clr/1989/1989_3_1127.pdf

(1989)(alienate)δημοσίαοδό— Ηαποξέλχοσΐ]περιλαμβάνει μεταβίβασηπερι­ ουσίαςσε(Όλοπρόσωπομεπώληση. Οδοί και οικοδομές — Δημόσιεςοδοί — Ο Περί Ρχϋμίσεως Οδών και ΟικοδομώνΝόμος. Κεφ.96όπωςτροποποιφηκε— Οδός. που κατα­ σκευάσθηκεδυνάμει αδείαςβάσει τονάρθρον3. περιέρχεταιστί]κυριό­ τητα τονκράτονςμ&,ιςεκδοθεί τοΠιστοποιητικό Τελικής εγκρίσεως. Αιτιολογία διοικητικήςπράξεω:— Μπορεί \ΐΐπροκύπτει από τα στοιχεία τον φακέλου. Ερμη\ΈίαΝόμων—Τα ΔικαστήριαεξετάζοίΛ'.ερμη\·εύοιη·και εφαρμόζουν τον νόμο όπως είναι διατυπωμένοςκαιστη γλώσσα, πον είναι γραμμέ­ νοςαπό τοννομοθέτη. Οι αιτοιητε; ζήτησανχαιέλαβανάδειανδιαχωρισμού γη;αε οικό­ πεδα. Ήταν όρος τηςαδείας ότι: "Αεν θα εκδοθεί πιστοποιητικότελι­ κή; εγχρίσεα>ς ανδενπροηγηθεί έγκριση τουΥπουργικού Συμβουλίου για την κατάργηση υφισταμένων δρόμων, μονοπατιών και δημοσίων αργακιών. ΕντέλειτοΥπουργικό Συμβούλιο απεδέχθη τηνκατάργησηδιάσυγ­ χωνεύσεως της σχετικής γης με γη των αιτούντων, νοούμενοι; ότι οι τελευταίοιθαεπλήρ/ονανορισμέναποσά.πουαντιπροσώπευαντηναΗία τη;γης. ΗΑίτησηΑκυρώσεωςπροσβάλλει τονόρογια τηνενλόγω πληρωμή. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο.απορριπτολΊα;τηνΑίτηση.απεφάσισε:

(1)Η προσβ(ίλλόμε\η πρά'^η είναι απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Αναφέρεται στηδιαχείριση - αποξένωση περιου­ σίαςτου Κράτους, στηλήι|η της,όμα>;. ασχείται εκτελεστή και/ή διοικητικήλειτουργία,διακριτική ιΐουσία. Λαμβάνονται ι:πόι|»η ταπρόνοούμενα στοΝόμοκριτήριαπουείναι συνυφασμέναμε δημόσιου;σκοπούς.Λενείναισυμβατική,ηαπλάσυναλλαγματι­ κή πιχ£η. Το Υπουργικό Συμβούλιο ασχά impcrium. Ηφύση τηςπράξη;ο>ς εκτούτουδενείναι πράξηδια/επίσης στησφαί­ ρα του ιδιωτικού δικαίου και υπόκειται σε ακυρωτικόέ/,εγχο απότοΔικαστήριο. 112S 3 Α.Α.Λ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(2)Υπάρχει συναίνεση των αιτούντων ναπληρώνουν ποσόν για τα αρνάκια. Η συναίνεση δόθηκε πριν από την έκδοση τη; πράξεως. Οι αιτοϊητε;δενέχοτΓνέννομο συμφέρον καθ'όσον αφοράτα αρνάκια.

(3)Οι αιτοΐιντες δεν έχοι>ναποσείσει το βάρος(υποδείξεωςκατα­ χρήσεως εξουσίας (dctournemcnt de pouvoir).

(4)Οι δρόμοι ποτικατασκευάστηκαναπότους αιτητές.σύμςχανα μετους όρου;τη;αδεία;διαχωρισμού,είναι με. βάσηνομοθε­ τικές διατάξεις μετά την έκδοση του πιστοποιητικού τελικής έγκρισης ιδιοκτησίας της Δημοκρατίας. Αρα δεν μπορούσαν να αποτελέσοιτν αντικείμενο ανταλλαγής με άλλη δημόσια περιουσία. Ρ) Μετην επίδικηαπόφασητο Υπουργικό Συμβούλιοδενπαρα­ χώρησε (grant) αλλά απεξένακιε (alienated) δημόσια οδό. Τούτο επιτρέπεται από το άρθρο 18 του Κεφ. 224 (προτού καταργηθεί με τον Ν. 74/8S). Η μεταβίβαση με πώληση είναι αποξένωση. Η Αίτιιση Ακνρίύσεως απορρί­ πτεται χωρίς διαταγι)για έξοδα. ΑναφερόμεΛτςυποθέσεις: Cacoyaiims v.Republic (WHS) 3 C.L.R. 1S60, I'apaphilippou v.Republic! R.S.C.C. 62. Churalambides v.Republic4R.S.C.C24, TlicGreek Registrarof the Co-OperativeSocietiesetc. v. Nicolaides

(1965)3 CLR.

1. Silentsia Farms v.Republic (19SI)3 C.l R.
2. Republic v. M.DM. folate (19S2) 3 CLR.
3. Madiloiizarides v.Republic (19S5) 3 CLR. 2342, Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα Λτδ. ν.Δημοκρατίας (19S9) 3ΑΛΛ. 729, 1129 Αρμονία Εστ.Λτ6κ.ή. ν.Δημοκρατίας

(1989)Charalambides v. Republic

(1982)3CLR. 403. Pipcrisv.Republic

(1967)3 CLR. 295. Tomboliv.CY-ΤΛ.

(1982)3CLR. 149, 5 Papudopoulou andAnother v. Cyjyrus Broadcasting Corporation

(1987)3 CLR. 16S5, Papapctrou v.Republic2R.S.C.C61, 10 KoukkouilisandOthersv. Republic3R.S.C.C. 134, Kyriokidesv. Republic

(1976)3 CL.R. 364, 15 Nissis v. Republic (No.2)

(1967)3 CL.R.671. Geotghiouv.ElectricityAuthority of CyprusandAnother

(1965)3 C.L.R. 177, 20 CyprusCement CompanyLtd. v.Republic

(1974)3C.L.R.

1. DtivicsJenkingsΛ Co Ltd. v. Davies11967}2W'.L.R.
2. I.R.C v.Dowdull O'Muhoney&Cofl952]A.C
3. 25 Kykko Monasteryv. Republic (I9S2)3CL.R. 10S
4. Langv.Castle (1924]S.A. S.R.
5. 30 Papalcontiou v. Republic

(1967)3CLR. 624. Cnristodoulou v.Republic

(1968)3 C.L.R. 603. PmiclidesandOthersv. Republic (No. 1)

(1974)3 C.L.R.

1. 35 IonidesandAnother v. Republic(19S2) 3C.L.R.
2. Nicolas v. RepublicandAnother

(1989)3CLR.

1. 40 1130 3 Α.Α.Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν. Δημοκρατίας Προσφυγή. Προσφυγή για δήλωση ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να επιβάλει σαν όρο, για ττρ/ παραχώρηση στους αιτητές ορισμένων τμημάτων δημοσίων μονοπατιών καιαργακιών,τηνπληρωμήστο Συμβούλιο ΒελτίωσηςΤάλα;ΛΚ 6,000.και στο ΕπαρχιακόΚτηματολογικό Γραφείο Πάφου ΛΚ4,500.σαν αγοραίααξία των εν λόγω τμημάτων των μονοπατιών και των αργαχιώ\'. α\τίστοιχα και ΛΚ530.-σα\'δικαιώματαεγγραφήςείναι άκυρηκαιχωρίς οποιοδήποτεαποτέλεσμα. Λα Γε(ϋζ)'/ιάδης.γιατου;Αιτητές. XQ. Ιαχηνίόης. Δικηγόρος τη; Δημοκρατίας Β ' , για τους Καθ'α)νηαίτηση. ΣΓϊΟνίΑΝίΔΗΣ,Δ.:ΑνάγνχύσετηναχόλοΐΦηαπόφαση.Οαιτητης2είναι Μοναστήρι τηςΟρθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρουκαι οαιτητής 1 Κυπριακή εταα^είαπε^ιαχσμέΛης ευ<^η;. Ο αιτητής2ήτανιδιοκτήτηςακίνητηςπεριουσίας,τεμάχιο
2. Φύλλο/Σχέδιο 45/43 xcii τεμάχια 191 και 192, ΦΦΛο/Σχέδιο 45/
3. στην περιοχή του χωριού Τάλα, Πάφου. κο\πά στο Μοναστήρι.ΠώλησεxaLμεταβίβασειδανικάμερίδιαστονπρώτο αιτητή. Δημόσιος δρόμο; και αρνάκιαδιάσ/ιζαντην πιοπάνω ιδιοκτησίατωναιτητοόν. Οι αιτητέ; αποφάσισαν να αξιοποιήσουν τουριστικά και/ή οικοπεδοποιήσουν την πιο πάνω ιδιοκτησία του; με το όνομα "Τουριστικό Χωριό ΣΤΕΦΑΝΗ". Με αίτηση D20/7S ζήτησαν από την αρμόδιαΑρχή. με βάση τον περί Ρυθμίσεως Οδίύν και Οικοδομών Νόμο.Κεφ.
4. όπιυς τροποποιήθηκε,άδεια διαχω­ ρισμού μεγάλου μέρους της ιδιοκτησίας του; - πάνω από 120 οικόπεδα. Στις SΟκτωβρίου.
5. ηαρμόδιαΑρχήεξέδωσετηνάδεια διαχωρισμού με Αρ.
6. στην οποία τέθηκε, μεταξύ άλλθ)ν, ο πιο κάτωόρος:"Δ.(στ)Δεν θα εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής εγκρίσεως για τον παρόντα διαχωρισμό αν δεν προηγηθεί έγκριση τουΥπουργικού Συμβου?ίου(μέσωτου Κτηματολογίου) 1131 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ. Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1989)γιατηνκατάργησηυφιοταμένατχ'δρόμων, μονοπατιών και δημοσίων αργακιών εντός της υπό διαχωρισμό περιοχήςΔ20/78." Ο δρόμος, μονοπάτικαιδημόσια αργάκια,πουαναφέρονται στονόροαυτό,όπωςφαίνονταιστατοπογραφικάσχέδιακαιστα σχέδια με βάση τα οποία εκδόθηκε ηάδειαδιαχωρισμού, περι­ λαμβάνονται σαν μέρος των οικοπέδων που δημιουργούνται. Στοσχέδιο,μεβάσητοοποίοεκδόθηκεηάδεια,φαίνονταιοιδρό­ μοιπουθακατασκευάζοντανγιατουςσκοπούςτουδιαχωρισμού καιείναιόροι τηςάδειαςδιαχωρισμού. Οιαιτητέςπροχώρησανστακατασκευαστικάέργακαιακόμα στην πώληση οικοπέδων και ανέγερση κατοικιών. Με αίτηση τους, ημερομηνίας 21 Σεπτεμβρίου, 1984, αποτάθηκανγια την "κατάργηση των μονοπατιών, δρόμων,και ρυακιών". Ύστερα από εξέταση της αίτηση; του; ατό διάφορα Κυβερνητικά Τμήματα, Διυπουργική Επιτροπήεπιλήφθηκε τηςαίτησης. 5 10 15 ΤοΥπουργικόΣυμβούλιο,στις 17Οκτωβρίου. 19S5.ατοφά- 20 σισετην παραχώρηση στους αιτητές των μερών των δημοσίων μονοπατιών με πληρωμή προς το ταμείο του Συμβουλίου Βελτιώσεως του χωριού Τάλα του ποσού των ΛΚό,ΟΟΟ.- ω; αγοραίααξίααυτώνκαιτωνμερώντωνδημοσίων αργακιώνμε πληρωμή στοταμείοτουΚράτουςτουποσούτωνΛΚ4.500.-ως 25 αγοραίααξίααυτών, νοουμένου ότι:"(α)θα εγγραφεί τονέοοδικόδίκτυοπουδείχνεται με καφέ χρώμα στο σχέδιο,και 30 (β)Τα πιο πάνω μέρη των μονοπατιών και αργακιών θα συγχωνευθούν με τις πιο πάνω ιδιοκτησίες με αρ. τεμ. 191 και 25 που δείχνονται περιμετρικά με μπλε χρώμα στο σχέδιο, ήμετααντίστοιχα οικόπεδαπου θα προκύ\|>υυναπότοδιαχωρισμό των ιδιοκτησιών αυτών." Μεεπιστολήτου Επαρχιακού Κτηματολογίου Πάφου,ημε­ ρομηνίας 5 Δεκεμβρίου,

1. η πιο πάνω απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου κοινοποιήθηκε στους αιτητές, από τους οποίους ζητήθηκε νακαταβάλουνσε 60 μέρεςστο Ταμείο 40 Συμβουλίου Βελτιώσεως του χωριού Τάλα το ποσό των ΛΚ6.000.-και στο Γραφείο του Κτηματολογίου το ποσό των 1132 35 3 Α.Α.Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. ΑΚ4,500.-καιτο ποσό των ΛΚ530.-δικαιώματα εγγραφής. 5 Οι αιτητέςπλήρωσαν ταποσάαυτά με διαμαρτυρίακαιεπι­ φύλαξη των δικαιωμάτων τους να προσφύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο γιαακύρωσητηςαπόφασηςγια πληρωμές. Με την προσφυγή αυτή οι αιτητές ζητούν την ακόλουθη Οερατεία:- 10 15 20 25 30 35 40 "ΔήλωσητουΔικαστηρίουπωςηαπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίουπουπεριέχεται στην επιστολή ημερ.5.12.1985του Επαρχιακού Κτηματολογικού Λειτουργού Πάφουπρος τους αιτητέ;Ciu.1.ναεπιβάλεισανόρο,γιατηνπαραχώρησηστους αιτητέ; ορισμένων τμημάτων των δημόσιων μονοπατιών και αργακιώνπουκαθορίζονταιστην εν λόγιοεπιστολή, την' πλη­ ρωμήστοΣυμβούλιοΒελτίωση;ΤάλαςΛΚ6.000.-σαναγοραία αξία των εν λόγω τμημάκον των μονοπατιών και στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Πάφου ΛΚ4.500.- σαν αγοραία αξία χων εν λόγο;) τμημάτων των αργακιών και ΛΚ530.-σαν δικαιώματαεγγραορής,είναι άκυρη, ανυπόστατη καιχωρίςοποιοδήποτεαποτέλεσμα"' Ο δικηγόρος των αιτητοόναπόσυρετο μέρος τηςπροσφατγής που αναφέρεται στα δικαιώματαεγγραφής,σωστά στην κρίση του Δικαστηρίου, γιατί τα δικαιώματα καθορίζονται με τον περί Κτηματολογικού και Χωρομετρικού Τμήματος (Τέληκαι Δικαιώματα) Νόμο, Κεφ.
2. όπως τροποποιήθηκε,και είναι ανάλογα μετηντιμήαγοράςή/καιαγοραίαςαξίαςκαιδεν είναι μέρος της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου. Είναι φόρος. (George P. Cacoyiannis v. The Republic of Cyprus, through The Director of the Department of Lands and Surveys

(1988)3Α.Α.Δ. 1S60). Ο δικηγόρος των καθ' ωνηαίτησηπροδικαστικά ισ/υρίστηκε ότι ηπροσβαλλόμενη απόφασηδεν είναι εκτελεστήδιοικητι­ κήπράξημετοΑρθρο 146του Συντάγματος,αλλάπράξηιδιω­ τικής διαχείρισης. Η Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχοτης νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών πρά­ ξεων. Η πράξη ή/και απόφαση πρέπει να είναι αποτέλεσμα άσκησης εκτελεστικής ή διοικητικής >.ειτουργίας ατό όργανο, 1133 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1989)αρχήήπρόσωποστησφαίρατουδημοσίουδικαίουκαιόχι ιδιω­ τικού δικαίου. (George S. Papaphilippou and The Republic (Councilof Ministers) 1 R.S.C.C.62; TlieocharisCharalambides and The Republic (District Lands Officer & Another) 4 R.S.C.C. 24- The Greek Registrar of the Co-Operative Societies etc. and IS'icos A IMcolaides

(1965)3 C.L.R. 164Silentsia Farms v. Republic

(1981)3 C.L.R. 450- Republic v. M.D.M. Estate

(1982)3 C.L.R. 642· Machlouzarides v. Republic

(1985)3 C.L.R. 2342" Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα Λτδ. ν.Κυπριακής Λημοκοατίας,μέσω τον Εφόρου Εταιρειών(\9$9) 3Α.Α.Δ. 729). Πράξεις διαχειρίσεως της περιουσίας του Κράτους ή οργανι­ σμώνδημοσίουδικαίου,σύμφωναμετους Κανόνεςτουιδιωτικού δικαίου, δεν είναι εκτελεστές διοικητικές πράξεις. Πράξεις παν οργάνωντουΚράτουςκαιπανοργανισμώνδημοσιονομικοη· προ­ σώπων, που εκδίδονται στο πλαίσιο συμβατικαιν σχέσεων που ρυθμίζονται απότοδιοικητικόήτο ιδιωτικόδίκαιο,μετιςοποίες δενασκείταιδημόσιαεξουσία,δενυπόκεινταιστην Αναθεωρητική ΔικαιοδοσίατουΔικαστηρίουτούτου. ΗδιαχείρισηΚιβερνττικήςπεριουσία;μπορείσεορισιιένεςπερι­ πτώσειςναγίνεται|ιετέτοιοτρόπο,αχπεΛαισοδυναμώμεδιαχείρι­ σηιδιωτικήςπεριουσία;μόνο.Αν ό[ιωςτοκύριοστοιχείοτηςδιαχείρηοηςείναιηπροώθησησκοπούδηιιύσιαςφύσης,ηδιαχείρισηέχειτο χαρακτήραδημόσιαςλειτουργίας ή υπηρεσίας, γίνεται άσκησηεκτε­ λεστής ήδιοικητικήςλειτουργίαςκαι υπόκειταιστην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. (Σπηλιωτοπούλου 'Έγ/ειρίδιον Διοικητικού Δικαίου" 1977, παράγραφος 424 μέχρι 426, Στασινόπουλου Αστική ΕιΟύνη του Κράτους**, 1950. σελ 397, Κυριακοπούλου "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον". 4η Έκδοση, Τόμος Γ'. σελ. 103,Charalambidesv. Republic

(1982)3 CLR.403). Στην Υπόθεση 211/1929 (Αποτίσεις του Συμβουλίου τιις Επικρατείας, 1929), σελ. 599,ηΟλομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας αποφάσισε στη σελ. 602:"Επειδήναι μεν εν προκειμένω αι προσβαλλόμενοι πρά­ ξεις σχετίζονται προς την διαχείρισιν της ιδιωτικής περιου­ σίας του Κράτους, καθ' όσον αι υπαγόμεναι εις διανομήν εθνικαί και εκκλησιαστικοί γαίαι περιλαμβάνονται εις την ιδιωτικήν περιουσίαν του Κράτους (domaine prive), αι δε 1134 3 ΑΛΑ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας ΣτυλιανίδηςΔ. γενόμεναι παραχωρήσειςαυτώνκατάτοσύστηματωνδηλώ­ σεων αποτελούσι συμβάσεις αστικής φύσεως φέρουσας τον νομικόν χαρακτήρα της αγοραπωλησίας, τελούσης όμως υπό ειδικός συνθήκας και συναπτόμενος κατ' ειδικήν διοικητικήν διαδικασίαν, ουχ' ήττον εν τοιαύτηπεριπτώσει και η μονομερής εκτελεστήπράξιςτης Διοικήσεως ηαναγόμενη ας την διαχείρισιν της ιδιωτικής περιουσίας του Κράτους ? δύναται να προσβληθή δι αιτήσεως ακυρώσεως, καθ' όσον η μονομερής αύτη πράξις.αποχωριζομένη της συμβάσεως, λαμβάνεταικαθ" εαυτήνως διοικητικήπράξις μεμονωμένη." (Βλ. επίσης.ΥποθέσειςΣ.τ.Ε.45/1935και 131/1964). Η προοβαλλό^ιενη -πράξη είναι απόφαση του Υπουργικού Συμβου/.ίου.Αναφέρεται στηδιαχείριση- αποξένωσηπεριουσίας τουΚράτους,στηλήψητης,όμως,ασκείταιεκτελεστικήκαι/ήδιοι­ κητική λειτουργία, διακριτική εξουσία. Λαμβάνονται υπόψη τα προνοούμεναστοΝόμοκριτήριαπουείναισιητκτ.ασμέλ'αμεδημό­ σιους σκοπούς. Δεν είναι συμβατική, ή απλά σ^α?ν.αγματική πράξη. Το Υπουργικό Συμβούλιο ασκεί imperium. Η φύση της πράξηςως εκτούτουδενείναιπράξηδιαχείρισης στησφαίρατου ιδιωτικού δικαίου και υπόκειται σε ακυρωτικό έλεγχο από το Δικαστήριο. Αιτητής νομιμοποιείται στην έγερσηκαι προώθηση προσφυ­ γής, αν έχει έννομο συμφέρο, με το νόημα της παραγράφου 2 του Αρθρου 146 τουΣυντάγματος,κατά το χρόνο τηςκαταχώ­ ρισης της προσφυγήςκαιτης εκδίκασηςτης. Έχει καθιερωθεί,μεεκτεταμένη νομολογία, ότι αποδοχήτης προσβαλλόμενης πράξη; ανεπιφύλακτακαι ελεύθερα καθιστά απαράδεκτητηνπροσφ\!γή.γιατίοαιτητήςδενέχειέννομο συμΐ(έρο - (Β?.., μετάεύ (Ολων, Kyriakos Piperis v. Republic (Public Service Commission)

(1967)3 CUR. 295, σελ. 298, Tomboli v. CYTA

(1982)3C.L.R. 149, Phrini PapadopouUou and Another v.The Cyprus Broadcasting Corporation

(1987)3CL.R. 16S5). Δεν υπάρχει έννομο συμφέρο για προσβολή διοικητικής πράξης, αν η πράξη που προσβάλλεται εκδόθηκε με αίτηση, πρόσκληση ήσυναίνεση τουαιτητή. Αν διαπιστωθείότι ο αιτητής συναίνεσε με οποιοδήποτε τρόπο στην έκδοση τηςπράξης, 1135 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1989)δεν έχει έννομο συμφέρο. (Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου :ης Επικρατείας 1929-1959.σελ. 260-261). Στην παρούσα υπόθεση, πριν από την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, το Κτηματολόγιο στις 24 Ιουλίου,

1. (Κόκκινο 24 στο φάκελοΜ.Α. 224/84)έστειλεστουςαιτια­ τές την πιοκάτω επιστολή:"Αναφέρομαι στην πιο πάνω αίτηση σας με την οποία ζητάτετην παραχώρησημέρους υφισταμένων αργακιώνκαι μονοπατιών στο χωριόΤάλα.
2. Σχετικά μετο πιοπάνωθέμα.έχω οδηγίες να σαςκαλέ­ σω ναμεπληροφορήσετε γραπτώςκατάπόσο μετάτηντυχόν έγκριση της παραχωρήσεως από το Υπουργικό Συμβούλιο αναλαιιβάνετεναπληρώσετε στην ΚυβέρνησηκαιτοΣυμβού/.ιο ΒελτιώσεωςΤάλα;,τοποσό των ΛΚ13500.00ή οποιοδήποτε άλλο ποσόθακαθορίσειτοΥπουργικό Συμβούλιο ω;αγοραία αξία πον ζητουμένων τμημάτων των δημοσίων μονοπατιών καιαργακιών." Οι αιτητές.με επιστολή της ίδιαςημερομηνίας,δενσυγκατα­ τέθηκαν στην πληρωμή για την κατάργηση των μονοπατιών. Αναφορικά με τα αρνάκια,η τελευταία παράγραφος της επι­ στολή; τους γράφει:- 5 10 15 20 25 "...Ενπάσηόμως περιπτώσει διάτααργάκια είμεθαδιατεθει­ μένοι νακαταβάλωμεντο ποσόν που θαπροκύψει απόμίαν αντικειμενική εκτίμησιν, εάντούτο κοιθεί επιβεβλημένον." 30 Το πιο πάνω απόσπασματης επιστολής των αιτητών είναι καθαρήσυναίνεση για πληρωμή ποσού για τα αργάκια. Ως εκ τούτου οιαιτητέςδενέχουνέννομο συμφέρο ναπροσβάλουντο μέρος της απόφασηςπουαναφέρεταιστα αογάκια. 35 Οι αιτητές προβάλλουν τους πιο κάτω λόγους για την ακύ­ ρωσητωνόρων πληρο>μήςστην επίδικη πράξη:
3. Ηαπόφασηλήφθηκε με παράβαση του Νόμου και είναι αποτέλεσμα πλάνης για το νόμο, αποτελεί υπέρβαση και/ήκατάχρηση εξουσίας. 1136 40 3 Α.Α.Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ.
4. Έλλειψηαιτιολογίας. 5 10 Ο δικηγόροςτων αιτητώνισχυρίστηκε ότιστηλήψητηςπρο­ σβαλλόμενης απόφασης η Διοίκηση άσκησε εξουσία που δεν έχει με το Νόμο.υπερέβηκε εξουσία της, ενήργησε έξω από το πλαίσιο τηςδιακριτικήςευχέρειας τηςκαιπεραιτέρωότι ενήρ­ γησε για σκοπόξένο προςτο σκοπότουΝόμου. Υπέρβαση καικατάχρηση εξουσίας είναι λόγοι ακυρότητας της διοικητικής πράξης. Οι λόγοι αυτοί εξετάζονται από το Δικαστήριο όχι αφηρημένακαι ακαδημαϊκά, αλλά με βάσητα συγκεκριμένα γεγονότα στην κάθε υπόθεση. Στην υπόθεση Theodoras G. Papapetrou and The Republic (Public Service Commission) 2R.S.C.C.61.στη σελ. 64ειπώθηκε:- 15 20 25 30 35 "The Court is of the opinion that it cannot be limited in deciding whether or not a decision of the Public Service Commission hasbeen madeinexcessorabuseof powersby the tests suggestedby counsel for Respondent. Though the Court will not substitute its own discretion for the discretion of the Public Service Commission, when such discretion has been properly exercisedwithin its legitimate limits, nevertheless the question of whether a decision was made inexcess or abuseof powers is a question within thejurisdiction of this Court under Articles 146 and 151 of the Constitution,to be decided on the facts of each particular case. TheCourt,therefore, willhearthis issuein this caseon the merits." Υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας αναφέρονταιρητά στην παράγραφο 1 του Αρθρου 146 του Συντάγματοςως λόγοι ακυ­ ρώσεως. Η κατάχρησηεξουσίαςείναιδημιούργηματης Γαλλικής Νομολογίας, στην οποίαονομάζεται "Detoumment de Pouvoir" ("Διαστροφή ή εκτροπή της Εξουσίας**). Κατάχρηση εξουσίας υπάρχει όταν η Διοίκηση σπιν άσκηση δημόσιας διακριτικής εξουσίας παραβαίνειτο σκοπό του γράμματος και πνεύματος τουνόμου. Ηκρινόμενηδιοικητική πράξηπρέπεινα είναικατά ταάλλανόμιμη,αλλάναέχει εκδοθείγιακαταχρηστικόλόγοκαι σκοπό,σκοπόκατάδηλαδιαφορετικό από εκείνοπουονομοθέ­ της θέλησε, έξωδηλαδή από τατελεολογικά όριατουΝόμου. 40 Στηνπερίπτωσηπουεπιτυγχάνεταιτοαποτέλεσμαπου θέλει ο νόμος, α)λάκαιάλλος σκοπός μετην ίδιαπράξη,εξετάζεται 1137 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατία;

(1989)από το Δικαστήριο ποίο αποτέλεσμα ή σκοπός υπερέχει σε σπουδαιότητα στησυγκεκριμένη πράξη.Αν υπερέχει οπραγμα­ τοποιούμενος άνομος σκοπός, ηπράξη ακυρώνεται για κατά­ χρηση εξουσίας. Σκοπός που έχει σχέση με την εξυπηρέτηση δημόσιου συμφέροντος, είναιόμωςάλλο;απόεκείνο πουκαθο5 ρίξουν οινομοθετικές διατάξειςπουεπιτρέπουντηνέκδοσητης πράξης, στοιχειοθετεί κατάχρηση εξουσίας. Ο αιτητής έχει το βάρος της απόδειξης ότι η Διοίκηση ενήργησε με υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσία;. (ThemosKoukoullis and 3 Others and The Republic Service Commission).3 R.S.C.C. 134. σελ. 136, 10 Renos Kyriakides v.Republic (Ministry of Educationand/or Director of Higherand SecondarvEducation)

(1976)3 C.L.R. 364, σελ. 376, 379). Στην υπόθεση Christodoulos Nissis (JS'o.2) v. Republic (PublicService Commission)

(1967)3C.L.R.671 (Ολομέλειας). στη σελ. 675 αναφέρεται:- 15 "'We take theview that abuse or excess of powers is a generic reason enabling a Court exercising rexisional jurisdiction. under Article 146, to annul an administrative act or decision, but theexistenceof abuseof powers,or of excessof powers,of aparticular naturehastobeestablishedtothesatisfaction of the trial Court; and the onus always rests, in each case, on the Applicant." Η απόδειξη μπ:ορεί να προέρχεται, είτε ατό τα στοιχεία της ίδιας της προσβαλλόμενης πράξης, είτε από τα στοιχεία του φακέλου της Διοίκησης, είτε απόστοιχεία πουπαρουσιάζει στο Δικαστήριο ο αιτητής.οοποίος πρέπεινααναφέρεισίΓγκεκριμένα καιρητάταστοιχεία πουσυνιστούν τηνκατάχρησηεξουσίας. 20 25 30 Αναφορικά με τον τρόπο αναζήτηση; από το Δικαστήριο τουκαταχρηστικούσκοπούδιατυπίόθηκανδύοβασικές θεωρίες καιαντιλήψεις - ηυποκειμενική,πουανατρέχειστοκίνητροτου 35 διοικητικού οργάνου και η αντικειμενική, που αρκείται στο αποτέλεσμα της πράξης.Το αντικειμενικό αποτέ/χσμαδεν είναι ανάγκηνα επέλθει στο χρόνο τηςέκδοσης τηςπράξηςήτηςδιοι­ κητικής δίκης,αρκεί το χρόνο της έκδοσης της πράξης να είναι προβλεπτό μεβεβαιότητα.(Βλ.Τσάτσου "Η Αίτησις Ακυρώσεως 40 Ενώπιον τουΣυμβουλίου της Επικρατείας",ΈκδοσηΤρίτη, σελ. 326-336,Στασινόπουλου "Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων", 1138 3 ΑΛΛ. ΑρμονίαΕστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. σελ. 354, Οικονόμου "Ο Δικαστικός Έλεγχος τηςΔιακριτικής Εξουσίας" σελ.205, καιεπέκεινα.Σπηλιωτοπούλου"Εγχειρίδιον ΔιοικητικούΔικαίου",σελ. 424425). 5 ΣτηνΚύπροέγινεχρήσηκαιτηςυποκειμενικήςκαιτηςαντικει­ μενικήςθεώρησης.ΣτιτνυπόθεσηTatianosGeorghiouand 1. The Electricity Authority of Cyprus, 2. Die Republic of Cyprus, through The Public Senice Commission (An Independent Bodv)

(1965)3CLR. 177,σηςσελ. 188-189ειπώθηκε:- 10 15 20 25 'The relevant powers of theAuthority to determineits own establishment have tobe exercised with a viewtotheneeds of the Authority regarding the number, nature of posts and schemes of senice for such posts,as such,andnotwith aview determiningwhoshallbetheindividual personstobeappointed to such posts. The use of such powers to frustrate the appointment of theparticular individual constitutes clearly an abuse of powers, whether oneexamines it from thesubjective point of view of the motive behind it or from the objective pointof view of its results." Η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε με βάση τον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή,Εγγραφή xaL Εκτίμησις) Νόμο. Κεφ.

1. Αρθρο 18και τον περί ΚυβερνητικώνΓαιών Νόμο. Κεφ.
2. Το Αρθρο 18 του Κεφ. 224 στοπρωτότυπο Αγ/λικό κείμενο,πριν την κατάργηση και αντικατάσταση του από το Αρθρο 2 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή, και Εκτίμησις) (Τροποποιητικού)Νόμου του 1988 (Αο. 74/88),είχε:- 30 35 '•18.TheCouncilof Ministers maygrant,lease,exchange or otherwise alienate any Republic property or immovable property vested inthe Republic by virtue of the provisions of this Law, other than a public road or the foreshore, for any purpose andon suchterms andconditionsashemay deemfit: 40 Provided that the Council of Ministers may exchange or alienate any part of any public road if satisfied that other adequatepublic roadhasbeen provided intheplace thereof or thatsuchexchange oralienation willimprove such publicroad: Provided also that the Council of Ministers may lease any 1139 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά. ν.Δημοκρατία;

(1989)part of theforeshore for thepurposes of harbours,jetties, piers, wharves, fisheries and any other purpose of public utility subject to such conditions as hemay think fit." Παράθεσατοπρωτότυποκείμενο πουείναισταΑγγλικά και διατηρήθηκε σε ισχύ με το Αρθρο 188 του Συντάγματος, γιατί ανεπίσημη Ελληνική μετάφραση νόμου πουείναι στα Αγ/λικά, ή ανεπίσημη Αγγλική μετάφραση νόμου που είναι στα Ελληνικά,δενχρησιμοποιείταιγιατην εομηνείατου;. 5 10 Στην υπόθεση Cyprus Cement CompanyLimited v.Republic (Director of Department of InlandRevenueas Commissioner of Stamp Duty)

(1974)3 C.L.R. 304, ο Δικαστής κ. Α. Λοΐζου, όπω; ήταντότε,στη σελ. 310είπε:15 "In my view,the unofficial English translation could not be invoked in interpreting a statutory provision. It is a cardinal rule of interpretation that the intention of the legislature must be deduced from thelanguageused, for 'it is well accepted that the beliefs and assumptions of those who frame Acts of 20 Parliament cannot make the Law'. [Davies Jenkins & Co. Ltd, v. Davies [196η 2 W.L.R. 1139, at 1156 and l.R.C. v. Dowdall O' Mahoney & Co. [1952] A.C. 401]. Also, as pointed out in Maxwell on Interpretation of statutes, 12th ed. p.28, 'if there isnothingtomodify, alter orqualify thelanguage 25 which thestatute contains,itmust be construed in the ordinary and natural meaning of thewordsand sentences'." To Δικαστήριο εξετάζει, ερμηνεύει και εφαρμόζει το Νόμο όπωςείναιδιατυπωμένοςκαιστηγλώσσα πουείναιγραμμένος από το νομοθέτη. Ο δικηγόρος των αιτητών επιχειρηματολόγησε ότι ηεπιφύ­ λαξη του Αρθρου 18, που αναφέρεται στο δημόσιο δρόμο, περιορίζει τους σκοπούς ή τους όρους της αποξένωση; στην παραχώρηση άλλου δρόμου ήστη βελτίωση δημόσιου δρόμου. Αναφέρθηκε στην υπόθεση kykko Monastery v. Republic

(1982)3 C.L.R. 1080, στην οποία Δικαστής του Δικαστηρίου τούτου obiter υιοθέτησε στις σελ. 1086-10S7 ότι:- 30 35 40 "(

1. b)The only criteria for thealienation or exchange of public roads and pathways by the government are those 1140 3 ΑΛΛ. Αρμονία Εστ. Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Ξην.ιανιδης, Δ. envisaged by the first proviso to s. 18. i.e. the Council of Ministers will proceed tosuch anexchangeoralienation if satisfied5 (
2. i)thatotheradequate public roadhas been providedinthe place thereof,or (ii)that such exchange or alienation will improve such public road." 10 15 Αναφέρθηκε στηνκατασκευήδρόμων μεβάσητηνάδειαδια­ χωρισμού και υπόβαλε ότι το Υπουργικό Συμβούλιο δεν εδικαιολογείτο ναεπιβάλειτονόροπληρωμής της αγοραίας αξίας τους για την παραχώρησηκαι ενσωμάτωση δρόμων και μονοπατιών στην ιδιοκτησία των αιτητών. Αναφορικά με τα αργά­ κιααναφέρθηκεστααποχετευτικά έργα - όρους της άδειας δια­ χωρισμού. Υπόβαλε τελικά ότι οι όροι πληρωμής συνιστούν υπέρβασηεξουσίας, πράξηκερδοσκοπίαςκαιαποτελούν κατά­ χρηση εξουσίας. 20 Γίνεται ρητάήσιωπηράπαραδεχτόότι ταποσά που αναφέ­ ρονται στον όροπληρωμής είναι ηορθήαγοραίααξίατηςγηςτων δρόμων καιαργακιών,αντίστοιχα. 25 Οι δρόμοι πουκατασκευάστηκαναπότους αιτητές,σύμφω­ να μετους όρους τηςάδειαςδιαχωρισμού,είναι, μεβάσηνομο­ θετικές διατάξεις μετά την έκδοση του πιστοποιητικού τελικής έγκρισης, ιδιοκτησία της Δημοκρατίας. 30 Ο όρος "δημόσιος δρόμος" απαντάται στο Κεφ.96 -ο περί Ρυθμίσεως Οδών καιΟικοδομών Νόμος,στο Κεφ.224 - ο περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμος καιστο Κεφ.83 - ο περίΔημοσίων Οδών Νόμος. 35 Η άδεια διαχωρισμού χορηγήθηκε με βάση το Αρθρο 3 του περίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου. ΤοΑρθρο 11του ιδίου Νόμου προνοεί:- 40 "11. Every street constructed by virtue of a permit granted under the provisions of section 3 of this Law shall,as soon as thecertificate of approval has been granted, be deemed tobe a public street andshall1141 Στυλιανίδης,Δ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκοατίας

(1989)(

1. a)if within the limits of a municipal area, come under the control of the municipal corporation concerned and thereafter the expense of repairing and maintaining such street shall be borne by themunicipal corporation; 5 (
2. b)in every other case, unlessotherwise providedby any Law in force for the time being,come under the control of the Government and theexpense of repairing and maintaining such street shall be borne by the Government." 10 Ο περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμος,Κεφ.243. μετοΑρθρο 21 επιβάλλει σεΣυμβούλιο Βελτιώσεως χωρίου το καθήκοναδιατηρείκάθεδρόμομέσασταόριατηςπεριοχήςτου καθαρό και σε καλή κατάσταση συντήρησης, στο μέτρο των οικονομικών δυνατοτήτωντου. 15 ΤοΑρθρο 11του Κεφ.96σε συσχετισμό μετοΑρθρο 21 του Κεφ. 243 δίδουν τον έλεγχο και τη συντήρηση των δημοσίων δρόμων στην περιοχή του Συμβουλίου Βελτιώσεως Τάλας στο Συμβούλιο Βελτιώσεως. 20 ΤοΥπουργικό Συμβούλιοστηνπαρούσαυπόθεσηαποξένωσε (alienated) τους δρόμους, μονοπάτια και αργάκια,που με τα Αρθρα2,8 και7τουΚεφ.224 ήτανιδιοκτησίατηςΔημοκρατίας. Έλαβε την απόφασηαποξένωσης αφού ικανοποιήθηκαν οι προ­ ϋποθέσεις που θέτει ο Νόμο; και η σχετική επιφύλαξη του Αρθρου 18. Ηαίτησητωναιτητώνπαραπέφθηκεκαιεξετάστηκε επισταμένα ατό τααρμόδιαΚυβερνητικάτμήματα,που υπόβα­ λανλεπτομερείς εκθέσεις - (Βλ. ειδικάΦάκελο Μ.Α.224/84). 25 30 Ανεξάρτητα ατό τη μη πετυχημένη έκφραση "ενέκρινε την παραχώρηση', στην απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής αρχικά και του Υπουργικού Συμβουλίου αργότερα,ανάγνωση του όλου κειμένου της απόφασηςδεν αφήνει καμιάαμφιβολία ότι το Υπουργικό Συμβούλιοαποφάσισεόχι grant (παραχώρη­ ση),αλλά αποξένωση (alienation). Το Υπουργικό Συμβούλιο,τηρουμένων των προϋποθέσεων της επιφύλαξηςτου Αρθρου 18,μπορεί μόνο "ναανταλλάξειή αποξενώσει δημόσιο δρόμο". Δεν έγινε ανταλλαγή, ούτε μπορούσε να γίνει, γιατί οι δρόμοι που κατασκεύασανοι αιτητές στην εκτέλεση των όρων της άδειας διαχωρισμού, πουεκδόθη1142 35 40 3 ΑΛΛ. Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. κε μεβάσητοΑρθρο 3τουΝόμου.Κεφ.96,είναι,όπως αναφέ­ ρεται πιο πάνω,ιδιοκτησία της Δημοκρατίας μετά την έκδοση πιστοποιητικούτελικής έγκρισης. 5 Στην αποξένωση περιλαμβάνεται η μεταβίβαση ιδιοκτησίας σεάλλοπρόσωποαπότον ιδιοκτήτημεπώληση,δηλαδήμεπλη­ ρωμήτιμήματος. 10 Στη υπόθεση Lang v. Castle [1924]S.A.S.R. 255, στις σελ. 263,264ευτώθηκε:- 15 "Alienation denotes the act. or series of acts, of alienating, and takes place wheneverthe owner of land, or of an interest therein,so acts astodivesthimself of hisinterest orsomelesser interest, andtovestthe same in another person." Στολεξικό "Words andPhrases Legally Defined", 2ηΈκδοση, Τόμος 1:A-C, στη σελ. 66διαβάζομε:- 20 25 : The most usual anduniversal method of acquiring atitle to real estates is that of alienation, conveyance, or purchase in its limited sense: under which may be comprised any method wherein estates are voluntarily resigned by one man, and accepted by another; whether that be effected by sale, ... or othertransmission of property... 'Alienation impliesatransaction by which property isgiven to another person.'" 30 Μετηνκρινόμενη απόφαση,γημηαμφισβητούμενηςαγοραί­ ας αξίας, που ήταν ιδιοκτησία της Δημοκρατίας,ιιεταβιβάζεται στουςαιτητέςκαιενσωματώνεται στην ιδιοκτησίατους.Οιαιτητέςμετηνεκτέλεση τηςαπόφασηςαυτήςγίνονταικύριοιτηςακί­ νητης ιδιοκτησίας τη;Δηιιοκρατίαςκαιέχουν το όφελος της. 35 Κανένας λόγος δεν προβλήθηκε και πραγματικά κανένας λόγος δενυπάρχειπουναδικαιολογεί τημηπληρωμή τηςαγο­ ραίας αξίας.Το αντίθετο θα ήταν προσβλητό και δεν θαήταν προς το"δημόσιο συμφέρο. 40 Το Υπουργικό Συμβούλιο ενήργησε χωρίς υπέρβαση εξου­ σίας, στα πλαίσια του Νόμου,για το σκοπό που ο νομοθέτης 1143 Στνλιανίδης,Λ Αρμονία Εστ.Λτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1989)έθεσε. Ηπροσβαλλόμενη πράξηδενπάσχει,ούτεαπόυπέρβαση, ούτε απόκατάχρησηεξουσίας. Ζητείται ακύρωση της επίδικης πράξη; και για έλλειψη αιτιολογίας. Είναι γεγονός ότι στο κείμενο της επιστολής με την οποία κοινοποιήθηκε η απόφασηκαι στο κείμενο τη; ίδιας της από­ φασηςδεν υπάρχειεπαρκήςαιτιολογία. Ηεπιστολή δεναποτε­ λεί τηδιοικητικήαπόφασηκαιδενκρίνεται ηαιτιολογία απότο κείμενο της επιστολής. 5 10 Κάθεδιοικητικήπράξη- απόφασηπρέπειναείναιαιτιολογη­ μένη. μεταξύ άλλων λόγων, για να μπορεί να είναι ευχερής ο δικαστικόςέλεγχος. Η αιτιολογίαδενείναιανάγκηναπαρατίθεται στο κείμενο της απόφασης. Είναι αρκετό εάν ηαιτιολογία ευρίσκεται στους επίσημους φακέλους που αναφέρονται στην υπόθεση. (Βλ., μεταξύ άλλων, Leontios Papaleontiou v. Republic (Council ofMinisters and .Another)

(1967)3 C.L.R. 624. Costas Christodoulou v.Republic (Commander of Police)

(1968)3C.L.R.603,Demetrakis Pantelidesand Others (NoJ) v. Republic (Council of Ministers)

(1974)3 CLR. 203, σελ. 211, lonides and Another v.Republic(\9S2)3CLR. 1136,σελ. 11491150, Estellita Nicolas v. Κυπριακιίς Δημοκρατίας, μέσω 1. Υπουργείου Εσωτερικών, 2. Λειτουργού Μεταναστεύσεως,

(1989)3Α.Α.Δ.228). Οι διοικητικοί φάκελοι, που είναι τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου,περιέχουν εκθέσεις των Κυβερνητικών τμημάτων, μεβάσητιςοποίεςεκδόθηκεηεπίδικηαπόφαση. Υπάρχει επαρκής,σαφήςκαιπλήρηςαιτιολογία. Ολόγος αυτόςδεν ευσταθεί. 15 20 25 30 Για όλα τα πιο πάνω ηπροσφυγή αποτυγχάνει καιαπορρί­ πτεται. Ηπροσβαλλόμενη πράξηεπικυοώνεται. 35 Καμιά διαταγή για έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1144