(1989)14 Δεκεμβρίου,1989 (ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΤΑΡΗΣ, Δ.Δ.) ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣΑΓΑΠΙΟΥΑΛΛΩΣ ΚΑΥΚΑΡΗΣ, Εφεσειων, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινική Έφεση Αρ. 5118). Ποινική Δικονομία — Έφεση — Προσαγωγή μαρτυρίας ενώπιον του Εφετείου — Προϋποθέσεις — Ο Περί Δικαστηρίων Νόμος, 1960(Νόμος 14/60),άρθρο 25
(3)και ο Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ. 155, άρθρο 146
(8). Ο εφεσειων ζήτησε άδειαν προσαγωγής μαρτυρίας ενώπιον τ ο υ Ανωτάτου Δικαστηρίου, που εκδικάζει την υπόθεση τ ο υ κ α τ ' έφεση. Η μαρτυρία συνίσταται σε δημοσιεύματα, τ α οποία, όπως έχει υποστηριχθεί, επηρέασαν δυσμενώς τ ο δικαίωμα τ ο υ εφεσείοντος γ ι α ανεπηρέαστη δίκη {'Αρθρο 30.2 του Συντάγματος). Ο εφεσείων γνώριζε για την ύπαρξη των δημοσιευμάτων, προτού τελειώσει η δίκη τ ο υ ενώπιον τ ο υ Κακουργιοδικείου. Το Ανώτατο αποφάνθηκε: Δικοστήριον απορρίπτοντας την 5 10 Αίτηση,
(1)Το δικαστικό μας σύστημα βασίζεται στην αρχή ό τ ι ο 15 τόπος για την παρουσίαση και αξιολόγηση μαρτυρίας είναι τ ο πρωτόδικο Δικαστήριο. Η εξουσία τ ο υ Εφετείου να δεχθεί μαρτυρία έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα. Περιορίζεταισε μαρτυρία, που έρχεται σε φ ω ς μετά την δίκην ή που, τουλάχιστον, δεν μπορούσε να εντοπισθεί παρά την λήψη 20 κάθε λογικού μέτρου από τον ενδιαφερόμενο διάδικο.
(2)Η πρώτη προϋπόθεση προσαγωγής μαρτυρίας στο Εφετείο είναι τ ο ανέφικτο της προσαγωγής της 396 2Α.Α.Δ. Αγαπίουν.Δημοκρατίας συγκεκριμένης υαρτυρίας στη δίκη. Ηπροϋπόθεση αυτή δεν έχει ικανοποιηθεί στην περίπτωση αυτή.Το κρίσιμο ερώτημα —^.__δεν είναι αν ήταν γνωστή στο δικηγόρο που χειρίζεται την Έφεση,-αλλά αν ήταν αντικειμενικά διαθέσιμη και μπορούσε 5 να εντοπισθεί και κατατεθεί στη δίκη. 10
(3)Στην υπόθεση αυτή, εξ άλλουΤ ούτε ,και οι άλλες προϋποθέσεις προσαγωγής μαρτυρίας ενώπϊον--του. Εφετείου, δηλαδή ησχετικότητα της μετα επίδικα θέματα, η αξιοπιστία, της και οι επιπτώσεις στην ετυμηγορία του πρωτόδικου Δικαστηρίου από τυχόν αποδοχή της, ικανοποιούνται. Η αίτηση απορρίπτεται. Αναφερόμενες αποφάσεις: Pourikkosv. Fevzi, 1962C.L R.283; 15 Athinisv. TheRepublic
(1989)2C.L.R. 214; Ellinasv. TheRepublic
(1989)2C.L.R.149 Αίτηση. Αίτηση από τον εφεσείοντα για την προσαγωγή μαρτυρίας ενώπιον τ ο υ Εφετείουβάσει των διατάξεων τ ο υ 20 Ά ρ θ ρ ο υ 25
(3)του Περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960 (Νόμος 14/60) και του άρθρου 146
(6)τ ο υ Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Μ. Πισσάς, για τονεφεσείοντα. 25 Μ. Κυπριανού, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας με τΠν Γ- Νεοφύτου (Κα),για την εφεσίβλητη. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η απόφαση τ ο υ δικαστηρίου θ α δοθεί από τον Δικαστή Γ. Μ. ΠΙΚΗ. Π Ι Κ Η Ι Δ.: Μ ε τ ά την έναρξη της συζήτησης τ η ς έφεσης που στρέφεται εναντίον της καταδίκης τ ο υ εφεσείοντα για 30 φόνο εκ ττρομελέτης υποβλήθηκε αίτηση εκ μέρους τ ο υ εφεσείοντα για την προσαγωγή μαρτυρίας ενώπιον τ ο υ Εφετείου βάσει των διατάξεων τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 25
(3)τ ο υ Περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960 (Ν.14/60) και τ ο υ Ά ρ θ ρ ο υ 146
(6)τ ο υ Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. 35 Η μαρτυρία συνίσταται σε ακαθόριστο αριθμό δημοσιευμάτων ι«τον τύπο πριν και κατά την διάρκεια της 397 ΠικήςΔ. Αγαπίουν.Δημοκρατίας
(1989)δίκης τ α οποία, υποστηρίκτηκε, επηρέασαν δυσμενώς τ ο δικαίωμα τ ο υ εφεσείοντα για ανεπηρέαστη δίκη που εξασφαλίζεται από τ ο άρθρο 30.2 τ ο υ Συντάγματος. Τα δημοσιεύματα των οποίων επιδιώκεται η προσαγωγή δεν έχουν προσδιοριστεί άμεσα ή έμμεσα. Ο δικηγόρος τ ο υ εφεσείοντα μας πληροφόρησε ότι βρίσκεται ακόμα στο στάδιο τ ο υ εντοπισμού τους παρόλο που έχει σ α φ ή γνώση για την ύπαρξη τους. Οι καθ' ων η έφεση ενίστανται στην αποδοχή της αίτησης' υπέβαλαν ό τ ι δεν έχουν στοιχειοθετηθεί οι προϋποθέσεις για την εισαγωγή μαρτυρίας στο Εφετείο. 5 ίο Ό τ ι ο εφεσείων γνώριζε για την ύπαρξη των δημοσιευμά των τα οποία επιδιώκει να καταθέσειως μαρτυρία προκύ πτει από τ α πρακτικά τ ο υ Κακουργιοδικείου. (Βλ. σελ.326 και 731). Ό χ ι μόνον δεν έκαμε καμιά προσπάθεια για την 15 προσκόμιση της στο πρωτόδικο δικαστήριο αλλά ούτε υ πέβαλεοποιαδήποτε παράπονο στον Γενικό Εισαγγελέαγια τ ο περιεχόμενο και τις συνέπειες τους παρά τις παρατηρή σεις τ ο υ Κακουργιοδικείου ό τ ι παράπονα για καταφρόνη ση τ ο υ δικαστηρίου μπορεί να καταγγελθούνστον Γενικό Ει- 20 σαγγελέα. Η ευχέρεια που παρέχεται στο Ανώτατο Δικαστήριο να δεχθεί μαρτυρία στο πλαίσιο της άσκησης της δευτεροβάθ μιας δικαιοδοσίαςτ ο υ δεναπαλλάττειτ ο διάδικοπου φέρει τ ο αποδεικτικό βάρος από την υποχρέωση να προσαγάγει 25 τ ο σύνολο της μαρτυρίας που στηρίζει την υπόθεση τ ο υ στο πρωτόδικο δικαστήριο. Το δικαστικό μας σύστημα βα σίζεται στην αρχή ότι τ ο πρωτοβάθμιο δικαστήριο είναι ο χώρος για την κατάθεση και την αξιολόγηση της μαρτυ ρίας. Η εξουσία για τ η λήψη μαρτυρίας κ α τ ά την άσκηση 30 τ η ς δευτεροβάθμιαςδικαιοδοσίας δεν σκοπεί στην αλλοίω ση της δομής τ ο υ συστήματος ούτεμειώνει την υποχρέωση των διαδίκων στις πολιτικές υποθέσεις και της κατηγορούσας αρχής και τ ο υ κατηγορουμένου στις ποινικές υποθέ σεις να παρουσιάσουν τ ο σύνολο της μαρτυρίας τ ο υ στο 35 πρωτόδικο δικαστήριο.* Η εξουσία τ ο υ Εφετείου να δεχθεί μαρτυρία έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα και περιορίζε τ α ι κυρίως σε μαρτυρία η οποία έρχεταισεφως μετάτην ο- * (Βλ. μεταξύ άλλων YiannaktsKynxou Pounkkos ν MehmedFew
(1962)C.L.R. 283) 398 2Α.Α.Δ. Αγαπίουν.Δημοκρατίας Π ι κ ή ς Δ λοκλήρωση της δίκης η ύπαρξη της οποίας δεν μπορούσε να εντοπισθεί παρά την λήψη κάθελογικού μέτρουαπό τ ο διά δικο ο οποίος επιδιώκει την παρουσίαση της στο Εφετείο. Η δευτεροβάθμια δικαιοδοσία τ ο υ Ανωτάτου Δικαοτη5 ρίου έχει ως κύριο σκοπό την θεώρηση της ορθότητας της απόφασης και της ετυμηγορίας του πρωτόδικου δικαστη ρίου. Ο ρόλος αυτός δύσκολα συμβιβάζεται με την λήψη και-αξιολόγηση-μαρτυρίας.-Γι-αυτόμαρτυρία-μπορεί_να ληφθεί μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις και κάτω από τις 10 αυστηρές προϋποθέσεις που έχει καθορίσει η νομολογία. Οι αρχές αυτέςαποτέλεσαν τ ο αντικείμενο πολλών δικαστι κών αποφάσεων. Οι αρχές που έχουν καθιερωθεί, συνοψί ζονται στην πρόσφατη απόφαση τ ο υ Εφετείουστην υπό θεση Athinis v. TheRepublic* ' 15 Η πρώτη προϋπόθεση που πρέπει να ικανοποιηθεί συνί σταται στο ανέφικτο της προσαγωγής της μαρτυρίας στη δίκη. Πρέπει να καταδειχθεί από τον α ι τ η τ ή ότι η μαρτυρία δεν ήταν διαθέσιμη (available) κατά τ η δίκη παρά την λήψη κάθε δυνατού μέτρου για την εξασφάλιση της. 20 Στην προκειμένη περίπτωση η μαρτυρία, όπως είναι παραδεκτό, όχι μόνον ήταν διαθέσιμη αλλά και θέμα κοινής γνώσης. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ήταν γνωστή στο δικηγόρο του εφεσείοντα ο οποίος τον εκπροσωπεί στην έ φεση αλλά αν ήταν αντικειμενικά διαθέσιμη και μπορούσε 25 να εντοπιστεί και να κατατεθείαπό την υπεράσπιση κ α τ ά τον χρόνο της διεξαγωγής της δίκης. Ό χ ι μόνο ο εφεσείων απέτυχε να στοιχειοθετήσει την πρώτη προϋπόθεση για την λήψη της μαρτυρίας αλλά α πέτυχε να θεμελιώσει και τις άλλες προϋποθέσεις δηλαδή 30 τ η ν σχετικότητα της με τ α επίδικα θέματα,την αξιοπιστία της καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις από την αποδοχή της στην ετυμηγορία τ ο υ δικαστηρίου. Η μαρτυρία της ο ποίας ηπροσαγωγή επιδιώκεται πρέπει να προσδιορίζεται με ακρίβεια η σύνοψη της ή όπου είναι δυνατό ολόκληρο τ ο 35 κείμενο της πρέπει να επισυνάπτεται στην αίτηση ώστε τ ο Εφετείο να είναι σε θέση να εκτιμήσει προκαταρκτικά την σχετικότητα, αξιοπιστία και τιςπιθανές επιπτώσεις της στο αποτέλεσμα. ' *
(1989)2C.LR214. 399 ΠικήςΔ. Αγαπίου ν. Δημοκρατίας
(1989)Τοαποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουμε δενεπιβάλλει την λεπτομερειακή εξέτασητ ο υ δικαιώματος τ ο οποίο κατοχυ ρώνει τ ο 'Αρθρ. 30.2 τ ο υ Συντάγματος. Περιοριζόμαστε στην παράθεση τ ο υ πι<»κάτω αποσπάσματος στην υπόθε ση Έλληνας ν. Της Δημοκρατίας
(1989)2 C.L.R.149στη σελ. 5 168που συνοψίζει ορισμένες πτυχές τ ο υ δικαιώματος: «... Η ουσία τ ο υ δικαιώματος που παρέχεται από τ ο άρθρο 30.2και ό,τι κατοχυρώνεται, είναι ηαρχή ότι μό νοι κριτε'ς της ποινικής ευθύνης και των αστικών δι καιωμάτων τ ο υ διάδικου εί/αι τ α Δικαστήρια της Πολι- 10 τείας. Ενώ η δίκαιη (fair)δημοσιότητα και κριτική γύρω από την απονομή της δικαιοσύνης είναι όχι μόνο επι τρεπτή αλλά και επιθυμητή, οπροπηλακισμός και ηδη μιουργία προκατάληψης εναντίον υποδίκων αντιστρα τεύονται όχι μόνο τ α δικαιώματα τ ο υ υποδίκου αλλά 15 και την υπόσταση τ η ςδικαιοσύνης ως τ ο υ συνταγματι κά εντεταλμένου κριτή των δικαιωμάτων τ ο υ πολίτη. Το δικαίωμα για ανεπηρέαστη δίκη είναι συνυφασμένο με τ ο δικαίωμα τ η ς ελευθερίας - στην ουσία, αναπό σπαστο στοιχείο της ελευθερίας.» 20 Η αίτηση απορρίπτεται. Η συνέχιση της ακρόασης τηςέ φεσης ορίζεται για τις19.1.90. Η Αίτηση 400 απορρίπτεται.