(1989)12Δεκεμβρίου, 1989 (ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗ, Δ.Δ.) ΑΔΕΛΦΟΙΛΑΜΠΡΙΑΝΙΔΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εψεσείοντες, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣΓΕΡΙΟΥ, Εφεσίβλητου. (Ποινική Έφεση Αρ. 5073), Οδοί και οικοδομές — Ο Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος, Κεφ. 96, άρθρα 2, 3, 9 και 20 — Ανέγερση οικοδομής κατά παράβαση όρων αδείας και χρήοη της παρά την μή έκδοση πιστοποιητικού τελικής εγκρίσεως — Κατά κανόνα επιβάλλεται η έκδοση διατάγματος κατεδαφίσεως— Προσδοκία ότι η παρανομία θα γίνει αποδεκτή — Δεν αποτελεί λόγο μη εκδόσεως του — Πότε δικαιολογείται η μή έκδοση διατάγματος. 5 Οι εφεσείοντες ανήγειραν κτηνοτροφική μονάδα σε κυβερνητική γή κ α τ ά παράβαση όρων αδείας, η οποία τους 10 δόθηκε στα πλαίσια πολιτικής επαναδραστηριοποιήσεως εκτοπισθέντων κτηνοτρόφων. Η παράβαση συνίστατο στο ό τ ι τ α υποστατικά όπως ανηγέρθησαν, είχαν πενταπλάσιο εμβαδόν από όσο προέβλεπε η άδεια. Η αίτηση των εφεσειοντωνγια παροχή καλυπτικής αδείας 15 τελικά απορρίφθηκε, παρά την περί τ ο υ αντιθέτου σύσταση τ ο υ Τμήματος Πολεοδομίας.Ο συνήγορος των εφεσειοντων στήριξε την επιχειρηματολογία τ ο υ στο ότι οι πελάτες τους είχαν ενθαρρυνθεί να παρανομήσουν από Κυβερνητικούς Λειτουργούς. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την έφεση, αποφάνθηκε: 390 2 Α.Α.Λ. 5 ~ 10 15 Α/φαί Ααμπριανίδη ν. Συμβ. Βελτ. Γερίου
(1)Σε κράτος δικαίου ο νόμος δεν είναι μόνο η υπέρτατη αρχή, αλλά και η μόνη πηγή αποκτήσεως δικαιωμάτων. Προσδοκία ότι η παρανομία θα γίνει ανεκτή δεν αποτελεί δικαιολογία για μη έκδοση διατάγματος κατεδαφίσεως οικοδομής, π ο υ κτίσθηκε κατά παράβαση των όρων αδείας για την ανέγερση-της.Το ίδιο.ισχύει_καΓγ|α_την οΰσταοη του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως για έκδοση καλΰπτϊκής αδείας, άν η σύσταση αυτή δεν έχει γίνει δεκτή α π ό την αρμόδια αρχή.
(2)Σε περίπτωση ανεγέρσεως οικοδομής κατά παράβαση όρων αδείας ηέκδοση διατάγματος κατεδαφίσεως μπορεί να αποφευχθεί μόνον όταν η παρέκκλιση είναι σε τέτοιο βαθμό ασήμαντη, ώστε η κατεδάφιση του συνόλου της οικοδομής θ α . αποτελούσε δυσανάλογη τιμωρία. Ακόμα και σε περίπτωση ασήμαντης παρέκκλισης, δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος κατεδαφίσεως τους μέρους π ο υ συνιστά την παράβαση, άναυτό μπορεί ναδιαχωρισθεί α π ότο υπόλοιπο. Η έφεση Αναφερόμενες 20 απορρίπτεται. αποφάσεις: Improvement Boardof Kaimakli v.Set/asfieies(1967}2C.L.R. 117; SalamisHoldingsLtd.v.MunicipalityofFamagusta
(1973)2 C.L.R. 239; MunicipalityofNicosiav.Antoniouand Others{1978)2C.L.R. 451; 25 Golden Sea - Side Estate Co. Ltd. v. Municipalityof Famagusta
(1973)2 C.L.R. 58; MunicipalityofLamaca v.Madellas
(1982)2 C.L.R. 177; VineProductsBoard v. Touttoula
(1982)2 C.L.R. 112; Municipalityof Nicosiav.Piendes 7
(1976)J.S.C. 1160. 'Εφεση εναντίον ποινής. 30 Έ φ ε σ η εναντίον τ η ς π ο ι ν ή ς α π ό τ ο υ ς Αδελφούς Λαμπριανιδη Λτδ. και άλλους οι οποίοι βρέθηκαν ένοχοι στις 23 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ , 1988 α π ό τ ο Ε π α ρ χ ι α κ ό Δικαστήριο Λευκωσίας (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 36443/87) μ ε τ α ξ ύ ά λ λ ω ν και σ τ η ν κ α τ η γ ο ρ ί α γ ι α ανέγερση ο ι κ ο δ ο μ ή ς κ α τ ά 35 π α ρ ά β α σ η τ ω ν ό ρ ω ν αδείας οικοδομής κατά π α ρ ά β α σ η τ ω ν ά ρ θ ρ ω ν 2, 3, 9 και 20 τ ο υ Περί Ρυθμίσεως Ο δ ώ ν και Ο ι κ ο δ ο μ ώ ν Ν ό μ ο υ , Κεφ. % και κ α τ α δ ι κ ά σ τ η κ α ν α π ό τ ο ν π ρ ο σ ω ρ ι ν ό Επ. Δικ. Π α ρ π α ρ ί ν ο ,σε π ρ ό σ τ ι μ ο και δ ι α τ ά χ θ η καν ν α κατεδαφίσουν τ α π α ρ ά ν ο μ α υ π ο σ τ α τ ι κ ά . 391 Α/φοίΛαμπριανιδην.Συμβ.Βελτ.Γερίου
(1989)Ε.Οδυσσέως, γιατουςΕφεσείοντες. Γ. Γιάλλουρος, γιατον Εφεσίβλητο. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Εφετείου θα δώσει ο Δικαστής Γ. Μ. Πικής ΠΙΚΗΣ Δ.: Το 1976παραχωρήθηκε στους εφεσείοντες ά- 5 δεια για την ανέγερση κτιριακών εγκαταστάσεων για τη σύ σταση κτηνοτροφικής μονάδας στα κράσπεδα τ ο υ χωριού Γέρι. Τα κτίρια θα οικοδομούνταν σε κυβερνητική γη η ο ποία είχε εκχωρηθεί στους εφεσείοντεςστοπλαίσιο της πα ροχής ευκαιριών για την επαναδραστηριοποίηση εκτοπι- 10 σθέντων κτηνοτρόφων. Πριν την τούρκικη εισβολή οι εφε σείοντες διατηρούσαν κτηνοτροφική μονάδα, στο χωριό Πυρόι, που είχε καταληφθεί από τ α τούρκικα στρατεύμα τα. Οι κτιριακές εγκαταστάσειςπου οικοδομήθηκαν ήταν εν- 15 τελώς διάφορεςαπό εκείνεςγια τις οποίες είχε παραχωρη θεί άδεια οικοδομής από την αρμόδια Αρχή. Τα κτίρια τ α ο ποία είχαν ανεγερθεί και, γενικότερα, η κτηνοτροφική μο νάδα που εγκαταστάθηκε, ήταν πενταπλάσια σε εμβαδόν από εκείνη που προβλεπόταν από τ α αρχιτεκτονικά σχέδια 20 που είχαν εγκριθεί. Ό χ ι μόνο ανήγειραν τ ο κτιριακό συγ κρότημα κατά παράβαση των όρων της άδειας οικοδομής αλλά επίσης τ α χρησιμοποίησαν και τ α χρησιμοποιούν χω ρίς την έκδοση πιστοποιητικού έγκρισης. Το 1980 οι αιτητές αποτάθηκαν στην αρμόδια Αρχή για 25 την έκδοση καλυπτικής άδειας η οποία απορρίφθηκε το
- Η άρνηση των αρμόδιων Αρχών για παροχή καλυπτι κής άδειας έχει προσβληθεί μεπροσφυγή στο Ανώτατο Δι καστήριο. Προκύπτει από τ α στοιχεία που κατατέθηκαν στο πρω- 30 τοδικο Δικαστήριο ότι οι πολεοδομικές Αρχές είχαν ταχθεί υπέρτης παροχής καλυπτικής άδειας, θέση η οποία βρήκε αντίθετες τιςΑρχές της Κοινότητας Γερίου.Στο μεταξύ, στο χώρο που περιστοιχίζει τ η κτηνοτροφική μονάδα οικοδο μήθηκαν κατοικίες για την εγκατάσταση εκτοπισθέντων, 35 γεγονός που επέτεινε τις ενστάσεις των κατοίκων στην πε ριοχή μιας τόσο μεγάλης κτηνοτροφικής μονάδας. Στην απόφαση τ ο υ το πρωτόδικο Δικαστήριο μετά τη ούνοψη των γεγονότων, κάμνει αναφορά στις Αρχές που 392 2Α.Α.Λ. Α/φοίΛαμπριανΙδην.Συμθ.Βελτ.Γερίου ΠικήςΔ. διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας τ ο υ Δικα στηρίου να εκδώσει διάταγμα κατεδάφισηςκαι διατυπώνει τη θέση ότι τ α γεγονότα'καθιστούν ουσιαστικά την κατε δάφιση αναπόφευκτη. Ο δικηγόρος των εφεσειοντων επε5 σήμανε ότι τ ο διάταγμα δε συσχετίζεται με οποιεσδήποτε συγκεκριμένες κατηγορίες για τις οποίες καταδικάστηκαν ο ι ε φ ε σ ε ί ο ν τ ε ς . γ 0 κ ε ν ό _ α υ τ ό δε.δικαιολογείούτε την ακύ ρωση τ ο υ διατάγματος ούτε την παραπομπή της υ π ό θ έ " σης στο πρωτόδικο Δικαστήριο για συσχετισμό με οποια10 δήποτε από τις κατηγορίες.Είναι πρόδηλο ότι τ ο διάταγμα απέβλεπε στην εξαφάνιση της παράνομης οικοδομής που ταυτόχρονα θα καθιστούσε ανευχερή την παράνομη χρή ση της. Οι λόγοι για τους οποίους επιδιώκεται η ακύρωση τ ο υ 15 διατάγματος ως αντενδεικνυόμενου τιμωρητικού μέτρου είναι οι εξής: (α)Ηπαράλειψη τ ο υΔικαστηρίου να κάμειειδική αναφο ρά ήνα αποδώσει τ η δέουσα σοβαρότητα στο ιστορικό της υπόθεσης, και 20 (θ)ηπαραγνώριση για σκοπούς προσδιορισμού της ποι νής - της σύστασης τ ο υ Τμήματος Πολεοδομίαςγια την πα ροχή καλυπτικής άδειας. Τόσο τ ο ιστορικό της ανέγερσηςτης παράνομης οικοδο μής, καθώς και οι συστάσεις τ ο υ Τμήματος Πολεοδομίας,
- περιέχονται στο Τεκμήριο 4 (υποβλήθηκε τ ο1987). Είναι γεγονός ότι στην απόφαση δεγίνεται ειδικήαναφο ρά στο υπόμνημα της Πολεοδομίαςπαρόλο που αναφέρε ται ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τ α γεγονότα που τέθηκανε νώπιον τ ο υ Δικαστηρίου. Πρέπει να τονίσουμε ότιούτετ ο ι30 στορικότης υπόθεσης ούτεοι συστάσεις τ ο υ Τμήματος Πο λεοδομίας διαφοροποιούν την ουσία των γεγονότων ή αλ λοιώνουν τ ο πλαίσιο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας τ ο υ Δικαστηρίου. Το κεντρικό σημείοτ ο οποίο ανέπτυξε ο δικηγόροςτων ε35 φεσειόντων περιστρέφεται γύρω από την ενθάρρυνση που, όπως ισχυρίστηκαν οι εφεσείοντες, έτυχαν από κρατι κούς λειτουργούς, να παραβούν τους όρουςτης άδειας οι κοδομής με την προσδοκία ότι αυτή θα νομιμοποιείτο εκ των υστέρων. Κατάτ οχρόνοτηςοικοδομής ηπροσοχή των 393 Π ι κ ή ς Δ. Α/φοί Λαμπριανιδη ν. Ευμβ. Βελτ. Γερίου
(1989)εφεσειοντων ήταν στραμμένη στην επαναδραστηριοποίη ση. Τα σχέδια τα οποία υποβλήθηκαν ήταν προσαρμοσμέ να στο π ρ ό τ υ π ο π ο υ συνήθως εγκρίνεται α π ό το αρμόδιο κυβερνητικό τμήμα. Δεν τήρησαν τους όρους της άδειας με την προσδοκία ότι,η ανοικοδόμηση μεγαλύτερης μονάδας 5 α π ' ότι τα εγκριθέντα σχέδια πρόβλεπαν, δε θα προκαλού σε αντιδράσεις α π ό τις αρμόδιες Αρχές. Και αν ακόμα γινό ταν δεκτό ότι οι εφεσείοντες είχαν ενθαρρυνθεί α π ό κρατι κά όργανα ναπαρανομήσουν, ηέκδοση διατάγματος κατε δάφισης και πάλι θα ήταν επιβεβλημένο μέτρο. *η Αποτελεί θεμελιώδη κανόνα του κράτους δικαίου ότι κα νένας, όσο ψηλά κι αν βρίσκεται, δε μπορεί να εξουσιοδο τήσει εκτροπή α π ό τη νομιμότητα. Πρέπει να γίνει κατα νοητό, τόσο α π ό τους εφεσείοντες ό π ω ς και α π ό κάθεπο λίτη, στον προγραμματισμό των πράξεων του ότι ο νόμος 15 δεν είναι μόνο η υπέρτατη αρχή αλλά και η μόνη πηγή για την απόκτηση δικαιωμάτων. Η προσδοκία για την ανοχή της παρανομίαςδεν αποτελεί λόγο για τη διαιώνιση της.Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην οποία έγινε ε κτεταμένη α ν α φ ο ρ ά α π ό το πρωτόδικο Δικαστήριο* υπο- 20 στηρίζει ότι ο πρωταρχικός παράγοντας στην άσκηση της διακριτικήςευχέρειας του Δικαστηρίου ως π ρ ο ς την έκ δοση διατάγματος κατεδάφισηςείναι ηδιασφάλιση της εγ κυρότητας της πολεοδομικής νομοθεσίας (Περί Οδών και Οικοδομών Ν ί ^ ο ς και Κανονισμοί) και η αποκατάσταση 25 της νομιμότητας. Ηέκδοσηδιατάγματος γιατην κατεδάφι ση παράνομων οικοδομών μπορεί να αποφευχθεί μόνο στιςπεριπτώσειςεκείνεςπ ο υ ηπαρέκκλισηα π ότους όρους οικοδομήςείναι ασήμαντη σετέτοιοβαθμόπ ο υ η κατεδάφι ση του συνόλου της οικοδομής θα συνιστούσε τιμωρία δυ- 30 σανάλογη προς τη βαρύτητα του πταίσματος. Ό μ ω ς και στηνπερίπτωσηπ ο υ ηπαρέκκλισηαπό τουςόρουςείναια σήμαντη, και το μέροςτης οικοδομήςτο οποίο συνιστά την παρανομία διαχωρίζεται α π ό το υπόλοιπο και σ' εκείνητην • (Βλέπε μεταξύ άλλων, IMPROVEMENTBOARDOFKAIMAKUν, SEVASTIDES
(1967)2C.LR. 117, SALAMISHOLDINGS LTD v. MUNICIPALITYOFFAMAGUSTA
(1973)2 C.L.R. 239, THE MUNICIPALITY OF NICOSIA v. AIWA ANTONIOU AND OTHERS
(1978)2C.LR. 451, GOLDENSEA- SIDEESTATECO. LTD.v. THEMUNIOPAL COR PORATION OF FAMAGUSTA
(1973)2 C.LR. 58, MUNICIPALITYOF LARNACA v. PE· TROS MADELLAS
(1982)2 C.LR. 177, THEVINEPRODUCTS BOARD v.DEMETRA TOUTTOULA
(1982)2 C.LR. 112, THEMUNICIPALITYOF NICOSIA v. NBiOSPIERIDES
(1976)7J.S.C.U60). 394 2Α.Α.Α. Α/φοίΛαμπριανιδην.Συμβ.Βελτ.Γερίου Πικής Δ. περίπτωση δικαιολογείται έκδοση διατάγματος κατεδάφι σης του συγκεκριμένου μέρους που συνιστά την παράβα ση. Στην προκείμενη περίπτωση οι όροι τηςάδειαςόχι μόνο δεν τηρήθηκαν αλλά ουσιαστικά αγνοήθηκαν. Μόνο μικρό 5 μέροςτων εγκαταστάσεων κτίστηκε σύμφωνα μετην άδεια οικοδομής. Ό μ ω ς και τ ο μέρος αυτό δε μπορεί να διαχωρι στεί από την υπόλοιπη οικοδομή οπόταν δικαιολογημένα τοΊΔΙκαΐΓτήρϊο^δΓέταξε την κατεδάφιση του συνόλου. Για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί, η έφεση απορρί10 πτεται.Διασαφηνίζεται ότι τ ο διάταγμα κατεδάφισης σχε τίζεται μετην πρώτη κατηγορία παρόλο που η έκδοση δια τάγματος δικαιολογείται εξίσου και για τη χρήση οικοδο μής χωρίςπιστοποιητικό έγκρισης. Επειδήόμως οι κατηγο ρούμενοι είναι οι ίδιοι σε όλες τις κατηγορίες, ο συσχετι15 σμός τ ο υ διατάγματος με την παράνομη οικοδόμηση και η υποχρέωση που επιβάλλεται στους εφεσείοντες, εξασφα λίζει τους σκοπούς που τ ο διάταγμα αποβλέπει να εξυπη ρετήσει. Η Εφεση 395 απορρίπτεται.