← Κύπρος

clr/1989/1989_3_196.pdf

(1989)9Φεβρουαρίου,19S9 [Α.ΛΟΪΖΟΥ, Π., ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟ­ ΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΠΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ.Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΟΜΜΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ, ΔΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΡΟΛΑΝΔΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΚΥΠΡΟΥ, Καθ'ων η αίτηση. (Υποθέσεις AQ.837και 838/88). Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου — Ο Πεοί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμος,Κεφ. 300Α,όπως έχει τροποποιηθεί με τονς Νό­ μους 68/78και 212/87•— Οι Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύ­ πρου (Ακριβοδίκαιη Μεταχείριση Κομμάτων) Κανονισμοί, 1986 — Ο ορισμός της λέξης "κόμμα"στον Κανονισμό 2 — Σύγκρουση 5 τον εν λόγω Κανονισμού με τον ορισμό,που δόθηκε στον μεταγε­ νέστερο Νόμο 212/87— Οι Κανονισμοί στο βαθμό που συγκρούο­ νται με τον νεώτεροΝόμο θεωρούνται άκυροι. Ερμηνεία Νόμων — Διάταξη σεμεταγενέστερο Νόμο ότι ο τελευταίος θα "αναγινώσκεται ομού" μεπροηγούμενο Νόμο,εκτός αν υπάρχει έκδηλη ασυμφωνία πον καθιστά αναγκαία τη θεώρησηότι ο μετα­ γενέστερος Νόμος έχει τροποποιήσειτον προηγούμενο. 10 To AQOQO 19
(3)του Κεφ. 300Α προβλέπει ότι "το Ιδρυμαθα 15 τηρείπάντοτε δίκαιο ισοζύγιοστηνκατανομήτωνωρών εκπομπής μεταξύτωνπολιτικώνκομμάτων,ω ς ή θ ε λ ε κ α Ο ο ρ ι σ Ο ε ί". (Ηφράση μετααραιά γράμματαπροστέθηκεμετον Ν.68/85). Μεβάσητην εξουσιοδότηση του Αρθρου 19
(5)θεσπίσθηκανοι Κανονισμοί, πον αναφέρονταιπιο πάνω. Οι Κανονισμοί περιέ1% 20 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. ν. ΡΙΚ χουν ορισμό της λέξεως "κόμμα" με τον οποίο περιορίζεται η έν­ νοια τηςλέξεως "Κόμμα"στακόμματα,πουεκπροσωπούνται στην Βουλήκαθώςκαισε εκείνα πουεξασφάλισαν ποσοστό 5% τουσυ­ νόλου των εγκύρων ψήφωνστις τελευταίες Βουλευτικές Εκλογές. 5 Με τον τροποποιητικό Νόμο 212/87 εισήχθη νέος ορισμός της λέξεως "κόμμα" που συνάδει με την έννοια, που είχε προσδώσει στον όρο αυτό το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Pitsillos ν. C.B.C.
(1982)3C.L.R.208. 10 15 20 25 Τον Οκτώβριο του 1988 το Ρ.Ι.Κ. αποφάσισε να καθιερώσει "για τα Κοινοβουλευτικά Κόμματα" θεσμό πολιτικών εκπομπών στο ραδιόφωνοκαι την τηλεόραση. Από τις εκπομπές αυτές απο­ κλείστηκαν δύο μηκοινοβουλευτικά κόμματα,δηλαδή Η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ καιΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΩΝΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ. Ηαπόφα­ ση του Ρ.Ι.Κ. περιελάμβανε και παράγραφο ότι "τα μη Κοινοβου­ λευτικά Κόμματα,δηλ. η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ και το Κόμμα των ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ... εκτός απότηνσυνήθη ειδησεογραφικήκάλυ­ ψη των δραστηριοτήτων και θέσεων των κομμάτων αυτών, το Ίδρυμα θα προβάλλει τις απόψεις του οε άλλα κατάλληλα προ­ γράμματα". Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αποφάσεως τα εν λόγω δύο μη Κοινοβουλευτικά Κόμματα και οι αντίστοιχοι Πρόεδροι αυτών κατεχώρησαντις πιοπάνω προσφυγές. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση κατά το μέρος μετο οποίο αποκλείσθηκαν τα εν λόγω δύοκόμμα­ τα από τις ενλόγω εκπομπές,απεφάσισε:
(1)Πρόεδρος Α. ΛΟΪΖΟΥ,συμφωνούντων των ΔικαστώνΜαλαχτού,Στυλιανίδη,Παπαδόπουλου και Χρυσοστομή: 35 40 (Α) Νομοθετήματα,πουεπηρεάζουντα βασικάδικαιώματακαι ελευθερίες του πολίτη και προστατεύονται απότοΣύνταγ­ μα και από τις Διεθνείς Συμβάσεις, που έχει επικυρώσει η Κύπρος, πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά καισε περί­ πτωση αμφιβολίας, η αμφιβολία πρέπει νααποφασίζεται προςόφελος των δικαιωμάτωντουπολίτου. (Β) Το ερώτημα, που τίθεται είναι κατά πόσον ορισμός του όρου "Πολιτικό Κόμμα" στον Νόμο212/87,εξυπακούεικα­ τάργησητου ορισμού "κόμμα" στους πιο πάνω αναφερόιιενους Κανονισμούς. 197 Κ.Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ
(1989)(Γ) Ο Νόμος 212/87 είναι τροποποιητικός του Νόμου, Κεφ. 300Α,γιατί έτσιαναφέρεταιστο ίδιο τοκείμενο του. Έστω και αν μπορούσε να λεχθεί ότι δεν ήταν τροποποιητικός Νόμος, εντούτοις σε αυτόν αναφέρεται σαφώς ότι θα αναγινώσκεται "Ομού" μετονΝόμο Κεφ.300Α". Όταν ο μεταγενέστερος απόδύο Νόμους προβλέπει ότι θα αναγινώσκεται ομού μετά προηγούμενου Νόμου, οι δύο Νόμοι αναγινώσκονται ως εάνήσαν ένας Νόμος,εκτός εάν υπάρχει έκδηλη ασυμφωνία,οπότε είναι αναγκαίονα Οεωρηθεί ότι ο μεταγενέστερος Νόμοςέχει τροποποιήσει σεκά­ ποιο βαθμότον προγενέστερο Νόμο. (Δ) Εφόσον ο βασικός Νόμος δεν είχε ορισμό του όρου "Πολι­ τικό Κόμμα", ο ορισμός, που εισάγεται από τον Νόμο212/ 87 είναι δεσμευτικός για όλους τους σκοπούς εφαρμογής του Κεφ. 300Α. (Ε) Επομένωςοι πιο πάνωΚανονισμοί είναι άκυροιστοβαθμό που περιορίζουν την έννοια τουόρου "Πολιτικό Κόμμα". 5 10 15 20 2. ΠΙΚΗΣ,Δ. συμφωνούντος τουΔικαστήΧατζητσαγγάρη: (Α) Ηερμηνεία των Νόμωναποτελεί αρμοδιότητατης Δικαστι­ κής Λειτουργίας. Επομένως, εκτός όπου η σημασία όρων καθορίζεται από τον ίδιο τον Νομοθέτη, ο προσδιορισμός τηςσημασίας αυτήςανάγεταιστην ΔικαστικήΔικαιοδοσία. (Β) Η εγκυρότητα δευτερογενούς νομοθεσίας εξαρτάται από την συμμόρφωση μες το πλαίσιο της εξουσιοδότησης και την τήρησητωνόρων πουθέτει οεξουσιοδοτικός Νόμος. (Γ) Ηεξουσία θεσπίσεως Κανονισμών βρίσκεται στο Αρθρο 19
(5). Το Αρθρο αυτό δεν παρέχει εξουσιοδότηση ερμηνείας των προνοιών του Αρθρου 19 της βασικής Νομοθεσίας. Επομένως ο ορισμός του όρου "Πολιτικό Κόμμα", που έγινεαπότους πιο πάνωαναφερόμενους Κανονισμούς του 1986, βρίσκεται έξω από τα όρια του εξουσιοδοτικού Νόμουκαι είναι επομένωςάκυρος. 25 30 35 40 (Δ) Εν πάσηπερατώσει οποιαδήποτεαμφιβολίαγια την σημα­ σία του όρου "Πολιτικό Κόμμα" έχει αρθεί μετον Νόμο 21/ 87. 198 3Α.Α.Δ. Κ. Φιλελευθέρων χ.ά.ν. ΡΙΚ 3. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: 5 10 (Α) Δεν υπάρχει ερμηνευτική διάταξη στον βασικό Νόμο του όρου "Πολιτικό Κόμμα". Επομένως σκοπός του Νομοθέτη ήταννα αποδοθεί στον όρο αυτόησυνήθης γραμματολογι­ κήέννοια. (Β)ΕρμηνεύονταςτοΑρθρο 19
(3)τουΝόμου300Αη ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ερμήνευσε τον όρο "Πολιτικό Κόμμα". Ηερμηνεία, που δόθηκε,ήταν τέτοια, ώστε στην παρούσα περίπτωση δενυπήρχεευχέρεια αποκλεισμού των αιτητών. (Γ) Ηαπόφασηστην υπόθεση Πίτσιλλος είναι πολύ πρόσφατη και γι' αυτό το Δικαστήριο αυτό δεν επιτρέπεται ναπαρεκλίνει απόαυτή. (Δ) Το απόσπασμααπό την επίδικη απόφασησχετικά με τους σκοπούςτου Ρ.Ι.Κ. έναντι των μηΚοινοβουλευτικών Κομ­ μάτων αποτελεί απλώς παραδοχή ότι ταεν λόγωκόμματα αποτελούνπράγματιπολιτικάκόμματα. 25 30 (Ε) Στο Νόμο 212/87ο νομοθέτης έδωσε για πρώτη φορά ορι­ σμό τι είναι "Πολιτικό Κόμμα". Οορισμός αυτός υιοθετεί την απόφαση στην υπόθεση Πίτσιλλος. Δεν είναι δυνατό να υποστηριχθεί πως ο νομοθέτης, πουυιοθέτηοε τοκριτή­ ριο της υπόθεσης Πιτσιλλο;στον Νόμο 212/87 σχετικά με προεδρικές εκλογές, δέχεται ταυτόχρονα τα κριτήρια του Καν.2 των πιοπάνω Κανονισμών. (ΣΤ)ΟΚανονισμός 2δεν είναι μόνο ultra vires μετην έννοια της υπέρβασης της εξουσιοδότησης του βασικού νόμου. Είναι και ultra vires γιατί δεν υπήρχε καν εξουσιοδότηση νακα­ θοριστεί τι είναι πολιτικόκόμμα. 35 40 Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται κατά το μέρος, που απέκλεισε τα αιτούντα κόμματα από τις προαναφερθείσες πολιτικές εκπο­ μπές. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Πίτσιλλος ν. Ρ.Ι.Κ.
(1982)3Α.Α.Δ. 208, Αρμένης ν.ΤηςΔημοκρατίας
(1970)3ΑΛΛ. 48, 199 Κ. Φιλελευθέρων x.ti.v. Ρ Ι Κ
(1989)Εθνική Τράπεζα Ελλάδος ν. ΤηςΔημοκρατίας
(1970)3ΑΛΛ. 430, Σταύρου ν. ΤηςΔημοκρατίας
(1976)3ΑΛΛ. 66, Χι/.ιμίτρη ν. Δήμου Αμμοχώστου
(1969)3ΑΛΛ. 159, 5 Canada Southern Ry. v. International Bridge Co.[1883}3App. Cas. 723, 727. Attorney-General v.LeicesterCorporation{1910}2 Ch. 359.369, 10 R. v.FolkestoneRent Tribunal{1952}1KB. 54, Preston andAreaRent Tribunalv, Pickavance[1953}A.C. (H.L), 15 Crowe v.LloydsBritish Testing Co.[I960} 1 AilE.R. 411, Philipps v. Parnaby[1934}2KB. 299, OiagorasDevelopmentv. National Bank (19S5) 1 ΑΛΛ. 581, 20 Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας ν. Βουλής τωνΑντιπροσώπων
(1987)3 ΑΛΛ. 1631, Αστυνομία ν. Χονδρού, 3Α.Α.Σ.Δ. 82, 25 Μαλαχτός ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1981)1ΑΛΛ. 54, Μαραγκός ν. Δημοτικής Επιτροπής Αμμοχώστου
(1970)3ΑΛΛ. 7, Αέσχη Ιπποδρομιών Αευκωσίας ν. Δημοκρατίας
(1984)3 ΑΛΛ. 799, Συμβούλιο ΕγγραφείςΑρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικώνν. Κυριακίδη
(1966)3ΑΛΛ. 640, 30 35 Τζοζεφένν.Δημοκρατίας (19S6)3ΑΛΛ. 111, Παναγιωτίδης ν.Δημοκρατίας
(1986)3ΑΛΛ. 495, Σπύρου καιΑλλοι ν.Δημοκρατίας
(1973)3ΑΛΛ. 627, 40 Σταύρου ν. Δημοκρατίας
(1976)3ΑΛΛ.
  1. Προσφυγές. 45 Π ρ ο σ φ υ γ ή εναντίον της απόφασης του ΡαΛιο(|·<υνιχοΰ 200 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων ν,.π.». ΓΙΚ Ιδρύματος Κύπρου με την οποία το κόμμα των "Φιλελευ­ θέρων" και η "ένωση Κέντρου", δυο πολιτικά κόμματα αποκλείστηκαν από το πρόγραμμα "Κομματικές Εκπο­ μπές στο Ραδιόφωνοκαιτην Τηλεόραση". 5 Μ. Βασιλείου, Α. Λαδάς, Χρ. Κι,τρομηλίδηςκαι Λ. Ζαβαλλής,γιατουςΑιτηχέςστην υπ'αρ.837/
  2. Λ.Σ. Αγγελίδης, γιο;τους Αιτητές στην υπ'αρ.838/
  3. Π.Πολυβίου,για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur. adv.vult. 15 Α. ΛΟΪΖΟΥ, Π: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με την απόφαση αυτή συμφωνούν οι αδελφοί Δικαστές, Μαλαχχός, Στυλιανίδης, Παπαδόπουλος, και Χρυσοστομής. 20 Οι αιτητές προσβάλλουν με τις προσφυγές αυτές την απόφαση του καθ' ου οι αιτήσεις Ραδιοφωνικού Ιδρύμα­ τος Κύπρου της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, με την οποία το κόμμα των "Φιλελευθέρων", και η "Ένωση Κέντρου", δύο πολιτικά κόμματα, αποκλείστηκαν από το πρόγραμμα "Κομματικές Εκπομπές στο Ραδιόφωνο και στην Τηλεό­ ραση". 25 Οι αντίστοιχες προσφυγές καταχωρήθηκαναπό τα δύο κόμματα και τους αρχηγούς των δύο κομμάτων κάτωαπό 30 την προσωπική τους ιδιότητα και σαν προέδρων αυτών, ύστερα απόδιάταγματου Δικαστηρίου που εξουσιοδοτού­ σε τους αιτητές να εγείρουν τις προσφυγές αυτές εκ μέ­ ρους των μελών τουκόμματος και/ήτουαντιστοίχου κόμ­ ματος, και εναντίον του καθ' ου η αίτηση Ραδιοφωνικού Λ ο Ιδρύματος.Οι αιτήσεις αυτές στηρίζονταν στους Θεσμούς του Ανωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου του 1962, Θε­ σμούς 13, 17, 18και 19στο Άρθρο 11 του Περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου 1964, (Αρ. 33 του 1964) και στο Άρθρο 32 του Περί Δικαστηρίων 40 Νόμου 1960, (Αρ. 14 του 1960) και στους Περί Πολιτικής ΜκονομίαςΘεσμούς, Διαταγή9,Θεσμός
  4. 201 Α. Λοΐζου, Π. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ
(1989)Η επίδικηαπόφασηείναι η πιοκάτω: "Το Συμβούλιο είχε υπόψη του εισήγησητης Επιτρο­ πής Προγραμμάτων όπως από τον ερχόμενο Οκτώβριο καθιερωθεί για τα Κοινοβουλευτικά κόμματα ο θεσμός των πολιτικών εκπομπών στο ραδιόφωνο και τηντηλε­ όραση. 5 Στην συνέχεια το Συμβούλιο,αφούάκουσε τον Νομι­ κό Σύμβουλο του, αντάλλαξε απόψεις και με βάση όλα 10 τα δεδομένα που είχεενώπιον του,αποφάσισε τα εξής:
  1. Το Ίδρυμα παραχωρεί στο καθένα από τα κόμμα­ τα που εκπροσωπούνται στη Βουλή χρόνο 10 λεπτών ανά δίμηνο στην Τηλεόραση και 5 λεπτών κάθε μήνα στοΡαδιόφωνο.
  2. Στόχος των εκπομπών είναι ναδίνεται ηευκαιρία στα κόμματανα επικοινωνούν με το λαό πάνωσε θέμα- „Λ ταδημοσίου ενδιαφέροντος. 3.Την ευθύνη για τοπεριεχόμενο των εκπομπών φέ­ ρουν τα ίδια τα κόμματα. Ο μόνος όρος που τίθεται από το ΡΙΚ είναι η συμμόρφωση με τις πρόνοιες του συντάγματος και τους νόμους της πολιτείας.
  3. Τακόμματα αναλαμβάνουντην ευθύνηγια την πα­ ραγωγή των εκπομπών τους όταν αυτές πραγματο­ ποιούνται εκτός του Ιδρύματος με προσωπικό και μέσα ανεξάρτητων εταιρειών παραγωγής. Οι παραγωγές των κομμάτων θαπαραδίνονται ολο­ κληρωμένες στο Ίδρυμα και θα γίνονται δεκτές για με­ τάδοση μόνο ύστερα από έγκριση ως προς την τεχνική και σκηνοθετική τους ποιότητα. Θα πρέπει, δηλαδή,να τηρούνται οι απαραίτητες τεχνικές προδιαγραφές και οι βασικοί επαγγελματικοί κανόνες σχετικά μετην εικό­ να,τον ήχοκαι το μοντάζ. Οι παραγωγές των κομμάτων παραδίδονται στο Ίδρυμα το αργότερο μέχρι το μεσημέρι τηςπροτεραίας. 202 _ 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ Α. ΛοΤζου, Π. Για το Ραδιόφωνογίνονται δεκτές ηχογραφήσεις σε ταινία 1/2" καιταχύτητα71/2" ή 15"ανάδευτερόλεπτο. 5 ΓιατηνΤηλεόραση γίνονται δεκτές εγγραφέςστασυστήματα:(α) VIDEO FORMAT C 625 LINES PAL-SECAM (b)CASSETTES3/4" U-MATIC, HIGH BAND PAL. 10 15 To ΡΙΚ θαείναι δυνατόννααναλαμβάνειτην παρα­ γωγή μόνο όταν πρόκειται για ομιλίες ή συνεντεύξεις που θαεγγράφονται σε στούντιο του Ιδρύματος.Σετέ­ τοιες περιπτώσεις, τα κόμματα δεν έχουν κανένα λόγο στην επιλογή του προσωπικού που θα ασχολείται με την παραγωγήτων κομματικώνεκπομπών.
  4. Στιςκομματικές εκπομπέςδεν θαπαίρνουν μέρος υπάλληλοι του Ιδρύματος.Το ίδιο ισχύει καιγια συνερ­ γάτες πουείναι μόνιμοι παρουσιαστές προγραμμάτων. Η εκφώνηση κειμένων κομματικών ραδιοφωνικών εκπομπών είναι δυνατόν' ανατίθεταιαπότο Ίδρυμα σε υπαλλήλους ήσυνεργάτες του. Ηεπιλογή τους θα γίνε­ ται κατά την απόλυτηκρίση τουΙδρύματος.
  5. Για τη διευκόλυνση των κομμάτων, το ΡΙΚ είναι διατεθειμένο να εκπαιδεύσει για συμμετοχή στις εκπο­ μπές,πρόσωπαπουθαυποδείξουντα κόμματα.
  6. Το περιεχόμενο της τηλεοπτικής εκπομπής δεν είναι απαραίτητο να συμπίπτει με εκείνο τηςραδιοφω­ νικής." Οπρώτος λόγος πάνωστον οποίοστηρίζονται οι αιτητές είναι ότι ηεπίδικη απόφασηαντίκειται στον ΠερίΡα­ διοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, Κεφ. 300Α και ειδικότε­ ρα το Άρθρο 19, όπως τροποποιήθηκε από το Νόμο Αρ. 68 του 1985, τους Περί ΡαδιοφωνικούΙδρύματοςΚύπρου 4Q (Ακριβοδίκαιη Μεταχείριση Κομμάτων) Κανονισμούς του 1985, που θεσπίστηκαν για την εφαρμογή του Άρθρου 19 τουΝόμου,δυνάμει του Εδαφίου5 τουάρθρου αυτού. 203 Α. Αοΐζου, Π. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. v. FIK
(1989)Το Άρθρο 19
(3)του Νόμουπροβλέπει τα ακόλουθα: "The Corporation shallat all times keep a fair balance in the allocation of broadcasting hours as between any political parties, ως ήθελε καθοριστεί." 5 "To Ίδρυμα οφείλει κατάπάντα χρόνο να διασφαλί­ ζει ακριβοδίκαιη ισορροπία στην παραχώρηση χρόνου εκπομπής μεταξύτωνκομμάτων ως ήθελε καθοριστεί." 10 Με το Νόμο Αρ. 68 του 1985 προστέθηκαν οι λέξεις "ως ήθελε καθοριστεί" στο τέλος του Εδαφίου
(3)έχουν δε προστεθεί καισαν Εδάφιο
(5)ταπιοκάτω: "
(5)Το Υπουργικόν Συμβούλων εκδίδει αμελλητί 15 και εν πάση περιπτώσει εντός τριών μηνών από της ημερομηνίας ενάρξεως της ισχύος του περίΡαδιοφωνι­ κού Ιδρύματος Κύπρου (Τροποποιητικού) Νόμου του 1985 Κανονισμούς, δημοσιευόμενους εν τη επισήμω εφημερίδι τηςΔημοκρατίαςδιάτην εφαρμογήντων δια- 20 τάξεων του παρόντος άρθρου. Νοείται ότι Κανονισμοί εκδιδόμενοι επί τη βάσει του παρόντος άρθρουκατατίθενταιεις την Βουλήν των Αντιπροσώπων. Εάν εντός τριάκοντα ημερών από της 25 τοιαύτης καταθέσεως η Βουλή των Αντιπροσώπων δι' αποφάσεως αυτής δεν τροποποίηση ή ακύρωση τους ούτω κατατεθέντας Κανονισμούς, εν όλω ή εν μέρει, τότε ούτοι αμέσως μετά την πάροδον της ως άνω προ­ θεσμίας δημοσιεύονται εντηεπισήμω εφημερίδι τηςΔη- 30 μοκρατίας και τίθενται εν ισχύϊ από της τοιαύτηςδη­ μοσιεύσεως. Εν περιπτώσει τροποποιήσεως τούτων, εν όλω ή εν μέρει, υπό της Βουλής των Αντιπροσώπων ούτοι δημοσιεύονται ως ήθελον ούτω τροποποιηθή εν τη επισήμω εφημερίδι της Δημοκρατίας και τίθενται εν 35 ισχύϊ απότηςτοιαύτης δημοσιεύσεως. Νοείται περαιτέρωότι εις ηνπερίπτωσιν το Υπουρ­ γικόν Συμβούλιον δεν ήθελεν εκδώσει καικαταθέσει εις την Βουλήν των Αντιπροσώπων τους ως προείρηται Κανονισμούς εντός της εντω παρόντι εδαφίωοριζόμε­ νης χρονικής περιόδου,τότε η Βουλή των Αντιπροσώ204 40 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ Α. Λοΐζου, Π. πων χωρεί η ιδία εις την έκδοσιν των Κανονισμών αυτών ότε καιδημοσιεύονται εις την επίσημον εφημερί­ δα της Δημοκρατίας ως ήθελον εγκριθή δι* αποφάσεως της Βουλής των Αντιπροσώπων." 5 Οι Κανονισμοί αυτοί που δημοσιεύθησαν στην Επίση­ μη Εφημερίδατης Κυβέρνησης, Παράρτημα Τρίτο, Μέρος Ι, της 28ης Μαΐου 1986, ενεκρίθησαν από τη Βουλή των Αντιπροσώπων όπως προνοεί ηπρώτηεπιφύλαξητου πιο 10 πάνω εδαφίου και στον Κανονισμό 2, δίδεται ο ορισμός του όρου "Κόμμα"σαν: 15 "εκτός αντο κείμενο ορίζει διαφορετικά,σημαίνει τα εκάστοτε εκπροσωπούμενα από Βουλή κόμματα και οποιοδήποτε άλλο εν λειτουργία κόμμα το οποίο εξα­ σφάλισε τουλάχιστο ποσοστό πέντε τοις εκατό του συ­ νόλου των εγκύρων "ψήφωνστις πιο πρόσφατες γενικές βουλευτικές εκλογές." 20 Ο Κανονισμός 2, δίδει επίσης ορισμό στον όρο "Εκλο­ γές" που σημαίνει "Προεδρικές, Βουλευτικές εκλογές και οποιαδήποτε άλλη κατά Νόμο ενεργούμενη εκλογή." Ο δε Κανονισμός 6(α)προβλέπει τα ακόλουθα: 25 "6(a) Σε περίπτωση εκλογών το Ίδρυμα οφείλει να διασφαλίζει την ακριβοδίκαιη μεταχείριση των κομμά­ των σε ό,τι αφορά την ειδησεογραφική αντιμετώπιση των ανακοινώσεων και γενικά των δραστηριοτήτων τους, την πρόσκληση τους να συμμετάσχουν σε κατάλ­ ληλα προγράμματατου Ιδρύματος,καθώςκαι στηνπα­ ραχώρησηχρόνου στο Ραδιόφωνοκαι στην Τηλεόραση, για να εκθέτουν στο λαό τις θέσεις τους. 30 (β) Σε εκτέλεση των ανωτέρω, το Ίδρυμα οφείλει να εφαρμόζει τον Κώδικα για Εκλογές που αναφέρεται στους παρόντες Κανονισμούς ως Παράρτημα Β. (γ) Οι επιμέρους διευθετήσεις προς εφαρμογή του Κώδικαγια Εκλογές ενεργούνται έγκαιρα,κατόπινδια­ βουλεύσεων μεταξύτου Ιδρύματοςκαιτωνκομμάτων. (δ) Για τους σκοπούς του παρόντος Κανονισμού 205 Α. Λοϊζου, Π. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. ν. ΡΙΚ
(1989)στον όρο ' κόμμα' περιλαμβάνεται οποιοδήποτε άλλο κόμμα που διεκδικεί μια κατά νόμο διενεργούμενη εκλογή." .0 Κώδικας του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου,για την ειδησεογραφική κάλυψη των κομμάτων που σύμφωνα με τον Κανονισμό
(4), επισυνάφθηκε σαν Παράρτημα(Α), μεταξύ άλλων στην Παράγραφο6, προβλέπει: 5 "6(a) Τακόμματαπουκαλύπτονται ειδησεογραφικά 10 και στα οποία παραχωρείται χρόνος ή καλούνται σε προγράμματα του Ιδρύματος είναι αυτά που εκπροσω­ πούνται στη Βουλή. Ησειρά παρουσίασης των κομμά­ των που εκπροσωπούνται στη Βουλή καθορίζεται από τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν παγκυπρίως κατά 15 τις τελευταίες γενικές εκλογές. Ησειρά αυτή μπορεί να αλλάξει αν η σοβαρότητα μιας είδησης για ένα κόμμα το επιβάλλει. (β) Το κριτήριο για την κάλυψη των εκτός Βουλής κομμάτων είναι η ύπαρξη είδησης στο γεγονός που τα αφορά." 20 Μετά τη θέσπιση των Κανονισμών και σε χρόνο πρό­ σφατο προς τις τελευταίες Προεδρικές εκλογές και μάλι- 25 στα όταν είχε ήδη αρχίσει η προεκλογική εκστρατεία για αυτές η Βουλή των Αντιπροσώπων θέσπισε τον Περί Ρα­ διοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (Τροποποιητικό) Νόμο του 1987, (Νόμος Αρ. 212 του 1987) πουτο Άρθρο 1, προ­ βλέπει ότι"... Θα αναγινώσκηται ομού μετά του περί Ρα- 30 διοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου (εν τοις εφεξής αναφερομένου ως Ό βασικός Νόμος')." Στο Άρθρο 2, του Νόμου αυτού δίδονται οι σχετικοί ορισμοί και μεταξύ αυτών ο όρος "εκλογαί" ορίζεται ότι 35 "σημαίνει ταςεκλογάς αι οποίαι διεξάγονται προςανάδειξιν Προέδρου". Ο δε όρος, "Πολιτίκόν κόμμα" σημαίνει κόμμα εκπροσωπούμενον εν τη Βουλή ή Οργανισμόν ή Ένωσιν προσώπων ήΟμάδαπροσώπων η οποία κατά την αντίληψιν του μέσου συνετού πολίτου έχοντος γνώσιν της 40 εσωτερικής πολιτικής πραγματικότητος της Κύπρου και προσβλέποντος εις την οργάνωσιν, την δομήν, τους θε206 3 ΑΛΛ. 5 Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ Α. Λοΐζου, Π. σμούς, τους στόχους και την απήχησίν της θεωρείται ως πολιτικόν κόμμα" Οορισμός αυτόςσυμπίπτει με τα χαρα­ κτηριστικά που αναφέρθηκαν από το Ανώτατο Δικαστή­ ριο στην υπόθεση Πίτσιλλος ν,Ρ.Ι.Κ.
(1982)3Α.Α.Δ. 208, σχετικά μετον όρο "Πολιτικό Κόμμα" που απαντάται στο Άρθρο 19
(3)του Κεφ.300Α. ΟΝόμος αυτόςδεντροποποιεί οιονδήποτε συγκεκριμέ­ νο άρθροτου Βασικού Νόμουκαιδεν αλλοιώνει την αρίθ10 μηση των άρθρων του, ούτε και εντάσσει το Νόμο αυτό μέσα στη διάρθρωση του,διατηρεί δε τηδική του αρίθμη­ ση. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ακολούθησαν δύο άλλοι Τροποποιητικοί Νόμοι. Ο Νόμος Αρ. 284 του 1987 που στο Αρθρο 1, προβλέπει ότι "και θα διαβάζεται από κοι15 νού μετά του περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου (στο εξής αναφερομένου ως ό ' βασικός νόμος' )", Τροποποιεί δε ο νόμος αυτός με το Αρθρο 2, το Αρθρο 5, τουΤροποποιητικού Νόμου Αρ. 212 του 1987, πουτροπο­ ποιήθηκε μεταγενέστερα και απότοΝόμο Αρ. 9 του 1988, 20 και που πάλιν λέγει στο Άρθρο 1, ότι "και θα αναγινώ­ σκηται ομού μετά του Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύ­ πρου, Νόμου (εν τοις εφεξής αναφερομένου,ως "' ο βασι­ κός νόμος'". 25 Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση του υπό εξέταση θέ­ ματος θα θέλαμε να αναφερθούμε στην παγία νομολογία του Δικαστηρίου τούτου που έχει καθιερώσει, ότι νομοθε­ τήματα που επηρεάζουν ταβασικάδικαιώματακαι ελευθε­ ρίες του πολίτου που προστατεύονται από το Σύνταγμα 30 καιαπότις Διεθνείς Συμβάσεις πουέχει επικυρώσει ηΚύ­ προς, πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά και σε περί­ πτωση αμφιβολίας, η αμφιβολία πρέπει να αποφασίζεται προς όφελος των δικαιωμάτων του πολίτου. (Αρμένης ν. ΤηςΔημοκρατίας
(1979)3Α.Α.Δ.48- Μαραγκός ν, Αήμον 35 Αμμοχώστου
(1970)3 Α.Α.Δ. 7- Εθνική Τράπεζα Ελλάδος ν. Της Δημοκρατίας
(1910)3 Α.Α.Δ.430* Σταύρου ν. Της Δημοκρατίας
(1976)3 Α.Α.Δ. 66" Χιλιμίντρη ν. Δήμου Αμμοχώστου
(1969)3Α.Α.Δ. 159). 40 Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο ο ορισμός του όρου "πολιτικό κόμμα" που εισάγεται με τον Τροποποιη­ τικό Νόμο Αρ. 212 του 19S7, εξυπακούει κατάργηση του ορισμού "κόμμα", που βρίσκεται στους Κανονισμούς που 207 Α. Λοΐζον, Π. Κ. ΨΟ.ΓλενΟέίϊων κ.ά.ν. ΡΙΚ
(1989)έχομε εκθέσει πω πάνω και οι οποίοι ορισμοί διαφέρουν μεταξύ τους. Ο Νόμος Αρ. 212 του 19S7 είναι τροποποιητικός του Νόμου, Κεφ. 300Α,γιατί έτσι αναφέρεται στο ίδιο το κει5 μενό του και σαν τροποποιητικός του Κεφ. 300Α είναι όπως λέγεται στο Άρθρο 1αυτού αποτελεί μέρος τουβα­ σικού Νόμου. Δίνει δε τον ορισμό του "πολιτικού κόμμα­ τος", και εφόσον ο βασικός Νόμος δεν έχει τέτοιο ορισμό ο ορισμός του "πολιτικού κόμματος", που εισάγεται από 10 το Νόμο Αρ. 212 του 1987, είναι δεσμευτικός για όλους τους σκοπούς εφαρμογής του Κεφ. 300Α. Έστω και αν μπορούσε να λεχθεί ότι ο Νόμος Αρ. 212 του 1987, δεν είναι τροποποιητικός του Κεφ. 300(A),στο Νόμο Αρ. 212 του 1987, λέγεται ξεκάθαρα ότι "θα αναγινώσκηται ομού 15 με το Νόμο Κεφ.300Λ". Σύμφωνα με τον Craies on Statute Law, 7η Έκδοση σελ. 223: 20 "Where the later of two Acts provides that the two are to be read together, every pan of each Act must be construed as if the two Acts had been one,unless there is some manifest discrepancy making it necessary to hold that the later Act has to some extent modified the 25 provisions of the earlier Act. CanadaSouthern Ry. v. International Bridge Co.
(1883)3 App. Cas. 723,
  1. Lord Sclbome L.C.; and see p. 13S. ante." 30 "Όπου ο μεταγενέστερος δύο Νόμων προβλέπει ότι οι δύο θα αναγινώσκονται ομού. κάθε μέρος του κάθε Νόμου πρέπει να ερμηνεύεται ως εάν οι δύο Νόμοι ήσαν ένας εκτός εάν υπάρχει μία έκδηλη ασυμφίονία 35 που το καθιστά αναγκαίο να θεωρείται ότι ο μεταγενέ­ στερος Νόμος έχει σε κάποιο βαθμό τροποποιήσει τις διατάξεις του προγενέστερου Νόμου." Στο ίδιο βιβλίο στη σελ.
  2. αναφέρεται: "Act to be construed as one with another Act. It is 20S 40 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Κ. «iHi.c/.cvOcQwv κ.ύ.ν. ΡΙΚ Α. Λοΐ'ζον, II. now a common practice to insert clauses which make certain Acts one for purposes of construction i.e. certain Acts are to be read with another Act or Acts. The effect of enacting that an Act shall be construed as one with another Act is that the court must construe every pan of each of the Acts 'as if it had been contained in one Act. unless there is some manifest discrepancy making it necessary to hold that the later Act has, to some extent. modified something found in the earlier Act,' (Canada Southern Rv. v. International Bridge Co.
(1883)8 App. Cas. 72*3, 727, Earl of Selborne L.C. Cf. Att.-Gen. v. Leicester Corporation [1910]2 Ch. 359, 309, Neville l; R. v. Folkestone Rent Tribunal [1952]1 K.B. 54; Preston and Area Rent Tribunal v.Pickavance [1953] A.C. 562 (II.L.) and Crowe v. Lloyds British Testing Co.[l960]l All E.R.
  1. See also Philipps v. Parnaby [1934] 2 K.B. 299, where there was held to be no discre pancy, although one provision dealt with coal and the other with food)". 20 25 30 35 40 "Νόμος που ερμηνεύεται ox ένας με άλλο Νόμο. Είναι τώρα συνήθη;τακτικήναπαρεμβάλλονται διατά­ ξεις οι οποίες καθιστούν ορισμένους Νόμους ένα για σκοπούς ερμηνείας, π./, ορισμένοι Νόμοι πρέπει να αναγινώσκυνται με άλλο Νόμο ή Νόμους. Το αποτέλε­ σμα της νομοθέτησης ότι ένας Νόμος θα ερμηνεύεται ως ένας με άλλο Νόμο είναι ότι το Δικαστήριο πρέπει να ερμηνεύει κάθε μέρος των Νόμοον ως εάν να επεριέχετο εις ένα Νόμο, εκτός εάν υπάρχει ορισμένη έκδηλη ασυμφωνία που το καθιστά αναγκαίονα θεωρείται ότι ο μεταγενέστερος Νόμος έχει σε κάποιο βαθμό τροπο­ ποιήσει κάτι που βρίσκεται στον προγενέστερο Νόμο. (Canada Southern Ry. v. International Bridge Co. /"1SS3] 8 App. Cas. 723*.
  2. Earl of Selborne L.C. Cf. Att.-Gen. v. Leicester Corporation [1910] 2 Ch. 359,
  3. Neville J.; R. v. Folkestone Rent Tribunal [1952] 1 K.B. 54; Preston and Area Rent Tribunal v. Pickavance [1953] A.C. 562 (ILL.) and Crowe v. Lloyds British Testing Co. [i960]! All E.R.
  4. See also Philipps v. Parnaby [1934] 2 K.B.
  5. όπου απε­ φασίσθη ότι δεν υπήρχε ασυμφωνία,παρόλο που η μία διάταξη επραγματεύετο με άνθρακακαι η άλλη με τρό­ φιμα.)" 209 Α. Λοΐζον, Π. Κ. Ψιλεϊ.ευθερων κ.ά.ν. ΡΙΚ
(1989)Επομένως και με βάση τους ερμηνευτικούς κανόνες που διατυπώνονται στον Craies, ο ορισμός "πολιτικό κόμμα" που περιέχεται στο Νόμο Αρ. 212 του 1987, είναι δεσμευτικός και υπερτερεί του προγενέστερου ορισμού που έγινεαπότους Κανονισμούς οι οποίοι πρέπει ναθεω- 5 ρούνται άκυροι στο βαθμό που περιορίζουν την έννοια του όρου "πολιτικό κόμμα"στακοινοβουλευτικάκόμματα και σ' οποιοδήποτε άλλο κόμμα το οποίο εξασφάλισε του­ λάχιστο ποσοστό πέντε τοις εκατό του συνόλου των εγκύ­ ρων ψήφων στις πιο πρόσφατεςγενικές βουλευτικές εκλο- 10 γές κατά αντίθεση προς τον ορισμό του ιδίου όρου που δίδεται στο Νόμο. Και τούτο γιατί είναι φανερό, ότι υπάρχει έκδηλη ασυμφωνία που το καθιστά αναγκαίονα θεωρηθεί ότι ο μεταγενέστερος Νόμος έχει, σε ότι αφορά τον ορισμό του "Πολιτικού Κόμματος" τροποποιήσει τον 15 ορισμό που βρίσκεται στους Κανονισμούς που έγιναν με βάσητον προγενέστερο Νόμο. Σαν αποτέλεσμα αυτήςτης προσέγγισης κρίνομε ότι το καθ' ου ηΑίτηση ΡαδιοφωνικόΊδρυμα Κύπρου έχει ενερ- 20 γήσει με πλάνη περί το Νόμο,δηλαδήτον ΠερίΡαδιοφω­ νικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμο, Κεφ. 300Α,όπως τροπο­ ποιήθηκε απότο Νόμο Αρ. 212 του 19S7 με επακόλουθο η επίδικη απόφαση στην έκταση πουπροσβάλλεται νακαθί­ σταται άκυρη και στερημένη οποιουδήποτε εννόμου απο- 25 τελέσματος. Οι προσφυγές λοιπόν των δύο κομμάτων που τα ανα­ γνωρίζει σαν τέτοια το Ίδρυμα στην απόφασητου,επιτυγ­ χάνουν και ακυρώνεται η επίδικηαπόφασηστο μέρος της 30 εκείνο που αφοράτον αποκλεισμό των δύο αυτώνκομμά­ των από το πρόγραμμα "Κομματικές Εκπομπές στο Ρα­ διόφωνο και στην Τηλεόραση" και σε όση έκταση όπως έχομε πει προσβάλλεται με το αιτητικό τους όπως περιο­ ρίστηκε κατά τη διάρκεια της ακροάσεως των υποθέσεων. 35 Σαν αποτέλεσμα το καθ' ουηαίτησηΡαδιοφωνικόΊδρυμα θα πρέπει να ασκήσει τη διακριτικήτου ευχέρεια μεακρι­ βοδίκαιη ισορροπία (fair balance) στην παραχώρησηχρό­ νου εκπομπής στα "πολιτικά κόμματα" με βάσητο Άρθρο 19
(3)του Νόμουκαι τον ορισμό του όρου αυτούόπως τον 40 δίδει οΝόμος Αρ. 212 του 1987 στον οποίο έχομε αναφερ­ θεί. 210 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ Παρόλο που θα άξιζε να εκφραστούν απόψεις πάνω στην ουσία του θέματος που άπτεται της ελευθερίας της έκφρασης καιεπικοινωνίας και της ίσης μεταχείρισης των πολιτικών κομμάτων, σύμφωνα με τις καθιερωμένες 5 αρχές της νομολογίας μας που ερμήνευσαν τον όρο αυτό και που περιλαμβάνουν αντικειμενικούς δημοκρατικώς επιτρεπτούς λόγους και εύλογα κριτήριαδιαφοροποίησης, από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας μέσα σε μια δημοκρα­ τική πολυκομματική Πολιτεία, έχοντας καταλήξει στο πιο 10 πάνω αποτέλεσμα, δεν χρειάζεται, σύμφωνα με τις αυθε­ ντίες, να επιληφθούμε των υπολοίπων λόγων που επικα­ λούνται OL αιτητές. Οι προσφυγές των δύο πολιτικών κομμάτων επιτυγχά15 νουν και δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό να επιληφθούμε του θέματος που αναφέρεται στο δικαίωμα των Αρχηγών των δύο αυτών κομμάτων να προσφύγουν. Είναι αρκετό να παραπέμψομε για το θέμα αυτό στην υπόθεση Πίτσιλλος ν. ΡΙΚ
(1982)3 Α.Α.Δ. 208, στις σελίδες 214 και επέ20 κείνα, που το θέμα έτυχε αντιμετώπισης από την Ολομέ­ λεια. Για όλους τους πιο πάνω λόγους οι προσφυγές επιτυγ­ χάνουν όπως έχει λεχθεί, αλλά υπό τας περιστάσεις δεν 25 δίδεται οποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. ΠΙΚΗΣ,Δ.:Το ΡαδιοφωνικόΊδρυμα Κύπρου είναι Ορ­ γανισμός δημοσίου δικαίου. Η σύσταση και λειτουργία του διέπεται από τις πρόνοιες του Περί Ραδιοφωνικού 30 Ιδρύματος Νομού (Κεφ.^ΟΟΑ). Το άρθρο 19
(3)προβλέ­ πει- 35 40 "The Corporation shall at all times keep a fair balance in the allocation of broadcasting hours as between any political parties". "To Ίδρυμα θα τηρεί πάντοτε δίκαιο ισοζύγιο στην κατανομή των ωρών εκπομπής μεταξύ των πολιτικών κομμάτων". Το άρθρο 19
(3)τροποποιήθηκε με τον Νόμο 68/85 με την προσθήκη των λέξεων "ως ήθελεκαθορισθεί". Με τον 211 rr ;_ * t* Γ ν . «It. ·*- H,-fl i. /f.,(lin,.,.. . t L U l ^ f W T -J ί , .«V ν ! , .*. . . P«l ϊkϊ"\ . .
(1989)ίδιο τροποποιητικό Νόμοπροσετέθη στο άρθρο 19τοεδά­ φιο 5 βάσει του οποίου παρασχέθηκε εξουσία στο Υπουρ­ γικό Συμβούλιο για την έκδοση κανονισμών διάτηνεφαρ­ μογήτων διατάξεωντου παρόντοςάρθρου(άρθρο 19). Με βάση αυτή την εξουσιοδότηση εκδόθηκαν την 28η Μαΐου, 1986, οι Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (Ακριβοδίκαιη Μεταχείριση Κομμάτων Κανονισμοί*. Ο όρος "Κόμμα" (νοείται "πολιτικό Κόμμα") περιορίζεται στα κόμματα που εκπροσωπούνται στη Βουλή των Αντί- 10 προσώπων ήεκείνα πουεξασφάλισαν ποσοστό 5 τοιςεκα­ τόν του συνόλου των έγκυρων ψήφων στις τελευταίες βου­ λευτικές εκλογές. Στις 21.9.88 το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου απεφάσισε όπως απότον Οκτώβρη του 1988 "κα­ θιερωθεί για τα κοινοβουλευτικά κόμματα ο θεσμός των 15 πολιτικών εκπομπών στοραδιόφωνοκαιτην τηλεόραση". Αποκλείστηκαν από τις πολιτικές αυτές εκπομπές τα μη κοινοβουλευτικά κύαματα - Η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ και ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ. Όπως μνημονεύε­ ται στην επίδικη απόφαση, "τις θέσεις και απόψεις των 20 δύο αυτών κομμάτων το Ίδρυμα θαπροβάλει σε άλλακα­ τάλληλαπρογράμματα". Το Κόμμα των Φιλελευθέρων μέσω του Προέδρου του κ. Νίκου Ρολάνδη.και ηΈνωση Κέντρου μέσωτου Προέ- 25 δοου της κ. Τάσου Παπαδόπουλου, έχουν προσβάλει με τις προσφυγές 837/88και 838/88αντιστοίχως, την εγκυρό­ τητα της αποφάσεως του Ρ.Ι.Κ. στον βαθμό και έκταση που αποκλείεται η Ένωση Κέντρου και το Κόμμα τωνΦι­ λελευθέρων από τις πολιτικές εκπομπές που προβλέπει η 30 απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου, 1988. Οι Πρόεδροι των δύο κομμάτων έχουν ενωθεί ως ομόδικοι (Αιτητές 2) υπό την προσωπική και. διαζευκτικά, την αντιπροσωπευτική τους ιδιότητα. Η αίτηση τους, όπως διαφαίνεται από το υπόβαθρο των γεγονότων πουστοιχειοθετούν τις προσφυ- 35 γές, αποβλέπει στην κάλυψη τυχόν διαδικαστικούχάσμα­ τος στις προσφυγές των δύο πολιτικών κομμάτων και όχι στην επιδίωξη πρόσθετων θεραπειώναπόεκείνες που επι­ διώκουν τα κόμματα. Ταυτίζονται τα συμφέροντα των δύο προέδρων με τασυμφέροντα τωνκομμάτων ταοποία 40 *1ίλέπε, Ιί::ίυηαη Ι-'φημϊρίδα τη; Κνβεονήοεως, ΙΙαρύρτημα Μέρος Ι,Αρ. 2145 - 2S.5.S6). 212 Τρίτο, 3 ΑΛΛ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ Πιχής,Δ. επιδιώκουν μετηνπροσφυγήτους ναπροστατεύσουν. Οι προσφυγές τους δεν έχουν άλλο ανεξάρτητο έρεισμα. 5 10 15 20 25 Θέσητων δύο κομμάτων είναι ότι ο διαχωρισμός στον οποίον έχει προβεί τοΡαδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου μετα­ ξύ των κοινοβουλευτικών και των άλλων πολιτικών κομ­ μάτων, είναι αυθαίρετος και αντίθετος με το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την άσκησητων εξουσιών τουΙδρύμα­ τος σχετικά με την προβολή των θέσεων των πολιτικών κομμάτων,δηλαδήτου εδαφίου3του άρθρου 19 του Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου. Η διάκριση που γίνεται στους Κανονισμούς μεταξύ των κοινοβουλευ­ τικών και άλλων πολιτικών κομμάτων είναι, σύμφωνα με την εισήγηση των αιτητών,ανεδαφική και αντίθετη με τις πρόνοιες του εξουσιοδοτικού Νόμου. Πρέπει επομένως να αγνοηθεί (στο σημείο που γίνεται ο διαχωρισμός)ο>ς άκυρη, δευτερογενής νομοθεσία. Εάν αποφασιστεί ότι η θέσηαυτήευσταθεί, κρίνεται και το αποτέλεσμα πον προ­ σφυγών,δεδομένου ότι οόρος "πολιτικόκόμμα" πουαπαντάται στο εδάφιο 3 του άρθρου 19, δεν επιδέχεται τους περιορισμούς στην ερμηνεία του όρου που επιβάλλουν οι Κανονισμοί. Δεν θαπαραστείανάγκηεπομένως ναεξετά­ σουμε τη συνταγματικότητα των Κανονισμών κάτω από το πρίσμα της αρχής της ισότητας που διασφαλίζεται από το άρθρο 28 του Συντάγματος,και των δικαιωμάτωνπου κατοχυρώνει το άρθρο 19 περιλαμβανομένου και του δι­ καιώματος μεταδόσεως πληροφοοκΰν και ιδεών. Και αν ακόμα ο ορισμό; "πολιτικό κόμμα" που περιέ30 χεται στους Κανονισμούς κριθεί έγκυρος,οι πρόνοιες του έχουν, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία των αιτητών. σιωπηρά καταργηθεί με τη θέσπιση του Περί Ραδιοφιονικού Ιδρύματος Κύπρου (Τροποποιητικού)Νόμου -Ν.212/ 87, ο οποίος ορίζει νομοθετικά την έννοια του πολιτικού 35 . κόμματος κατά τρόπο αντίθετο προς τους Κανονισμούς. Ο ορισμός ο οποίος περιέχεται στον Νόμο212/87 ακολου­ θεί τα συστατικά στοιχεία του πολιτικού κόμματος όπως έχουν διαγραφεί από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικα­ στηρίου στην υπόθεση ΙΙίτσιλλος ν. Ρ.Ι.Κ.
(1982)3Α.Α.Δ. 40 208. Ηέννοια του όρου "πολιτικό κόμμα" συναρτάται με την εκτίμηση του μέσου συνετού πολίτη για την υπόσταση ενός κόμματος σε συσχετισμό με τις αντικειμενικές προϋ­ ποθέσεις για το χαρακτηρισμό οργανώσεως ατόμων ως 213 Πικής, Δ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ
(1989)πολιτικού κόμματος. Η θέσητου Ρ.Ι.Κ. είναι ότι η κρινό­ μενη απόφαση αποτελεί έγκυρη άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας. Είναι παραδεκτό ότι οι Κανονισμοί και η διάκριση η 5 οποία γίνεται μεταξύ κοινοβουλευτικών και των άλλων πολιτικών κομμάτων λήφθηκε υπόψηαπότο Ίδρυμα στον προσδιορισμό του νομικού πλαισίου των εξουσιών του. Οι Κανονισμοί υποστηρίζονται ως το αποτέλεσμα έγκυ­ ρης άσκησης της εξουσιοδότησης που παρέχει το εδάφιο5 10 του άρθρου
  1. Εν πάση περιπτώσει, εισήγησητου συνη­ γόρου του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου είναι ότι οι ρυθμίσεις πουπροβλέπει ηαπόφασηαποτελούν δίκαιημε­ ταχείριση των κομμάτων ιδιαίτερα,ανληθείυπόψηότι γί­ νεται πρόνοιαστην απόφασηγια τη μετάδοση των θέσεων 15 και απόψεωντης Ένωσης Κέντρου καιτου Κόμματος των Φιλελευθέρων σε άλλα προγράμματα του Ιδρύματος, έστω και ανδεν εξειδικεύονται στην απόφαση. 20 Γίνεται παραδεκτό από το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύ­ πρου ότι ηΈνωση Κέντρου καιτο Κόμμα των Φιλελευθέ­ ρων αποτελούν πολιτικά κόμματα, γεγονός που αναγνω­ ρίζεται στην ίδιατην απόφαση. Επομένως, ο αποκλεισμός των δεν οφείλεται σε οποιαδήποτεαμφισβήτηση της υπο­ στάσεως των κομμάτων αυτών και του χαρακτήρα τους ως πολιτικά κόμματα,αλλά στην ύπαρξη,όπως το Ρ.Ι.Κ. διεκδικεί, διακριτικής ευχέρειας για τον αποκλεισμό των μηκοινοβουλευτικών κομμάτων από το πρόγραμμα πολι­ τικών εκπομπών. 25 30 Τοπρώτοθέμα το οποίο πρέπει νααποφασισθείείναιη εγκυρότητα των Κανονισμών περί Ραδιοφωνικού Ιδρύμα­ τος Κύπρου, ιδιαίτερα ο ορισμός "κόμμα" που περιέχεται στον Καν.
  2. 35 ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ίαναωοοικά με τονοοισμό "ΚΟΜΜΑ"): Οι πρόνοιες του άρθρου 19
(3)του ΠερίΡαδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου - Κεφ. 300Α,έχουν ερμηνευθεί από την Ολομέλεια του Ανοπάτου Δικαστηρίου στηνυπό­ θεση Πίτσιλλος v.Ρ.Ι.Κ., ανοηέοω. Οι διατάξειςτουεδα214 40 J AAA. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ Πικής, Δ. φίου 3 οριοθετούν το νομοθετικό πλαίσιο για την προβο­ λήτων θέσεων και απόψεων των πολιτικών κομμάτωνκαι θεσμοθετούν τη μεταχείριση τους. Στην υπόθεση Πίτσιλλος αποφασίστηκε ότι το Ρ.Ι.Κ. δεν έχει διακριτική ευχέ5 ρεια να αποκλείσει οποιοδήποτε κόμμα "από πρόσβαση στα μέσα μαζικής επικοινωνίας δεδομένου ότι πληροί τις προϋποθέσεις του πολιτικού κόμματος". Ηδιακριτικήευ­ χέρεια του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου περιορίζε­ ται στον καθορισμό του χρόνου ο οποίος παρέχεται σε 10 κάθεκόμμαγια την προβολή των θέσεων του. Σκοπός του εδαφίου 3 του άρθρου 19του Περί ΡαδιοφωνικούΙδρύμα­ τος Κύπρου Νόμου είναι η θεμελίωση της λειτουργικότη­ τας τωνδημοκρατικών θεσμών στους τομείς τουραδιοφώ­ νου και της τηλεόρασης. Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, 15 ιδιαίτερα ητηλεόραση, είναι στη σύγχρονη κοινωνία οκυ­ ριότερος φορέας μεταδόσεως ιδεών και πληροφοριών. Το εδάφιο 3του άρθρου 19αποβλέπει στην ισόρροπημετάδο­ σητων θέσεων καιαπόψεων των πολιτικών κομμάτων και βασίζεται στην εξελικτική και όχι τηστατική θεώρηση του 20 πολιτικού φάσματοςτηςχώρας. Ηερμηνεία των νόμων αποτελεί αρμοδιότητατηςΔικα­ στικής λειτουργίας, όπως έχει ρητάαναγνωρισθεί απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση 25 Diagoras Development v.National Bank
(1985)1C.L.R. 581. Επομένως, εκτός όπου η σημασία όρων που απαντώ­ νταιστη νομοθεσία καθορίζονταιαπότον ίδιοτον νομοθέ­ τημεκατάλληλες ερμηνευτικές διατάξεις,ο προσδιορισμός της σημασίας των όρων αυτών μέσα στο συγκεκριμένο νο30 μοθετικό πλαίσω,ανάγεταιστηδικαιοδοσίατων Δικαστη­ ρίων. Επικαλούμενοι τις εξουσιοδοτικές διατάξεις του εδα­ φίου 5 του άρθρου 19 του Κεφ. 300Α (Ο Εξουσιοδοτικός 35 Νόμος), το Υπουργικό Συμβούλιο θέσπισε τους Κανονι­ σμούς στους οποίους ο όρος "κόμμα" (εξυπακούεται "πο­ λιτικό κόμμα") περιορίζεται, όπως έχει αναφερθεί στα κοινοβουλευτικά κόμματα ήκόμματα ταοποία έχουν εξα­ σφαλίσει ορισμένο ποσοστό ψήφων στις τελευταίες βου40 λευτικές εκλογές. Το γεγονός ότι οι κανονισμοί αυτοί είχαν τεθεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων για έγκριση πριν από την έκδοση τους, δε μεταβάλλει τον χα­ ρακτήρα τους,όπως είχεεπισημανθεί στην αναφορά3/87 215 Πικής, Δ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ U989) Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής τωνΑντιπροσώπων
(1987)3Α.Α.Δ.1631). Βάσει της αρχής του διαχωρισμού των Πολιτειακών Εξουσιών που καθιερώνεται από το Σύνταγμα της Κυ- 5 πρκχκής Δημοκρατίας, η Νομοθετική Εξουσία ασκείται αποκλειστικά, εκτός όπου υπάρχει ρητή πρόβλεψη περί του αντιθέτου στο Σύνταγμα, απότη Βουλήτων Αντιπρο­ σώπων. Η εκχώρηση νομοθετικής εξουσίας σε άλλη Αρχή ή Σώμα, είναι επιτρεπτή (Αστυνομία ν. Χονδρού, 3 10 Α.Α.Σ.Δ. 82) μόνο όταν γίνεται ρητή πρόβλεψη στηΝομο­ θεσία καιτηρούνται OLπροϋποθέσεις πουθέτει ο εξουσιο­ δοτικός Νόμος. Ηεγκυρότητα της δευτερογενούς νομοθε­ σίας εξαρτάταιαπό (α) τη συμμόρφωση με το πλαίσιο της εξουσιοδότη­ σης,και (β)την τήρηση των όρων που θέτει ο εξουσιοδοτικός Νόμος. Κάθε παρέκκλιση απότο δικαιοδοτικόπλαίσιο που διαγράφει ο εξουσιοδοτικός Νόμος συνιστά υπέρ­ βαση εξουσίας (βλέπε, μεταξύ άλλων, Μαλαχτός ν. Γε­ νικού Εισαγγελέα
(1981)1 Α.Α.Δ. 54. Μαραγκός ν. Δημοτικής Επιτροπής Αμμοχώστου
(1970)3 Α.Α.Δ. 7, 13, και Αέσχη ΙπποδρομιώνΑενκωσίας ν.Δημοκρατίας
(1984)3Α.Α.Δ.
  1. 20 25 Η εξουσιοδότηση την οποίαν παρέχει το εδάφιο 5 του άρθρου 19 για τη θέσπιση δευτερογενούς νομοθεσίας πε­ ριορίζεται στη θέσπιση κανονισμών για την εφαρμογήτων 30 διατάξεων του άρθρου 19,περιλαμβανομένου καιτουεδα­ φίου
  2. Δεν παρέχεται εξουσιοδότηση για την ερμηνεία των προνοιών του άρθρου 19 ή τον περιορισμό των φυ­ σιολογικών ορίων της διατάξεως αυτής του Νόμου. Κατ' ακολουθίαν η απόπειρα που γίνεται στους Κανονισμούς 35 για τον περιορισμό της έννοιας του όρου "πολιτικό κόμμα", όπως απαντάται στο εδάφιο 3 του άρθρου 19, βρίσκεται έξω από τα δικαιοδοτικά πλαίσια του εξουσιο­ δοτικού Νόμου, αποτελεί υπέρβαση εξουσίας και είναι 4 άκυρη. 0 Τέλος, οποιαδήποτε αμφιβολία για τη σημασία του 216 3 AAA. 5 Κ. Φι).εί.ε.νΟέβωνν..(Ί.ν. ΡΪΚ Πικιίς. Λ. όρου "πολιτικό κόμμα",έχει αρθεί με τηθέσπιση του Περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (Τροποποιητικού) Νόμου -Ν.212/87, στον οποίον "πολιτικό κόμμα" ορίζε­ ται σύμφωνα με την ερμηνεία που έχει αποδοθείστον όρο αυτό από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Πίτσιλλος,ανωτέρω. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: 10 Προκύπτει ότι η αρμόδια διοικητική Αρχή - το Ραδιο­ φωνικό Ίδρυμα Κύπρου - έλαβε την επίδικη απόφαση κάτω απόκαθεστώς πλάνης ως προς το νομοθετικό πλαί­ σιο των εξουσιών της· λόγος που καθιστά την απόφαση επιρρεπή σε ακύρωση. Όπως έχει επεξηγηθεί στην υπόθε15 ση Πίτσιλλος, το Ρ.Ι.Κ. δεν έχει διακριτική ευχέρεια να αποκλείσει οποιοδήποτε πολιτικό κόμμα απόραδιοφωνι­ κές ή τηλεοπτικές εκπομπές. Η ευχέρεια του Ιδρύματος περιορίζεται στην κατανομήτου χρόνου μεταξύ των πολι­ τικώνκομμάτων. 20 Μετην επίδικηαπόφασηέχουν αποκλεισθεί απόσυγκε­ κριμένη σειρά πολιτικών εκπομπών Η ΕΝΩΣΗ ΚΕ­ ΝΤΡΟΥ και ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΩΝΦΙΑΕΛΕΥΘΕΡΩΝ - κόμ­ ματα τα οποία ρητά αναγνωρίζονταιαπότο Ρ.Ι.Κ.. στην 25 ίδια την απόφαση, ως πολιτικά κόμματα. Ηαπόφαση έρ­ χεται σε αντίθεση με τις πρόνοιες του εδαφίου 3 του άρ­ θρου 19 και αποτελεί υπέρβαση εξουσίας. Η πρόβλεψη για την υιοθέτηση διαζευκτικών και αόρατων ρυθμίσεων για την προβολήτων θέσεων των δύοαυτώνκομμάτων,δε 30 μεταβάλλει τηφύσητου αποκλεισμού. Το πρόγραμμα πο­ λιτικών εκπομπώνήτανένααυτοτελές πρόγραμμαγιατην προβολήτων θέσεων των πολιτικών κομμάτωντηςχώρας. Βάσει των ρητών διατάξεων της νομοθεσίας τοΡαδίοφο> νικό Ίδρυμα Κύπρου είχε υποχρέωση να παραχωρήσει 35 χρόνο σε κάθεπολιτικό κόμματηςχώραςγια την προβολή των θέσεων του. Η απόβαση, επομένως, κηρύσσεται, βάσει του άοθοου 146.4(B)του Συντάγματος.άκυρηστον βαθμό και έκταση που αποκλείει την ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ και το ΚΟΜΜΑ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ απότο ποόνοαμιια πο40 λιτικών εκπομπών που καθιεοίόνεται ιιε την επίδικη από­ φαση. 217 Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. ν. ΡΙΚ
(1989)Με την κατάληξη αυτή δίδεται τέλος στη διοικητική διαφορά που αποτελεί το αντικείμενο των προσφυγών. Για το λόγο αυτό δεν είναι ανάγκη να εξετάσουμε τη συ­ νταγματική πτυχή του θέματος. Σύμφωνα με τη νομολο­ γία* θέματα αντισυνταγματικότητας νόμων ή διοικητικών πράξεων αποφασίζονται μόνο όταν είναι απαραίτητο για την επίλυση τηςδιαφοράς. Το συμφέρον των αρχηγών των δύο κομμάτων στον έλεγχο της διοικητικής πράξης είναι ταυτόσημο και αλληλένδετο με εκείνο των αιτητών αρ.1 και εξαντλείται με τις θεραπείες που επιδιώκουν τακόμματα. 5 10 Επομένως, η προσφυγή των αιτητών 2 απορρίπτεται. 15 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ Δ.: Συμφωνώ με την κατάληξη και το σκεπτικό της απόφασης του Δικαστή κ. Πική,και την υιοθετώ ως έκφραση των δικών μου απόψεων. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣΔ.: 20 ΓΕΓΟΝΟΤΑ: Η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ και το κόμμα των ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ είναι πολιτικά κόμματα και διά των πρώτων τη τάξει αξιωματούχων των, Τάσου Παπα­ δόπουλου και Νίκου Ρολάνδη, αντίστοιχα, προσβάλλουν με την παρούσα προσφυγή την απόφαση του Ρ.Ι.Κ. της 21.9.88. Προσφεύγοντες είναι και τα δύο πιο πάνω ανα­ φερόμενα πρόσωπα υπό την προσωπική τους ιδιότητα. 25 Η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχεται στο πρακτικό 30 της συνεδρίας του Συμβουλίου του Ιδρύματος που επισυ­ νάπτεται στις προσφυγές και φέρει επικεφαλίδα "Κομμα­ τικές εκπομπές στο Ραδιόφωνο και στην Τηλεόραση". Το ουσιώδες περιεχόμενο της απόφασης βρίσκεται στις τέσ­ σερις πρώτες παραγράφους του πρακτικού και στην 35 * (Βλέπε, Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχα­ νικών ν. Κνριακίόη
(1966)3 Α.Α.Δ. 640. Τξοζεφέν ν. Δημοκρατίας
(1986)3 Α.Α.Δ. 111, και Παναγιωτίδης ν. Δημοκρατίας
(1986)3 Α.Α.Δ. 495). 218 40 3 AAA. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν, PiK Αρτεμίδηζ, Δ. τελευταία. Οι πρώτες παράγραφοι έχουν ως εξής: 5 "
  1. Το Ίδρυμα παραχωρείστο καθένα απότακόμμα­ τα που εκπροσωπούνται στη Βουλή χρόνο 10 λεπτών ανά δίμηνο στην Τηλεόραση και 5 λεπτών κάθε μήνα στοΡαδιόφωνο. 10
  2. Στόχος των εκπομπών είναι ναδίνεται η ευκαιρία στα κόμματαναεπικοινωνούν μετο λαόπάνωσεθέματαδημόσιου ενδιαφέροντος. 15
  3. Την ευθύνη για το περιεχόμενο των εκπομπώνφέ­ ρουν τα ίδια τα κόμματα. Ο μόνος όρος που τίθεται από το Ρ.Ι.Κ. είναι συμμόρφωση με τις πρόνοιες του συντάγματοςκαιτους νόμους τηςπολιτείας. 20
  4. Τακόμματααναλαμβάνουντην ευθύνηγια την πα­ ραγωγή των εκπομπών τους όταν αυτές πραγματο­ ποιούνται εκτός του Ιδρύματοςμεπροσωπικόκαι μέσα ανεξάρτητωνεταιρειών παραγωγής". Ηδετελευταία παράγραφος έχει ωςακολούθως: 25 30 " Όσον αφορά τα μη Κοινοβουλευτικά Κόμματα, δηλαδή την Ένωση Κέντρου και το Κόμμα των Φιλελευ­ θέρων το Ίδρυμα αποφάσισεόπως,εκτός απότησυνή­ θη ειδησεογραφική κάλυψη των δραστηριοτήτων και θέσεων των κομμάτων αυτών,το Ίδρυμα θα προβάλλει τις απόψειςτου^σε άλλα κατάλληλα ποογράμματα". Μετην απόφασηαυτήτο Ρ.Ι.Κ.καθιερώνει ειδικάπρο­ γράμματα εκπομπών στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο στο οποίο παραχωρείταιχρόνος, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 2 πιο πάνω, στα κοινοβουλευτικά κόμματα 35 μόνο. Στην εκπομπήαυτήτακόμματαφέρουν την ευθύνη για το περιεχόμενο της, στόχος της δε είναι η άμεση επι­ κοινωνία των κομμάτων με το λαό για να εκθέσουν τις απόψεις τους πάνωσε θέματαδημοσίου ενδιαφέροντος. 40 Από το ειδικό αυτό πρόγραμμα,τα δύο προσφεύγοντα κόμματα έχουν αποκλειστεί, εφόσον δεν εκπροσωπούνται στη Βουλήτων Αντιπροσώπων, ο αποκλεισμός τους όμως 219 ΑρτεμίΑης,Α. Κ. Φιλελπηίοπιν χ.«. ν. ΡΙΚ
(1989)αυτός γίνεται και ονομαστικά στην τελευταία παράγραφο της απόφασης,πουπαρατίθεται πιο πάνω. ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ: 5 Είναι η εισήγηση των αιτούντων πως η απόφαση του Ρ.Ι.Κ. πρέπει να ακυρωθείγιατί αντίκειται στοΣύνταγμα, ειδικότερα στα άρθρα 6 και 28 (προσφυγή 837/88), 6, 19, 21 και 28 (προσφυγή83S/S8) και στον ΠερίΡαδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμο,Κεφ.300Α, άρθρο 19. 10 Αντίθετα το Ρ.Ι.Κ. υποβάλλει πως ηαπόφαση του είναι καθ' όλα έγκυρη γιατί βασίζεται στους σχετικούς Νόμους και Κανονισμούς που αφορούν στη λειτουργία του, πάρ­ θηκε δε μετά από προσεκτική μελέτη των περιστατικών 15 της υπόθεσης. Ζητήθηκε,κατάτην ακρόαση, απότοδικη­ γόρο του Ρ.Ι.Κ. να εξειδικεύσει το Νόμο ή Κανονισμό βάσει των οποίων ενήργησε το Ίδρυμα και πήρε τηνεπίδι­ κη απόφαση. Η απάντηση του όμως ήταν πως το Ρ.Ι.Κ. έλαβε υπόψητου το σύνολοτης ισχύουσας νομοθεσίας και 20 αφού μελέτησε τις υφιστάμενες πραγματικές περιστάσεις που αφορούν την υπόθεση,πήρε την προσβαλλόμενη από­ φαση. Από το περιεχόμενο όμως της αγόρευσης τουδικη­ γόρου του Ρ.Ι.Κ., και απότην ίδια την επίδικη απόφαση, είναι έκδηλο πως το Ίδρυμαβασίστηκε, για να πάρει την 25 απόφασητου,στους σχετικούς Κανονισμούς του 1985 (Οι περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (ακριβοδίκαιημε­ ταχείριση κομμάτων) Κανονισμοί, (Επίσημη Εφημερίδα 28.5.86, Παράρτημα3). Υποστηρίζοντας μάλιστα τηθέση αυτήοδικηγόρος του Ρ.Ι.Κ. είπε πωςτο Ίδρυμα όφειλε να 30 εφαρμόσει τους Κανονισμούς αυτούς, που θεωρούνται έγκυροι εφόσο δεν έχουν κηρυχτεί άλλως πως απόαρμό­ διο Δικαστήριο, και υπέβαλε παραπέρα πως οι Κανονι­ σμοί αυτοί δημιουργούν υποχρέωση στο ίδρυμα γιατί έχουν γίνει βάσει του εδαφίου5 του άρθρου 19 του βασι- 35 κού Νόμου 300Α,που προστέθηκε σε αυτό με το Νόμο68/ 86 (άρθρο2(β)).Οτελευταίος αυτόςΝόμος επέφερεακόμα μια τροποποίηση στο βασικό- πρόσθεσε στο εδάφιο 3 του άρθρου 19 τις λέγεις "ως ήθελε καθοριστεί" (δες άρθρο 2 (α)). " 40 Παραθέτω αυτούσιο το σημαντικό για την κρινόμενη 220 3 AAA. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ Αρτεμίδης, Δ. υπόθεση εδάφιο3του άρθρου 19,σεμετάφραση: 5 "Το Ίδρυμα θα τηρεί πάντοτε ακριβοδίκαια ισόρροπη κατανομή χρόνου εκπομπής μεταξύ οποιουδήποτε των πολιτικών κομμάτων". Η προσβαλλόμενη από τους αιτούντες διάταξη των Κανονισμών είναι η ερμηνευτική της λέξης "κόμμα" στον Κανονισμό 2,που έχει ως εξής: 10 15 '" κόμμα ' εκτός αν το κείμενο ορίζει διαφορετικά σημαίνει τα εκάστοτε εκπροσωπούμενα στη Βουλή κόμματα και οποιοδήποτε άλλο εν λειτουργία κόμμα το οποίο εξασφάλισε τουλάχιστο ποσοστό πέντε τοις εκατόν του συνόλου των έγκυρων ψήφων στις πιο πρόσφατες γενικές βουλευτικές εκλογές". Ο Κανονισμός 4 προβλέπει ταακόλουθα: 20 25 "Το Ίδρυμα οφείλει να μεριμνά για την ισόρροπη και αντικειμενική πληροφόρηση του κοινού σε ό.τι αφορά τις δραστηριότητες των κομμάτων και προς τούτο να εφαρμόζει τις αρχές που διέπουν τον Κώδικα Ειδησεογραφικής Καλύψεως Κομμάτων του Ιδρύματος που συνάπτεται, ως Παράρτημα Α, στους παρόντες Κανονισμούς". Ενώ ο Κανονισμός 6(α) του Παραρτήματος Α, έχει ως εξής: 30 35 "6(a) Τα κόμματα που καλύπτονται ειδησεογραφικά και στα οποία παραχωρείται χρόνος ή καλούνται σε προγράμματα του Ιδρύματος είναι αυτά που εκπροσωπούνται στη Βουλή. Η σειρά παρουσίασης των κομμάτων που εκπροσωπούνται στη Βουλή καθορίζεται από τον αριθμό των ψήφων που έλαβαν παγκυπρίως κατά τις τελευταίες γενικές εκλογές. Η σειρά αυτή μπορεί να αλλάξει αν η σοβαρότητα μιας είδησης για ένακόμμα το επιβάλλει". 40 Είναι η εισήγηση των δικηγόρων των αιτητών πως ο ερμηνευτικός ορισμός πουαποδίδεταιστηλέξη "κόμμα"από 221 Αρτεμίδης, Δ. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. ν.ΡΙΚ
(1989)τον Κανονισμό 2,είναιultraviresτουβασικού Νόμου. Συμφωνώμετη θέσηαυτήγιατί: (Α)Δεν υπάρχειερμηνευτικήδιάταξηστοβασικόΝόμο της φράσης "πολιτικό κόμμα"και επομένως οΝομοθέτης σκοπεί νααποδίδεται σε αυτήη συνήθης γραμματολογική έννοιαπουείναιπαγκοίνως αποδεκτή. 5 (Β) Ενώ ηΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην 10 υπόθεση Πίτσιλλος ν.Ρ.Ι.Κ.
(1982)3 Α.Α.Δ.208, προσέ­ δωσε ταχαρακτηριστικάτουπολιτικού κόμματος οι μετέ­ πειτα θεσπισθέντες Κανονισμοί, το 1986,παραγνωρίζουν τα χαρακτηριστικά αυτά και περιορίζουν την ερμηνεία της λέξης σε αναφοράμόνο με την ποσοστιαία αναλογία 15 ψήφωνπουπήρεένακόμμαστις πιοπρόσφατεςβουλευτι­ κές εκλογές. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου προσέδωσε τα χαρακτηριστικά του πολιτικού κόμματος στην πιο 20 πάνω υπόθεση, ερμηνεύοντας το άρθρο 19
(3)τουΝόμου 300Α, την ίδια δηλαδή διάταξηπου μας απασχολεί στην κρινόμενη υπόθεση. Απέδωσεδεστηλέξη"κόμμα"τη ση­ μασία που γίνεται παγκοίνως αποδεκτή. Αυτή υιοθέτησε καιοΝομοθέτηςστοάρθρο τουΠερίΡαδιοφωνικούΙδρύ- 25 ματος Κύπρου (Τροποποιητικός) Νόμος του 1987, (212/ 87),πουέχειωςακολούθως: "'Πολιτικόν κόμμα'σημαίνει κόμμα εκπροσωπούμενον εν τη ΒουλήήΟργανισμός ή 'Ενωσις προσώπων ή 30 Ομάδα προσώπων η οποία κατά την αντίληψιν του μέσουσυνετού πολίτου έχοντος γνώσιν της εσωτερικής πολιτικής πραγματικότητος της Κύπρου και προσβλέποντος εις την οργάνωσιν, την δομήν, τους θεσμούς, τους στόχους και την απήχησίντηςθεωρείται ως πολι- 35 τικόνκόμμα". Στην υπόθεση Πίτσιλλος, πουαναφέρεταιπιο πάνω, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ερμήνευσε το άρθρο 19
(3)κατά τέτοιο τρόποπουνακαθιστάτο επιχεί- 40 ρήματων αιτητών,ότι δηλαδήτοΡ.Ι.Κ.δεν είχε διακριτι­ κή ευχέρεια να τους αποκλείσει από το πρόγραμμα που 222 3 AAA. Κ.Φιλελευθέρων κ.ά. ν. ΡΙΚ Αρτεμίδης, Δ. καθιέρωσε, αναντίλεκτο. Το σχετικό απόσπασμα είναι στη σελίδα 217 της απόφασης και έχει ως ακολούθως σε μετάφραση: 5 10 15 "Ορθή ερμηνεία του άρθρου 19
(3)δεν αφήνειοποια­ δήποτε διακριτικήευχέρεια στους καθ'ων η αίτησηνα αποκλείσουν ένα σύνδεσμο προσώπων από την πρό­ σβασηστα μέσα μαζικήςεπικοινωνίας εφόσο πληροίτα προσόντα πολιτικού κόμματος. Το κάθε πολιτικό κόμμα δικαιούται σε πρόσβαση, η δε διακριτική ευχέ­ ρεια του καθ' ουηαίτηση περιορίζεταιστον καθορισμό του χρόνου εκπομπής που το καθένα από τακόμματα δικαιούται". Η προσφυγή στην υπόθεση "Πίτσιλλος" απερρίφθη γιαυτότοΔικαστήριο απεφάνθηπωςτοκόμματης "Δικαι­ οσύνης", δεν είχε τα χαρακτηριστικά του πολιτικού κόμ­ ματοςόπωςτακαθόρισε. 20 Στο πιο πάνω απόσπασμαη Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου με ενέργεια ερμηνεύει τις διατάξεις του άρ­ θρου 19
(3)του Νόμου και το παρόν Δικαστήριο δεν μπο­ ρεί παρά να την εφαρμόσει. Κατά τη γνώμη μου μόνο ανατροπή της πιο πάνω ερμηνείας θα δικαιολογήσει πα25 ραπέραεξέταση των λόγων που προβάλλει το Ρ.Ι.Κ. στην ένσταση του. Τέτοια όμως παρέκκλιση απόπρόσφατη νο­ μολογία του Δικαστηρίου αυτούθαήτανανεπίτρεπτη,καθόσο μάλιστα,καιγιανα είμαι δίκαιος έναντι τουδικηγό­ ρουτουΡ.Ι.Κ.,δεν έκαμεαυτήτην εισήγηση. 30 Ητελευταίαπαράγραφος τηςαπόφασηςτουΡ.Ι.Κ.,που αφορά ταπροσφεύγοντακόμματα,δεναποτελεί μέρος της ενεργού απόφασηςπου σχετίζεται με τακοινοβουλευτικά, γιατί αόριστα και ακαθόριστα ορίζει πως το Ρ.Ι.Κ. θα 35 κάμει μνεία των δραστηριοτήτων των προσφευγόντων κομμάτων, αν υπάρχουν,σε άλλα προγράμματα. Η μόνη νομική αξία που αποδίδω στην παράγραφοαυτή είναι η παραδοχή του Ρ.Ι.Κ. ότι οι αιτητές και στις δύοπροσφυ­ γές αποτελούν πολιτικά κόμματα. 40 Συζητήθηκε σε έκταση το ζήτημα,κατάπόσο δηλαδή ο Νόμος212/87 τροποποιεί τοβασικό, Κεφ.300Α. Πράγμα223 Αρτεμίδης, Δ. Κ.Φιλελευθέρων κ.ά.ν.ΡΙΚ
(1989)τι ο Νόμος αυτός δεν τροποποιεί άρθρα του βασικού με την έννοια της αναρίθμησης ήαναγραμμάτισής των. Το κείμενο του αναφέρεται ειδικά στις Προεδρικές εκλογές για τις οποίες κάμνει λεπτομερείς ρυθμίσεις αναφορικά με την ακριβοδίκαιη μεταχείριση των εκάστοτε υπόψη- 5 φίων Προέδρων. Ο ίδιος όμως οΝομοθέτης τον καθορί­ ζει ως τροποποιητικό και ρητά επιτάσσει ναδιαβάζεται μαζί με το βασικό. Παραθέτωαυτούσιο το πρώτοάρθρο του τροποποιητικού νόμου,που επαναλαμβάνεταισε δύο επόμενους Τροποποιητικούς Νόμους, τους 284/87και 9/ 10
  1. "ΟπαρώνΝόμος θααναφέρηταιωςοπερίΡαδιοφω­ νικού Ιδρύματος Κύπρου(Τροποποιητικός)Νόμοςτου 1987 και θααναγινώσκηται ομού μετά του περί Ράδιο- 15 φωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου (εν τοις εφεξής αναφερομένου ως 'οβασικόςΝόμος')". Κατά την κρίση μου το Δικαστήριο δεν δικαιούταινα αποδώσει άλλο περιεχόμενο στο νόμο απόαυτόπουρητά 20 ο ίδιος καθορίζει,αντίθεταέχεικαθήκονατον εφαρμόσει. Επιπρόσθετα,οτροποποιητικός Νόμος212/87αφοράστη λειτουργία του Ρ.Ι.Κ. και το πιο σημαντικό στοιχείο για την κρινόμενη υπόθεση είναι που ο Νομοθέτης έδωσεγια πρώτη φορά τον ορισμό του πολιτικού κόμματος, υιοθε- 25 τώνταςταχαρακτηριστικάπουπερίγραψετο Ανώτατο δι­ καστήριο στην υπόθεση Πίτσιλλος. Δεν είναι δυνατόνα υποστηριχθεί πωςοΝομοθέτης πουυιοθέτησε τα κριτήρια για το τι είναι κόμμα σε Προεδρικές εκλογές στο Νόμο 212/87,δέχεται ταυτόχρονα τα κριτήρια του Κανονισμού 30 2 των Κανονισμών. ΦρονώπωςοΚανονισμός 2δενείναι μόνο ultra vires με την έννοια της υπέρβασης της εξουσιο­ δοτήσεως που δίδεται απότοβασικό νόμο, αλλά πωςδεν υπάρχεικανεξουσιοδότηση νακαθοριστεί τι είναι πολιτι­ κόκόμμα. Οβασικός νόμος εξουσιοδοτεί μόνο την εφαρ- 35 μογήτουάρθρου
  2. Η φράση"ωςήθελεκαθοριστεί",που προστέθηκε στο εδάφιο 3 του άρθρου 19, αναφέρεται ασφαλώς στην κατανομήτου χρόνου εκπομπής. Ο Κανο­ νισμός 2αντιμάχεταιτοάρθρο 19
(3)τουβασικούΝόμου. 40 Επισημαίνω δε,για να υποστηρίξω την ερμηνεία αυτή, πως στο εδάφιο Ι του ίδιου άρθρου γίνεται πρόνοια για την ακριβοδίκαιη μεταχείριση των "κοινοτήτων" της Κύ224 3 AAA. Κ. Φιλελευθέρων κ.ά. ν. ΡΙΚ Αρτεμίδης, Δ. πρου, έχοντας υπόψη τα συμφέροντα και τις ευαισθησίες τους. Θαήταν, κατά τηγνώμη μου,ανεπίτρεπτο ναθεσπι­ στεί Κανονισμός που θακαθορίζει ερμηνευτικά τι σημαί­ νει "κοινότητα" περιορίζοντας τον όρο σε ποσοστιαία 5 αναλογία πληθυσμού. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψηκαι η ερμηνεία της φρασεολογίας του εδαφίου 3 του άρθρου 19, την οποία υπογραμμίζω πιο πάνω, δηλαδήηλέξη"κα­ θένα" στη φράση: "που το καθένα από τα πολιτικά κόμ­ ματα .... κ.λ.π.". Το παράνομο βέβαια περιεχόμενο του 10 Κανονισμού 2 συμπαρασύρει καιτους 4 & 6. Πρόσθετα των όσων αναφέρω πιο πάνω μπορούν να λεχθούν και τα εξής: Οι Κανονισμοί αντιβαίνουν του Νόμου όχι μόνο για τους γενικούς λόγους πουαναφέρο15 νται στα προηγούμενα, αλλά και βάσει της ισχύουσας νο­ μολογίας, πότε δηλαδή οι κανονιστικές διατάξεις είναι ultra vires του εξουσιοδοτικού πλαισίου του Νόμου. Οι πιο κάτωαποφάσειςείναι βοηθητικές: 20 Σπύρου κ.α. ν. Δημοκρατίας
(1973)3 Α.Α.Δ. 627, Μα­ ραγκός κ.α. ν. Δήμου Αμμοχώστου
(1970)3 Α.Α.Δ. 7, Σταύρου ν.Δημοκρατίας
(1976)3Α.Α.Δ. 66. Στις υποθέσεις αυτές αναφέρεταιεπίσης πως αν υπάρ25 χει οποιαδήποτεαμφιβολία, κατά πόσο δηλαδήέναςκανο­ νισμός είναι ultravires του βασικού νόμου, όταν τοζήτη­ μα στο οποίο αφορά ο κανονισμός άπτεται των βασικών δικαιωμάτων του πολίτη αυτήεπιλύεται υπέρτου. 3 0 ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Στην πιο πάνωανάλυση περιορίστηκα αυστηρά στα νο­ μικά ζητήματα, όπως έχουν εκτεθεί από τους δικηγόρους 35 των διαδίκων. Στο ίδιο πλαίσιο θα μπορούσα να επεκτα­ θώ σε μιαανάλυση του σκοπού της Νομοθεσίας. Περιορί­ ζομαι όμως στις λίγες λέξεις που ακολουθούν. Οι Νόμοι και Κανονισμοί έχουν συνήθως διαχρονική και γενική εφαρμογή. Στην υπό κρίση υπόθεση αν θεωρηθεί πως οι 40 Κανονισμοί είναι έγκυροι θαπρέπει ναυποθέσουμε πως ο Νομοθέτης είχε υπόψη του το εκλογικό σύστημα που εφαρμόζεται σήμερα, αυτό δηλαδή της αναλογικής. Αν 225 Αρτεμίοης, Δ. Κ, Φιλελευθέρων κ.ύ.ν. ΡΙΚ
(1989)ίσχυε το πλειοψηφικό, όπως προηγουμένως, θα μπορούσε πολιτικό κόμμα που ουσιαστικά υπερψηφίστηκε από το εκλογικό σώμα να βρίσκεται εκτός Βουλής και επομένως έξω απότα προγράμματατου Ρ.Ι.Κ., όπως αυτά ρυθμίζο­ νται απότους Κανονισμούς. Το ποσοστό 5% που προνο- 5 είται στον Κανονισμό αναφέρεταισε αυτό που πήραντα κόμματαστις πιο πρόσφατεςγενικές βουλευτικές εκλογές. Οι εκλογέςόμως γίνονταικάθεπέντε χρόνια. Ένακόμμα επομένως που ιδρύεται αμέσως μετά από τις τελευταίες γενικές βουλευτικές εκλογές, και που μπορεί ομολογούμε- 10 νως να έχει αποκτήσει πριν απότις επόμενες εκλογές με­ γάλη δύναμη στο λαό, δεν θαεμπίπτει στις πρόνοιες των Κανονισμών. Ένα άλλο παράδειγμα. Ένα κόμμα στη βουλή θα μπορούσε να διασπαστεί και το μεγαλύτερο μέρος τωνυποστηρικτών τουναακολουθήσεινέοκομμάτι- 15 κό σχήμα εκτός της κοινοβουλευτικής ομάδας.Το νεοσυ­ σταθέν κόμμα με τη μεγαλύτερη εκλογική δύναμη παραμέ­ νει τότε εκτός Βουλής και επομένως έξω από το ρυθμιστικό πλαίσιοτων Κανονισμών. 20 Είναι παραδεκτόπως σε περίοδο εκλογών τα μέσαμα­ ζικής επικοινωνίας παραχωρούν περισσότερο χρόνο σε μικρά και μεγάλα πολιτικά κόμματαπαρά σε άλλες περιό­ δους πουδίδεταιπερισσότερος χρόνος στα μεγάλακόμμα­ τα. Η αρχή όμως αυτή πρέπει να εφαρμόζεται, κατά τη 25 γνώμη μου, σύμφωνα με τις καταστάσεις πουεπικρατούν στην κάθεχώρα. Στον τόπο μαςέχουμε εκλογές σετακτές περιόδους, όπως το Σύνταγμα ορίζει, αλλά η κρίση στο εθνικό ζήτημα είναι μόνιμη και συνεχής. Το Ρ.Ι.Κ. μονο­ πωλεί ουσιαστικά την πληροφόρηση και αποτελεί το μο- 30 ναδικό βάθροαπότο οποίο οι διάφορεςαπόψειςμπορούν να εκτεθούν και να διακινηθούν σε ολόκληρη τη χώρα. Στον τομέα αυτό το Ίδρυμα έχει ανυπολόγιστη ευθύνη που εκπληρώνεται τότε μόνο εφόσο ενεργείακριβοδίκαια και με πλήρη συναίσθηση της μοναδικής αυτής του απο- 35 στολής. Στην πυκνή φρασεολογία του άρθρου 19
(3)περικλείε­ ται η τοποθέτηση του Νομοθέτη υπέρ του δημοκρατικού δικαιώματος της πολυφωνίαςαπότο μοναδικόμέσομαζί- 40 κής επικοινωνίας, το Ρ.Ι.Κ., πουαποτελεί νομικάανεξάρ­ τητο οργανισμό και έτσι πρέπει να λειτουργεί. Η διάταξη αυτή, παρότι προϋπάρχει του Συντάγματος της Κυπρια226 3 AAA. 5 Κ. Φιλελευθέρων κ.ά.ν. ΡΙΚ Αρτεμίδη;, Δ. κής Δημοκρατίας, συνάδει απόλυτα με το Αρθρο 28. Η εφαρμογήτηςαπαιτείαπλώςαπότο Συμβούλιο του Ρ.Ι.Κ. το ίδιο πνεύμα που εμπεριέχει η φρασεολογία της, να είναι δηλαδήακριβοδίκαιη ισορροπημένο στην κρίση του. Διακριτική εξουσία που ασκείται μέσα σ' αυτό το πλαίσιο δεν προσβάλλεται δικαστικά. Για τους λόγους που εκθέτω πιο πάνω η επίδικη απόφαση του Ρ.Ι.Κ. ακυρώνεται καθόσο μέρος τηςαφορά 10 στον αποκλεισμό των δύο αιτούντων κομμάτων. Οι αξιωματούχοι των δύο κομμάτων, αιτητές 2 στις προσφυγές, δεν έχουν προσωπικό έννομο συμφέρο για να δικαιούνται να προσβάλουν την επίδικη απόφαση. Η ανάλυση που κάμνω στην παρούσα απόφασηδείχνει πως 15 ο Νομοθέτης ορίζει τα καθήκοντα του Ρ.Ι.Κ. έναντι ομάδωνπροσώπων καιόχι ιδιωτών, οι οποίοι καιγι' αυτό δεν νομιμοποιούνται να χρησιμοποιούν το ένδικο μέσο της αίτησης ακυρώσεως. Οι προσφυγές επομένα)ς των αιτητών 2, απορρίπτονται. 20 Οι προσφυγές επιτυγχάνουν κατά πλειοψηφία χωρίς έξοδα. 227

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.