή πιο πάνω συμπεριφορά και οι πράξειςτουιδίουτουθύματος,τουΔημοσθένους και ι διαίτερα του Ευαγόρου δημιούργησαν στον κατηγο- 5 ρούμενο συναισθήματα που τον βασάνιζαν,που τον είχαν οδηγήσει^σε αμηχανία να μη ξέρει μεποιο τρόπο να αντιμετωπίσει την κατάσταση μπροστάστηνεπιμο νή των τριών συντρόφων να συνεχίσουν να παρενο χλούν τησύζυγο καιτηνοικογένειατου.Θαμπορούσα- ίο μεναπούμεότιείχεδημιουργηθείστον κατηγορούμενο μια πεφορτισμένη συναισθηματική κατάσταση και θα τη λάβουμε υπόψη μαςστην επιμέτρηση τηςποινή. Ένα άλλο ελαφρυντικό στοιχείο, που εκπηγάζειαπό ταγεγονότα καιπουλαμβάνουμευπόψη,είναιότιοκα τηγορούμενος δενφαίνεταιναείχεπροαποφασίσειαυ τό το φόνο. Βρισκότανστο σπίτιτου καιδενανέμενε το θύμα, ενώ στην συνάντηση του με τον Ευαγόρου και 20 τονΔημοσθένους,πουπροηγήθηκε,δενφάνηκενα είχε πρόθεση ναχρησιμοποιήσει οποιανδήποτε βία. Αλλω στε, τα γεγονότα δενπαρουσιάζουντον κατηγορούμε νο σαν βίαιο άτομο ή άτομο με τάση να χρησιμοποιεί Ζ 5 βία.» Σχετικά μετο κατάπόσο ηπρόκληση αποτελείελαφρυν τικό στοιχείο στην επιμέτρηση της ποινής σε περιπτώσεις ανθρωποκτονίας,διαβάζουμεταπιοκάτωστοσύγγραμμα του D.Α.Thomas,Principles ofSentencing,2ηέκδοση, σελίδες 76-77. «Many casesof manslaughter by reason of provocation ari se out of the deterioration of emotional relationships; com monly thevictim isthewife orhusband of theoffender, ora third party who hasbecome involvedwithone of them.The scaleof sentences appears toextend from about threeyears' 35 toaboutsevenyears'imprisonment. Sentences within thehi gherrange ofsixorsevenyears'imprisonmentwillbe upheld incaseswherethedegreeof provocation islimited andthere issome evidence ofdeliberation. InHamertonthe appellant stabbed his wife when she received a telephone call from a 40 360 3 0 2Λ.Α.Δ. 5 __ 10 15 20 Χριστοπούλου ν. Δημοκρατίας ΣαββίδηςΔ. man with whomshe hadbehaved 'inaprovocative, flirtatious manner' at a party. Although there was a lengthy history of matrimonial discord, there was no suggestion of adulterous relationships, and the husband's behaviour in going downstairs, taking a knife from the kitchen intoanotherroom and stabbing his wife left him 'time ... to reflect on what he was doing'. The Court considered that the case was 'on the borderline' and "could riot ~be~treated"as" an example of 'grossprovocation'.Thesentenceof seven yearswas upheld. A sentence much longer than this is unlikely to be upheld, even where theprovocationisnotgrave. InBeard theappel lant strangled his wife after finding letters from anotherman withwhom hehadknown for sometimeshewas having an af fair; the appellant had previously committed adultery with a number of women, including thewife of hiswife's lover.The Court considered thatthe appellant was probably 'fortunate in his verdict' and thatthe case could notbe regarded as one of 'suchsuddenandextremeprovocationascouldreducethis case toa comparatively minorcase initsclass1; however, the sentence of ten years' imprisonment did not 'give sufficient weight to the jury's view that this was manslaughter on the ground of provocation' and itwas reduced toseven years.» Από τ α γεγονότα της υπόθεσης όπως έχουν εκτεθεί ο ε φεσείων, παρά τις συνεχείςπροκλήσεις τ ο υ θύματος και 25 των φίλων τ ο υμεπρωταγωνιστή τ οΜ.Κ.9Ευαγόρου, που άρχισαν απότο Μάρτη του 1987μέχριτην ημέρα του φόνου τ ο υ θύματος, προσπάθησεμε κάθε νόμιμο μέσο και αυτο συγκράτηση να αποτρέψει τιςπροκλήσεις αυτές μενουθε τήσεις, με καταγγελίες στους ανώτερους τ ο υΕυαγόρου, με 30 παράκληση για μεσολάβηση στους συγγενείς τ ο υ , μεαλ λαγή τ ο υαριθμού τηλεφώνου τ ο υ ώστεοαριθμόςνα τηρη θεί μυστικός, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Ακόμα και την ημέρα τ ο υ εγκλήματος ο εφεσείων προέβηκε σε μια ύ στατη προσπάθεια για να παρακαλέσει τ ο θύμα και τους 35 φύλους τ ο υνα παύσουν να τον ενοχλούν.Στην προσπά θεια αυτή η ανταπόκριση τ ο υ θύματος ήταν σκαιά και προ κλητική εξυβρίζοντας επανειλημμένα τον εφεσείοντα με τις λέξεις «Εν είσαι άνθρωπος»,λέξεις που άφηναν πολλά υ πονοούμενα γιατονεφεσείοντα,αν ληφθεί υπόψητ οόλο ι40 στορικό της υπόθεσης, που α φ ο ρ ά τ η συμπεριφορά τ ο υ θύματος καιτων φίλων τ ο υαπέναντιστη σύζυγοτ ο υ εφε σείοντα καιτον ίδιο. 361 Σαβθίδι;ςΔ. Χριστοδούλουν.Δημοκρατίας
(1989)Λαμβάνοντας υπόψη όλατ α περιστατικά της υπόθεσης καταλήξαμε στο συμπέρασμα πως δεδόθηκε η δέουσαβα ρύτητα από τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο στη σοβαρή πρό κληση τ ο υ θύμα ος κσ τάτον ουσιώδη χρόνο και που όπως ήδη αναφέραμε, ήταν Γ Ο αποκορύφωμα προκλήσεων που κράτησαν πάνω από 1 1/2χρόνο καθώς και της συναισθη ματικής και ψυχικής αναστάτωσης από την οποία διακατε χόταν ο εφεσείωνσυνέπεια των προκλήσεων αυτών. 5 Κάτω από τ α περιστατικά της υπόθεσης, όπως τ α έχου μεεκθέσει, βρίσκουμε πως ηπ jr/ή φυλάκισης 12χρόνων ει- 10 ναι έκδηλα υπερβολική και την υποβιβάζουμε σεφυλάκιση οκτώ χρόνων. Η έφεση επιτυγχάνει και η ποινή υποβιβάζεται σε 8 χρό νια φυλάκιση από την ημέραπου καταγνώστηκε. Η Έφεση επιτρέπεται. Η Ποινή μειώνεται σε 8χρόνια φυλάκιση. 3£2 15