(1989)31 Ιανουαρίου, 19S9 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΙΙΣ,ΣΤΥΛΙΛΝΙΔΙΙΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. ΧΑΤΖΙΓΓΣΑΓΓΑΡΙΙΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΙΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές]. ΑΝΔΡΕΑΣΦΛΩΡΙΔΗΣ, Εφεσείων, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Εφεσίβλητης. (Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 771). Τελωνειακοί Δασμοί και Φόροι Καχαναλ.ώσεως — Οι ΙΙερί Τελ.ωνειακών Αασμών και Φόρων Καταναλώσεως Νόμοι, 197S-79, άρθρο 11
(2)— Ανάπηροι — Απαλλαγή αχό τον δασμό σχετικά με εισα γόμενα αντοκί\ΐ)τα — Το διάταγμα 221/79 — Ανάλ.υση σνγκρονομέ\τι; νομολογίας — Υποχρεωτική και δεσμευτική για to ΔιενΟνντή η γ\·ο)μοδότηση τον Ιατρικού Σνμβυνλίον — ΪΙοία διακριτική εξουσία απομένει στο Διευθυντή Τε/.ωνείων — Κατά πόσο έχει εξουσία να ζητά και τη γ\·ώμη του Ανώτερου Τεχνικού ΕπιΟεωρητή του Γραφείου Εξεταστών Οδηγών (Ανώτερος Τεχνικός) — Η γνωμοδότηση τον ιατροσυμβουλίου είναι εκτελεστή πράξη — Η τελική απόφαση του Διευθυντού είναι σν\ϋετη διοικητική πράξη. 5 10 Ο εφεσείων υπέβαλε αίτηοη για αδασμολόγητη εισαγωγή αυτο κινήτου οχήματος ,επικαλούμενος αναπηρία και το διάταγμα 229/ 79. Το σχετικό με τον ισχυρισμό για αναπηρίαεύρημα του ιατρό15 συμβουλίου παραπέμφθηκε από τον εφεσίβλητο Διευθυντή στον πιο πάνω αναφερόμενο Ανώτερο Τεχνικό. Ο τελευταίος ανέφερε ότι η κατάστασητου εφεοείοντα επιτρέπει στον τελευταίο ναοδη γεί όχημα συνήθους τϋπου χωρίς καμιά ειδική διασκευή.Στη συνέ χεια ο Διευθυντής Τελωνείων πληροφόρησε τον εφεοείοντα ότι "με 20 βάση την έκθεση του Ιατρικού Συμβουλίου η σωματική σας κατάσταση δε δικαιολογεί τη χρήση ειδικά διασκευασμένου αυτο κινήτου κατάλληλου για ανάπηρα πρόσωπα". 13S 3 ΑΛΛ. Φλωρίδης ν. Δημοκρατίας Ως αποτέλεσμα οεφεσείων καταχώρησεΑίτησηΑκυρώσεως κατά της εν λόγω αποφάσεως. Η παρούσα έφεση προσβάλλει την απόφαση,μετηνοποίαναπορρίφθηκεη ενλόγωΑίτηση Ακυρώσεως. 5 10 15 20 25 30 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,αφούανέλυσε τησυγκρουόμενη σχετικά μεταεπίδικαθέματαπροηγούμενηνομολογία, απεφάσισε:
(1)Το διάταγμα229/79δεν αναφέρεταισε "'ειδικά διασκευασμένο όχημα", άλλα σε "κατάλληλο προς χρήση υπό προσώπων πασχόντωνεκσωματικήςαναπηρίας".
(2)Το αρμόδιο όργανο αποδοχής ή απορρίψεως σχετικής αιτήσεως για απαλλαγήαπότοδασμό είναι ο Διευθυντής του Τμήματος Τελωνείων. Η νομοθετική διάταξη θεσπίζει υποχρεωτική γνωμοδότηση για την αναπηρίατου αιτητήκαι κατά πόσο αυτή απαιτεί τη χρήση οχήματος καταλλήλου για ανάπηροπρόσωποαπότο ΙατρικόΣυμβούλιο.
(3)Η καταλληλότητα τουπροτεινόμενου γιααπαλλαγή οχήματος ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του Διευθυντή, ο οποίος επιλαμβάνεται του θέματος σε συνάρτηση με τη δεσμευτική γνωμοδότηση του Ιατρικού Συμβουλίου.
(4)Από τη φρασεολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως στη συγκεκριμένη περίπτωση προκύπτει ότι ο Διευθυντής στηρίχθηκε στην έκθεση του Ανώτερου Τεχνικού, και όχι στην έκθεσητου Ιατρικού Συμβουλίου.
(5)Η γνωμοδότηση του Ιατρικού Συμβουλίου είναι εκτελεστή διοικητικήπράξη. Η τελική απόφαση του Διευθυντή είναι σύνθετη διοικητική πράξη 35
(6)Α η ύ τα πιο πάνω είναι φανερόν πως στη συγ>'·ε'''-0ΐμενη περίπτωση η έρευνα ήταν ελλειπής και έγινε κατά παράβαση ουσιώδους τύπουκαικαθ'υπέρβασηεξουσίας. Η έφεση επιτυγχάνει. Ηεπίδικη πράξη ακυροινεταιχωρίς έξοδα. 40 Αναφερόαενες υποθέσεις: Καλλή ν.Δημοκρατίας (19S4) 3Α.Α.Δ.443, 139 ΦλωρίΑπξ ν,ΛηΜηνηηΐίης
(1989)Ιωάννου ν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.31, Κυριάκου ν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.2414, 5 Μαρκίδης ν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ. 1393, Τοουλής ν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.2478, Σιαμπέττα ν.Δημοκρατίας
(1987)3ΑΛΛ. 1823, Διάκος ν.Δημοκρατίας
(1985)3ΑΛ.Δ.2334. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστού του Ανωτά- 15 του Δικαστηρίου (Α. Λοΐζου, Δ.) ημερομηνίας 28 Νοεμβρίου,1987 (Αριθμός Προσφυγής 769/86)* με την οποία απορρίφθηκε ηπροσφυγήτου εφεσείοντος στην οποίαζη τούσε την ακύρωση τηςαρνητικήςαπόφασηςτουΔιευθυ ντήΤμήματοςΤελωνείων γιααπαλλαγήτου απόεισαγωγι- 20 κό δασμόγια αναπηρικόόχημα. Λ. Κληρίδηζ,'για τονΕφεοείοντα. Σ. Γεωργιάδης,ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας 25 για τηνΕφεσίβλητη. Cur. adv. wit. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ:Ανάγνωσε τηνακόλουθη απόφαση. 30 Με τηνπαρούσα έφεση προσβάλλεται πρωτόδικηαπόφα ση Δικαστή τουΔικαστηρίου τούτου, μετην οποία απορ ρίφθηκε ηπροσφυγή τουεφεοείοντα, στην οποία ζητούσε την ακύρωση τηςαρνητικήςαπόφασηςτουΔιευθυντήτου ΤμήματοςΤελωνείων (Διευθυντής) γιααπαλλαγή του από 35 εισαγωγικό δασμόγια αναπηρικόόχημα. Ο εφεσείων υπόβαλεστις25 Μαρτίου, 1986, αίτησηστο Διευθυντή για απαλλαγή απότην καταβολή εισαγωγικού δασμούγιαένααναπηρικόόχηματοοποίο τουείναι ανα- 40 γκαίο, επειδήλόγω τηςαναπηρίαςτουδενμπορεί να οδη γήσεικανονικόόχημα. 45 *
(1987)3ΑΛΛ. 1770. 140 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Φλωρίδηςν. Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. Στις 7Απριλίου, 1986, ηαίτησητου παραπέμφθηκε στο Ιατρικό Συμβούλιο για εξέταση για να διαπιστωθεί ηανα πηρία του.Το ΙατρικόΣυμβούλιοτον εξέτασε και με έκθε ση του ημερομηνίας 13 Ιουνίου, 1986, πληροφόρησε το Διευθυντή ότι οεφεσείων υποφέρει από;" Σπονδύλωση της Σπονδυλικής Στήλης και παλαιά δισκοπάθεια, μεταξύ του 4ου και 5ου Οσφυϊ κού Σπονδύλου ηοποία επηρέασε την 05 του ισχιακού νεύρου καιως εκτούτουπαρουσιάζειαδυναμίαραχιαί ας κάμ-ψηςτου αριστερού άκρουποδός προσεγγίζουσα ' σχεδόν πτώσητουαριστερού άκρου ποδός. Παρουσιάζει συμπτώματα διαλείπουσας χωλότητας." Η έκθεση του Ιατρικού Συμβουλίου διαβιβάστηκε από τοΔιευθυντή στον ΑνώτεροΤεχνικό Επιθεωρητήτου Γρα φείου Εξεταστών Οδηγών (Ανώτερος Τεχνικός), ο οποίος 20 σεσχετική επιστολή του ημερομηνίας23 Αυγούστου, 1986, ανάφερε ότι εξέτασε τον κ. Ανδρέα Φλωρίδη και διαπί στωσε ότι η σωματική του κατάσταση του επιτρέπει να οδηγεί όχημα συνήθους τύπου χωρίς καμιά ειδική δια σκευή. 25 Στις 2 Οκτωβρίου, 1986, ο Διευθυντής πληροφόρησε τον εφεοείοντα ότι:30 " με βάσητην έκθεση του αρμοδίουΙατρικού Συμβουλίου η σωματική σας κατάσταση δεν δικαιολο γεί τη χρήση ειδικά διασκευασμένου αυτοκινήτου κα ταλλήλου για ανάπηραπρόσωπα." Η νομιμότητα της απόφασηςπουκοινοποιήθηκε με την 35 επιστολή αυτή προσβλήθηκε με την προσφυγή η οποία απορρίφθηκε. 40 Ως εκ τούτου, ο εφεσείων καταχώρησε την παρούσα έφεση.Ταζητήματα πουεγείοονται είναι:
(1)Ο Διευθυντής λανθασμένα έλαβε υπόψη τη γνώμη αναρμόδιου οργάνου, του Ανώτερου Τεχνικού 141 Γτνλιανίδης, Δ. Φλωρίδη;ν.Δημοκρατίας
(1989)Επιθεωρητού του Γραφείου Εξεταστών Οδηγών, με βάση την οποία έκδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση του.
(2)Δεν αξιολόγησε την έκθεση του Ιατρικού Συμβουλίου, παρόλον που το αρμόδιο όργανο που προβλέ πει οΝόμος είναι το Ιατρικό Συμβούλιο.
(3)Ηαναφορά στην πρωτόδικη απόφασηότι τοαυ τοκίνητο για το οποίο ζητήθηκε απαλλαγήδεν αποδείχθηκε ότι ήταν ειδικά διασκευασμένο για τηχρήσηαπό ανάπηρο. Σχετικά με το ζήτημα
(3),ηαπόφασητουΔιευθυντή δεν αναφέρεται σε αυτό. ούτε παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για το θέμα τούτο, το οποίο δεν συζητήθηκε σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικα σίας. Κρίνουμε όμως ότι το μέρος αυτό της Απόφασης είναι απλώς παρατήρηση του Δικαστηρίου και δεν αποτε λεί μέρος του αιτιολογικού τηςΑπόφασης. 5 10 15 20 Η αίτηση βασίζεται σε Διάταγμα του Υπουργικού Συμ βουλίου που εκδόθηκε βάσει του Αρθρου 11
(2)των Περί Τελωνείων και Φόρων Καταναλώσεως Νόμων, 1978-79 και δημοσιεύτηκε στο ΠαράρτημαIII.Μέρος Ι της Επίση- 25 μης Εφημερίδας της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 14 Σε πτεμβρίου 1979, Κ.Δ.Π. 221 καιέχει ως ακολούθως: "Περιγραφή Απαλλαγής Βενζινοκίνητα και πετρελαιοκίνητα οδικά οχήματα, ιπποδυνάμεως μη υπερβαινούσης τα 2000 κυβ. εκατο στά και 2300 κυβ. εκατοστά, αντιστοίχως, κατάλληλα προς χρήσιν υπό προσώπων πασχόντων εκ σωματικής αναπηρίας εισαγόμενα υπό αναπήρων προσώπων των 35 οποίων η αναπηρία πιστοποιείται δεόντως υπό επί τούτο συγκροτουμένου Κυβερνητικού Ιατρικού Συμ βουλίου: Νοείται ότι η απαλλαγήαυτή δεν τυγχάνει εφαρμογής επί αναπήρωνπροσώπωνάτινα: Ϊ42 40 3 ΑΛΛ, Φλΐϋρίτ*ηζ ν. ι_»ηίΐοχρΰΐΐΰζ «.XU^IGVIMIJJ, Δ. (α) Είναι ιδιοκτήται ήκάτοχοι ετέρου ούτως ατελώς εισαχθέντος οχήματος, ή 5 10 (β)δενκέκτηνται άδειανοδηγού,νοουμένου ότι οσά κις ανάπηροι κέκτηνται άδειαν μαθητευομένου οδηγού ο Διευθυντής δύναται να παραχώρηση απαλλαγήν υπό τον όρον ότι θα εξασφαλισθή άδεια οδηγού εντός ενός έτους από του τελωνι σμού του οχήματος ή εντός τοιαύτης ετέρας πε ριόδου ως ούτος ήθελεκρίνει εύλογον." Σκοπός της νομοθετικής διάταξης είναι να βοηθήσει 15 τους ανάπηρους με την απαλλαγήν πληρωμής εισαγωγι κού δασμού για αυτοκίνητα ειδικά διασκευασμένα για τις ανάγκες τους. Το Διάταγμαορίζει ότι αρμόδιο όργανο για 1 πιστοποίηση της αναπηρίας για τον πιο πάνωσκοπό είναι ειδικά συγκροτούμενο Κυβεονητικό Ιατρικό Συμβούλιο. 20 Αναφορικά με το πρώτο ζήτημα που εγείρεται στην έφεση,ηνομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι συγ κρουόμενη. Στις υποθέσεις Καλλή ν.Δημοκρατίας
(1984)3Α.Α.Δ.443,447,Ιωάννου ν. Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ. 25 31,36, 37, Κυριάκου ν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ. 2414, 2422,δύο Δικαστές αποφάσισανότι κατά τον Νόμοαρμό διο όργανο γιαπιστοποίηση της αναπηρίας που προβλέπεται,στοΔιάταγμαείναι το Κυβερνητικό Ιατρικό Συμβούλιο ότι η πιστοποίηση δεν είναιμόνοσυμβουλευτική αλλάανε30 ξάρτητη ενδιάμεση εκτελεστήπράξηκαι ότι δεν είναι επι τρεπτό ναζητηθεί ηγνώμη οποιουδήποτε άλλου οργάνου για τησωματική κατάστασητου αιτητή ούτε να βασιστεί ο Διευθυντής σ'αυτή. 35 Στην υπόθεση Μαρκίδης ν. Δημοκρατίας
(1985)3 Α.Α.Δ. 1393,1399, τρίτος Δικαστής ακύρωσε την επίδικη απόφαση γιατί δεν ήταν επαρκώς δικαιολογημένη. Ανα φέρθηκεόμως στο επίδικοζήτημα,κατάπόσο μπορούσε να ζητηθεί από τοΔιευθυντή ηγνώμητουΑνώτερου Τεχνικού, 40 και παρατήρησε ότι σύμφωνα με τις Γενικές Αρχές του Διοικητικού Δικαίου ηΔιοίκηση μπορεί να αυτοδεσμευτεί με την υπαγωγή της διακριτικής της εξουσίας σε τύπους 143 Στυλιανί&ης.Λ. Ψί<υρίδ»ς ν.Δημοκρατίας
(1989)και δεσμεύσεις πουδεν επιβάλλονται ούτεαπαγορεύονται από το Νόμο. Συνεπεία όμως αυτής της αυτοδεσμεύσεως δεν μπορεί αυθαίρετανααγνοήσει αυτήτηγνωμοδότηση, γιατί αυτόθααποτελούσε απόδειξηασυνέπειαςκαι αυθαι ρεσίας καιως εκ τούτουελαττωματικήςάσκησης της διακριτικής της εξουσίας, εκτός εάν δώσει ειδική δικαιολο γία. 5 Στην υπόθεση Τοουλήςν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ. 2478, 2491, τέταρτος Δικαστής, αφού αναφέρτηκε στις 10 προηγούμενες Αποφάσεις, είπε ότι έπρεπε να υπάρξειπι στοποίηση απότο ΙατρικόΣυμβούλιο,το αρμόδιοόργανο που προνοεί ο Νόμος,όσον αφοράτην έκταση της αναπη ρίας του αιτητή και την ανάγκη αυτοκινήτου ειδικά δια σκευασμένου για τη χρήση αναπήρου. Ηέκθεση του Ανώ- 15 τερου Τεχνικού θα έπρεπε να παραπεμφθεί εκ νέου στο Ιατρικό Συμβούλιο,το αρμόδιοόργανογιανα εκφέρει την άποψη του. Ο Υπουργός Οικονομικών, με το να βασίσει την απόφαση του μόνο στη γνώμη του Ανώτερου Τεχνι κού,παράλειψενα διενεργήσει τηδέουσα έρευνα. 20 Ο κ.Τριανταφυλλίδης,Πρόεδρος του Ανώτατου Δικα στηρίου,όπως ήτανστην υπόθεσηΣιαμπέττα ν. Δημοκρα' τία£
(1987)3 Α.Α.Δ. 1823 ανάφερεταεξής στησελ. 1828:25 "Αποκλίνω υπέρ της άποψης ότι ο Διευθυντής του Τμήματος Τελωνείων, ως το κατά νόμο αρμόδιοόργα νο να αποφασίσει εάν κάποιος δικαιούται ή όχι σε απαλλαγήαπότον εισαγωγικό δασμό,μπορεί,κατάτην διενέργεια της έρευνας του για την διακρίβωση της 30 ύπαρξης των απαραιτήτων νόμιμων προϋποθέσεων,να ζητήσει την άποψη του Ανώτερου Τεχνικού Επιθεωρη τή του Γραφείου των Εξεταστών Οδηγών την οποίαν όμως θα πρέπει να υποβάλει για τελική γνωμάτευση στο ιατροσυμβούλιο, ως το μόνο αρμόδιοόργανο βάσει 35 του Νόμου για να αποφασίσει το βαθμότης αναπηρίας του αιτητή και κατά πόσο η αναπηρίατου απαιτεί τη χρήση ειδικά διασκευασμένου οχήματος κατάλληλου για ανάπηροπρόσωπο." 40 Το αρμόδιο όργανο σύμφωνα με τη νομοθετικήδιάτα- 144 3 ΑΛΛ. Φλωρίδηςν. Δημοκρατίας Χιυλιανίδης, Δ. , ξη, να εξετάσει και να αποδεχτεί ή απορρίψει την αίτηση του εφεοείοντα γιααπαλλαγήαπό εισαγωγικό δασμόείναι ο Διευθυντής. (Κυριάκου ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω) και Διάκος ν. Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.2334).Περαιτέρω 5 ο Νόμος θεσπίζει υποχρεωτικήγνωμοδότηση για την ανα πηρία του αιτητή και κατά πόσο αυτή απαιτεί τη χρήση οχήματος κατάλληλου για ανάπηρο πρόσωπο από το Ια τρικό Συμβούλιο. Διευκρινίζεται ότι το Διάταγμα δεν αναφέρεται σε "ειδικά διασκευασμένο όχημα" αλλά σε 10 "κατάλληλο προς χρήση υπό προσώπων πασχόντων εκ σωματικής αναπηρίας". Οι δύο φράσεις δεν είναι ταυτό σημες και δεν έχουν την ίδια έννοια. Ο νομοθέτης επί του σημείου αυτού δεν άφησε την εκλογή των μέσων για μόρ φωσηκρίσεως στο Διευθυντή. 15 Η καταλληλότητα του προτεινομένου για απαλλαγή οχήματος στην κάθε περίπτωση εναπόκειταιστηδιακριτι κήευχέρεια τουΔιευθυντή οοποίος επιλαμβάνεταιτουθέ ματος σε συνάρτηση με τη δεσμευτική γνωμοδότηση του 20 ΙατρικούΣυμβουλίου όπωςαναφέρεται πιοπάνω. Στην παρούσα περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση τουΔιευθυντήαναφέρει:25 30 " σας πληροφορώ ότι με βάση την έκθεση του αρμόδιου Ιατρικού Συμβουλίου η σωματική σας κατάσταση δεν δικαιολογεί τη χρήση ειδικά διασκευα σμένου αυτοκινήτου κατάλληλου για ανάπηρα πρόσω πα." Ηέκθεση του ΙατρικούΣυμβουλίουδενπεριέχει ταπιο πάνω. Απλή σύγκριση της φρασεολογίας της επιστολής του Διευθυντή με την έκθεση του Ανώτερου Τεχνικού δεν αφήνει καμμιά αμφιβολία ότι η φράση " η σωματική σας 35 κατάσταση δε δικαιολογεί τη χρήση ειδικά διασκευασμέ νου αυτοκινήτου κατάλληλου για ανάπηρα πρόσωπα" είναι λεκτική διασκευή και ουσιαστική αντιγραφήτης έκ θεσης του Ανώτερου Τεχνικού, που περιέχεται στην επι στολήτου ημερομηνίας23 Αυγούστου, 1986. 40 Ο Διευθυντής έκδωσε την κρινόμενη απόφαση με βάση τη γνωμοδότηση όχι του Ιατρικού Συμβουλίου αλλά 145 Στυλιανίδης, Δ. Φλωρίδηςν. Δημοκρατίας
(1989)άλλου οργάνου,του Ανώτερου Τεχνικού. Η γνωμοδότηση του Ιατρικού Συμβουλίου αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξηπου μπορεί να προσβληθεί, η δε τελική απόφασητου Διευθυντή είναι σύνθετη διοικητικήπράξη. Με βάση τα πιο πάνωαποφασίζομεότι η επίδικη από φαση λήφθηκε ύστερα από ελλειπή έρευνα επί του θέμα τος, κατά παράβασηουσιώδους τύπου και καθ'υπέρβαση εξουσίας καιπρέπει ναακυρωθεί. 5 10 Ηέφεση επιτυγχάνει. Η προσβαλλόμενη πράξηακυρώνεταιχωρίς καμιάδιαταγήγιαταέξοδα. Ηπροσβαλλόμενηπράξη ακυρώνε ταιχωρίςέξοδα. 146 15