(1989)22 Μαΐου,1989 (ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΠΙΚΗΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.Λ.) ΑΝΔΡΕΑΣ Μ. ΚΑΡΑΠΟΡΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεσειόντες, ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινική Εφεση Αρ. 5140). Ποινική Δικονομία — Κράτηση κατηγορουμένου κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της εμφανίσεως του ενώπιον του Κακουργιοδικείου και της ενάρξεως της δίκης, που αναβλήθηκε λόγω έλλειψης χρόνου του Κακουργιοδικείου — Σκοπός κράτη σης — Η κράτηση πρέπει να δικαιολογείται σε κάθε στάδιο 5 της διαδικασίας — Ανάγκη αιτιολογίας διατάγματος κρατή σεως. Αιτιολογία δικαστικών αποφάσεων — 77 πρέπει να περιλαμβά νει — Κράτηση υποδίκου — Το σχετικό διάταγμα πρέπει να προσδιορίζει τους λόγους που επιβάλλουν περιορισμό της ελευθερίας. 10 Οι εφεσείοντες παρουσιάσθηκαν κανονικά ενώπιον τ ο υ Κα κουργιοδικείου στις8.5.89για εκδίκαση των εναντίον τους κα τηγοριών. Η υπόθεση αναβλήθηκε για την 15.5.89. Αίτηση των κατηγορουμένων για απόλυση απορρίφθηκε με τ ο σκε- 15 τττικό ότι «δεν συντρέχουν οι λόγοι εκείνοι για να αφήσουμε τους κατηγορουμένους ελεύθερους». Στις 15.5.89η δίκη ανα βλήθηκε και πάλιν γ ι ατις27.5.89. Νέααίτηση των κατηγορου μένων για απόλυση απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι «δεν νομίζουμε ότι υπάρχει λόγοςνα αλλάξουμετην προηγούμενη 20 διαταγή μας».Αυτήν την φοράνοι υπόδικοι υπέβαλαν έφεση. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την έφεση, απο φάνθηκε:
(1)Η βάση τ ο υ διατάγματοςκρατήσεως ότι δενδιαπιστώθηκαν λόγοι τροποποιήσεως τ ο υ προηγουμένου δια- 92 2Α.Α.Δ. Καραγιώργης καιάλλοςν.Δημοκρατίας τάγματος αντίκειται προςτην αρχήν ότι η κράτηση πρέπει να δικαιολογείται σε κάθεστάδιο της διαδικασίας. 5 10 . 15
(2)Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι αναιτιολόγητη. Η φύση και τ ο περιεχόμενο της αιτιολογίαςεξαρτώνται από τ ο αντικείμενο της απόφασης. Η απόφαση για κράτηση υποδί κου πρέπει να προσδιορίζει τους λόγους της ανάγκης περιο ρισμού της ελευθερίας τ ο υ . Ό τ α ν υπάρχει λογική προσδοκία παρουσίας τ ο υ στη δίκη, ο υπόδικος πρέπει ως θέμα αρχής, να απολύεται με εγγύηση.
(3)Η εν λόγω προσδοκία προσδιορίζεται από τ η σοβαρό τ η τ α των εγκλημάτων, την πιθανότητα καταδίκης,την ποινή και την πιθανότητα διάπραξης άλλουεγκλήματος.
(4)Η αιτιολογίααποτελεί θεσμικό φραγμό κατά τηςαυθαι ρεσίας. Είναι εχέγγυοσύννομης άσκησης τηςδικαστικής εξουσίας.Ουπόδικοςέχειδικαίωμαναγνωρίζειτουςλόγουςκρα-τήσεώς τ ο υ . Τέτοιοι λόγοι δεν έχουν δοθή στην υπόθεση αυ τήν. ΓΓ αυτότ ο διάταγμα είναι άκυρο. Η έφεση γίνεται δεκτή. Αναφερόμενες 20 αποφάσεις: RodosthenousandAnother v. ThePoIice, 1961C.L.R.48; Rex v. Solomonides, XIV C.L.R.128; Robinson [1854] 23 L.J. Q.B. 286; Rose [1898]67 L.J. Q.B. 289; Neophytou v.Police
(1981)2 C.L.R. 195; 25 · PsarasandAnother v. Republic
(1987)2 C.L.R. 132; Sawa and Another v. Police
(1979)2 C.L.R.
- ΈφεσΥ|. Έ φ ε σ η αττό τ ο ν Α ν δ ρ έ α Μ . Κ α ρ α γ ι ώ ρ γ η κ α ι Χ ρ ι σ τ ά κ η Π α φ ί τ η ε ν α ν τ ί ο ν τ η ς α π ό φ α σ η ς τ ο υ Κ α κ ο υ ρ γ ι ο δ ι κ ε ί ο υ Λευ3 0 κ ω σ ί α ς ( Π ο ι ν ι κ ή Υ π ό θ ε σ η Α ρ . 16336/89) η μ ε ρ . 15.5.89 μ ε τ η ν ο π ο ί α τ ο Δ ι κ α σ τ ή ρ ι ο ( Λ α ο ύ τ α ς , Π.Ε.Δ., Η λ ι ά δ η ς , Π ρ ο σ . Αν. Ε. Δ. κ α ι Α ρ ε σ τ ή ς , Ε.Δ.) α π έ ρ ρ ι ψ ε τ η ν α ί τ η σ η τ ο υ ς γ ι α α π ό λ υ σ η με ε γ γ ύ η σ η κ α ι δ ι έ τ α ξ ετ η ν κ ρ ά τ η σ η τ ο υ ς μέχρι τ η ν η μέρα τ η ς ακρόασης τ η ς υπόθεσης. 35 Λ. Κληρίδης και Ν. Κληρίδης, γ ι α τ ο ν ε φ ε σ ε ί ο ν τ α
- 93 — Καραγιώργης καιάλλος ν. Λημοκρατίας Α. Παπαχαραλάμπους, 1989 για τον εφεσείοντα
- Ρ. Πετρίδου, (Κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας Β, για την εφεσίβλητη. ΜΑΛΑΧΤΟΣ Δ.: Η απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου θα δοθεί από τ ο Δικαστή κ. Πική. 5 ΠΙΚΗΣ Δ.: Στις 3 Μ α ΐ ο υ ,1989ο Ανδρέας Μ. Καραγιώργης και ο Χριστάκης Φ. Παφίτης - οι εφεσείοντες- παραπέμ φθηκαν για να δικαστούν από τ ο Κακουργιοδικείο Λευκω σίας, για (α) συνωμοσία για διάπραξη τ ο υ κακουργήματος τ ο υ 10 εμπρησμού, και (β) τον εμπρησμό που ακολούθησε. Οι εφεσείοντεςδεσμεύτηκαν με εγγύηση να παρουσια στούν στο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας που θα συνεδρίαζε στις 8.5.
- Οι όροι τ η ς εγγύησης περιελάμβαναν, εκτός 15 από την παροχή εγγύησης £5,000.-- με αξιόχρεους εγγυητή ή εγγυητές, την παράδοση τ ο υ διαβατηρίουτων υποδίκων, την καθημερινή προσέλευση τους σε αστυνομικό σταθμό, και τ η συμπερίληψη τ ο υ ονόματος τους στον κατάλογο των προσώπων που απαγορεύεται να ταξιδέψουν εκτός 20 Κύπρου (stop-list). Οι εφεσείοντες προσήλθαν στο Κακουργιοδικείο στις 8.5.
- Το Κακουργιοδικείο τους κάλεσε να απαντήσουν στις κατηγορίες'οι εφεσείοντες αρνήθηκαν τιςκατηγορίες. Λόγω άλλων δικαστικών υποχρεώσεωντ ο Κακουργιοδικείο 25 ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης στις 15.5.89.Οι κατη γορούμενοι υπέβαλαν αίτηση για την απόλυση τους μεεγ γύηση. Η Κατηγορούσα Αρχή δεν έφερε ένσταση στο αίτη μα τους, πληροφορώντας τ ο Δικαστήριο ότι οι κατη γορούμενοι «... τήρησαν όλους τους όρους της εγγύησης 30 τους οποίους τους είχε επιβάλει τ ο προηγούμενο Δικαστή ριο.» Το Κακουργιοδικείο απέρριψε την αίτηση και διέταξε την κράτηση τους μέχρι την ημέρα της ακρόασης της υπό θεσης, στις 15.5.
- Το σκεπτικό τ η ς απόφασης διατυπώ θηκε με πολλή συντομία. Το θεωρούμε σκόπιμο να πάρα- 35 θέσουμε πιο κάτω την απόφαση γιατί άμεσα ή έμμεσαγίνε τ α ι α ν α φ ο ρ ά σε αυτή στη μεταγενέστερη απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου της 15.5.89που αποτελείτ ο αντικείμενο αυτής τηςέφεσης:«Δικαστήριο: Ακούσαμε με προσοχή όσα είχαν να 40 94 2Α.Α.Α. 5 Καραγιώργηςκαι άλλοςν.Δημοκρατίας ΠικήςΔ. πουν οι δικηγόροι των κατηγορουμένων και η Κατηγο ρούσα Αρχή. Βρίσκουμε ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι εκείνοι για να αφήσουμε τους κατηγορουμένους ελεύ θερους. Ό σ ο ν α φ ο ρ ά τ ο θέμα υγείας που ηγέρθη εκ μέρους τ ο υ πρώτου κατηγορουμένου θα διατάξει τ ο Δικαστήριο όπως παρέχεται στο πρώτο κατηγορού μενο κάθε ιατρική περίθαλψη. Η υπόθεση ορίζεται για ακρόαση στις 15.5.89, η ώρα 9.30π.μ.» Στις 15.5.89 και πάλιν παρέστη ανάγκη να αναβληθεί η 10 υπόθεση λόγω της συνεχιζόμενης ακρόασης άλλης υπόθε σης από το Κακουργιοδικείο. Έτσι, η ακρόαση της υπόθε σης αναβλήθηκεγια τις25.5.
- Υποβλήθηκε εκ νέου αίτηση για την απόλυση των κατηγορουμένων με εγγύηση. Μεταξύ άλλων, ο κ. Κληρίδης πληροφόρησε τ ο Δικαστήριο 15 ότι η απόλυση των εφεσειοντωνήταν αναγκαία και για την προετοιμασία της υπεράσπισης εν όψει τ ο υ όγκου των καταθέσεων των 146 μαρτύρων κατηγορίας. Η Κατηγο ρούσα Αρχή άφησε,όπως και την πρώτη φ ο ρ ά , τ ο θέμα στη διακριτική ευχέρεια τ ο υ Δικαστηρίου" δε διατύπωσε 20 όμως οποιαδήποτε ένσταση στην απόλυση τους, γεγονός που υποδήλωνε ότι οι Αστυνομικές Αρχές δεν κατείχαν κανένα στοιχείο που να δικαιολογεί τον περιορισμό της ελευθερίας των κατηγορουμένων. Η αίτηση απορρίφθηκε. Η απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου είναιδιατυπωμένη μετην ίδια 25 συντομία, όπως και εκείνη της 15.5.
- Αναφέρει:- 30 «Δικαστήριο: Η υπόθεση αναβάλλεται στις 27 Μαΐου 1989ενόψειτης συνεχιζόμενης ακρόασης της υπόθεσης 6043/
- Ακούσαμε όσα μας έχει αναφέρει ο ευπαίδευτος δικηγόρος τ ο υπ ρ ώ τ ο υ κατηγορουμένου και που ισχύουν και για τον δεύτερο φ α ν τ ά ζ ο μ α ι . Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει λόγοςνα αλλάξουμετην προηγούμενη μας διαταγή. Οι κατηγορούμενοι θα παραμείνουν υπό κράτηση.» Με την έφεση επιζητείται η ακύρωση της κράτησης των 35 εφεσειοντωνγια δυο βασικά λόγους.Την 1)παράλειψη τ ο υ Δικαστηρίου να αιτιολογήσειτην από φαση κατά παράβαση των διατάξεων τ ο υ άρθρου30.2τ ο υ Συντάγματος, και 2)πλημμελή άσκηση της διακριτικής ευχέρειαςτ ο υ Δικα40 στηρίου. 95 Πικής Δ. Καραγιώργης και άλλος ν. Δημοκρατίας
(1989)Διατάγματα κράτησης υποδίκων υπόκεινται σε έφεση, όπως αναγνωρίστηκε στην υπόθεση Lefkios Rodosthenous andAnotherv. Police* «Προτού εξετάσουμε τους συγκεκριμένους λόγους της έφεσης, θέλουμε να επισημάνουμε ότι τ ο θεμέλιο 5 της απόφασης είναι ακροσφαλές. Η περαιτέρω κράτη ση των κατηγορουμένων βασίστηκε στο γεγονός ότι δε διαπιστώθηκαν λόγοι που να δικαιολογούν την τροπο ποίηση προηγούμενου διατάγματοςκράτησης,θέσηα νεδαφική, αντινομική προς την αρχή ότι η κράτηση τ ο υ 10 κατηγορουμένου πρέπει να δικαιολογείται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Η θέση α υ τ ή υιοθετήθηκε πα ρά τ ο γεγονός ότι η αναβολή οφειλόταν αποκλειστικά στην έλλειψη δικαστικού χρόνου. Περιορισμός της ατο μικής ελευθερίας επιτρέπεται μόνο για τους λόγους και 15 υπό τις προϋποθέσεις που εξειδικεύονται στην Παρά γραφο 2τ ο υ άρθρου 11. Ένας από αυτούς είναι η εξα σφάλιση της παρουσίας τ ο υ κατηγορουμένου ενώπιο αρμοδίου ποινικού δικαστηρίου (άρθρο 11.2(γ) τ ο υ Συντάγματος). Η ανάγκη για τον περιορισμό τ ο υ πολί- 20 τη πρέπει να διαπιστώνεται δικαστικά σε κάθε στάδιο της διαδικασίας Kat να επιβάλλεται από τ α γεγονόταε νώπιον τ ο υ Δικαστηρίου. Προηγούμενη κράτηση υπο δίκου δε θεμελιώνει λόγο για την παράταση τους.» Η απόφαση τ ο υ Δικαστηρίου είναι παντελώς αναιτιολό- 25 γητη. Η αιτιολογίακάθεδικαστικής απόφασης, η φύση και τ ο περιεχόμενο της, εξαρτώνται από τ ο αντικείμενο της απόφασης. Στην περίπτωση της κράτησης υποδίκου πρέ πει α π α ρ α ί τ η τ α να προσδιορίζονται οι λόγοι που επιβάλ λουν τον περιορισμό της ελευθερίας. Ποιοι λόγοι δικαιολο- 30 γούν την κράτηση υποδίκου για να εξασφαλιστείη προσέ λευση τ ο υ στη δίκη, αποτέλεσαν τ ο αντικείμενο εξέτασης και ανάλυσης σε πολλές δικαστικές αποφάσεις.Αφετηρία αποτελεί η απόφαση στην υπόθεση Rex v. Solomonides** στην οποία υποδεικνύεται ότι ως θέμα αρχής ο υπόδικος 35 * 1961 C.L.R 48 "(XIVCLR 128) 96 2Α.Α.Δ. Καραγιώργηςκαι άλλος ν. Δημοκρατίας Πικής Δ. πρέπει να απολύεται με εγγύηση σε κάθεπερίπτωση που υπάρχει λογική προσδοκία ότι θα προσέλθει στο Δικαστή ριο για να δικαστεί. Η αρχή αυτή κατοχυρώνεται στο Σύν ταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και εξασφαλίζεται από 5 τ ο άρθρο 11 ως θεμελιώδες δικαίωμα τ ο υ ανθρώπου. Οι παράγοντες* οι οποίοι προδιαγράφουν την πιθανότητα προσέλευσης τ ο υ κατηγορουμένου στο Δικαστήριο για να αντιμετωπίσει τη δίκη τ ο υ , είναι (α) η σοβαρότητα τ ο υ εγκλήματος, 10 (β) η πιθανότητα καταδίκης τ ο υ στο βαθμό που μπορεί να προβλεφθείαπό τις καταθέσεις των μαρτύρων. (γ) ηποινή η οποία δυνατό να επιβληθεί, και (δ) ηπιθανότητα διάπραξης άλλου αδικήματος. Ο σκοπός της κράτησης τ ο υ υποδίκου είναι η εξασφά15 λιση της παρουσίας τ ο υ στο Δικαστήριο και όχι η τιμωρία του.** Στην κρινόμενη απόφαση δε γίνεται οποιαδήποτε ανα φ ο ρ ά στους λόγους που καθιστούσαν αναγκαία την κρά τηση των εφεσειοντων. Η αιτιολόγηση των δικαστικών 20 αποφάσεων αποτελεί απαρέκκλιτο καθήκον των δικαστι κών Αρχών και αντίστοιχο δικαίωμα τ ο υ διαδίκου. Δικαι ούται να γνωρίζει ο υπόδικος τους λόγους για τους οποί ους αποστερείται της ελευθερίας τ ο υ . Ό π ω ς υποδεικνύε τ α ι στην υπόθεση Neophytou ν Police*** στην οποία ανα25 φέρθηκε ο κ. Κληριόης, ηαιτιολόγησητων δικαστικών απο φάσεων δεν επιβάλλεται μόνο από τ ο άρθρο 30.2 τ ο υ Συν τάγματος, αλλάαποτελεί θεμελιακόκανόνα της δικαστικής διαδικασίας. Αποτελεί θεσμικό φ ρ α γ μ ό κ α τ ά της αυθαιρε σίας, και εχέγγυο για τ η σύννομη άσκηση της δικαστικής 30 εξουσίας. Στη μεταγενέστερηαπόφαση τ ο υ ΕφετείουCharalambosPsaras andAnotherv. Republic****επεξηγείται:- Failure to observe the constitutional requirement for the * (Βλέπε. ROBINSON
(1854)23LJ QB 286, RODOSTHENOUSANDANOTHERv.PO LICE. 1961 CLR 50) · · Βλέπε, ROSE
(1898)67LJQ Β 289,292) '"(198V2CLR 195.198) *·*·
(1987)2CLR 132. 97 Πικής Δ. Καραγιώργηςκαι άλλοςν.Δημοκρατίας
(1989)reasoning of the judgmentrendersthe verdictof the Court, in exercise of both its criminaland civiljurisdictions, anullity.» Στην ίδια απόφαση επισημαίνεται ό τ ι τ ο σκεπτικό είναι συστατικό στοιχείο έγκυρης δικαστικής απόφασης. Και στην προκείμενη περίπτωση η παράλειψη τ ο υ Κακουργιοδικείου να αιτιολογήσει την κράτηση των εφεσειοντων κατέστησετην απόφαση άκυρη,γεγονόςπου επιβάλλει τον παραμερισμό της. Είναι πρακτικά δύσκολο να παραπέμψουμε τ ο θέμα για επανεξέταση από τ ο Κακουργιοδικείολαμβάνοντας υπόψη ότι η υπόθεση είναι ορισμένη για ακρόαση στις 25 Μαΐου. Το άρθρο25
(3)του Περί Απονομής της Δικαιοσύνης Νόμου, 1960 (Ν 14/60) παρέχει εξουσία για την έκδοση του διατάγ ματος τ ο οποίο κρίνεται, κάτω από τις συνθήκες της υπό θεσης, αναγκαίο. 5 10 Διατάσσουμε όπως οι εφεσείοντες αφεθούν ελεύθεροι με τους ίδιους όρους εγγύησης που είχαν επιβληθεί από τ ο Δικαστή που τους παρέπεμψε σε δίκη για να εμφανιστούν ενώπιο τ ο υ Κακουργιοδικείου στις8.5.89. Ενόψει των λόγων γιατουςοποίους επιτρέπεται η έφεση, δεν είναι ανάγκη να εξετάσουμετ ο δικαίωμα που κατοχυ ρώνεται από τ ο άρθρο 12.5
(6)τ ο υ Συντάγματος για την παροχή των αναγκαίων διευκολύνσεων για την ετοιμασία της υπεράσπισης σε συσχετισμό μετην κράτηση τ ο υ υπο δίκου. Επισημαίνουμε απλώς ότι , όπως αναφέρεται στην υπόθεση Loizos Sawa and Another v. Police,* η πιθανό τ η τ α παρεμβολής κωλυμάτων στην ετοιμασία της υπερά σπισης λόγω της κράτησης, είναι παράγοντας σχετικός ο οποίος συνεκτιμάται στα πλαίσια της άσκησης της διακρι τικής ευχέρειας τ ο υ Δικαστηρίου κ α τ ά πόσο θ α διατάξει την κράτηση του υποδίκου. Η έφεση επιτρέπεται. Οι κατηγορούμενοι δεσμεύονται με τους ίδιους όρους εγγύησης μετους οποίους είχαν δεσμευ τεί από τ ο Δικαστή ο οποίος τουςπαρέπεμψε για δίκη ενώ πιον τ ο υ Κακουργιοδικείου στις 8Μ α ΐ ο υ , 1989; 35 Η Έφεση επιτρέπεται. '
(1979)2C.LR.292. 98 20 25 30