3 ΑΛΛ. 8Αυγούστου, 1989 [ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑΑΡΘΡΑ23,28 ΚΑΙ 146ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ Γ. ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΙΑΛΛΗ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ'ων ηΑίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 782/86) 5 Εκτελεστή ΔιοικητικήΠράξη— Φορολογία — Φόρος Κεφα)&ιουχικώ\' Κερδών— ΟΠερίορολογίας ΚεφαλαιουχικώνΚερδώνΝόμος, 1980 (Ν52/80), άρθρο 15 — ΕπιβολήΦόρου—Παράλειψη)υποβολήςενστά σεως, ως το άρθρο 15 — Κατ'ευθείαν καταχώρηση Αιτήσεως Ακυρώσεως—Απορριπτέα. Ακίνητηιδιοκτησία — Μεταβίβαση ακιντ'που— Δήλωσημεταβιβάσεως— Δε\'μπορείναγί\·ειδεκτόοτιδήποτεδενσυνάδειμεαυτήν. 10 Απαλλοτρύοση—ΜεταβίβασηκτήματοςστοΚράτος—Α ναφοράστη σχε τικήδήλωσημεταβιβάσεωςσεπώληση—Ισχυρισμός ότιεπρόκειτο για απαλλοτρίωσηdefacto,επειδήτομεταβφασθένείχεπροηγουμένωςεπηρεασ&ήαπό ρυμοτομία—Ανεδαφικός. 15 ΣυνταγματικόΔίκαιο—Αρχή τηςισότητας—Σύνταγμα,Αρθρο 28—Δεν απαγορεύειδιαφορετικήμεταχείρισηανόμοιωνπεριπτώσεων. 20 Οι Αιτούντες προσβάλλουν πράξηεπιβολής κεφαλαιουχικών κερ δώνσχετικάμεακίνητηπεριουσίατων,τηνοποίαείχανμεταβίβασαστο Κράτοςδυνάμει,όπωςανέφερεησχετικήδήλωσημεταβιβάσεως,πωλή σεως. ΗΑίτηση Ακυρώσεως υπεβλήθη,χωρίς ναπροηγηθεί ένσταση κατάτηςεπιβολήςτουΦόρουβάσειτουάρθρου 15 τουΝ. 24/80. 1879 Μιχαήλκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)ΤοκύριοπαράπονοτωνΑιτούντωνήτανότιημεταβίβασηισοδυνα μούσε με αναγκαστικήαπαλλοτρίωση, οι αποζημιώσεις για τηνοποία δενυπόκεινταισεφορολογίακεφαλαιουχικώνκερδών. Προςυποστήρι ξητης θέσεως των,οι Αιτούντεςπροέβαλαντογεγονόςότι το μεταβιβασθέντεμάχιοείχενεπηρεασθήαπόρυμοτομίαγιακατασκευήδρόμου καιγι'αυτόη απότο Κράτοςαπόκτησητουμεαγορά ισοδυναμούσε με defacloαναγκαστικήναπαλλοτρίωση,αφού,ανδενεπήρχετοσυμφωνία πωλήσεως,τοκράτοςθαεπροχωρούσε μεαναγκαστικήναπαλλοτρίωση, όπως,άλλωστεκαι έκαμε σχετικά μεάλλα επηρεαζόμενα απότηνίδια ρυμοτομία κτήματα,οι ιδιοκτήτες των οποίων δεν επιβαρύνθηκαν με φόροκεφαλαιουχικών κερδών,πράγμα,πουαποτελεί καιανεξάρτητο λόγοακυρώσεως,λόγωδυσμενούς μεταχείρισης τωνΑιτούντων. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την ΑίτησηΑκυρώσεωςενόψει των νομικών αρχών, που διαγράφονται στα πιο πάνω περιληπτικά σημειώματα. 5 10 15 Η Αίτηση Ακυρώσεως απορρί πτεται. Ουδεμία διαταγή για έξοδα. 20 Αναφερόμενες υποθέσεις: Petrolina v.MunicipalCommitteeofFamagusta
(1971)3CLR. 420, 25 Pantelidou v.Republic
(1986)3CLR. 687, AdisLid. v.Republic
(1986)3 CLR. 900, 30 Pavlou v.Directorof InlandRevenue
(1988)3CLR.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Διευθυντή του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων, με την οποία επιβλήθηκε στουςαιτητέςφόρος κεφαλαιουχικών κερδών,ύψουςΛΚ400.και ΛΚ1,400.-αντίστοιχα στο κέρδος που προέκυψε από τη διάθεσηοικοπέδου στηΛεμεσό. Ε.Αιάτσον (κα) γιαΓ. Κακογιάννη, γιατουςΑιτητές. Γ. Λαζάρου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Β', για τους 1880 35 40 3 ΑΛΛ. Μιχαήλκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά, Καθ'ων ηαίτηση. 5 10 15 20 ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ανάγνωσετηνακόλουθη απόφαση. Με την παρούσαπροσφυγήοι αιτητέςπροσβάλλουν τηναπόφασητου Διευθυντή του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων, με την οποία επιβλήθηκε φόρος κεφαλαιουχικών κερδών, ύψους ΛΚ400.-καιΛΚ 1,400 - αντίστοιχα, στο κέρδος που προέκυψε από τηδιάθεσηοικοπέδου στηΛεμεσό. Κατάτηνακρόασηοι αιτητέςαπόσυραντηνπροσφυγή τους εναντίον τωνκαθ'ωνηαίτηση3,4,5 και6και, κατάσυνέπεια,η προσφυγήεναντίοντουςαπορρίπτεταιχωρίςδιαταγήγιαέξοδα. Οιαιτητές 1 και,2είναισύζυγοικαισεόλοτονουσιώδηχρόνο ήτανεγγεγραμμένοιιδιοκτήτες κατάτο 1/2 εξαδιαιρέτουμερίδιο του οικοπέδου με Αριθμό Εγγραφής Β50, Φ/Σ UV/495IV, Τεμάχιο 102,τοποθεσία"Αγιος Γεώργιος",Λεμεσός. Στις 21/8/1984 οι αιτητές μεταβίβασαν επ' ονόματι της Κυβέρνησης της Κύπρου το πιο πάνω αναφερόμενο οικόπεδο αφούσυμπλήρωσαν καιυπόγραψαντηνεπίσημηφόρμαεπίτης οποίας εδήλωσαν ότι ημεταβίβασηήτανκατόπινπώλησης στην τιμήτων ΛΚ27,000.- Η μεταβίβαση καταχωρίσθηκε στα βιβλία του Κτηματολογίου υπ'αριθμό 11.4859/
- 25 30 Στις 30 Σεπτεμβρίου, 1986, οι αιτητέςπαρουσίασαν επιστο λήμεημερομηνία26/9/1986απότο Γραφείο ΕπαρχουΛεμεσού απευθυνόμενοι προς τον καθ'ουηαίτηση2,ηοποία εσυνοδεύετο με δύο συνημμένα (Τεκμήρια 2,4 και 5 της αιτήσεως), για τηνοποίαισχυρίστηκαν ότιήταναπόδειξηότιδενυπεκειντο σε φορολογία κεφαλαιουχικών κερδών διότι το οικόπεδο στην πραγματικότητα ισοδυναμούσε με αναγκαστική απαλλοτρίω ση ήεπωλήθηκε στην Κυβέρνησητης Κύπρου υπό περιστάσεις που συνιστούναναγκαστικήαπαλλοτρίωση. 35 40 Ο καθ'ου η αίτηση 2 αφού εξέτασε τους ισχυρισμούς των αιτητών αποφάσισε ότι η διαδικασία η οποία έγινε στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λεμεσού, δυνάμει της μεταβίβασης υπ'αριθμό 11.4859/84, ήταν στην ουσία πώληση περιουσίας και ως εκ τούτου υπέκειτο σε φορολογία κεφαλχιιουχικών κερδών. Οι αιτητές πληροφορήθηκανπροφορικάγια την απόφασηαυτή στις 30/9/1986κα τους επιδόθηκε την ίδια 1881 ι Κοΰρρης,Δ. Μιχαήλ κ,ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)ημερομηνία μεειδοποίηση.Στις 15/12/1985οιαιτητέςκαταχώ ρισαν την παρούσα προσφυγή χωρίς κατ' αρχήν να φέρουν οποιαδήποτε ένστασηεναντίον της φορολογίας των καθ'ωνη αίτηση. 5 Το πρώτο ερώτημα που εγείρεται, είναι κατά πόσον η παράλειψη των αιτητών να τηρήσουν τη νόμιμηδιαδικασία, όπως αυτή αναφέρεται στο Αρθρο 15 του περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμου (Αριθμός 15/80),καθιστά τηνπαρούσαπροσφυγήπρόωρη. 10 Οι αιτητές ισχυρίστηκαν,ότι οικαθ'ωνηαίτησηεμποδίζο νται μετηστάσηκαιτησυμπεριφοράτους απότουνα επικα λούνται προς βοήθεια τους την μη υποβολή ένστασης από μέρους των αιτητών. 15 Επίσης οι αιτητές ισχυρίστηκαν ότι οι επίδικεςαποφάσεις αποτελούν αυτοτελείς, τελικές και εκτελεστές πράξεις, ικανές από μόνες τους να παράξουν έννομα αποτελέσματα και οι οποίεςπροσβάλλουν ευθέωςταδικαιώματακαιτασυμφέροντα των αιτητών και ότι η μηυποβολή ένστασης απόμέρους των αιτητώνεναντίοντους,μέσαστοχρόνοπουπρονοεί τοΑρθρο 15τουΝόμου52/80,δεναποτελείοποιοδήποτεκώλυμαγιατην προσβολή τουςενώπιον τουΑνωτάτου Δικαστηρίου. 20 25 Περαιτέρω οι αιτητές ισχυρίστηκαν ότι ηένστασηη οποία προνοείται απότοΑρθρο 15τουΝόμου52/80 δεν απαιτείται γιατην επιβεβαίωση ήτην συμπλήρωση των επίδικωναποφά σεωνκαιτυχόνέλλειψηένστασης σεαυτέςτιςπεριπτώσεις,δεν αναστέλλει ταοποιαδήποτεαποτελέσματατωνπροσβαλλόμενων αποφάσεων, ούτεαναστέλλει τοδικαίωματωναιτητώννα προσφύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο τοοποίοέχειαποκλει στικήδικαιοδοσίαναεπιληφθεί τηςεγκυρότηταςτους. ΤοΑρθρο 15προνοεί ταακόλουθα:"Παν πρόσωπον, επιθυμούνναυποβάληένστασιν οφεί λει όπως,ουχί βραδύτεροντουτέλουςτουμηνός ο οποίος έπεταιτουμηνός εντωοποίωεδόθηη ειδοποίησις περίτης επιβληθείσης φορολογίας,επιδώσητωΔιευθυντήέγγοαφον ειδοποίησιν ενστάσεως, ήτιςθαεκθέτηειδικώςτουςδιαφό ρουςλόγουςεφ'ωνστηρίζεται οισχυρισμός, ότιη φορολο1882 30 35 40 3ΑΛΑ Μιχαήλκ.ά, ν. Δημοκρατίαςκ.ά. Κοΰρρης,Δ. γία είναιεσφαλμένη. 5 10 15 20 25 30 35 40 Νοείταιότι ειςπεριπτώσειςκαθ'ας οΔιευθυντήςικανο ποιείται,ότι λόγω απουσίας εκ της Δημοκρατίας,ασθενείας ή ετέρας ευλόγου αιτίας, το αμφισβητούντην φορολογίαν πρόσωπον εκωλύετο να υποβαλητην ένστασιν εντός τηςκαθορισμένηςπροθεσμίας,θαχορηγήεύλογον υπότας περιστάσεις παράτασιν τηςπροθεσμίας ταύτης". Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αιτητές, όπως φαίνεται από τα γεγονότα, παράλειψαννα υποβάλουν ένσταση κατά της επιβληθείσης σε αυτούςφορολογίας.Οι καθ'ωνηαίτηση αρνούνται τον ισχυρισμό των αιτητών ότι υποβλήθηκεπρο φορικά ένσταση. Εξάλλου είναι φανερό,από τη διατύπωση πουπροαναφερθέντος άρθρου,ότι απαιτείται γραπτήκαι όχι προφορική ένσταση. Επίσης, συνάγεται από τα γεγονότα, όπως έχουν εκτεθεί στην ένσταση,ότι ο ισχυρισμός των αιτη τών, ότι οι καθ'ων η αίτηση με τη στάση τουςδημιούργησαν στους αιτητέςτην εύλογη εντύπωση,ότι δεν απαιτείτο ηυποβολήοποιασδήποτεγραπτής ένστασης,είναιανακριβής. Η αναγκαιότητα της ύπαρξηςγραπτήςένστασης κατά της φορολογίας προ της καταχώρισηςτης προσφυγής έχει τονι σθεί σεπληθώρααποφάσεων. ΣτηνυπόθεσηPetrolina v. The Municipal Committee ofFamagusta
(1971)3C.L.R.420, στη σελίδα425,τονίζονταιταεξής:"Before concluding Ifeel boundtoobservethatitis highly desirable, that, as far as possible, the process of the examination of the validity of administrative acts and decisions should be pursued by way of hierarchical remedies before higher administrative organs and that only after all such remedies have been exhausted a recourse under Article 146 should lie: Ithink that it is,therefore, necessary to frame provisions of thekindof section 10of Law 94/68orof section 6 of Law 16/64 in such amanner as notmerely to enable the making of an application or an appeal tohigher authority but to render such a course a prerequisite for the making of recourse under Article 146 - as a necessary step for the completion of the relevant administrative process -as it has been done, for example, by means of section 21
(1)of the Taxes (Quantifying andRecovery) Law, 1963, (53/63)". 1883 Κούρρης,Δ. Μιχαήλκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ,ά.
(1989)Το ίδιο ζήτημα εξετάστηκε και στην υπόθεση Pantelidouκ The Republicof Cyprus
(1986)3C.L.R. 687,όπουστησελίδα 698 αναφέρονταιταεξής:"As it emanates from the decisions of this Court for a recourse to be filed under the provisions of section 21
(1)of Law 4/78, an objection to the assessment is a necessary prerequisitebefore thefiling of therecourse". 5 Από ταπιοπάνωπροκύπτει ότι η υποβολή ένστασης κατά 10 της φορολογίας κεφαλαιουχικών κερδών αποτελεί αναγκαίο προαπαιτούμενοτηςκαταχώρισηςπροσφυγήςκαι,κατάσυνέ πεια η παρούσα προσφυγή δεν μπορεί να προχωρήσει και απορρίπτεται. 15 Θαεξετάσω τώρατην ουσίατηςπροσφυγής. Είναιηθέση των αιτητώνότι η διάθεσητηςακίνητηςπερι ουσίαςτουςπροςτηνΚυπριακήΔημοκρατίαδενυπόκειταισε επιβολήφορολογίας κεφαλαιουχικώνκερδών,και/ή ότιη διάθέσηαυτήεξαιρείται απότηνεπιβολήοποιασδήποτεφορολο γίας κατ' εφαρμογήτων ρητών διατάξεωντου Αρθρου2 του Νόμου 148/85, που τροποποίησε τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης Νόμο. 20 25 Οιαιτητές ισχυρίστηκαν ότιαποτελείαναμφισβήτητογεγο νός ότικαθ'όλουςτουςουσιώδεις χρόνουςγιατηδιάθεσητων ακινήτων τους προς τηΔημοκρατίαυφίστατο σε ισχύ Σχέδιο Ρυμοτομίας για την κατασκευή της λεωφόρου Συγγρού στη Αεμεσό, και ότι το Σχέδιο αυτό επηρέαζε εξ ολοκλήρου το 30 οικόπεδοτων αιτητών.ΣκοπόςτουΣχεδίουΡυμοτομίαςήταν η διάθεση των επηρεαζόμενων ακινήτων για σκοπούς δημό σιας ωφέλειας σύμφωνα με τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης ΝόμοκαιτοΣύνταγμα, δηλαδή γιατηνκατα σκευή και βελτίωση οδικού δικτύου και την οικιστική και 35 πολεοδομική ανάπτυξητηςωφελούμενης περιοχής. Οι αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας αποφάσισαν ότι οι εξουσίες και υλοποίηση του Σχεδίου Ρυμοτομίας απαιτούσε την αναγκαστική απαλλοτρίωση των επηρεαζόμενων ακινήτων,συμπεριλαμβανομένων καιαυτότωναιτητών.Οιαιτητές διέθεσαν τα ακίνητα τους προς την Κυπριακή Δημοκρατία 1884 40 3 AAA Μιχαήλκ.ά. v.Δημοκρατίαςκ.ά, Κούρρης,Α μέσα σταπιοπάνω αναφερόμεναπραγματικάπλαίσια, κατα λήγοντας στο "διοικητικό συμβιβασμό", ο οποίος αποτελεί διοικητικήσύμβαση. 5 Οδικηγόρος των αιτητώνανάπτυξεσε έκτασητησημασία τουδιοικητικούσυμβιβασμούκαιεισηγήθηκεγιατουςσκοπούς φορολογίας ότιη διάθεσητωνακινήτωντωναιτητώνπροςτη Δημοκρατίαπαρουσιάζειόλαταεννοιολογικά καιουσιαστικά συστατικά στοιχεία τηςαναγκαστικήςαπαλλοτρίωσης. 10 15 20 25 30 35 40 Ο δικηγόρος των καθ'ωνηαίτηση ισχυρίστηκε ότι απότη στιγμήκατάτηνοποίαη Δημοκρατίααποφάσισεκαι καθόρι σε τον προορισμό των ακινήτων των αιτητών αποκλειστικά για την κατασκευήτου δρόμου,ηδιάθεσητων ακινήτωντων αιτητώνπροςτηΔημοκρατίααποτελούσε κατ'ουσίααναγκα στική εξαγορά από τη Δημοκρατία και/ή "de facto" αναγκα στικήαπαλλοτρίωση. Ο δικηγόρος των αιτητών υπόβαλε στο Δικαστήριο ότι ο χαρακτηρισμός της πράξηςτης διάθεσης του οικοπέδου των αιτητώνστηνΚυπριακήΔημοκρατίαως"πώληση"είναιτυπι κόςκαιδεναντιπροσωπεύει τηνπραγματικότητακαι,υπότις περιστάσεις, ηδιάθεσητουοικοπέδουτων αιτητώνδενσυνι στάοικειοθελήθέλησηούτως ώστεναυπόκειταιστηνκαταβολήφορολογίας κεφαλαιουχικώνκερδών. Δεσυμφωνώ μετους ισχυρισμούς τωναιτητών.Τοεπίδικο κτήμαδεναπαλλοτριώθηκε,όπωςισχυρίζονται οιαιτητές,και συνεπώς τοκέρδοςπουπροέκυψεαπότηδιάθεσητουυπόκειται σε επιβολή φορολογίας κεφαλαιουχικών κερδών. Τούτο φαίνεται καθαρά τόσο απότο έγγραφο της δήλωσης μεταβί βασης του κτήματος, το οποίο επισυνάπτεται στην ένσταση, όσο και απότο γεγονός ότι δεν ακολουθήθηκε υποχρεωτική προαπαιτούμενη διαδικασία αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Σχετικά με το έγγραφο της δήλωσης μεταβίβασης τουκτήμα τος είναι ηαπόφασητουAdis Ltd. v. TheRepublic
(1986)3 C.L.R. 900, όπουστησελίδα 907 αναφέρονταιτα ακόλουθα:"Imustsay atthisstagethataDeclaration ofTransfer isa formal document prescribedby Law and one cannot accept anything inconsistent with its contents that may render the said Declaration as not containing true statements merely 1885 Κούρρης,Α Μιχαήλ κ.ά ν.Δημοκρατίας κ,ά.
(1989)becauseit isuseful todonoagivenoccasion". ΣτοίδιοθέμααναφέρεταικαιηυπόθεσηStavrosPavlou v. The Directorof InlandRevenue
(1988)3CLR. 1125. 5 Αλλος λόγος πάνω στον οποίο στηρίζουν την προσφυγή τους οιαιτητές,είναιαυτόςτηςπαράβασηςτηςαρχήςτηςισό τητας, η οποία καθιερώνεται από το Αρθρο 28
(1)του Συντάγματος.Οιαιτητές ισχυρίζονται ότι μετιςεπίδικεςαπο φάσεις τους οι καθ'ων ηαίτηση εισάγουν ανεπίτρεπτηκαι/ή 10 δυσμενή διάκριση μεταξύ των αιτητών,γιατους οποίους δεν υιοθετήθηκε ή χρησιμοποιήθηκε ηδιαδικασίατης αναγκαστι κήςαπαλλοτρίωσηςκαι,τωνιδιοκτητώντωνάλλωνκτημάτων γιατουςοποίουςτελικάυιοθετήθηκε,μεαποτέλεσμαημενδιά θεση των κτημάτωντων αιτητώνναθεωρείται ωςπώλησηκαι 15 το τίμηματηςπώλησης ναυπόκειταισε επιβολήφόρου κεφα λαιουχικών κερδών, η δε διάθεση των κτημάτων των άλλων ιδιοκτητώνναμηνθεωρείταιωςπώλησηλόγωτηςαναγκαστι κής απαλλοτρίωσης τους καικατ'επέκτασηη προσβαλλόμενη αποζημίωση να εξαιρείται καινα απαλλάσσεται πλήρως από 20 την επιβολή τέτοιας φορολογίας, ενώ στην πράξη και στην ουσία,οσκοπόςκαιη αξίατωναντίστοιχων ιδιοκτησιών τους παραμένειακριβώςηίδιακαιστιςδύοπεριπτώσεις. Δεσυμφωνώ ότι η απόφαση τωνκαθ' ωνη αίτησηαντίκει- 25 ται στιςδιατάξειςτουΑρθρου28 τουΣυντάγματος, τοοποίο κατοχυρώνει την αρχήτης ισότητας. Ηυπό εξέτασηυπόθεση αφοράτηδιαφορετικήμεταχείρισηατόμωνδύοδιαφορετικών περιπτώσεων. Στην περίπτωση των αιτητών υπήρξε πώληση κτημάτων,ενώστηνπερίπτωσητωνάλλων ιδιοκτητώντακτή- 30 ματα είχαν απαλλοτριωθεί. Συνεπώς,δεντίθεταιθέμαανισό τητας, διότι όπως επανειλλημένα αποφασίστηκε ισότητα υπάρχει μόνο μεταξύ ίσων. Συνεπώς, στην προκειμένη περί πτωση δενυπάρχειπαράβαση τηςαρχήςτης ισότητας. 35 Εν όψει όλων των ανωτέρω, έχω καταλήξει στο συμπέρα σμα,ότιηαπόφασητωνκαθ'ωνηαίτησηείναινόμιμηκαιορθή καικατάσυνέπεια η προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Ηπροσητυγήαπορρίπτεται 40 χωρίςέξοδα. 1886