(1989)21Ιουνίου,19S9 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΝΘΟΥΠΟΛΙΣ ΛΙΜΓΓΕΔ, Αιτητές, ι- ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηΑίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 1023/S5) Γεχ'ΐκέςΑρχές Διοικητικού Δικαίου — Διοικητικήπράξη— Κύρος— Το πραγματικό και νομικόκαθεστώς, που διέπειτηνλή^τη τηςαποφάσεως — Σν\τπειες αδικαιολόγητης καθυστέρησης — Η προθεσμία του Άρθρου 29 του Συπάγματος — Μη στοιχειοθέτηση προϋποθέσεων εκδόσεως εν\Ό'ικής για τον διοικούμε\Όπράξεωςκατά τον εύλογο χρό\·ο—Συ\>έπεια. 5 ΗυπόθεσηαυτήαφοράΑίτησηδιαχωρισμούακινήτουσεοικόπεδα, πουυπεβλήθη το
- Σχετικάμετηνύδρευσητων οικοπέδων υπεδεί χθηδιάτρηση μεεπαρκή ποσότηταύδατος.Η άδεια,όμως,γιατηνδιά\Q τρησηπεριορίζετο σεαρδευτικούςσκοπούς.Χρήσηδιάτρησηςγιασκο πούςάλλους απόεκείνους πουπροβλέπονται στηνάδειααποτελείποι νικόαδίκημα. Κατάτο έτος 19S4 ηΑιτούσα, μετάαπόυπόδειξη απετάθηγια την επ'ονόματί της εγγραφήν της άδειας (μέχρι τότε αδειούχος ήταν ο πρώην ιδιοκτήτης της γης)καιτηντροποποίηση των όρων της.Έγινε νέαυδρομέτρησηπουαπεκάλυυ,ιεότιπλέονηποσότητατουνερούήταν ανεπαρκής. Μεβάσητο εύρημα αυτόαπορρίφθηκεηΑίτηση διαχωρι σμού σεοικόπεδα. Η Αιτούσα κατεχώρησε τηνπαρούσαΑίτησηΑκυρώσεως, υποστη- 1514 ]5 20 3 AAA. ΑκίνηταΑνθοΰπολιςΛτδ ν.Δημοκρατίαςκ,ά. ρίζουσα, ότι εν oij«i της καθυστερήσεως της διοικήσεως, ναεκδώσει απόφαση,έπρεπεναχρησιμοποιήσει(οςυπόβαθροτονομικόκαιπραγ ματικόκαθεστώςτουχρόνουυποβολήςτης Αιτήσεως. 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην ΑίτησηΑκυρώσεως, απεφάσισε: 10 Ι. Το Πραγματικόκαι νομικό καθεστώς που διέπει την έκδοση διοικητική;πράξεως,είναι εκείνο,πουισχύει κατάτονχρόνο λήψεωςτηςαποφάσεως.Αν,όμως,ηδιοίκησηείναιυπαίτιααδι καιολογήτουκαθυστερήσεως, τότεισχύειτοκαθεστώςτου χρό νου,κατάτονοποίονήτανεύλογοναληφθείηαπόφαση. 15
- Στην Κύπρο και εν όψει του Αρθρου29 του Συντάγματοςο εύλογοςχρόνοςπεριορίζεταιστις 30ήμερεςαπότηςυποβολής τηςαιτήσεως. 20 25
- Εάνόμως,κατάτονεύλογοπροςέκδοσητηςαποφάσεωςχρόνο, δενικανοποιούντοοιπροϋποθέσειςεκδόσεωςευνοϊκήςγιατον διοικούμενο πράξεως, ισχύειτοκαθεστώςτουχρόνουκατάτον οποίονδημιουργούνταιοιενλόγωπροϋποθέσεις.
- Στηνπαρούσαπερίπτωσηδεν υπήρχανοι προϋποθέσειςεκδό σεωςαδείαςδιαχωρισμούοικοπέδων,εφόσονδενυπήρχε πηγή υδρεύσεως για οικιστικούς σκοπούς.Όταν ζητήθηκεη τροπο ποίηση των όρων της υπάρχουσαςάδειας,βάσιμα ηδιοίκηση αξίωσενέονυδρομέτρηση.Τοαποτέλεσματηςτελευταίαςκατέ στησετηναπόρριψητηςΑιτήσεωςδιαχωρισμούαναπόφευκτη. 30 Η Αίτηση Ακυρώσεως απορρί πτεται. Ουδεμία διαταγή για έξοδα Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 Kaniklidcs v. Republic 2RSC.C.
- E\ripidou v. Republic0978)3C.LR.599, 40 Loiziana HotelsLtdv. MunicipabtyofFamagusta
(1971)3CLR.466, LcmiandOthers v. DistrictAdministrationNicosia (19S6)3CLR.2226, 1515 ΑκίνηταΑνθούπολιςΛτδ ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)TheodoridesandOthersv.Ploussiou
(1976)3CLR. 319, Christophorouv. MunicipalCommitteeAy. Dometios(19S7)3CLR. 1464, 5 Stamatiou v.MunicipalCommitteeofAglandjia
(1987)3CLR. 1470, Παπαμιχαήλ καιΆλλη v.ΔήμουΠάφου
(1989)3Α.Α.Δ. 643, AkinitaAnthoupolisLtdandOthersv. Republic
(1985)3CLR.
- Προσφυγή. 10 ' Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ'ωνη αίτησημε τηνοποίααπορρίφθηκετοαίτηματωναιτητώνγιαυποδιαίρε σητεμαχίου γης23σχολών σεοικόπεδα. 15 Κ.ΜιχαηλίδηςκαιΠ.Λιβέρας, γιατουςΑιτητές. Κλ. Θεοδούλου (χα),ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοκρατίας καιΑ. Βλαδίμηρου,γιατους Καθ'ωνηαίτηση. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση.Η αιτήτρια εταιρεία ασχολείται με την ανάπτυξηγης. Μετην αίτηση της επιδιώκει την αναθεώρηση της απόφασης των Καθ' ων η Αίτηση,μετηνοποίααπορρίφθηκετοαίτημαγιαυποδιαίρεση τεμαχίου γης, 23 περίπου σκαλών σε οικόπεδα. Ο λόγοι για τους οποίους επιζητείται η ακύρωση της επίδικης απόφασης μπορεί νασυνοψιστούνωςεξής: 20 25 (α)Κατάχρηση εξουσίας που πηγάζει απότην παράλειψη 30 τηςΔιοίκησηςναεξετάσειτο αίτημαγιατηνυποδιαίρε σητηςγηςσεοικόπεδαμεβάσητοπραγματικόκαινομι κό πλαίσιο που ίσχυε κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Η θέσητων αιτητών είναι ότι ημεγάλη καθυ στέρησητης Διοίκησηςνα επιληφθεί του αιτήματος και 35 τελικά η παράλειψηαντιμετώπισης τουμέσαστοσωστό νομικό και πραγματικό καθεστώς συνιστά κατάχρηση εξουσίας (β) Πλάνηωςπροςταπράγματαδηλαδή'ωςπροςταουσιώ- 40 δη γεγονότα που συνέθεταν το καθεστώς πραγμάτων που έπρεπενακαθοδηγήσει τους καθ'ωνη Αίτησηστην 1516 3 Α.ΑΛ. Ακίνητα Ανθούπολις Λτδ ν.Δημοκρατίας κ.ά. Πικής,Δ. άσκησητηςδιακριτικήςτους ευχέρειας. 5 10 15 20 25 30 35 40 Ενώη αίτησηυποβλήθηκε απότονπροκάτοχοτωναιτητών (πρώην ιδιοκτήτητουκτήματος)το 1973 καιανανεώθηκεαπό τους ιδίους μετάτηναπόκτησητης ιδιοκτησίας του κτήματος (Βλ. επιστολή22/4/74)ηΔιοίκησηαδράνησε για περισσότερο από δέκα χρόνια και τελικά αποφάσισε το θέμα με βάσητα γεγονότα που ίσχυαντο 1985,συγκεκριμένα μεβάση τααποτε λέσματα υδρομέτρησης της απόδοσης της διάτρησης πουείχε προταθεί γιατηνύδρευση τουκτήματος. Μέτρηση τηςαπόδο σης της ίδιας διάτρησης που έγινε πριν την μεταβίβαση του κτήματοςστο όνοματωναιτητών(στις21/3/74 όπωςαναφέρε ται στην αίτηση) κατέδειξε ότι ηδυναμικότητα της διάτρησης ήταναρκετάψηλή ώστεναικανοποιεί τις ανάγκεςσε ύδρευση των οικιστικών μονάδων που προορίζονταν να δημιουργη θούν μετηνυποδιαίρεση τουκτήματος σεοικόπεδα. Θέση των αιτητών είναι ότι απόκτησαν την ιδιοκτησία του κτήματος με βάση τα αποτελέσματα της υδρομέτρησης του 1974, γεγονός που παραγνωρίστηκε από τους Καθ' ων η Αίτησηστην άσκησητηςδιακριτικήςτουςευχέρειας καιτελικά εξουδετερώθηκε απότααποτελέσματανέαςυδρομέτρησης που έγινε το
- Παρά την δυναμικότητα της διάτρησης όπως διαπιστώθηκε απότην μέτρηση πουέγινετο 1974 ηχρήσητης διάτρησης ρητάπεριοριζόταν γιααρδευτικούς σκοπούς όπως καθορίζεταιστηνσχετικήάδεια(13/6/73).Χρήσητηςδιάτρησης για σκοπούς άλλους από εκείνους που ρητά προβλέπονται στην σχετική άδεια αποτελεί κολάσιμη πράξη και ο ένοχος υπόκειται σε φυλάκιση ή πρόστιμο όπως καθορίζεται στο άρθρο 13
(1)τουΠερίΦρεάτωνΝόμου, Κεφ.351.Πρόσθετατο δικαστήριο μπορεί ναδιατάξειτοκλείσιμοτηςδιάτρησης. ΗΔιοίκησηυποστηρίζει τηνεπίδικηαπόφαση ωςτοαποτέ λεσμα σωστής άσκησης της διακριτικής ευχέρειας που της παρέχει ο Νόμος καιέχειαρνηθεί τον ισχυρισμότων αιτητών ότι είναι υπεύθυνοι για ηθελημένηή πλημμελή καθυστέρηση προς βλάβη των συμφερόντων των αιτητών. Οι καθ'ων η Αίτηση απέδωσαν την καθυστέρηση κυρίως στην παράλειψη των αιτητώνκαιτουπροκατόχουτουςναανταποκριθούνστις ουσιαστικές προϋποθέσεις για την έγκαιρη αντιμετώπιση του αιτήματος τους καιτον χρόνο πουαπαιτήθηκεμετά τηνυπο βολή τωναπαιτούμενωνστοιχείων γιατηνδιεξαγωγήτης ανα1517 Πικής,Δ. Ακίνητα Ανθούπολις Λτδν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)γκαίας έρευνας γιαπροσδιορισμό τωνουσιωδών γεγονότων τηςυπόθεσης. Ηέρευνατουφακέλουαποκαλύπτειότι η αίτη ση για υποδιαίρεση τηςγηςυποβλήθηκε αρχικά από τονκ. Εξαδάκτυλο,τον προκάτοχοτων αιτητών.Ωςπηγήύδρευσης υποδείχθηκε διάτρηση ηχρήσητηςοποίας περιοριζόταν για 5 αρδευτικούςσκοπούς. Παράτις μετρήσειςπουέγιναντο1974 είτε μεπρωτοβουλία των αιτητών ήτου προκάτοχου τουςη χρήση της διάτρησης δεν τροποποιήθηκε ούτε υποβλήθηκε αίτημα γιατηντροποποίηση τωνόρων που αφορούσαν την χρήσητου νερού πουθααντλείτο. Συνεπώςδεν ικανοποιειτο 10 μια από τις βασικές προϋποθέσεις γιατηνυποδιαίρεσητου κτήματος σεοικόπεδα,δηλαδήεπαρκείς διευθετήσεις για την ύδρευσητωνοικοπέδωνπουθαδημιουργούνταν. Αλλος λόγος πουσυνέβαλεστην καθυστέρηση ήτανηανά- 15 γκη για εναρμονισμό των σχεδίων με το οδικό δίκτυοτης περιοχής. Εκτός απότασχέδια απαιτήθηκεκαιη προσαρμογή τουτίτλουσταπολεοδομικάδεδομένατηςπεριοχής.Αλληπερι πλοκήπροήλθε απότηντροποποίησητηςπολεοδομικής ζώνης στηνοποίαήτανενταγμένηηπεριοχή.ΜετηνΚΔ.Π. 15/79 που 20 δημοσιεύτηκε στις2/2/79τοκτήμαπεριήλθεσενέαπολεοδομική ζώνη,γεγονός που επέβαλε την αναπροσαρμογήτων σχεδίων. Στις3/4/82 ζητήθηκεαπότουςαιτητέςη υποβολήνέων σχεδίων τα οποία υποβλήθηκαν στις 23/4/82. Η τελική απόφαση της Διοίκησης κάμνειρητάμνείαστηναίτησημετηνοποίαυποβλή- 25 θηκαντααναπροσαρμοσμένασχέδιαγιαέγκριση. ΗΔιοίκησηδιαπίστωσεκατάτηνεξέτασητηςαίτησηςότιη άδειαγιατηδιάτρησηήτανακόμαστοόνοματουπροκατόχου των αιτητών και ακόμασημαντικότερο ότιηάδειαπεριόριζε 30 τηνχρήση τουνερού πουθααντλείτογιαγεωργικούς σκοπούς (άρδευση).Μεεπιστολήτους την2/4/S4 κάλεσαντιτν αιτήτρια εταιρείανα μεριμνήσειγιατην μεταβίβασητηςάδειας καιτην τροποποίησητωνόρωντης,δύομέτρααναγκαίαγιατηνδημι ουργίατωνπροϋποθέσεωνπουθαεπέτρεπαντηνυποδιαίρεση 35 του κτήματος σε οικόπεδα. Μεεπιστολή τους στις 7/4/84οι αιτητές αποτάθηκανγιαμεταβίβασητηςάδειαςκαιτροποποί ησητωνόρωντηςώστεναπαρέχεταιηευχέρειαάντλησηςύδα τοςγιαοικιστικούς σκοπούς.Γιανακαταστείευχερήςη εξέτα ση τουαιτήματος γιατροποποίηση τωνόρων τηςάδειας οι 40 αρχές ζήτησαναπότους αιτητέςνακαταβαλουντααναγκαία τέληγια νέα υδρομέτρηση, απαίτησητην οποίαοι τελευταίοι 1518 3 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 Ακίνητα Ανθούπολις Λτδ ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Πικής, Λ ικανοποίησαν μεεπιφύλαξητων δικαιωμάτωντους.(Βλ. επι στολήημερομ. 24/6/85).Οιυδρομετρήσεις που έγιναν αποκά λυψαν ότιη ποσότητανερού πουμπορούσε νααντληθείήταν ανεπαρκήςγιασκοπούς ύδρευσης τωνοικοπέδων καιγιατον λόγοαυτόαπέρριψαντοαίτημαγιαυποδιαίρεσητουκτήματος σε οικόπεδα.Οι όροι χρήσης τηςδιάτρησηςδεν τροποποιήθη καν. Μεβάση τηνομολογία τουΑνωτάτου Δικαστηρίου, συγκεκριμένατιςαποφάσειςστιςυποθέσεις Jason Kaniklidesv. R. 2R.S.C.C.49 atp.59,EleniEvripidou v.R.
(1978)3CLR. 599 at p. 602και Loiziana Hotels Ltd andthe Municipality of Famagusta
(1971)3 CL.R.466pp.472-473,οιαιτητέςζήτησαν την ακύρωση της επίδικης πράξηςυποβάλλοντας ότιη υπαίτιος καθυστέρηση της Διοίκησης σεσυνδυασμό μετην παρά λειψητουςναεξετάσουν τηναίτησημέσαστο πραγματικόκαι νομικό πλαίσιο πουίσχυεκατάτονχρόνο πουείχευποβληθεί το αίτημα συνιστά κατάχρηση εξουσίας. Ηυδρομέτρησητου 1974 αποτελούσε τομόνο σχετικό γεγονός ως προςτην ευχέρεια ύδρευσης του κτήματοςπου έπρεπε ναείχεκαθοδηγήσει την Διοίκηση στο προσδιορισμό του σχετικού καθεστώτος πραγμάτων. Ηεισήγηση αυτή παραγνωρίζει το γεγονός ότι παρά τιςυδρομετρήσεις του 1974ηάδειαγια την χρήση του νερού τηςπηγήςπουείχεπροταθείπεριόριζε τηνχρήσηαυτή για αρδευτικούς σκοπούς. Η ιδιοκτησία του κτήματος δε παρείχεσυμφυές δικαίωμαχρήσεως τωνυδάτινωνπόρωνπου βρίσκονταν κάτωαπότο έδαφος.Οι υδάτινοι πόροιανήκουν εξ ολοκλήρου καιαποκλειστικά στην Δημοκρατία όπωςρητά ορίζεταιστοάρθρο23
(1)του Συντάγματος. 30 35 40 Σύμφωνα μετηνσχετική αρχήτουΔιοικητικού Δικαίου το νομικό καιπραγματικόκαθεστώςπουδιέπειτηνλήψη ή έκδο σηαποφάσεωντηςΔιοίκησης είναιεκείνοπουισχύεικατάτον χρόνο πουλαμβάνονται οι αποφάσεις, υπότον όρο, ότιη Διοίκησηδενείναιυπαίτιααδικαιολόγητηςήηθελημένηςκαθυ στέρησηςοπότανλαμβάνεταιυπόψη τοκαθεστώςπραγμάτων πού ίσχυεκατάτον χρόνο πουήτανεύλογογιατηνΔιοίκηση να επιληφθεί του θέματος. [Βλ.LemiandOthers v. District AdministrationNicosia and Others
(1986)3CX.R. 2226 και D.TheodohdesandOthersv.PIoussiou(\976)3CLR.319at p. 340]. 1519 Πικής,Λ Ακίνητα Ανθούπολις Λτδ ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)ΣτηνΚύπροτοχρονικόπλαίσιο μέσαστοοποίοπρέπεινα αποφασίζονταιτααιτήματατωνπολιτώνπεριορίζεταιαπότις ρητές διατάξειςτουάρθρου 29 σε 30 μέρες. Συνεπώςτο νομι κό καιπραγματικόκαθεστώς είναι εκείνο που ισχύει μέσα σ' αυτάταχρονικάόρια. (Βλ.Christophorou v.M'palC'tteeAy. Dometios
(1987)3CL.R. 1464, Stamatiouv. M'pal C'tteeof Aglandjia
(1987)3 CL.R. 1470καιΣτέφηΠ/Μιχαήλκαι Άλλη ν.άήμονΠάφου
(1989)3Α.Α.Δ.643). 5 Όταν δεσυντρέχουν οι προϋποθέσεις γιατην έκδοση θετι- 10 κήςαπόφασηςπροςόφελος τουδιοικούμενου μέσαστοχρονι κόπλαίσιοτων30ημερώνκαιοιπροϋποθέσεις στοιχειοθετού νται σε μεταγενέστερο χρόνο,οχρόνος γιατηνλήψη τηςαπό φασης μετατίθεται στο στάδιο που δημιουργούνται οι ανα γκαίεςπροϋποθέσεις. Κατ'ακολουθιαντοκρίσιμο νομικό και 15 πραγματικόκαθεστώςτοοποίοδιέπειτηνλήψη της απόφασης είναι εκείνο τοοποίο ισχύει κατάτονχρόνοπουδημιουργού νται οιπροϋποθέσεις γιατηνλήψη τηςεπιζητούμενηςαπόφα σης.Εφαρμόζονταςτις αρχές αυτέςστηνπροκείμενη υπόθεση δεν υπήρχαν το 1974 ούτε δημιουργήθηκαν σε οποιοδήποτε 20 μεταγενέστερο στάδιο οι προϋποθέσεις για την υποδιαίρεση της γης σε οικόπεδα.Δεν υπήρχε πηγήύδρευσης για οικιστι κούς σκοπούς. ΗΔιοίκηση βάσιμααπαίτησεναδιεξαχθείνέα υδρομέτρηση ότανζητήθηκε ητροποποίηση των όρωνάδειας χρήσης τηςδιάτρησηςπουείχεπροταθείγιααρδευτικούςσκο- 25 πους.Τααποτελέσματατηςυδρομέτρησης του 1985καθιστού σαν αναπόφευκτητηναπόρριψητης αίτησης γιαυποδιαίρεση τηςγηςσεοικόπεδα. Ηύπαρξη επαρκούςποσότηταςπόσιμουύδατοςκαλήςποιότητας για χρήση στο παρόνκαιστο μέλλοναποτελεί παρά γοντακεφαλαιώδουςσημασίαςγιατηνοικιστικήανάπτυξηκαι τον πολεοδομικό προγραμματισμόόπωςείχατηνευκαιρία να επισημάνω στην υπόθεση Akinita Anthoupolis Ltd and Others v.The Republic
(1985)3 CLR. 1967:- 30 "The adequacy andsanitary supply of water for domestic purposes is by any standards amatter of publicconcern and verymuchtheresponsibility of theState.Theapprovalof the plans for development in mis case shows, at least, lack of 40 awarenessof thedutiesofsocietyinthefieldof town planning as well as overlooks the fact that underground water is, in 1520 35 3ΑΛΛ. ΑκίνηταΑνθούπολιςΛτδν.Δημοκρατίαςκ.ά. Πικής,Δ. accordance with Art. 23.1 of the Constitution the property of the Republic", (p. 1978). 5 Η προσφυγήαπορρίπτεται. Ηεπίδικηαπόφαση βεβαιώνεται στοσύνολο τηςβάσειτουΑρθρου 146.4 (α)τουΣυντάγματος. Η προσφυγή ται. 1521 απορρίπτε