clr/1989/1989_3_1859.pdf

(1989)εκσκαφήσεβράχο, άμμοήοποιοδήποτεάλλουλικό. ΗΑιτούσαεισηγήθηότι δενυπήρξεσυμμόρφωσημετονπιο πάνω καιάλλουςόρους. 5 Καθόσον αφορά τον πιοπάνωόρο εβάσισετηνάποψητης σεεπι­ στολήτου ενδιαφερομένου προσώπου,που είχε συνοδεύσει την προ­ σφοράτου σύμφωνα μετην οποίατο ενδιαφερόμενο πρόσωποεπιβε­ βαίωσε "thai our tender is based.... and the Geological andSoils report, whichwe inspectedat...". 10 Κατάτηνάποψητης Αιτούσαςτούτο εσήμαινε,ότι οκίνδυνος εκ τηςμορφολογίαςτουεδάφουςμετετιθετοαπότονπροσφοροδότηστον εργοδότη. 15 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο δενεδέχθη, ότι ηεπιστολή είχετο ενλόγω αποτέλεσμα,αλλ' έκρινε,ότι τοενδιαφερόμενοπρόσωπο,ωςείχευπο­ βάλειτηνπροσφορά,ανελάμβανετονκίνδυνοεκτηςμορφολογίαςτου εδάφους, σύμφωνα με τον πιο πάνω όρο των προσφορών. Καθόσον αφοράτουςάλλουςόρους,σχετικάμετουςοποίουςηΑιτούσαείχευποβάλει εισήγησηότι δενυπήρξεσυμμόρφωση,τοΔικαστήριο έκρινεότι δεν ήσαν ουσιώδεις. Ενόψει των ευρημάτων αυτών και των νομικών αρχών, που προκύπτουν απότα πιο πάνω εκδοτικά σημειώματα το Ανώτατο ΔικαστήριοαπέρριψετηνΑίτησηΑκυρώσεως. 20 25 Η Αίτηση Ακυρώσείος απορρί­ πτεται. Ουδεμία διαταγή για έξοδα. 30 Αναφερόμενες υποθέσεις: Medcon ConstructionandOthersv.Republic

(1968)3CLR.535, ZacharopoulosDigest 1953-1960vol. 1A-K,p. 489, 35 KounnasandSonsv.Republic

(1972)3CLR.542, J.N, OinstofidesLtd. v.Republic

(1985)3CLR.546, Nicola v.Republic

(1987)3CLR. 586. 1860 40 3Α.ΑΛ. Ετ.Γεν.ΚατασκευώνΛτδν.Δημοκρατία? Προσφυγή. 5 Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Συμβουλίου Προσφορών να κατακυρώσει στοενδιαφερόμενο μέρος,αντί στους αιτητές την προσφορά για την ανέγερση νέου ΝοσοκομείουΠάφου. Μ.ΤσαγγαρίδηςγιαΤ. Παπαδόπουλο, γιατουςΑιτητές. 10 Α.Παπαοόββας,ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας, για τον Καθ'ουη αίτηση. Α. Παναγιώτου, γιατοΕνδιαφερόμενο μέρος. 15 20 ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.:Ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση:Οιαιτητέςμετηνπαρούσαπροσφυγήτουςπροσβάλλουντηνεγκυρότη­ τατηςαπόφασηςτωνκαθ'ωνη αίτησημετηνοποίακατακυρώ­ θηκε στο ενδιαφερόμενο μέρος, "FYSKO CONTRACTING LTD",αντίστουςαιτητέςηπροσφοράγιατηνανέγερσητουνέου ΝοσοκομείουΠάφου. 25 Στις 28/12/1985, ο διευθυντής του Τμήματος Δημοσίων Έργων ζήτησε προσφορές για την ανέγερση του νέου Νοσοκομείου Πάφουατόοκτώ οίκους που είχαν προεπιλεγεί γιατονσκοπό αυτό. 30 Αφούανοίχθηκανοιπροσφορές, ετοιμάστηκανκαταστάσεις, που τοποθετήθηκαν στον πίνακα προσφορών, του Γενικού Λογιστηρίου.Ηπροσφοράτουενδιαφερόμενουμέρουςφερόταν ναδιαλαμβάνειτοχαμηλότεροποσό, ύψουςΛΚ8,196,44852σ. 35 40 ΟδιευθυντήςτουΤμήματοςΔημοσίων Έργωνέκαμεεισηγή­ σεις που τέθηκαν υπόψη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών κατάτησυνεδρίατου, της21/3/1986 και αποφασίστηκεναπαραπεμφθείτοθέμα,στηΣυμβουλευτική Επιτροπή Προσφορώνγιατελική απόφαση. Η έκθεση του προέδρου του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών με ημερομηνία 26/3/19S6 τέθηκε υπόψη της Υπουργικής Επιτροπής Προσφορών κατά τη συνεδρία της 24/4/1986καιαποφασίστηκενα ζητηθεί νομική συμβουλή.Με επιστολήτουημερομηνίας26/4/1986οΥπουργόςΟικονομικών 1861 Κούρρης,Δ. Ετ. Γεν. ΚατασκευώνΛτδ ν.Δημοκρατίας

(1989)ζήτησεγνωμάτευσηαπότοΓραφείοτουΓενικούΕισαγγελέατης Δημοκρατίας. Ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας με επιστολήτου ημερομη­ νίας 9/5/1985 (επισυναπτόμενο Θ στην Ένσταση) απάντησε στην επιστολή του Υπουργού Οικονομικών και η απάντηση τέθηκε υπόψη της Υπουργικής Επιτροπής Προσφορών στη συνεδρίατηςστις 17/5/1986πουαποφάσισετα αναγραφόμενα στο επισυναπτόμενο ΙτηςΈνστασης. 5 10 Ωςαποτέλεσματηςνομικήςσυμβουλής τουΒοηθού Γενικού Εισαγγελέα ο Υπουργός Οικονομικών έστειλε επιστολήστην εταιρεία "ΦΥΣΚΟ" με ημερομηνία 19/5/1986και η εταιρεία "ΦΥΣΚΟ απάντησε με επιστολή της ημερομηνίας 29/5/1986 (επισυναπτόμενα ΚκαιΛ αντίστοιχαστην ένσταση). Ο πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών με επιστολήτου ημερομηνίας 31/5/1986πληροφόρησε τοδιευθυ­ ντή του Τμήματος Δημοσίων Έργων ότι η Υπουργική Επιτροπή Προσφορών κατακύοωσε την προσφορά στους "ΦΥΣΚΟ ΚΟΝΤΡΑΚΤΙΓΚ ΛΤΔ". 15 20 Οιαιτητέςισχυρίζονταιπωςηαπόφασητωνκαθ'ωνηαίτη­ σηείναινομικά επιλήψιμη γιατους εξήςκυρίως λόγους: 25

1. Ηπροσβαλλόμενη απόφασηέχειληφθείκαθ'υπέρβασηκαι κατάχρησηεξουσίας.
2. Οι καθ'ων η αίτηση επέδειξαν προνομιακή μεταχείριση στον προσφοροδότη προς τον οποίο κατακύρωσαν την προσφορά και μεταχειρίστηκαν δυσμενώς όλους τους άλλουςπροσφοροδότεςκαιειδικότερατουςαιτητές-προς τους οποίους καιθακατακυρωνότανηπροσφορά, αφού ήτανηχαμηλότερηαπ'όλεςτιςέγκυρεςπροσφορές,-κατά παράβασητουάρθρου28 τουΣυντάγματος. 30 35
3. Οικαθ'ωνηαίτησηπαραγνώρισανόλεςτις καθιερωμένες αρχέςτουδιοικητικούδικαίουπουπροσδιορίζουντηχρη­ στήδιοίκηση. 40 Οι αιτητές ισχυρίζονται ότι ηπροσφορά που υποβλήθηκε απότοενδιαφερόμενο μέροςήτανάκυρηκαιδενμπορούσενα 1862 3 Α_ΑΛ. Ετ.Γεν. Κατασκευών Λτδ ν.Δημοκρατίας Κούρρης, Δ. ληφθεί υπόψη από μέρους των καθ'ων η αίτηση αφούαυτή περιείχεουσιώδεις επιφυλάξειςή/καιόρουςπουβρίσκοντανσε πλήρη αντίθεση με ουσιώδεις όρους κάτω από τους οποίους είχανπροκηρυχθείοιπροσφορέςκαιεπίσηςήτοατελήςήελλειπής. Σύμφωναμεουσιώδηόροτωνπροσφορώντοενδιαφερόμε­ νο μέρος όπως και όλοι οι διαγωνιζόμενοι, ισχυρίζονται οι αιτητές,είχευποχρέωσηναεπισκεφθεί τοχώροπουθαανεγείρετο το έργο, να υπολογίσει και εκτιμήσει τη φύση τουεδά­ φους,ναπροβείσεγεωλογικήκαιεδαφολογικήεκτίμησηκαινα δώσειτηντιμήμονάδαςγιαεσκαφήσεβράχο, άμμοήοποιοδή­ ποτεάλλο υλικό. Οσχετικός όροςτωνοδηγιώνκαιόρωνπροςτουςπροσφοροδότες (Instructions andConditions toTenderers) διαλαμβάνει:"The contractor shallvisitthe site andascertain the nature andthe material to be excavated. In this respect the rates for excavation are to include for excavating in rock, sand or whatevermaterial isencountered andfor useofcompressedair plat,wedgesorothermechanical plantorappliances required". Οι αιτητές ισχυρίζονται ότι σε πλήρη αντίθεση με τον πιο ουσιώδη όρο των προσφορώντο ενδιαφερόμενο μέρος εβάσισετηνπροσφοράτου, όπωςρητάαναφέρεταισεαυτήστηγεω­ λογική και εδαφολογική έρευνα των Συμβούλων/Μελετητών. Ησημασίααυτούτουόρου,λέγουν,ήταντεράστιαγιατίπεριο­ ρίζειτηνοποιαδήποτεπραγματικήγεωλογικήκαιεδαφολογική κατάσταση του χώρου σε αυτή που εκτιμάται ήαποδίδεται στην Έκθεση, ενώ η πραγματικήγεωλογική και εδαφολογική κατάστασηήτανκίνδυνος του εργολάβου (κάθεπροσφοροδό­ τη)μεβάση τουςόρους καιοδηγίες τωνποοσφορών. Μεβάσηταόσα προαναφέρονται, οι αιτητές ισχυρίζονται ότιείναιολοφάνεροπωςμετηνυποβληθείσαποοσφορατουτο ενδιαφερόμενο μέρος δεν δεσμεύετο με οποιεσδήποτε συγκεκριμένες τιμές μονάδοςγιαεκσκαφή,αλλ'αντίθεταμετηνπρο­ σφοράτουθαείχεδικαίωμανααπαιτήσειπρόσθεταποσάγια εκσκαφές, που θα είχαν ανυπολόγιστου ύ\ΐκ>υς οικονομικές επιπτώσεις που θαδιαφοροποιούσαν την προσφερθείσα τιμή γιαεκτέλεση τουέργου. 1863 Κούρρης,Δ. Ετ. Γεν. Κατασκευών Λτδ ν.Δημοκρατίας

(1989)Ειδικότερα, ισχυρίζονται οι αιτητές,το γεγονός ότι οπροσφοροδότης εβάσισετηνπροσφοράτουπάνωσε συγκεκριμένη έκθεσηγεωλογίας καιεδαφώνθαεσήμαινε ότι ανστηνεκτέλε­ σητουέργουπροέκυπτανστοιχεία είτεδιάφοραείτεμη καλυ­ πτόμενα απότην έκθεση αυτή,τότε οι συνέπειες απόαπαιτήσειςτου εργολάβου θαήτανανυπολόγιστες καιοι επιπτώσεις γενικά πάνω στο συμβόλαιο και την εφαρμογή του θαήταν αδύνατοεκτωνπροτέρωνναπροσδιοριστούν. Τούτοαναμφι­ σβήτητα, θα σήμαινε αύξηση της τιμής της προσφοράς του ενδιαφερόμενου μέρους,αύξησηπουήτανεκ τωνπραγμάτων αδύνατονακαθοριστεί καιπουπιθανόη τελικήτιμήτης προ­ σφοράς του ενδιαφερόμενου μέρους να υπερέβαινε την τιμή τηςπροσφοράςτων αιτητών.Οι αιτητές,περαιτέρω ισχυρίζο­ νται, ότιη προσφοράτουενδιαφερόμενου μέρουςήτανκαιγια άλλους λόγους ανεπαρκής καιελλειπής, γιατίδεν ακολούθουσε τις οδηγίες των προσφορών ως προς τη συμπλήρωση των στοιχείων των επί μέρους εργασιών, ειδικότερα σε ότιαφορά τους όρους των προσφορών για το βιολογικό σταθμό καιτα εξαρτήματαθυρώνκαιπαραθύρων. 5 10 15 20 Οι καθ'ων ηαίτηση ισχυρίζονται ότι οι νομικοί και πραγ­ ματικοί ισχυρισμοί των αιτητών είναι αβάσιμοι καιότιάσκη­ σανορθάκαιδίκαιατηδιακριτικήτους εξουσία αφούέλαβαν υπόψηόλατασχετικάγεγονότακαιπεριστατικάτηςυπόθεσης. 25 Για να εξετάσω τους ισχυρισμούς των αιτητών πρέπει να παραθέσω τα γεγονότα, ταοποία σε συντομία είναι τα εξής. Σύμφωνα μετον όροτων προσφορώνόλοιοι προσφοροδότες είχαν υποχρέωση να επισκεφθούν τοχώρο πουθα ανεγείρετο τοέργο,ναυπολογίσουν καιεκτιμήσουν τη φύσητουεδάφους, να προβούν σε γεωλογική και εδαφολογική εκτίμηση και να δώσουν τιμή μονάδαςγιαεκσκαφή σεβράχο,άμμοή οποιοδή­ ποτε άλλο υλικό. Ο σχετικός όρος των Οδηγιών και Όρων προς Προσφοροδότες (Instructions andConditionsto Tenderers) διαλαμβάνει: 30 'The contractorshallvisitthesiteandascertain thenatureof the materia] to be excavated In this respect the rates for excavationaretoincludeforexcavatinginrock,sandorwhatever material is encountered and for use of compressedair -plant, 40 wedfeesorotherremainingplantandappliancesrequired". 1864 35 3A A A Ετ. Γεν. ΚατασκευώνΛτδ ν.Δημοκρατίας Κούρρης, Α Το ενδιαφερόμενο μέρος εβάσισε την προσφορά του στη γεωλογικήκαιεδαφολογικήέρευνατων Συμβούλων/Μελετητών. Τοενδιαφερόμενομέροςυπόβαλεμαζίμετηνπροσφοράσυνο­ δευτικήεπιστολή,Τεκμήριο 1, τηνοποίαπαραθέτω: 5 "Tenderfor theNewPaphos General Hospital 10 15 We thankyou for invitingustotenderfor theproject under reference andhave pleasure inenclosed ourtenderinthe form prescribed. We also enclose Tender Guarantee No. 11/71496,expiring on 24th, April, 1986 from Messrs, Hellenic Bank Ltd., in the amount of C.P.£100,000.00. We confirm thatourtenderisbasedonthecontract documents, thememoranda 1-8 andtheGeological andSoilsReport, which we inspected attheoffice of theConsulting Architect. We would assure you that if we are entrusted with the construction of this project we shall devote our best efforts to satisfying theclient andthearchitect inevery respect. 20 Yours faithfully, PYSKO CONTRACTING LIMITED" 25 30 Κατά την εξέταση των προσφορών, ζητήθηκε γνωμάτευση απότοΒοηθό Τενιχό Εισαγγελέασχετικάμετηνπροσφοράτου ενδιαφερομένουμέρους (βλέπεΠαράρτημαΘτηςένστασης) με αποτέλεσμα να ζητηθεί διευκρίνηση από το ενδιαφερόμενο μέρος.Το ενδιαφερόμενο μέρος απάντησεμε επιστολή με ημερομηνία29/5/1986που έχει ωςακολούθως:'ΉροσφοράγιατηνΑνέγερσητουΝέουΝοσοκομείουΠάφου 35 40 Είμαστε κάτοχοι της επιστολής σας με ημερομηνία 19 Μαΐου, 1986 και Αριθμό Υ.Ο.639/85 η οποίααναφέρεται στο περιεχόμενο της επιστολής πουσυνοδεύει τηνπροσφο­ ρά μας με ημερομηνία 24 Ιανουαρίου,1986,και σημειώνου­ μετα ακόλουθα: Η συνοδευτική επιστολή μας με ημερομηνία 24Ιανουαρίου, 1986, είναι καθαρά ενημερωτική καιόπως ήδησαςέχει ανα­ φερθεί με την επιστολή των δικηγόρων μας4/4/1986η προ1865 Κούρρης,Δ. Ετ.Γεν. ΚατασχευώνΛτδ ν.Δημοκρατίας

(1989)σφορά μας δεν περιέχει οποιεσδήποτε επιφυλάξεις ή/και όρους. Μετην επιστολή μαςαυτήδιευκρινίζουμε ότι έχουμεαντιλη­ φθεί πλήρως τους όρους των προσφορών και συγκεκριμένα να αναλάβουμε επί ιδίω κινδύνω την εκσκαφήγια την προσφερθείσα από εμάς τιμή άσχετα με την κατάσταση που παρουσιάζειηγεωλογική έκθεση.Ελπίζουμε,ότι μετηδιασα­ φήνιση αυτήθα τύχουμε της άμεσης απάντησης σαςγια την κατακύρωσητου έργου στην εταιοείαμας. 5 10 Μετιμή, FYSKO CONTRACTING LTD" Το ερώτημα πουτίθεται,υπότο φως των πιοπάνωγεγονό15 των, είναι κατά πόσο με την υποβληθείσα προσφορά του το ενδιαφερόμενο μέρος δεν εδεσμεύετο με οποιεσδήποτε συγκε­ κριμένες τιμές μονάδαςγιαεκσκαφήαλλάαντίθεταμετηνπρο­ σφορά του θα είχε δικαίωμανα απαιτήσειπρόσθετα ποσά για εκσκαφές κατά παράβασηουσιώδους όρου της προσφοράς με 20 ανυπολόγιστου ύψους οικονομικές επιπτώσεις που θαδιαφο­ ροποιούσαν την προσφερθείσα τιμή γιαεκτέλεση του έργου. Οι αρχέςπουδιέπουν τηνεγκυρότητατων προσφορώντέθη­ καν στην υπόθεση Mcdcon Construction and Others v. The Republic

(1968)3 C.L.R. 535. Ο Δικαστής Τριανταφυλλίδης, όπωςήταντότε,στησελίδα544 είπεταακόλουθα:"It was not possible,or permissible to treat the interested party as a tenderer at all, because, though the initial noncompliance by the interested party with term 11 of the invitation for tenders could havebeen waived- as it was done - it was expressly providedby term 13that any tender which would not be accompanied by a certificate of fitness, of the material offered, given by the district Engineer of the Public Works Department, wouldnot be taken into account; and it is common ground that thetender of the interested party was not accompanied by acertificate of fitness.Thus the interested party was treated as havingsubmitted a validtender,when by expressprovision in the invitation of tenders this could notbe done; andit was not possibleto put thingsright,ex post facto, by deciding that the contract would be awarded to the 1866 25 30 35 40 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Ετ. Γεν. Κατασκευών Λτδ ν.Δημοκρατίας Κούρρης,Δ. Interested Party provided thatthe quarry andcrushing plantof theinterested party wouldbe inspected andfound to be fit for thepurpose (seeexhibit 7(a)-see,also,Decisions of theGreek Council of State 531

(49)vol. B, p. 13 and 1403

(60)in Zacharopoulos Digest 1953-1960 vol. 1 A-K, p. 489. Moreover, tenderers were entitled to equality of treatment, and to exempt the interested party from compliance with the express requirement, of term 13of the invitation for tenders, and from thesanction for such non-compliance,was, not only contrary to good and proper administration and in abuse and excess of powers, but also contrary to the requirement for equality of treatment laid down by Article 28.1 of the Constitution". Από αυτήτηνυπόθεση συνάγεταιότι γιανα είναι μιαπρο­ σφοράέγκυρηόλοι οιόροιπρέπεινα συντρέχουν τη στιγμήτης υποβολής της προσφοράςκαι δεν είναι δυνατόνα επανορθω­ θούνεκτωνυστέρων. Περαιτέρω,όλοι οιόροιπρέπειναυπάρ­ χουν τηστιγμή τηςυποβολής τηςπροσφοράς,ηδε μησυμμόρφωση δεν αποτελεί απλώς παράβασητης αρχής της χρηστής διοίκησης και υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας αλλά, και πρόδηλη παράβασητης αρχής της ισότητας κατά παράβαση τουΑρθρου 28 του Συντάγματος. Επίσης στην υπόθεση Kounnas and Sons v. The Republic

(1972)3CLR.542, οΠρόεδροςτου ΔικαστηρίουΤριανταφυλλίδης στησελίδα546 είπε:"If the consideration of tenders takes place in a manner contrary totheprinciples of freecompetition orinan irregular. manner affecting its outcome then therelevant administrative decision has to be annulled (see, inter alia, the Conclusions from the Case Law of the Council of State in Greece 'ΠορίσματαΝομολογίαςτουΣυμβουλίουτης Επικρατείας' - 1919-1959 case 1965/47 at p. 430 and cases 2028/47 at p. 431)". Εφαρμόζο\πας τις πιο πάνω αρχές στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είμαι της γνώμης ότι το ενδιαφερόμενο μέρος ανέλαβε,επί ιδίωκινδύνωτηνεκσκαφήβασιζόμενοστην έκθεση των Συμβούλων/Μελετητών με την προσφερθείσααπό αυτούςτιμή,άσχεταμετηνκατάστασηπουπαρουσιάζειηγεω1867 Κούρρης,Δ. Ετ. Γεν. Κατασκευών Λτδ ν.Αιτιοκρατίας

(1989)λογική έκθεση.Τοενδιαφερόμενομέροςεδεσμεύετομετηνυπο­ βληθείσα προσφορά ανεξάρτητα από την κατάσταση πουθα παρουσίαζε η εκσκαφή.Εμφαίνεται απότη συνοδευτική επι­ στολήπουυποβλήθηκεμαζίμετηνπροσφοράότιήτανδεσμευ­ μένοι με την τιμή της προσφοράς ανεξάρτητααπότην κατά5 στάσηπουθαπαρουσίαζετοέδαφοςκατάτηνεκσκαφήκαιδεν μπορούσαν νααπαιτήσουνεπιπρόσθετα χρηματικάποσάεάν στην έκθεσητου έργου προέκυπταν στοιχεία διάφορα και όχι καλυπτόμενααπότηνέκθεση των Συμβούλων/Μελετητών. 10 Μεκανένατρόποδενθασυνεπάγετο αύξησητηςτιμήςτης προσφοράς του ενδιαφερομένου μέρους, ούτε και θαείχε ως αποτέλεσμαητελικήτιμήτηςπροσφοράςτου ενδιαφερομένου μέρουςναυπερβαίνει τηντιμήπροσφοράςτωναιτητών, όπως ισχυρίστηκαν οιαιτητές. 15 Ένα άλλο σημείοπουεγείρεται απόταπιοπάνωγεγονότα είναι κατάπόσο με την επιστολήτου ενδιαφερόμενου μέρους με ημερομηνία 29 Μαΐου, 1986, υπήρξε τροποποίηση ήαπλή διευκρίνηση της προσφοράς και της συνοδευτικής επιστολής πουυποβλήθηκε μετηνπροσφορά.Δηλαδήκατάπόσο υπήρξε εκτωνυστέρων οποιαδήποτεπροσθήκηστασυμβατικάέγγρα­ φαπέραναπότιςαρχικέςπρόνοιεςτους,ώστεναλειτουργήως επιφύλαξη/παρέκκλιση απότις προδιαγραφέςήόρος ασυμβί­ βαστος μεαυτές. 20 25 Αφούεξέτασα προσεκτικάτησυνοδευτική επιστολή καθώς καιόλοτοφάκελοπουείχανενώπιοντουςοικαθ'ωνηαίτηση, είμαι τηςγνώμης ότι δενυπήρξεκαμιάτροποποίηση της προ­ σφοράς αλλά απλώς διευκρίνηση της. Και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ηπροσφορά δεν είναι αντίθετημε ουσιώδεις όρους των προδιαγραφώνούτε και περιέχουν επιφυλάξεις ή παρεκκλίσεις από τους όρους αυτούς, ούτε και επιβάλλουν πρόσθετες δεσμεύσεις τέτοιας φύσεως που να καθιστούν το ποσό αβέβαιο τηςπροσφοράς. Επίτουσημείουαυτούήθελανακάμωμιαπαρατήρησησχε­ τικά με το συμπέρασμα του κ. Μπαλταγιάν,Βοηθού Γενικού Λογιστή,που περιέχεται στην επιστολήτου μεημερομηνία 26 Μαρτίου, 1986,καιπουαπευθύνεταιοτοΥπουργείοΟικονομικών. Επίαυτούτουαποσπάσματοςβασίστηκανκαιοι αιτητέςστην επιχειρηματολογία τους ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι το 1868 30 35 40 3ΑΛΛ. Ετ. Γεν. ΚατασκευώνΛτδ ν. Δημοκρατίας Κούρρης,Δ. ενδιαφερόμενο μέρος δεν εδεσμεύετο με συγκεκριμένες τιμές μονάδας γιατηνεκσκαφή.Τοαπόσπασμα έχει ως έξής:5 10 15 20 25 30 35 40 "Απόαυτόσυμπεραίνεταιότιοικ.κ. ΦΥΣΚΟΚοντράκτιγκ Λτδ, δεν δεσμεύονται με συγκεκριμένες τιμές μονάδας για εκσκαφήκαι εάν οι εκσκαφές δεν είναι όπως παρουσιάζο­ νται στην εδαφολογικήέρευνα των Συμβούλων/Μελετητών τότεθααπαιτούσαν επιπρόσθεταποσά". Με όλο το σέβας δεν συμφωνώ μεαυτότο απόσπασμα για τους λόγους που ανάφεραπιο πάνω, ο κ. Μπαλταγιάνδεν είναι νομικός καιδεν μπορούσεναδώσει νομική γνωμάτευση. Θα εξετάσωτώρακατά πόσονηπαράλειψητου ενδιαφερομένου προσώπου να συμπληρώσει την ανάλυση τηςπροσφο­ ράς γιατο βιολογικό σταθμόκαιη μησυμπλήρωση των κατα­ λόγων για συμπλήρωση του βιολογικού σταθμούκαθώςκαι η παράλειψη του ενδιαφερομένουπροσώπουνα καθορίσει ορι­ σμένη εμπορικήονομασίαορισμένων εξαρτημάτωνθυρώνκαι παραθύρων. Τοερώτημαπουτίθεταιείναικατάπόσοηπαράλειψη αυτή είναι ουσιώδης ήόχι. Το θέμααυτό εξετάστηκε στην υπόθεση J.N. Christofides Ltd. v. The Republic

(1985)3 C.L.R.546, όπου ο Δικαστής Πικήςστις σελίδες 549-550είπε ταακόλουθα> "The distinction between, the observance of 'substantial prerequisites' and 'non substantial formalities' in the consideration of tenders, is examined by L. Loizou, J., in a recent decision, that is, Papadopoulos v. The Republic. Relying on the exposition of the Law on the subject,"in Kyriacopoulos on GreekAdministrative Law,4th ed.,Vol. B, the learned Judge concludes, it is competent for the Tender Board, orotherauthority,toconsider atender, notwithstanding non compliance with terms of the tender, provided such conditions are of an inessential nature.Consequently, lack of acirculation permit for themachinetendered,was heldnot to invalidate the tender. In the relevant chapter quoted in the aforesaid judgment, Kyriacopoulos explains it is not an easy task to distinguish between substantial and insubstantial formalities. As a general rule, observance of a formality 1869 Κούρρης,Δ, Ετ.Γεν.ΚατασκευώνΛτδν. Δημοκρατίας

(1989)required by law or administrative practice, is regardedas an essential prerequisite. The learned author discerns the following test,fromDecisions of the Greek Council of State, to determine whether a term is an essential or inessential condition. Itis this: if compliance with aformality is afactor 5 influential for the content of the decision, it may beregarded asessential". Επίσης το ίδιο θέμα εξετάστηκε στην υπόθεσηAdronicos Nicolav. The Republic

(1987)3 C.L.R. 586. To ερώτημα ως 10 προς τηφύση της παρατυπίας (irregularity)είναιπραγματικό και εξαρτάται από τα ιδιαίτεραπεριστατικά κάθε υπόθεσης. Αλλά το αποφασιστικό κριτήριο γι'αυτό το θέμα είναι κατά πόσονηπαρατυπία(irregularity)επηρεάζειτηνουσίατηςπρο­ σφοράςή όχι. 15 Στηνπαρούσαυπόθεσητοενδιαφερόμενοπρόσωποκαθόρι­ σε την πορσφορά του βιολογικού σταθμού στο ποσό των ΛΚ40,000.- καισεμεταγενέστερο στάδιοσυμπλήρωσε τηνανά­ λυσητης προσφοράς.Επίσης, τα εξαρτήματατων θυρών και 20 των παραθύρων εάνδενήταν ικανοποιητικάδενθα απαιτείτο ποσό μεγαλύτερο των ΛΚ5Ο,000.για αντικατάσταση τους με άλλαπουθα ικανοποιούσαν. Δεν έχω καμιάαμφιβολία ότι οι ανωτέρω παρατυπίεςδεν είναι ουσιώδεις και επομένως δεν επηρεάζουν την ουσία της προσφοράς. 25 Έχω καταλήξει στο συμπέρασμα,ότι με όλα ταπιοπάνω δεδομένα, ορθά οι καθ' ων η αίτηση άσκησαν τη διακριτική 30 τους εξουσία και το τεκμήριο της νομιμότητας παραμένει ακλόνητο. Ηπροσβαλλόμενη πράξη λήφθηκενόμιμακαι ορθά μεσωστήενάσκησητωνεξουσιών πουείχανοικαθ'ωνηαίτη­ σηκαι,αφούλήφθηκαν υπόψη όλα τα σχετικά γεγονότα και περιστατικάτηςυπόθεσης. 35 Οιαιτητέςδεναπόδειξανκανέναλόγοακυρότηταςκαικατά συνέπειαηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςδιαταγήγιαέξοδα Η προσφυγή απορρίπτεται χα)ρίςέξοδα. 1870 40